Kategoria:Polska: Różnice pomiędzy wersjami

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj
Linia 1: Linia 1:
 +
  
 
Dinozaury i ich krewni żyjący na terenie obecnej Polski.
 
Dinozaury i ich krewni żyjący na terenie obecnej Polski.
Linia 109: Linia 110:
 
</display_points>
 
</display_points>
 
|}
 
|}
 +
===[[Wczesny trias|Wczesny]] i [[Środkowy trias]]===
 +
Osady wczesnotriasowe Gór Świętokrzyskich kryją ślady najstarszych [[Dinosauromorpha|dinozauromorfów]]- prawdopodobnie [[Lagerpetonidae|lagerpetonów]]: [[Rotodactylus]], [[Prorotodactylus]] oraz późniejsze, środkowotriasowe [[Sphingopus]] i [[Atreipus]]. Dziwny sposób poruszania się autorów tych tropów to początki dwunożności dinozaurów. Są najstarszymi znaleziskami tego typu na świecie. Te zwierzęta współżyły z dicynodontami, temnospondylami oraz pseudozuchami, które pozostawiły tropy Chirotherium, Synaptichium, Rhynchosauroides, Capitosauroides.
 +
===Późny trias===
 +
W  [[późny trias|późnym triasie]] Polska prawie w całości była pokryta lądem. Mamy bogaty zapis kręgowców z tego okresu znanych głównie z Śląska. Poza paroma nienazwanymi formami znane są trzy rodzaje: ''[[Silesaurus]]'' znany przede wszystkim z [[Krasiejów|Krasiejowa]], raczej dinozauromorf, owadożerny lub roślinożerny, ''[[Smok]]'' z Lisowic, olbrzymi 6 m drapieżnik, prawdopodobnie raizuch, aczkolwiek nie można wykluczyć jego pokrewieństwa z dinozaurami oraz ''[[Velocipes]]'', pewny dinozaur, aczkolwiek jego materiał jest bardzo niekompletny. Z Gór Świętokrzyskich znamy: tropy [[Plateosaurus|plateozaurów]] (''[[Pseudotetrasauropus]]'')) ze [[Skarszyny|Skarszyn]]  oraz nienazwany [[Silesauridae|silezauryd]] również z tego miejsca. Tajemnicze stanowisko w Tatrach, [[Czerwone Żlebki]], mimo iż jest usiane śladami jurajskich dinozaurów np. [[Kayentapus]], jest datowane na [[późny trias]]! W tych środowiskach żyły również ryby, aetozaury, prassaki, dicynodonty, małże, rosły paprocie nasienne, drzewa iglaste i ramienice.
  
1. Wczesny trias- Osady wczesnotriasowe Gór Świętokrzyskich kryją ślady najstarszych dinozauromorfów- prawdopodobnie lagerpetonów: Rotodactylus, Prorotodactylus oraz późniejsze Sphingopus i Atreipus. Dziwny sposób poruszania się autorów tych tropów to preadaptacja do dwunożności. Są najstarszymi znaleziskami tego typu na świecie. Te zwierzęta Współżyły z dicynodontami oraz pseudozuchami, które pozostawiły tropy Chirotherium.
+
===Wczesna jura===
2. Środkowy trias- Słabo poznany okres jeśli chodzi kręgowce lądowe. Brak ważniejszych znalezisk.
+
Początek okresu [[jura|jurajskiego]] jest bogato reprezentowany w Górach Świętokrzyskich. Od północnego zachodu na teren Polski weszło morze, a na jego brzegach i w okolicznych środowiskach ślady pozostawiły po sobie dinozaury. Najstarsze tropy z tego okresu to [[formacja zagajska]] dolna, która charakteryzowała się równinami z meandrującymi rzekami. Na brzegach wód rosły paprocie nasienne, drzewa iglaste np. Hirmeriella, oraz paprocie jako niskopienna roślinność. W [[Sołtyków|Sołtykowie]] zachowały się ślady polowania [[Dilophosauridae|dilofozaurów]]na pierwsze [[zauropody]]. Przebywały one prawdopodobnie w grupie rodzinnej, 2 dorosłych i 4 młodych. Nagle szlaki 4 młodych odsunęły się gwałtownie w jedną stronę. Z drugiej strony nastąpił atak 2 [[Dilophosauridae|dilofozaurów]] w kształcie litery „v”. Niestety nie wiadomo co stało się dalej. Miejsce to przyniosło wiele więcej znalezisk: [[koprolity ]][[Heterodontosauridae|heterodontozaurów]] i ich ślady, kości [[Ceratosauria|ceratozaurów]], olbrzymie pół metrowe tropy drapieżnika ((''[[Megalosauripus]]'')), którego szczątków kostnych nie znamy, ślady pływających [[Dilophosauridae|dilofozaurów]] (''[[Characichnos tridactylus]]''), a nawet tropy ssacze. Następnie morze  dotarło jeszcze dalej. W środowiskach lagunowo-deltowych tworzyły się osady formacji: zagajskiej górnej, [[formacja skłobska|skłobskiej]] i [[Formacja przysuska|przysuskiej]], w których pospolite są miłorzęby, sagowce i glejcheniowce (paprocie). Zanikają tropy dużych drapieżników, natomiast pojawiają się [[Scelidosaurus|scelidozaury]]([[Moyenisauropus]]), które wędrowały wzdłuż brzegu jurajskiego morza. Największą osobliwością znaną z tego okresu są ślady ''[[Plesiornis]]'' z [[Gliniany Las|Glinianego Lasu]]- pozostawił je praptak, starszy od np. ''[[Anchiornis]]'' o 40 Ma. Później doszło do powstania rozległych wydm nadbrzeżnych- na ich terenie żyły [[Coelophysoidea|celofyzoidy]], [[zauropody]] i [[Scelidosaurus|scelidozaury]]. Najciekawszym tropem ze środowiska plażowego w [[Szydłówek|Szydłówku]] jest siedzący [[Coelophysoidea|celofyzoid]] oraz  ponowne pojawienie się śladów ''[[Megalosauripus]] i tajemniczych ''[[Stenonyx]]'' (Znanych również z [[Sołtyków|Sołtykowa]]).
3. Późny trias- W  późnym triasie Polska prawie w całości była pokryta lądem. Mamy bogaty zapis kręgowców z tego okresu znanych głównie z Śląska. Poza paroma nienazwanymi formami znane są trzy rodzaje: Silesaurus znany przede wszystkim z Krasiejowa, raczej dinozauromorf, owadożerny lub roślinożerny, Smok z Lisowic, olbrymi 6 m drapieżnik, prawdopodobnie raizuch, aczkolwiek nie móżna wykluczyć pokrewnienia z dinozaurami oraz Velocipes, pewny dinozaur, aczkolwiek jego materiał jest bardzo niekompoletny. Z Gór Świętokrzyskich znamy: tropy plateozaurów ze Skarszyn  oraz nienazwany silezauryd również z tego miejsca. Tajemniccze stanowisko w Tatrach, Czerwone żlebki, mimo iż jest usiane śladami jurajskich dinozaurów np. Kayentapus, jest datowane na trias! W tych środowiskach żyły również ryby, aetozaury, prassaki, dicynodonty, paprocie nasienne i drzewa iglaste, małże, ramienice.
+
===Środkowa jura===
4. Wczesna jura- Początek Okresu jurajskiego jest bogato reprezentowany w Górach Świętokrzyskich. Od północnego zachodu na teren Polski weszło morze, a na jego brzegach i w okolicznych środowiskach ślady pozostawiły po sobie dinozaury. Najstarsze tropy z tego okresu to formacja zagajska dolna, która charakteryzowała się równinami z meandrującymi rzekami. Na brzegach wód rosły paprocie nasienne, drzewa iglaste np. Hirmeriella, oraz paprocie jako niskopienna roślinność. Zachowały się tutaj ślady polowania dilofozaurów na pierwsze zauropody. Zauropody przebywały prawdopodobnie w grupie rodzinnej, 2 dorosłych i 4 młodych. Nagle szlaki 4 młodych odsunęły się gwałtownie w jedną stronę. Z drugiej strony nastąpił atak dilofzaurów w kszatłcie litery „v”. Niestety niewiadomo co stało się dalej. Miejsce to pryniosło wiele więcej znalezisk: koprolity heterodontozaurów i ich ślady, kości ceratozaurów, olbrymie pół metrowe tropy drapieżnika, którego szczątków kostnych nie znamy, ślady pływających dilofozauró, a nawet tropy ssacze. Natępnie morze  dotarło jeszcze dalej. W środowiskach lagunowo-deltowych tworzyły się osady formacji: zagajskiej górnej, skłobskiej i przysuskiej, w których pospolite są miłorzęby, sagowce i glejcheniowce (paprocie). Zanikają tropy dużych drapieżników, natomiast pojawiają się scelidozaury, które wędrowały wzdłuż brzegu jurajskiego morza. Największą osobliwością znaną z tego okresu są ślady Plesiornis z Glinianego Lasu- pozostawił je praptak, starszy od np. Anchiornis o 40 Ma. Nastepnie doszło do powstania rozległych wydm nadbrzeżnych- na ich terenie żyły celofyzoidy, zauropody i scelidozaury. Najciekawszy trop z środowiska plażowego w Szydłówku jest trop siedzącego celofyzoida oraz  ponowe pojwienie się śladów Megalosauripus i Stenonyx.
+
[[Środkowa jura]] jest słabo poznana, zarówno w Polsce, jak i na świecie. W Polsce  znany jest tylko jeden trop dinozaura z tego okresu- W środowisku bagiennym na terenie dzisiejszej Częstochowy swój trop ''[[Carmelopodus]]'' pozostawił [[Alvaresauridae|alwarezaur]].
5.
+
===Późna jura===
6. Środkowa jura- Środkowa jura jest słabo poznana, zarówno w Polsce, jak i na świecie. W Polsce  znany jest tylko jeden trop dinozaura z tego okresu- W środowisku bagiennym na terenie dzisiejszej Częstochowy swój trop pozostawił alwarezaur.
+
W [[późna jura|późnej jurze]] nastąpiła transgresja morska, przez co Polska była pokryta wodą. Jednak w tym czasie pojawiła się również [[Wyspa Liszkowskiego]]- Niewielki teren na którym żyły dinozaury, rosły drzewa nagonasienne i rośliny zielne np. paprocie, które pozostawiły po sobie korzenie. Wyspa graniczył z rafą-  z okolic znane są koralowce, jeżowce, ślimaki i inne. Na lądzie żyły [[Camptosaurus|kamptozaury]], [[Dryosauria|dryozaury]]-''[[Dinehichnus]], [[Stegosauria|stegozaury]]-''[[Deltapodus]]'', których ślady dostarczają informacje o ich dwunożności oraz duże zauropody. W miejscu zwanym Czarcia Stopka w [[Bałtów|Bałtowie]] swój trop według dawnych przekazów pozostawił diabeł. W rzeczywistości okazał się być tropem [[Allosauria|allozaura]]. W tym samym miejscu  swój trop ''[[Wildeichnus]]'' odcisnął prymitywny [[Coelurosauria|celurozaur]]. Niedaleko, W Żydowskim Jarze zachowała się niezwykła  pogoń [[Ceratosauria|ceratozaura]] za [[Dryosauria|dryozaurami]].  Natomiast w [[Wierzbica|Wierzbicy]] swój ślad pozostawił wczesny [[Tyrannosauroidea|tyranozauroid]]. Te znaleziska są dobrym przykładem [[karłowatość wyspowa|karłowatości wyspowej]]- Dinozaury na wyspie były o 30% mniejsze od kontynentalnych odpowiedników!
7. Późna jura- W późnej jurze nastąpiła trangresja morska, przez co Polska była pokryta wodą. Jednak w tym czasie pojawiła się również Wyspa Liszkowskiego- Niewielki teren na którym żyły dinozaury, rosły drzewa nagonasienne i rośliny zielne np. paprocie, które pozostawiły po sobie korzenie. Wyspa graniczył z rafą-  z okolic znane są koralowce, jeżowce, ślimaki i inne. Na lądzie żyły kamptozaury, dryozaury, stegozaury, których ślady dostarczają informacje o ich dwunożności oraz duże zauropody. W miejscu zwanym Czarcia Stopka w Bałtowie swój trop według dawnych przekazów pozostawił diabeł. W rzeczywistości okazał się być tropem allozaura. W tym samym miejscu  swój trop odcisnął prymitywny celurozaur. Niedaleko, W Żydowskim Jarze zachowała się niezwykła  pogoń ceratozaura za dryozaurami.  Natomiast w Wierzbicy swój ślad pozostawił wczesny tyranozauroid. Te znaleziska są dobrym przykładem karłowatości wyspowej- Dinozaury na wyspie były o 30% mniejsze od kontynentalnych odpowiedników!
+
===Wczesna kreda===
8. Wczesna kreda- Mimo iż wczesno- kredowa Polska była pokryta lądem, nie są znane z tego okresu dinozaury ani ich ślady.
+
Mimo iż [[wczesna kreda|wczesno- kredowa]] Polska była pokryta lądem, nie są znane z tego okresu dinozaury ani ich ślady.
9. Późna kreda- W późnej kredzie większość obszaru polski zalewało płytkie morze, w północnej części nieco głębsze. Od strony dzisiejszej Ukrainy leżała wyspa,  której na teren platformy węglanowej przybyło życie lądowe w tym dinozaury.  Porastała tu różnorodna roślinność: paprocie drzewiaste, drzewa okrytonasienne i wiele innych. Na ten teren wkroczyły dinozaury roślinożerne: 2 gatunki ornitopodów, ceratops zbliżony do Ajkaceratopsa, teropody terizinozaury oraz prawdopodobnie wszystkożerne owiraptorozaury.  Kompletne szlaki pozostawiły tu welociraptorynów lub innych dromeozaurów. Obecne były tu również tyranozaurydy, dominujący drapieżcy tego okresu.
+
===Późna kreda===
10. Kenozoik- Potomkowie dinozaurów, ptaki są licznie reprezentowane w fliszu karpackim. Znane są stąd mn. Kolibry- Eurotrochilus noniewiczi
+
W późnej kredzie większość obszaru Polski zalewało płytkie morze, w północnej części nieco głębsze. Od strony dzisiejszej Ukrainy leżała wyspa,  której na teren platformy węglanowej przybyło życie lądowe w tym dinozaury.  Porastała tu różnorodna roślinność: paprocie drzewiaste, drzewa okrytonasienne i wiele innych. Na ten teren wkroczyły dinozaury roślinożerne: 2 gatunki [[Ornithopoda|ornitopodów]], [[Ceratopsia|ceratops]] zbliżony do [[Ajkaceratops|Ajkaceratopsa]], [[teropody]] [[Therisinosauria|terizinozaury]] oraz prawdopodobnie wszystkożerne [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]].  Kompletne szlaki pozostawiły tu [[Velociraptroniae|welociraptorynów]] lub innych [[Dromesoauria|dromeozaurów]]. Obecne były tu również [[Tyranosauroidea|tyranozaurydy]], dominujący drapieżcy tego okresu.
 +
===Kenozoik===
 +
Potomkowie dinozaurów, ptaki są licznie reprezentowane w fliszu karpackim. Znane są stąd mn. Kolibry- Eurotrochilus noniewiczi
  
 
[[Kategoria:Europa]]
 
[[Kategoria:Europa]]

Wersja z 20:13, 16 wrz 2022


Dinozaury i ich krewni żyjący na terenie obecnej Polski.

Odkrycia kopalnych krewniaków dinozaurów obejmują głównie triasowe osady Górnego Śląska oraz tropy (ichnoskamieniałości) z Gór Świętokrzyskich.

Nazwa Klasyfikacja Miejsce Wiek Uwagi
Silesaurus opolensis Dinosauromorpha: Silesauridae Krasiejów, Woźniki późny trias (karnik)
Smok wawelski Theropoda? Lisowice, Zawiercie późny trias (noryk) - (retyk) incertae sedis, teropod lub rauizuch
Velocipes guerichi Theropoda Kocury późny trias (noryk) nomen dubium
Silesauridae indet. Dinosauromorpha: Silesauridae Zawiercie późny trias bliższa część kości udowej
Silesauridae indet. Dinosauromorpha: Silesauridae Poręba późny trias (noryk)
Herrerasauridae indet. Theropoda: Herrerasauridae Poręba późny trias (noryk)
Succinodon putzeri ślady małży Kuphus sp. opisane jako szczęka tytanozaura
Coelophysidae indet. Theropoda:Coelophysidae Lisowice Późny trias, noryk-retyk
Ceratosauria indet. Theropoda:Ceratosauria Sołtyków Wczesna jura,hettang kręg ogonowy i kość długa (?ramieniowa)


Mapa znalezisk
Wczytywanie mapy…

Wczesny i Środkowy trias

Osady wczesnotriasowe Gór Świętokrzyskich kryją ślady najstarszych dinozauromorfów- prawdopodobnie lagerpetonów: Rotodactylus, Prorotodactylus oraz późniejsze, środkowotriasowe Sphingopus i Atreipus. Dziwny sposób poruszania się autorów tych tropów to początki dwunożności dinozaurów. Są najstarszymi znaleziskami tego typu na świecie. Te zwierzęta współżyły z dicynodontami, temnospondylami oraz pseudozuchami, które pozostawiły tropy Chirotherium, Synaptichium, Rhynchosauroides, Capitosauroides.

Późny trias

W późnym triasie Polska prawie w całości była pokryta lądem. Mamy bogaty zapis kręgowców z tego okresu znanych głównie z Śląska. Poza paroma nienazwanymi formami znane są trzy rodzaje: Silesaurus znany przede wszystkim z Krasiejowa, raczej dinozauromorf, owadożerny lub roślinożerny, Smok z Lisowic, olbrzymi 6 m drapieżnik, prawdopodobnie raizuch, aczkolwiek nie można wykluczyć jego pokrewieństwa z dinozaurami oraz Velocipes, pewny dinozaur, aczkolwiek jego materiał jest bardzo niekompletny. Z Gór Świętokrzyskich znamy: tropy plateozaurów (Pseudotetrasauropus)) ze Skarszyn oraz nienazwany silezauryd również z tego miejsca. Tajemnicze stanowisko w Tatrach, Czerwone Żlebki, mimo iż jest usiane śladami jurajskich dinozaurów np. Kayentapus, jest datowane na późny trias! W tych środowiskach żyły również ryby, aetozaury, prassaki, dicynodonty, małże, rosły paprocie nasienne, drzewa iglaste i ramienice.

Wczesna jura

Początek okresu jurajskiego jest bogato reprezentowany w Górach Świętokrzyskich. Od północnego zachodu na teren Polski weszło morze, a na jego brzegach i w okolicznych środowiskach ślady pozostawiły po sobie dinozaury. Najstarsze tropy z tego okresu to formacja zagajska dolna, która charakteryzowała się równinami z meandrującymi rzekami. Na brzegach wód rosły paprocie nasienne, drzewa iglaste np. Hirmeriella, oraz paprocie jako niskopienna roślinność. W Sołtykowie zachowały się ślady polowania dilofozaurówna pierwsze zauropody. Przebywały one prawdopodobnie w grupie rodzinnej, 2 dorosłych i 4 młodych. Nagle szlaki 4 młodych odsunęły się gwałtownie w jedną stronę. Z drugiej strony nastąpił atak 2 dilofozaurów w kształcie litery „v”. Niestety nie wiadomo co stało się dalej. Miejsce to przyniosło wiele więcej znalezisk: koprolity heterodontozaurów i ich ślady, kości ceratozaurów, olbrzymie pół metrowe tropy drapieżnika ((Megalosauripus)), którego szczątków kostnych nie znamy, ślady pływających dilofozaurów (Characichnos tridactylus), a nawet tropy ssacze. Następnie morze dotarło jeszcze dalej. W środowiskach lagunowo-deltowych tworzyły się osady formacji: zagajskiej górnej, skłobskiej i przysuskiej, w których pospolite są miłorzęby, sagowce i glejcheniowce (paprocie). Zanikają tropy dużych drapieżników, natomiast pojawiają się scelidozaury(Moyenisauropus), które wędrowały wzdłuż brzegu jurajskiego morza. Największą osobliwością znaną z tego okresu są ślady Plesiornis z Glinianego Lasu- pozostawił je praptak, starszy od np. Anchiornis o 40 Ma. Później doszło do powstania rozległych wydm nadbrzeżnych- na ich terenie żyły celofyzoidy, zauropody i scelidozaury. Najciekawszym tropem ze środowiska plażowego w Szydłówku jest siedzący celofyzoid oraz ponowne pojawienie się śladów Megalosauripus i tajemniczych Stenonyx (Znanych również z Sołtykowa).

Środkowa jura

Środkowa jura jest słabo poznana, zarówno w Polsce, jak i na świecie. W Polsce znany jest tylko jeden trop dinozaura z tego okresu- W środowisku bagiennym na terenie dzisiejszej Częstochowy swój trop Carmelopodus pozostawił alwarezaur.

Późna jura

W późnej jurze nastąpiła transgresja morska, przez co Polska była pokryta wodą. Jednak w tym czasie pojawiła się również Wyspa Liszkowskiego- Niewielki teren na którym żyły dinozaury, rosły drzewa nagonasienne i rośliny zielne np. paprocie, które pozostawiły po sobie korzenie. Wyspa graniczył z rafą- z okolic znane są koralowce, jeżowce, ślimaki i inne. Na lądzie żyły kamptozaury, dryozaury-Dinehichnus, stegozaury-Deltapodus, których ślady dostarczają informacje o ich dwunożności oraz duże zauropody. W miejscu zwanym Czarcia Stopka w Bałtowie swój trop według dawnych przekazów pozostawił diabeł. W rzeczywistości okazał się być tropem allozaura. W tym samym miejscu swój trop Wildeichnus odcisnął prymitywny celurozaur. Niedaleko, W Żydowskim Jarze zachowała się niezwykła pogoń ceratozaura za dryozaurami. Natomiast w Wierzbicy swój ślad pozostawił wczesny tyranozauroid. Te znaleziska są dobrym przykładem karłowatości wyspowej- Dinozaury na wyspie były o 30% mniejsze od kontynentalnych odpowiedników!

Wczesna kreda

Mimo iż wczesno- kredowa Polska była pokryta lądem, nie są znane z tego okresu dinozaury ani ich ślady.

Późna kreda

W późnej kredzie większość obszaru Polski zalewało płytkie morze, w północnej części nieco głębsze. Od strony dzisiejszej Ukrainy leżała wyspa, której na teren platformy węglanowej przybyło życie lądowe w tym dinozaury. Porastała tu różnorodna roślinność: paprocie drzewiaste, drzewa okrytonasienne i wiele innych. Na ten teren wkroczyły dinozaury roślinożerne: 2 gatunki ornitopodów, ceratops zbliżony do Ajkaceratopsa, teropody terizinozaury oraz prawdopodobnie wszystkożerne owiraptorozaury. Kompletne szlaki pozostawiły tu welociraptorynów lub innych dromeozaurów. Obecne były tu również tyranozaurydy, dominujący drapieżcy tego okresu.

Kenozoik

Potomkowie dinozaurów, ptaki są licznie reprezentowane w fliszu karpackim. Znane są stąd mn. Kolibry- Eurotrochilus noniewiczi

Strony w kategorii „Polska”

Poniżej wyświetlono 6 spośród wszystkich 6 stron tej kategorii.