Encyklopedia Dinozaury.com - Wkład użytkownika [pl]

Salfitichnus

2025-11-09T21:16:47Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Salfitichnus''}} {{Trop |Autor = Szymon Jagusztyn |Korekta = |nazwa = ''Salfitichnus'' |długo..."

{{DISPLAYTITLE:''Salfitichnus''}}
{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = ''Salfitichnus''
|długość =
|szerokość =
|chód = dwunożny
|układ palców =
|prawdopodobny sprawca = duży teropod
|długość sprawcy =
|masa sprawcy =
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

|czas = {{Występowanie|68|66}}
ok. 68-66 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[mastrycht]])
|miejsce = [[Argentyna (tropy)|Argentyna]] - Prowincja Jujuy
(formacja [[Yacoraite]])
|grafika = Salfitichnus.png
|podpis = Szkic tropu ''Salfitichnus''
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
23° 5' S 65° 4' W
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Salfitichnus'' to ichnorodzaj tropu dinozaura, odnalezionego w [[Argentyna|Argentynie]].
==Możliwy sprawca==
Na podstawie dostępnych danych trudno scharakteryzować trop, a tym bardziej jego sprawcę. W dostępnej literaturze określany jest on jako karnozaura (Marquillas, Papa, Sabino 2005 za Alonso i Marquillas 1986) , jednak z uwagi na wiekowość źródeł można stwierdzić, że raczej dotyczy to dużego [[Theropoda]], a nie przedstawiciela [[Carnosauria|karnozaurów]]. Prawdopodobnie to trop [[Abelisauria|abelizaura]] lub [[Megaraptora|megaraptora]].

==Środowisko==
Osady formacji Yacoraite powstawały na terenie płytkiego śródlądowego morza, w ryftowym zapadlisku na wschód od mających powstać And. Warstwy gipsu i anhydrytu świadczą o okresowo pojawiającym się suchym klimacie. Miejsce, w którym [[Dinosauria|dinozaur]] pozostawił trop ''Salfitichnus'' 68-66 milionów lat temu było wybrzeżem takiego właśnie zbiornika. Poza teropodem tropy pozostawiły różnorodne [[Ornithopoda|ornitopody]] (''[[Taponichnus]]'', ''[[Hadrosaurichnus]]'',''[[Telosichnus]]'') z pewnością te dinozaury mogły przyciągnąć drapieżnika w to miejsce. Co ciekawe, zachowały się tam ślady znacznie mniejszego teropoda, jakim był [[późna kreda|późnokredowy]] ptak (''[[Yacoraitichnus]]'').

==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Salfitichnus''}}
| {{Kpt|ALonso}} i {{Kpt|Marquillas}}, [[1986]]
|-
| {{V|''S. mentoor''}}
| {{Kpt|ALonso}} i {{Kpt|Marquillas}}, [[1986]]
|}

==Bibliografia==

Alonso RN (1980) Icnitas de dinosaurios (Ornithopoda, Hadrosauridae) en el Creta´cico superior del Norte de Argentina. Acta
Geol Lilloana 15:55–63

Alonso RN, Marquillas RA (1986) Nueva localidad con huellas de
dinosaurios y primer hallazgo de huellas de aves en la Formacio´n Yacoraite (Maastrichtiano) del Norte Argentino. Actas 4th
Congr Arg Paleont Bioestrat 2:33–41

Giuseppe Leonardi (1994) Annotated Atlas of South America Tetrapod Footprints (Devonian to Holocene) with an Appendix on Mexico and Central America

Marquillas, R.A., del Papa, C. & Sabino, I.F. (2005) Sedimentary aspects and paleoenvironmental evolution of a rift basin: Salta Group (Cretaceous–Paleogene), northwestern Argentina. Int J Earth Sci (Geol Rundsch) 94, 94–113 [https://doi.org/10.1007/s00531-004-0443-2]


[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Theropoda (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Południowa (tropy)]]
[[Kategoria:Argentyna (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Kreda (tropy)]]
[[Kategoria:Mastrycht (tropy)]]

Plik:Salfitichnus.png

2025-11-09T21:14:14Z

Kriolofozaur: Szkic tropu ''Salfitichnus''

== Opis ==
Szkic tropu ''Salfitichnus''

Kategoria:Boliwia (tropy)

2025-10-18T18:52:19Z

Kriolofozaur:

Tropy dinozaurów odnalezione na terenie Boliwii:

Kategoria:Argentyna (tropy)

2025-10-18T18:51:25Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione na terenie dzisiejszej Argentyny."

Tropy pozostawione na terenie dzisiejszej Argentyny.

Abelichnus

2025-10-18T18:50:57Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE:''Abelichnus''}}
{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = Abelichnus
|długość = 36-52 cm
|szerokość = 31-45 cm
|chód = dwunożny
|układ palców = II, III, IV
|prawdopodobny sprawca = [[Abelisauridae|abelizauryd]]/ [[Carcharodontosauridae|karcharodontozauryd]]
|długość sprawcy = ok. 12-13 m
|masa sprawcy = ok. 1-1,5 t
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

|czas = {{Występowanie|99|97}}
ok. 97-99 [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[cenoman]])
|miejsce = [[Argentyna]] - Neuquén
(formacja [[Candeleros]])
|grafika = Abelichnus.png
|podpis = Trop ''Abelichnus'' Autor: Jorge Calvo
|PorównanieGrupa = Abelisauridae
|PorównanieDługość = 12
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
39°36'55"S 69°19'19"W~ Punta de Pescadores, Picún Leufú, Formacja [[Candeleros]]
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Abelichnus'' to ichnorodzaj dużego teropoda, który pozostawił ten trop w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie [[Argentyna|Argentyny]].
==Odkrycie==
Pierwsze tropy zostały odkryte w [[1987]] roku przez A. Delgado. W [[1991]] roku wybitny argentyński paleontolog [[Jorge Calvo]] opisał te tropy, nadając im nazwę ''Abelichnus''. Do tej pory odkryto 9 tropów, 4 skatalogowane jako MUCPv- 74 wyznaczono jako [[holotyp]], pozostałe 5 jest gorzej zachowanych i oznaczonych jako MUCPv- 148. MUCPv-874, MUCPv-972, MUCPv-1088, MUCPv-1096 to nowsze okazy opisane w [[2018]]. Są one przechowywane w Muzeum Przyrodniczym Narodowego Uniwersytetu Comahue.
==Etymologia==
Nazwa ''Abelichnus'' oznacza trop Abela, co odnosi się do możliwego pochodzenia tropów, jak i honoruje odkrywcę ''[[Abelisaurus]]'' - prof. Roberto Abela, dyrektora Museo de Cipolleti. [[epitet gatunkowy|Epitet gatunkowy]] ''astigarrae'' wyróżnia Santiago Garragę, odkrywcę miejsca, gdzie znaleziono tropy.
==Wygląd i anatomia==
Trop ''Abelichnus'' jest bardzo szeroki, prawie równie jak długi. Charakteryzują go nabrzmiałe palce, zakończone wyraźnymi pazurami. Odstęp między poszczególnymi stopami to nawet 120 cm. Trop jest trójpalczasty, największy jest środkowy palec [[Trop#Anatomia|III]], którego pazur jest lekko wygięty w bok. [[Trop#Anatomia|Pseudopięta]] jest zaokrąglona i mała. Trop jest symetryczny, co jest charakterystyczne dla tropów szybkobiegających abelizaurydów o długich nogach (Molina-Perez, Larramendi, 2019).
==Interpretacja==
Trop ten został prawdopodobnie pozostawiony przez [[Abelisauridae|abelizauryda]]. [[Ekrixinatosaurus|Ekriksinatozaur]] raczej nie pozostawił tego śladu, aczkolwiek mógł też go pozostawić inny, większy przedstawiciel tej grupy. Mimo cech charakterystycznych dla tropów [[Ceratosauria|ceratozaurów]], jego tropy przypominają też tropy ''[[Megalosauripus]]'' i są bardzo podobne do tropów ''[[Irenesauripus]]'', pozostawionych przez [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaurydy]] (własne). Na dodatek oszacowanie wielkości jest bardzo podobne do wielkości [[Giganotosaurus|giganotozaura]]. Z tej samej warstwy co tropy znany jest ząb należący do tego rodzaju. Istnienie dwóch tak wielkich drapieżników (abelizauryd i giganotozaur) jest niezbyt prawdopodobne. Stąd Calvo, 1999 zasugerował, że trop mógł pozostawić karcharodontozauryd.

==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Abelichnus''}}
| {{Kpt|[[Jorge Calvo|Calvo]]}}, [[1991]]
|-
|{{V| ''A. astigarrae''}}
| {{Kpt|Calvo}}, 1991
|}

==Bibliografia==
Calvo, Jorge & Mazzetta, Gerardo. (2004). New findings of dinosaur tracks in the Candeleros Formation (Albian-Cenomanian), Picún Leufú, Neuquén, Argentina. Ameghiniana. 41. 545-554.

Calvo, Jorge Orlando, & Rivera, Cynthia. (2018). Huellas de dinosaurios en la costa oeste del embalse Ezequiel Ramos Mexía y alrededores (Cretácico Superior, Provincia de Neuquén, República Argentina). Boletín de la Sociedad Geológica Mexicana, 70(2), 449-497. [https://doi.org/10.18268/bsgm2018v70n2a11]

Calvo, JO (1991). Huellas de dinozaurios en la Formación Río Limay (Albiano-Cenomaniano?), Picun Leufú, Provincia de Neuquén, Republica Argentina. (Ornithischia-Saurischia: Sauropoda-Theropoda). Ameghiniana 28(3-4):241-258

Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.

Calvo, J. O. (1999).Dinosaurs and other vertebrates of the Lake Ezequiel Ramos Mexía area, Neuquén-Patagonia, Argentina". National Science Museum Monographs. 15: 13–45.

[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Theropoda (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Południowa (tropy)]]
[[Kategoria:Argentyna (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Kreda (tropy)]]
[[Kategoria:Cenoman (tropy)]]

Anticheiropus

2025-10-18T18:47:53Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE:''Anticheiropus''}}
{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = Anticheiropus
|długość = 15-20 cm
|szerokość = 14 cm
|chód = dwunożny?
|układ palców = II, III, IV
|prawdopodobny sprawca = nieznany
|długość sprawcy =
|masa sprawcy =
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]

|czas = {{Występowanie|199|195}}
ok. 199-195 [[Ma]] 
[[wczesna jura]] ([[hettang]]) - ([[synemur]])
|miejsce = [[USA]] - Nowa Anglia
(formacja [[Portland]])
|grafika = Anticheiropus.png
|podpis = Rysunek tropu ''Anticheiropus'' Autor: Szymon Jagusztyn, wzorowane na: [https://a-dinosaur-a-day.com/post/136783381375/anticheiropus]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
42°35′56″ N, 72°33′25″ W~ Turner's Falls, Massauchusetts, Formacja [[Portland]]
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Anticheiropus'' to wątpliwy rodzaj tropu pozostawionego przez dinozaura w [[wczesna jura|wczesnej jurze]] na terenie [[USA]].
==Odkrycie==
Tropy ''Anticheiropus'' zostały odkryte w [[1853]] roku przez znanego amerykańskiego ichnologa [[Edward Hitchcock|Edwarda Hitchcock'a]] w dolinie rzeki Connecticut, a następnie opisane przez niego w [[1855]] roku w książce ''Supplement to the Ichnology of New England''.
==Etymologia==
Nazwa ''Anticheiropus'' pochodzi od greckiego słowa ''anticheirus'' czyli kciuk i ''podus''- stopa. Podkreśla to odchylenie jednego z palców, który przypomina kciuk. Nazwy ichnogatunkowe ''A.hamatus'' i ''A. pilulatus'' oznaczają w kolejności haczykowaty i kulisty, zapewne nawiązuje to do ogólnego wyglądu śladów.
==Anatomia==
Ichnogatunek typowy ''A.hamatus'' charakteryzuje się zakrzywionymi palcami, na jednym z tropów widoczny jest odcisk śródstopia. Odstęp pomiędzy tropami wynosi 36 cm i 76 cm, w opinii Hitchcock'a są to tropy czworonożnego zwierzęcia. ''A.pilulatus'' charakteryzuje się większym rozmiarem i bardziej zaokrąglonym kształtem palców. Dla obu ichnogatunków wspólny jest odchylony [[Trop#Anatomia|IV]] palec, ustawiony pod kątem 90° do środkowego palca.
==Interpretacja==
Trop ''Anticheiropus'' od XIX wieku nie doczekał się rewizji, podobnie jak wiele okazów z kolekcji Hitchcocka. W związku z tym nie wiemy, czy obydwa ichnogatunki są ważne i czy należą do tego samego ichnorodzaju. Do tej pory tego typu tropy z odstającym palcem nie zostały odnalezione w osadach wczesnojurajskich gdziekolwiek na świecie, więc zwiększa ono rangę odkrycia. Tajemniczy sprawca tropu zapewne jeszcze przez długi czas będzie ukrywał się przed naszą wiedzą.
==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Anticheiropus''}}
| {{Kpt|[[Edward Hitchcock|Hitchcock]]}}, [[1855]]
|-
|{{V| ''A. hamatus''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1855
|-
|{{V| ''A. pilulatus''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1855
|}
==Bibliografia==
Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.

E. Hitchcock. (1865). Supplement to the ichnology of New England. A Report to the Government of Massachusetts in 1863. Wright and Potter, Boston 1-37 [https://books.google.pl/books?hl=pl&lr=&id=JPpaAAAAQAAJ&oi=fnd&pg=PR7&dq=anticheiropus&ots=3Z9wBUHDB8&sig=m7jS_1BmF4s9XXMTBUqxg6ucTHk&redir_esc=y#v=onepage&q=anticheiropus&f=false]

[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Północna (tropy)]]
[[Kategoria:USA (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Jura (tropy)]]
[[Kategoria:Hettang (tropy)]]
[[Kategoria:Synemur (tropy)]]

Kategoria:Synemur (tropy)

2025-10-18T18:46:15Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w synemurze (199,5–192,9 Ma)."

Tropy pozostawione w [[synemur]]ze (199,5–192,9 Ma).

Kategoria:Hettang (tropy)

2025-10-18T18:45:15Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w hettangu (201.4-199,5 Ma)."

Tropy pozostawione w [[hettang]]u (201.4-199,5 Ma).

Kategoria:Retyk (tropy)

2025-10-18T18:44:33Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w retyku (~205.7-201.4 Ma)."

Tropy pozostawione w [[retyk]]u (~205.7-201.4 Ma).

Kategoria:Noryk (tropy)

2025-10-18T18:43:29Z

Kriolofozaur:

Tropy pozostawione w [[noryk]]u (227.3 – ~205.7 Ma).

Kategoria:Noryk (tropy)

2025-10-18T18:43:13Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w Noryku (227.3 – ~205.7 Ma)."

Tropy pozostawione w [[Noryk]]u (227.3 – ~205.7 Ma).

Kategoria:Jura (tropy)

2025-10-18T18:42:03Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w jurze (201,4-143.1 Ma)."

Tropy pozostawione w [[Jura|jurze]] (201,4-143.1 Ma).

Kategoria:Trias (tropy)

2025-10-18T18:40:59Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w triasie (251,9-201,4 Ma)."

Tropy pozostawione w [[trias]]ie (251,9-201,4 Ma).

Argoides

2025-10-18T18:39:37Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE:''Argoides''}}
{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = Argoides
|długość = 2,8- 31,5 cm
|szerokość = 4,5- 30,5 cm
|chód = dwunożny
|układ palców = II, III, IV
|prawdopodobny sprawca = teropod
|długość sprawcy = 55 cm (A. minimus)<ref>Molina-Pérez & Larramendi (2016). Récords y curiosidades de los dinosaurios Terópodos y otros dinosauromorfos. Spain: Larousse. p. 24.</ref>
|masa sprawcy = 0,18 kg (A. minimus)<ref>Molina-Pérez & Larramendi (2016). Récords y curiosidades de los dinosaurios Terópodos y otros dinosauromorfos. Spain: Larousse. p. 24.</ref>
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]
[[Theropoda]]

[[Ceratosauria]]?

|czas = {{Występowanie|219|195}}
ok. 219-195 [[Ma]] 
[[późny trias]]-[[wczesna jura]] ([[noryk]] - [[synemur]])
|miejsce = [[USA]] - Nowa Anglia, New Jersey
(formacja [[Portland]], [[Passaic]])
|grafika =
|podpis =
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
42°35′56″ N, 72°33′25″ W~ Turner's Falls, Massauchusetts, Formacja [[Portland]]
42°9′36″ N , 72°34′55″ W~ Chicopee Falls, Massauchusetts, Formacja [[Portland]]
41°42′4″ N, 72°40′10″ W~ Wethersfield, Connecticut, Formacja [[Portland]]

</display_points>
}}
==Wstęp==
''Argoides'' to rodzaj tropu pozostawionego przez dinozaura w [[wczesna jura|wczesnej jurze]] na terenie [[USA]]. Może być taksonem workiem.
==Odkrycie==
Tropy ''Agroides'' zostały opisane przez [[Edward Hitchcock|Edwarda Hitchcock'a]] w latach: [[1838]]- ''A. minimus'', [[1841]]- ''A. macrodactylus'', [[1844]]- ''A. redfieldii''. Początkowo były opisane jako ''Ornithichnithes'' - tropy ptaków, ale ten takson okazał się workiem na śmieci (interesujące jest to, że już w XIX Hitchcock rozpoznał w dinozaurach ptaki). Od tamtego czasu nie ukazały się nowe badania na ich temat.
==Etymologia==
Pochodzenie ''Argoides'' jest nieznane. Znane są tylko tłumaczenia nazw ichnogatunkowych. ''Minimus'' odnosi się do niewielkiej wielkości tropu i zarazem zwierzęcia, ''macrodactylus'' oznacza "wielki palec"- podkreśla ona rozmiar [[Trop#Anatomia|III]] palca. ''Redfieldii'' honoruje przyjaciela Hitchcock'a- geologa, znanego metereologa, William' a C. Redfield'a.
==Anatomia==
Ichnogatunek typowy ''A.minimus'' charakteryzuje się niewielką wielkością tropu, na jednym z tropów widoczny jest odcisk śródstopia. Odstęp pomiędzy tropami wynosi 25 cm, a sam trop jest dosyć szeroki. ''A.macrodactylus'' charakteryzuje się wystającym środkowym palcem znacznie ponad linię dwóch pozostałych. Krok mierzył prawie 30 cm, a linia chodu była równoległa do stóp, co oznacza, że stawiał kroki w kierunku ruchu. Jest to cecha charakterystyczna dla teropodów. Ostatni gatunek ''A.redfieldii'' jest zdecydowanie największy, długość tropu to aż 76 cm, a wyraźne pazury mają długość 5 cm! Dla ichnogatunków nie wykazano cech wspólnych, bardziej prawdopodobne jest, że należą do odrębnych ichnotaksonów.
==Interpretacja==
Tropy ''Argoides'' od XIX wieku nie doczekał się rewizji, podobnie jak wiele innych okazów z kolekcji Hitchcocka. Ichnogatunek ''A. macrodactylus'' wykazuje klasyczne cechy tropów [[Coelophysoidea|celofyzoidów]], co więcej bardzo przypomina ślady ''[[Anchisauripus]]'' i ''[[Grallator]]''. Być może jest to okaz jednego z nich, aczkolwiek tropy te wydają się być szersze, a kąty między palcami większe. Trop ''A. redfieldii'' może należeć do większego drapieżnika np. dilofozauryda lub wyrośniętego celofyzoida. Zdecydowanie najciekawszy jest filigranowy ''A. minimus''- przypomina on domniemane ptasie tropy ''[[Plesiornis]]'', aczkolwiek Molina-Pérez i Larramendi,2019 wysuwają jeszcze ciekawszą hipotezę, iż jest to [[Ceratosauria|ceratozaur]] pokroju [[Limusaurus|limuzaura]] lub [[Elaphrosaurus|elafrozaura]].
==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Argoides''}}
| {{Kpt|[[Edward Hitchcock|Hitchcock]]}}, [[1836]]
|-
|{{V| ''A. minimus''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1836
|-
| = ''Argozoum pari-digitatum''
|-
| = ''Ornithichnites minimus''
|-
| = ''Ornithichnites isodactylus''
|-
|{{V| ''A. redfieldii''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1844
|-
| = ''Ornithichnites redfieldii''
|-
| = ''Argozoum redfieldium''''
|-
|{{V| ''A. macrodactylus''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1844
|-
| = ''Argozoum dispari-digitatum''
|-
| = ''Ornithichnites macrodactylus''
|-
|}

==Bibliografia==
Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.

E. Hitchcock. (1836). Ornithichnology - description of the foot marks of birds, (Ornithichnites) on new Red Sandstone in Massachusetts. The American Journal of Science and Arts 29(2):307-340

E. Hitchcock. (1837). Fossil footsteps in sandstone and graywacke. The American Journal of Sciences and Arts 32:174-176

E. Hitchcock. (1845). An attempt to name, classify, and describe, the animals that made the fossil footmarks of New England. Sixth Annual Meeting of the Association of American Geologists and Naturalists, New Haven, CT. Abstract and Proceedings 23-25 [https://www.ldeo.columbia.edu/~polsen/nbcp/EH1848text.pdf]

[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Theropoda (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Północna (tropy)]]
[[Kategoria:USA (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Trias (tropy)]]
[[Kategoria:Jura (tropy)]]
[[Kategoria:Noryk (tropy)]]
[[Kategoria:Retyk (tropy)]]
[[Kategoria:Hettang (tropy)]]
[[Kategoria:Synemur (tropy)]]

Argoides

2025-10-18T18:39:01Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE:''Argoides''}}
{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = Argoides
|długość = 2,8- 31,5 cm
|szerokość = 4,5- 30,5 cm
|chód = dwunożny
|układ palców = II, III, IV
|prawdopodobny sprawca = teropod
|długość sprawcy = 55 cm (A. minimus)<ref>Molina-Pérez & Larramendi (2016). Récords y curiosidades de los dinosaurios Terópodos y otros dinosauromorfos. Spain: Larousse. p. 24.</ref>
|masa sprawcy = 0,18 kg (A. minimus)<ref>Molina-Pérez & Larramendi (2016). Récords y curiosidades de los dinosaurios Terópodos y otros dinosauromorfos. Spain: Larousse. p. 24.</ref>
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]
[[Theropoda]]

[[Ceratosauria]]?

|czas = {{Występowanie|219|195}}
ok. 219-195 [[Ma]] 
[[późny trias]]-[[wczesna jura]] ([[noryk]] - [[synemur]])
|miejsce = [[USA]] - Nowa Anglia, New Jersey
(formacja [[Portland]], [[Passaic]])
|grafika =
|podpis =
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
42°35′56″ N, 72°33′25″ W~ Turner's Falls, Massauchusetts, Formacja [[Portland]]
42°9′36″ N , 72°34′55″ W~ Chicopee Falls, Massauchusetts, Formacja [[Portland]]
41°42′4″ N, 72°40′10″ W~ Wethersfield, Connecticut, Formacja [[Portland]]

</display_points>
}}
==Wstęp==
''Argoides'' to rodzaj tropu pozostawionego przez dinozaura w [[wczesna jura|wczesnej jurze]] na terenie [[USA]]. Może być taksonem workiem.
==Odkrycie==
Tropy ''Agroides'' zostały opisane przez [[Edward Hitchcock|Edwarda Hitchcock'a]] w latach: [[1838]]- ''A. minimus'', [[1841]]- ''A. macrodactylus'', [[1844]]- ''A. redfieldii''. Początkowo były opisane jako ''Ornithichnithes'' - tropy ptaków, ale ten takson okazał się workiem na śmieci (interesujące jest to, że już w XIX Hitchcock rozpoznał w dinozaurach ptaki). Od tamtego czasu nie ukazały się nowe badania na ich temat.
==Etymologia==
Pochodzenie ''Argoides'' jest nieznane. Znane są tylko tłumaczenia nazw ichnogatunkowych. ''Minimus'' odnosi się do niewielkiej wielkości tropu i zarazem zwierzęcia, ''macrodactylus'' oznacza "wielki palec"- podkreśla ona rozmiar [[Trop#Anatomia|III]] palca. ''Redfieldii'' honoruje przyjaciela Hitchcock'a- geologa, znanego metereologa, William' a C. Redfield'a.
==Anatomia==
Ichnogatunek typowy ''A.minimus'' charakteryzuje się niewielką wielkością tropu, na jednym z tropów widoczny jest odcisk śródstopia. Odstęp pomiędzy tropami wynosi 25 cm, a sam trop jest dosyć szeroki. ''A.macrodactylus'' charakteryzuje się wystającym środkowym palcem znacznie ponad linię dwóch pozostałych. Krok mierzył prawie 30 cm, a linia chodu była równoległa do stóp, co oznacza, że stawiał kroki w kierunku ruchu. Jest to cecha charakterystyczna dla teropodów. Ostatni gatunek ''A.redfieldii'' jest zdecydowanie największy, długość tropu to aż 76 cm, a wyraźne pazury mają długość 5 cm! Dla ichnogatunków nie wykazano cech wspólnych, bardziej prawdopodobne jest, że należą do odrębnych ichnotaksonów.
==Interpretacja==
Tropy ''Argoides'' od XIX wieku nie doczekał się rewizji, podobnie jak wiele innych okazów z kolekcji Hitchcocka. Ichnogatunek ''A. macrodactylus'' wykazuje klasyczne cechy tropów [[Coelophysoidea|celofyzoidów]], co więcej bardzo przypomina ślady ''[[Anchisauripus]]'' i ''[[Grallator]]''. Być może jest to okaz jednego z nich, aczkolwiek tropy te wydają się być szersze, a kąty między palcami większe. Trop ''A. redfieldii'' może należeć do większego drapieżnika np. dilofozauryda lub wyrośniętego celofyzoida. Zdecydowanie najciekawszy jest filigranowy ''A. minimus''- przypomina on domniemane ptasie tropy ''[[Plesiornis]]'', aczkolwiek Molina-Pérez i Larramendi,2019 wysuwają jeszcze ciekawszą hipotezę, iż jest to [[Ceratosauria|ceratozaur]] pokroju [[Limusaurus|limuzaura]] lub [[Elaphrosaurus|elafrozaura]].
==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Argoides''}}
| {{Kpt|[[Edward Hitchcock|Hitchcock]]}}, [[1836]]
|-
|{{V| ''A. minimus''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1836
|-
| = ''Argozoum pari-digitatum''
|-
| = ''Ornithichnites minimus''
|-
| = ''Ornithichnites isodactylus''
|-
|{{V| ''A. redfieldii''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1844
|-
| = ''Ornithichnites redfieldii''
|-
| = ''Argozoum redfieldium''''
|-
|{{V| ''A. macrodactylus''}}
| {{Kpt|Hitchcock}}, 1844
|-
| = ''Argozoum dispari-digitatum''
|-
| = ''Ornithichnites macrodactylus''
|-
|}

==Bibliografia==
Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.

E. Hitchcock. (1836). Ornithichnology - description of the foot marks of birds, (Ornithichnites) on new Red Sandstone in Massachusetts. The American Journal of Science and Arts 29(2):307-340

E. Hitchcock. (1837). Fossil footsteps in sandstone and graywacke. The American Journal of Sciences and Arts 32:174-176

E. Hitchcock. (1845). An attempt to name, classify, and describe, the animals that made the fossil footmarks of New England. Sixth Annual Meeting of the Association of American Geologists and Naturalists, New Haven, CT. Abstract and Proceedings 23-25 [https://www.ldeo.columbia.edu/~polsen/nbcp/EH1848text.pdf]

[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Theropoda (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Północna (tropy)]]
[[Kategoria:USA (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Trias (tropy)]]
[[Kategoria:Jura (tropy)]
[[Kategoria:Noryk (tropy)]]
[[Kategoria:Retyk (tropy)]]
[[Kategoria:Hettang (tropy)]]
[[Kategoria:Synemur (tropy)]]

Kategoria:Coelurosauria (tropy)

2025-10-18T18:34:27Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy, które zostały pozostawione przez celurozaury."

Tropy, które zostały pozostawione przez [[Coelurosauria|celurozaury]].

Bellatoripes

2025-10-18T18:33:46Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE:''Bellatoripes''}}
{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = Bellatoripes
|długość = 52,3- 67,0 cm
|szerokość = 51,5- 56,0 cm
|chód = dwunożny
|układ palców = II, III, IV
|prawdopodobny sprawca = [[Tyrannosauridae|tyranozauryd]]
|długość sprawcy =
|masa sprawcy =
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Coelurosauria]]

[[Tyrannosauroidea]]

[[Tyrannosauridae]]

[[Tyrannosauripodidae]]
|czas = {{Występowanie|80|68}}
ok. 80-68 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - wczesny [[mastrycht]])
|miejsce = [[Kanada]] - Kolumbia Brytyjska
(formacja [[Wapiti]])
|grafika = Tyrannosaurid_trackway.png
|podpis = Trop i szlak ''Bellatoripes'' Autor: McCrea i in. Źródło:[https://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0103613]
|PorównanieGrupa = Tyrannosauridae
|PorównanieDługość = 9
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
59° N, 121° W
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Bellatoripes'' to ichnorodzaj tropu dinozaura, pozostawionego przez [[Tyrannosauridae|tyranozauryda]] na terenie [[Kanada|Kanady]].
==Etymologia==
''Bellatoripes'' oznacza "wojownicza stopa", pochodzi od łacińskich słów ''bellatorius'' i ''pes''. Epitet gatunkowy ''fredlundi'' honoruje Aarona Fredlunda, który w [[2011]] roku odnalazł tropy na terenie Kolumbii Brytyjskiej.
[[Plik:Bellatoripes_digsite.png|300px|thumb|right|Miejsce znalezienia ''Bellatoripes'' A Autor: McCrea i in. Źródło: [[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613]].]]
==Tafonomia==
Tropy zostały zachowane na powierzchni drobnoziarnistego, mulistego piaskowca, który został następnie przykryty cienką warstwą iłowca. Wiemy, że są to tropy ''sensu stricto'', ponieważ zachowały się odciski skóry, niewidoczne na podtropach i odlewach. Zobacz więcej [[Trop#Tafonomia]].
==Historia badań i przypisany materiał==
Jak wspomniano wcześniej, tropy zostały znalezione jesienią 2011 roku przez lokalnego przewodnika. Pod koniec października zostały odkryte pozostałe tropy toru A, a w następnym roku toru B i C. W sumie znaleziono 7 tropów należących do 3 różnych osobników. Ślady pozostały w terenie, wykonano ich silikonowe odlewy.
==Znaczenie odkrycia==
Pomimo iż zapis kostny tyranozaurydów jest dosyć kompletny, to do tej pory odnaleziono zaledwie kilka tropów tych zwierząt z [[Kanada|Kanady]], [[Mongolia|Mongolii]]- formacji [[Nemegt]] i z [[USA]], które nazwano ''[[Tyrannosauripus|Tyrannosauripus pilmorei]]''. Odnalezione tropy są bardzo ważne z punktu widzenia paleobiologii i behawioru tych zwierząt (patrz poniżej)
==Wygląd i budowa==
Pozostawione tropy są trójpalczaste. Palce [[Trop#Anatomia|II]] i [[Trop#Anatomia|IV]] są tej samej wielkości, [[Trop#Anatomia|III]] jest niewiele większy. Trop ma owalny zarys, ma wyjątkowo masywne palce i częściowo zachowane środstopie. Na jednym z tropów widoczny jest palec [[Trop#Anatomia|I]], który był szczątkowy, podobnie jak u dzisiejszych ptaków. Badanie geometryczne i osteometryczne z 2020 roku potwierdziły hipotezy, że wraz ze wzrostem tyranozaurydów następowała utrata ich zwinności i wydajności ruchu na skutek zwiększenia wytrzymałości paliczków w celu utrzymania ciężaru i stabilności bardzo dużego drapieżnika (Enriquez i in.,2020).
[[Plik:Bellatoripes.png|300px|thumb|right|3 szlaki ''Bellatoripes'' Autor: McCrea i in. Źródło:[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613].]]
==Interpretacja==
Ze względu na miejsce, czas i wielkość tropów ich identyfikacja jest dosyć jasna jako tropy dużych tyranozaurydów. Mogły zostać pozostawione przez [[Gorgosaurus|gorgozaura]], [[Albertosaurus|albertozaura]] lub inny niepoznany jeszcze rodzaj tyranozauryda. Tropy zostały pozostawione przez dorosłe osobniki w wieku prawdopodobnie 25-29 lat.
==Paleobiologia==
===Zachowania stadne===
Tropy z Kolumbii Brytyjskiej są jedynym pewnym dowodem zachowań stadnych u tyranozaurydów. Wiemy to gdyż tropy są ze sobą skoordynowane- zwierzęta szły w tym samym kierunku obok siebie, oraz nie różnią się znacząco wielkością i wyglądem. Co ciekawe, grupa dinozaurów mogła być większa, gdyż jedynie niewielki obszarowo teren był odpowiedni do zachowania tropów. Zobacz więcej: [[Tyrannosauroidea#Zachowania społeczne]]
[[Plik:Bellatoripes_photogrammetry.png|300px|thumb|right|Fotogrametria tropów toru A Autor: McCrea i in. Źródło: [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613].]]
===Prędkość i chód===
Długość kroku wynosiła 3,5 m, a zwierzęta poruszały się dosyć spokojnym, spacerowym tempem 8 km/h. Prawdopodobnie z taką prędkością poruszała się większość dużych tyranozaurydów, co nie oznacza, że nie mogły znacznie przyspieszać na krótkim dystansie. Tropy wskazują, że ich twórcy poruszali się, stawiając stopa za stopą i przenosząc ciężar ciała z jednej strony na drugą, kołysząc się na boki. Stopy były skierowane nie równolegle do kierunku ruchu, lecz były częściowo zrotowane do wewnątrz. Wyjątkową cechą ruchu twórców ''Bellatoripes'' była kinematyka ich ruchu. Po postawieniu stopy na podłożu, zwierzę przesuwało ją do tyłu, aby następne się odbić. Podobnie poruszają się dzisiejsze strusie, ale inne teropody ciągnęły palce po podłożu, gdy robiły krok wprzód. Być może jest to cecha wyjątkowa dla tyranozaurydów, co dawałoby im przewagę nad innymi teropodami ich czasów.
[[Plik:Bellatoripes_trackmaking.png|300px|thumb|right|Hipotetyczny ruch ''Bellatoripes'' Autor: McCrea i in. Źródło:[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613].]]
===Paleopatologia===
Powtarzająca się 2 lewa stopa toru A ukazuje ślady patologii, jaka dotknęła tego teropoda. Palec [[Trop#Anatomia|II]] jest skrócony o 14 centymetrów. Jako, że trop kończy się nierównym, zaostrzonym brzegiem możemy przypuszczać, że doszło do amputacji przedostatnich paliczków. Co interesujące, nie wpłynęło to w znaczący sposób na sposób poruszania teropoda, ponieważ długość kroku i inne wartości wskazują na standardową lokomocję. Jednakże, prawa stopa jest wygięta na zewnątrz, a nie od wewnątrz w stosunku do kierunku przemieszczenia, co jest kolejnym argumentem hipotezą utraty palca.
==Paleoekologia==
Wokół tropów ''Bellatoripes'' znaleziono bardzo wiele tropów ''[[Hadrosauropodus]]'', które mogły stanowić potencjalną ofiarę dla tych dużych tyranozaurydów.
Na tropy nakłada się również zmierzający w przeciwnym kierunku odcisk stopy ''[[Saurexallopus|Saurexallopus cordata]]''. Wśród tych dwóch ichnorodzajów również zaobserwowano zachowania stadne (Enriquez i in.,2022). Zobacz więcej: [[Wapiti]]
==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Bellatoripes''}}
| {{Kpt|McCrea, Buckley, Farlow, Lockley, [[Philip Currie|Currie]], Matthews,}} i {{Kpt|Pemberton}}, [[2014]]
|-
|{{V| ''B. fredlundi''}}
| {{Kpt|McCrea, Buckley, Farlow, Lockley, [[Philip Currie|Currie]], Matthews,}} i {{Kpt|Pemberton}}, [[2014]]
|}
==Bibliografia==

McCrea RT, Buckley LG, Farlow JO, Lockley MG, Currie PJ, Matthews NA, Pemberton SG (2014). A 'terror of tyrannosaurs': the first trackways of tyrannosaurids and evidence of gregariousness and pathology in Tyrannosauridae. PLoS One. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0103613].

J. Enriquez ,Nicolás E. Campione,Matt A. White,Federico Fanti,Robin L. Sissons,Corwin Sullivan,Matthew J. Vavrek,Phil R. Bell (2022). The dinosaur tracks of Tyrants Aisle: An Upper Cretaceous ichnofauna from Unit 4 of the Wapiti Formation (upper Campanian), Alberta, Canada. PloS One.
[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0262824]

Enriquez, N. J., Campione, N. E., Brougham, T., Fanti, F., White, M. A., Sissons, R. L., … Bell, P. R. (2020). Exploring possible ontogenetic trajectories in tyrannosaurids using tracks from the Wapiti Formation (upper Campanian) of Alberta, Canada. Journal of Vertebrate Paleontology, 40(6). [https://doi.org/10.1080/02724634.2021.1878201]
[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Theropoda (tropy)]]
[[Kategoria:Coelurosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Północna (tropy)]]
[[Kategoria:Kanada (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Kreda (tropy)]]
[[Kategoria:Kampan (tropy)]]
[[Kategoria:Mastrycht (tropy)]]

Kategoria:Theropoda (tropy)

2025-10-18T18:33:14Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy, które zostały pozostawione przez teropody."

Tropy, które zostały pozostawione przez [[Theropoda|teropody]].

Bellatoripes

2025-10-18T18:32:29Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE:''Bellatoripes''}}
{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = Bellatoripes
|długość = 52,3- 67,0 cm
|szerokość = 51,5- 56,0 cm
|chód = dwunożny
|układ palców = II, III, IV
|prawdopodobny sprawca = [[Tyrannosauridae|tyranozauryd]]
|długość sprawcy =
|masa sprawcy =
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Coelurosauria]]

[[Tyrannosauroidea]]

[[Tyrannosauridae]]

[[Tyrannosauripodidae]]
|czas = {{Występowanie|80|68}}
ok. 80-68 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - wczesny [[mastrycht]])
|miejsce = [[Kanada]] - Kolumbia Brytyjska
(formacja [[Wapiti]])
|grafika = Tyrannosaurid_trackway.png
|podpis = Trop i szlak ''Bellatoripes'' Autor: McCrea i in. Źródło:[https://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0103613]
|PorównanieGrupa = Tyrannosauridae
|PorównanieDługość = 9
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
59° N, 121° W
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Bellatoripes'' to ichnorodzaj tropu dinozaura, pozostawionego przez [[Tyrannosauridae|tyranozauryda]] na terenie [[Kanada|Kanady]].
==Etymologia==
''Bellatoripes'' oznacza "wojownicza stopa", pochodzi od łacińskich słów ''bellatorius'' i ''pes''. Epitet gatunkowy ''fredlundi'' honoruje Aarona Fredlunda, który w [[2011]] roku odnalazł tropy na terenie Kolumbii Brytyjskiej.
[[Plik:Bellatoripes_digsite.png|300px|thumb|right|Miejsce znalezienia ''Bellatoripes'' A Autor: McCrea i in. Źródło: [[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613]].]]
==Tafonomia==
Tropy zostały zachowane na powierzchni drobnoziarnistego, mulistego piaskowca, który został następnie przykryty cienką warstwą iłowca. Wiemy, że są to tropy ''sensu stricto'', ponieważ zachowały się odciski skóry, niewidoczne na podtropach i odlewach. Zobacz więcej [[Trop#Tafonomia]].
==Historia badań i przypisany materiał==
Jak wspomniano wcześniej, tropy zostały znalezione jesienią 2011 roku przez lokalnego przewodnika. Pod koniec października zostały odkryte pozostałe tropy toru A, a w następnym roku toru B i C. W sumie znaleziono 7 tropów należących do 3 różnych osobników. Ślady pozostały w terenie, wykonano ich silikonowe odlewy.
==Znaczenie odkrycia==
Pomimo iż zapis kostny tyranozaurydów jest dosyć kompletny, to do tej pory odnaleziono zaledwie kilka tropów tych zwierząt z [[Kanada|Kanady]], [[Mongolia|Mongolii]]- formacji [[Nemegt]] i z [[USA]], które nazwano ''[[Tyrannosauripus|Tyrannosauripus pilmorei]]''. Odnalezione tropy są bardzo ważne z punktu widzenia paleobiologii i behawioru tych zwierząt (patrz poniżej)
==Wygląd i budowa==
Pozostawione tropy są trójpalczaste. Palce [[Trop#Anatomia|II]] i [[Trop#Anatomia|IV]] są tej samej wielkości, [[Trop#Anatomia|III]] jest niewiele większy. Trop ma owalny zarys, ma wyjątkowo masywne palce i częściowo zachowane środstopie. Na jednym z tropów widoczny jest palec [[Trop#Anatomia|I]], który był szczątkowy, podobnie jak u dzisiejszych ptaków. Badanie geometryczne i osteometryczne z 2020 roku potwierdziły hipotezy, że wraz ze wzrostem tyranozaurydów następowała utrata ich zwinności i wydajności ruchu na skutek zwiększenia wytrzymałości paliczków w celu utrzymania ciężaru i stabilności bardzo dużego drapieżnika (Enriquez i in.,2020).
[[Plik:Bellatoripes.png|300px|thumb|right|3 szlaki ''Bellatoripes'' Autor: McCrea i in. Źródło:[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613].]]
==Interpretacja==
Ze względu na miejsce, czas i wielkość tropów ich identyfikacja jest dosyć jasna jako tropy dużych tyranozaurydów. Mogły zostać pozostawione przez [[Gorgosaurus|gorgozaura]], [[Albertosaurus|albertozaura]] lub inny niepoznany jeszcze rodzaj tyranozauryda. Tropy zostały pozostawione przez dorosłe osobniki w wieku prawdopodobnie 25-29 lat.
==Paleobiologia==
===Zachowania stadne===
Tropy z Kolumbii Brytyjskiej są jedynym pewnym dowodem zachowań stadnych u tyranozaurydów. Wiemy to gdyż tropy są ze sobą skoordynowane- zwierzęta szły w tym samym kierunku obok siebie, oraz nie różnią się znacząco wielkością i wyglądem. Co ciekawe, grupa dinozaurów mogła być większa, gdyż jedynie niewielki obszarowo teren był odpowiedni do zachowania tropów. Zobacz więcej: [[Tyrannosauroidea#Zachowania społeczne]]
[[Plik:Bellatoripes_photogrammetry.png|300px|thumb|right|Fotogrametria tropów toru A Autor: McCrea i in. Źródło: [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613].]]
===Prędkość i chód===
Długość kroku wynosiła 3,5 m, a zwierzęta poruszały się dosyć spokojnym, spacerowym tempem 8 km/h. Prawdopodobnie z taką prędkością poruszała się większość dużych tyranozaurydów, co nie oznacza, że nie mogły znacznie przyspieszać na krótkim dystansie. Tropy wskazują, że ich twórcy poruszali się, stawiając stopa za stopą i przenosząc ciężar ciała z jednej strony na drugą, kołysząc się na boki. Stopy były skierowane nie równolegle do kierunku ruchu, lecz były częściowo zrotowane do wewnątrz. Wyjątkową cechą ruchu twórców ''Bellatoripes'' była kinematyka ich ruchu. Po postawieniu stopy na podłożu, zwierzę przesuwało ją do tyłu, aby następne się odbić. Podobnie poruszają się dzisiejsze strusie, ale inne teropody ciągnęły palce po podłożu, gdy robiły krok wprzód. Być może jest to cecha wyjątkowa dla tyranozaurydów, co dawałoby im przewagę nad innymi teropodami ich czasów.
[[Plik:Bellatoripes_trackmaking.png|300px|thumb|right|Hipotetyczny ruch ''Bellatoripes'' Autor: McCrea i in. Źródło:[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0103613].]]
===Paleopatologia===
Powtarzająca się 2 lewa stopa toru A ukazuje ślady patologii, jaka dotknęła tego teropoda. Palec [[Trop#Anatomia|II]] jest skrócony o 14 centymetrów. Jako, że trop kończy się nierównym, zaostrzonym brzegiem możemy przypuszczać, że doszło do amputacji przedostatnich paliczków. Co interesujące, nie wpłynęło to w znaczący sposób na sposób poruszania teropoda, ponieważ długość kroku i inne wartości wskazują na standardową lokomocję. Jednakże, prawa stopa jest wygięta na zewnątrz, a nie od wewnątrz w stosunku do kierunku przemieszczenia, co jest kolejnym argumentem hipotezą utraty palca.
==Paleoekologia==
Wokół tropów ''Bellatoripes'' znaleziono bardzo wiele tropów ''[[Hadrosauropodus]]'', które mogły stanowić potencjalną ofiarę dla tych dużych tyranozaurydów.
Na tropy nakłada się również zmierzający w przeciwnym kierunku odcisk stopy ''[[Saurexallopus|Saurexallopus cordata]]''. Wśród tych dwóch ichnorodzajów również zaobserwowano zachowania stadne (Enriquez i in.,2022). Zobacz więcej: [[Wapiti]]
==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Bellatoripes''}}
| {{Kpt|McCrea, Buckley, Farlow, Lockley, [[Philip Currie|Currie]], Matthews,}} i {{Kpt|Pemberton}}, [[2014]]
|-
|{{V| ''B. fredlundi''}}
| {{Kpt|McCrea, Buckley, Farlow, Lockley, [[Philip Currie|Currie]], Matthews,}} i {{Kpt|Pemberton}}, [[2014]]
|}
==Bibliografia==

McCrea RT, Buckley LG, Farlow JO, Lockley MG, Currie PJ, Matthews NA, Pemberton SG (2014). A 'terror of tyrannosaurs': the first trackways of tyrannosaurids and evidence of gregariousness and pathology in Tyrannosauridae. PLoS One. [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0103613].

J. Enriquez ,Nicolás E. Campione,Matt A. White,Federico Fanti,Robin L. Sissons,Corwin Sullivan,Matthew J. Vavrek,Phil R. Bell (2022). The dinosaur tracks of Tyrants Aisle: An Upper Cretaceous ichnofauna from Unit 4 of the Wapiti Formation (upper Campanian), Alberta, Canada. PloS One.
[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0262824]

Enriquez, N. J., Campione, N. E., Brougham, T., Fanti, F., White, M. A., Sissons, R. L., … Bell, P. R. (2020). Exploring possible ontogenetic trajectories in tyrannosaurids using tracks from the Wapiti Formation (upper Campanian) of Alberta, Canada. Journal of Vertebrate Paleontology, 40(6). [https://doi.org/10.1080/02724634.2021.1878201]
[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Theropoda (tropy)]]
[[Kategoria:Coelurosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Tyrannosauripodidae (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Północna (tropy)]]
[[Kategoria:Kanada (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Kreda (tropy)]]
[[Kategoria:Kampan (tropy)]]
[[Kategoria:Mastrycht (tropy)]]

Kategoria:Kampan (tropy)

2025-10-18T18:24:07Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w kampanie (83,6-72,1 Ma)."

Tropy pozostawione w [[kampan]]ie (83,6-72,1 Ma).

Kategoria:Santon (tropy)

2025-10-18T18:23:20Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w santonie (86,3-83,6 Ma)."

Tropy pozostawione w [[santon]]ie (86,3-83,6 Ma).

Kategoria:Koniak (tropy)

2025-10-18T18:22:21Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w koniaku (89,8-86,3 Ma)."

Tropy pozostawione w [[koniak]]u (89,8-86,3 Ma).

Kategoria:Turon (tropy)

2025-10-18T18:21:15Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w turonie (93,9-89,8 Ma)."

Tropy pozostawione w [[turon]]ie (93,9-89,8 Ma).

Kategoria:Cenoman (tropy)

2025-10-18T18:20:08Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w cenomanie (100,5-93,9 Ma)."

Tropy pozostawione w [[cenoman|cenomanie]] (100,5-93,9 Ma).

Kategoria:Kanada (tropy)

2025-10-18T18:18:37Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione na terenie Kanady."

Tropy pozostawione na terenie [[Kanada|Kanady]].

Kategoria:USA (tropy)

2025-10-18T18:17:53Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione na terenie USA."

Tropy pozostawione na terenie [[USA]].

Kategoria:Ameryka Północna (tropy)

2025-10-18T18:16:48Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione na terenie Ameryki Północnej."

Tropy pozostawione na terenie Ameryki Północnej.

Kategoria:Ceratopsia (tropy)

2025-10-18T18:15:53Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione przez ceratopsy."

Tropy pozostawione przez [[Ceratopsia|ceratopsy]].

Ceratopsipes

2025-10-18T18:14:50Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE:''Ceratopsipes''}}
{{Trop
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta = [[Łukasz Czepiński]]
|nazwa = ''Ceratopsipes'' (ceratopsipes)
|długość = do 60 cm
|szerokość = do 80 cm
|chód = czworonożny
|układ palców = I, II, III, IV, V (dłoń) 
I, II, III, IV (stopa)
|prawdopodobny sprawca = [[Neoceratopsia|neoceratops]] i [[Ceratopsidae|ceratopsyd]]
|długość sprawcy =
|masa sprawcy =
|systematyka ichnologiczna = [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ceratopsia]]

[[Neoceratopsia]]
|czas = {{Występowanie|97|68}}
ok. 97-68 [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[cenoman]]-[[mastrycht]])
|miejsce = [[USA]] - Kolorado, Alaska i Utah

 ([[formacja|formacje]] [[Laramie]], [[Cantwell]], [[Nanushuk]] i [[Iron Springs]])
<hr>
[[Kanada]] - Alberta

([[formacja]] [[Dinosaur Park]])
|grafika = Ceratopsipes goldenensis (dinosaur trackway) (Laramie Formation, Upper Cretaceous; Parfet Prehistoric Preserve, Golden, Colorado, USA) 20.jpg
|podpis = Trop ''Ceratopsipes goldenensis''. Fot. James St. John [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ceratopsipes_goldenensis_(dinosaur_trackway)_(Laramie_Formation,_Upper_Cretaceous%3B_Parfet_Prehistoric_Preserve,_Golden,_Colorado,_USA)_20.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Ceratopsipes'' to późnokredowy [[ichnotakson]] występujący na terenach dzisiejszych Stanów Zjednoczonych oraz Kanady.

==Materiał kopalny==
Za [[holotyp]] ''Ceratopsipses goldenesis'' został wybrany gipsowy odlew śladu stopy (UMC 220.1) będący częścią ścieżki ilustrowanej przez Lockleya (1986b: ryc 13a).

[[Paratyp]]y to:
*UMC 220.2 - odizolowany odlew stopy z typowej lokalizacji (ten sam poziom stratygraficzny)
*UMC 220.3 - odizolowany odlew, prawdopodobnie odcisk dłoni, z słabo zachowanej ścieżki w typowej lokalizacji (ten sam poziom stratygraficzny)
*UMC 220.4-5 - naturalne odlewy odizolowanych odcisków dłoni z południowych odsłonięć
* UMC 220.6 - naturalny odlew stopy z południowych odsłonięć

Materiał przypisany izolowany ślad (TMP 81.12.3) oraz wiele nieskatalogowanych tropów.

Lockley i Tempel (2014) informują o małym odcisku stopy (UMC 220.9) mającym 30 cm długości oraz 35 cm szerokości.

==Anatomia==
[[Plik:Ceratopsian manus study by tomozaurus.jpg|thumb|Dolna część przedniej kończyny ''[[Triceratops]]''. Autor: Tom Parker [http://tomozaurus.deviantart.com/art/Ceratopsian-manus-study-310734443].]]
Sprawcą tropów ''Ceratopsipses goldenesis'' był duży czworonożny roślinożerca przypominający [[Triceratops|triceratopsa]]. Ślady z przednich łap były mniejsze niż z tylnych. Dłoń pozostawiła cztery odciski palców, które miały bardziej wklęsłe tylne krawędzie niż odciski palców stóp. Przednia łapa była szersza niż dłuższa. Stopa miała cztery palce oraz tępe odciski palców i zaokrągloną symetryczną piętą (Lockley i Hunt, 1995). Stewart i współautorzy (2023) zauważyli, że w śladach ceratopsydów z formacji Cantwell zachował się również V palec, jednakże w tropach ''Ceratopsipses goldenesis'' był on zredukowany i rzadko widoczny. Największy zachowany ślad dłoni ''Ceratopsipes'' z formacji [[Laramie]] miał 60 cm długości oraz 80 cm szerokości.

==Interpretacja==
[[Plik:Pops by Andrey Atuchin.jpg|thumb|Rekonstrukcja przyżyciowa triceratopsyna z formacji Laramie ("Pops"), prawdopodobnego sprawcę tropów ''Ceratopsipes goldenensis''. Autor: Andrey Atuchin [https://www.facebook.com/104254078199827/posts/pops-the-triceratopsby-andrey-atuchin/377690814189484/]]]
Tropy z formacji [[Laramie]] bez wątpienia pozostawił duży przedstawiciel [[Ceratopsidae]] przypominający [[Triceratops|triceratopsa]]. Z osadów tej jednostki litostratygraficznej jest znany niekompletny szkielet przedstawiciela [[Triceratopsini]] (nosi on psendonim "Pops"), który przez [[Carpenter]]a i Younga (2002) został wstępnie uznany za ''[[Triceratops|Triceratops horridus]]'', lecz jego przynależność do tego [[rodzaj]]u jest niepewna. Zobacz więcej: [[Triceratops#Materiał wykluczony]]. Na podstawie śladów ''Ceratopsipses goldenesis'', Lockley i Hunt (1995) uznali, że [[Ceratopsidae|ceratopsydy]] miały kończyny ułożone pod tułowiem, a nie rozstawione na boki jak wcześniej sądzono. Do podobnych wniosków doszedł również Fujiwara (2009) w swoim badaniu.

Ze względu na słabe zachowanie śladów ceratopsydów z formacji [[Cantwell]], Stewart i in. (2023) nie zdefiniowali dla nich nowego ichnogatunku. Najstarsze i jednocześnie najmniejsze tropy z ichnorodzaju ''Ceratopsipes'' pochodzą z [[cenoman|cenomańskiej]] formacji skalnej Nanushuk. Jednakże Fiorillo i współpracownicy (2024) dla nich nie przypisali konkretnego ichnogatunku.

Crowell i Shimer (2021) opisują 5 morfotypów śladów dinozaurów z formacji [[Iron Springs]] znajdującej się w stanie Utah. Uznali, iż trzy z nich pozostawiły [[Ornithischia|dinozaury ptasiomiedniczne]] (oznaczone w publikacji jako A, B i C), zaś dwa kolejne - teropody (D i E). Ich zdaniem sprawcą tropów morfotypu C były ceratopsy.

Bell i współpracownicy (2025) odkryli liczne nagromadzenie śladów [[Ceratopsidae|ceratopsydów]] w środkowej części [[formacja|formacji skalnej]] [[Dinosaur Park]] z Kanady. Zachowały się tylko odciski stóp. Wykazują one typowe cechy dla ichnorodzaju ''Ceratopsipes'': wyraźnie widoczne cztery krótkie, tępo zakończone i szerokie palce, które są symetryczne. Ich układ sugeruje, że pozostawiły je zwierzęta poruszające się w stadzie. Najprawdopodobniej zostały one pozostawione przez ''[[Styracosaurus|Styracosaurus albertensis]]'' lub przedstawiciele rodzaju ''[[Chasmosaurus]]''.

==Etymologia==
Nazwa ichnorodzajowa ''Ceratopsipes'' to zbitek greckiego wyrażenia ''ceratops'' (rogate oblicze lub rogata twarz) oraz zawiera łacińskie słowo ''pes'' (stopa). Epitet ichnogatunkowy ''goldenensis'' nawiązuje do miejsca odnalezienia tropów, którym było miasto Golden.

==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Ceratopsipes''}}
| {{Kpt|Lockey}} i {{Kpt|Hunt}}, [[1995]]
|-
|{{V| ''C. goldenensis''}}
| {{Kpt|Lockey}} i {{Kpt|Hunt}}, [[1995]]
|}

==Bibliografia==
Bell, P. R., Pickles, B. J., Ashby, S. C., Walker, I. E., Hurst, S., Rampe, M., Durkin, P., & Brown, C. M. (2025). "A ceratopsid-dominated tracksite from the Dinosaur Park Formation (Campanian) at Dinosaur Provincial Park, Alberta, Canada". PLoS One, 20(7), e0324913. [[doi:10.1371/journal.pone.0324913]]

Carpenter, K., & Young, D. B. (2002). "Late Cretaceous dinosaurs from the Denver Basin, Colorado". Rocky Mountain Geology, 37(2), 237-254. [[doi:10.2113/gsrocky.37.2.237]]

Crowell, J. K., & Shimer, G. T. (2021). "Late Cretaceous Dinosaur Tracks from the Iron Springs Formation, Iron County, Utah". The Compass: Earth Science Journal of Sigma Gamma Epsilon, 91(1), 1. [[doi:10.62879/c59475171]]

Fiorillo, A. R., McCarthy, P. J., Shimer, G., Suarez, M. B., Takasaki, R., Chinzorig, T., Kobayashi, Y., O'Sullivan P., & Orphys, E. (2024). "New Dinosaur Ichnological, Sedimentological, and Geochemical Data from a Cretaceous High-Latitude Terrestrial Greenhouse Ecosystem, Nanushuk Formation, North Slope, Alaska". Geosciences, 14(2), 36. [[doi:10.3390/geosciences14020036]]

Fujiwara, S.-I. (2009) "A Reevaluation of the manus structure in ''Triceratops'' (Ceratopsia: Ceratopsidae)". Journal of Vertebrate Paleontology, 29(4), 1136-1147. [[doi:10.1671/039.029.0406]]

Lockley, M. G., & Hunt, A. P. (1995). "Ceratopsid tracks and associated ichnofauna from the Laramie Formation (Upper Cretaceous: Maastrichtian) of Colorado". Journal of Vertebrate Paleontology. 15(3): 592–614. [[doi:10.1080/02724634.1995.10011251]]

Lockley, M. G., & Tempel, J. (2014). "“Fossil Trace” trace fossils: the historic, scientific and educational significance of Triceratops Trail—a controversial Upper Cretaceous tracksite complex in the Laramie Formation, Golden, Colorado": [w] Lockley, M.G., & Lucas, S.G. (red.) "Fossil Footprints of Western North America". New Mexico Museum of Natural History and Science, Bulletin 62, p. 441-457.

Stewart, D. G., Druckenmiller, P. S., Erickson, G. M., Benowitz, J. A., Capps, D. M., Knight, C. L., May K. C., & McCarthy, P. J. (2023). "Vertebrate ichnology and palaeoenvironmental associations of Alaska’s largest known dinosaur tracksite in the Cretaceous Cantwell Formation (Maastrichtian) of Denali National Park and Preserve". Historical Biology, 1-17.
[[doi:10.1080/08912963.2023.2221267]]



[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Ornithischia (tropy)]]
[[Kategoria:Ceratopsia (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Północna (tropy)]]
[[Kategoria:USA (tropy)]]
[[Kategoria:Kanada (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Kreda (tropy)]]
[[Kategoria:Cenoman (tropy)]]
[[Kategoria:Turon (tropy)]]
[[Kategoria:Koniak (tropy)]]
[[Kategoria:Santon (tropy)]]
[[Kategoria:Kampan (tropy)]]
[[Kategoria:Mastrycht (tropy)]]

Kategoria:Mastrycht (tropy)

2025-10-18T18:09:58Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w mastrychcie (72,1-66 Ma)."

Tropy pozostawione w [[mastrycht|mastrychcie]] (72,1-66 Ma).

Kategoria:Kreda (tropy)

2025-10-18T18:08:47Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w kredzie (143.1-66 Ma)."

Tropy pozostawione w [[Kreda|kredzie]] (143.1-66 Ma).

Kategoria:Mezozoik (tropy)

2025-10-18T18:07:36Z

Kriolofozaur:

Tropy pozostawione w [[mezozoik]]u (251.9-66 Ma).

Kategoria:Mezozoik (tropy)

2025-10-18T18:07:12Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy pozostawione w mezozoiku (251.9-66 Ma)."

Tropy pozostawione w mezozoiku (251.9-66 Ma).

Kategoria:Ameryka Południowa (tropy)

2025-10-18T18:03:15Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy odkryte na terenie Ameryki Południowej."

Tropy odkryte na terenie Ameryki Południowej.

Kategoria:Ankylosauria (tropy)

2025-10-18T18:02:38Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy, których pochodzenie przypisuje się ankylozaurom."

Tropy, których pochodzenie przypisuje się [[Ankylosauria|ankylozaurom]].

Kategoria:Thyreophora (tropy)

2025-10-18T18:01:44Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy, których pochodzenie przypisuje się tyreoforom."

Tropy, których pochodzenie przypisuje się [[Thyreophora|tyreoforom]].

Kategoria:Ornithischia (tropy)

2025-10-18T18:00:43Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy, których pochodzenie przypisuje się dinozaurom ptasiomiedniczym."

Tropy, których pochodzenie przypisuje się [[Ornithischia|dinozaurom ptasiomiedniczym]].

Kategoria:Dinosauria (tropy)

2025-10-18T17:59:09Z

Kriolofozaur:

Tropy, których pochodzenie przypisuje się dinozaurom.

Kategoria:Dinosauria (tropy)

2025-10-18T17:59:01Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy, których pochodzenie przypisuje się dinozaurom"

Tropy, których pochodzenie przypisuje się dinozaurom

Ligabueichnium

2025-10-18T17:57:58Z

Kriolofozaur:

{{Trop
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = ''Ligabueichnium''
|długość =
|szerokość =
|chód = czworonożny
|układ palców =
|prawdopodobny sprawca = Ankylozaur (Ankylosauria)
|długość sprawcy =
|masa sprawcy =
|systematyka ichnologiczna =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

|czas = {{Występowanie|70|66}}
 ok. 70-66 [[Ma]] 
|miejsce = [[Boliwia (tropy)|Boliwia]] - Departament Potosí
(formacja [[El Molino]])
|grafika = Dinosaur_footprints_in_ToroToro_Bolivia.jpg
|podpis = Tropy ''Ligabueichnium'' w parku narodowym Torotoro
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
18° 6′ 0″ S, 65° 46′ 0″ W
</display_points>

}}

==Wstęp==
''Ligabueichnium'' to dosyć enigmatyczny trop dinozaura, pozostawiony na terenie obecnej [[Boliwia (tropy)|Boliwii]] w [[późna kreda|późnej kredzie]].
==Etymologia==
Nazwa rodzaju oznacza trop Ligabue'go, nazwana tak na cześć włoskiego paleontologa, Giancario, którego nazwiskiem ochrzczono również nazwę argentyńskiego [[Dinosauria|dinozaura]] [[Ligabueino|ligabino]]. Gatunek ''L.bolivianum'' upamiętnia kraj, w którym znaleziono skamieniałość.
==Anatomia tropu, klasyfikacja==
Materiał kopalny składa się z holotypu- ścieżki przedstawionej na fotografii oraz paratypu, który znajdował się około wa 3 metry na prawo i był nieco mniejszy. Tropy są pozostawiony przez stosunkowo masywne zwierzę i mają stosunkowo okrągły kształt, co początkowo spowodowało jego sklasyfikowanie jako [[Sauropoda|zauropoda]]. Jednakże niski kąt kroku wykluczył taką możliwość, ponieważ zwierzę poruszało się w stylu jamnika, a nie charta. Podobnie czteropalczaste tylnie ślady wykluczają [[Ornithopoda|ornitopody]], a pięciopalczaste przednie łapy [[Ceratopsia|ceratopsy]] co umotywowało decyzję badacza tropów- Giuseppe Leonardiego do określenia twórcy jako [[Ankylosauria|ankylozaura]].Tropy są szersze niż dłuższe, ich układ wygląda na dwunożny, aczkolwiek ślady przednich łap są mniejsze niż tylnich oraz nakładają się one na siebie. Na podstawie zachowanej ścieżki wiemy, że dinozaur na początku poruszał się chodem, następnie znacząco przyspieszył, aby końcowo zwolnić. Sugeruje to ciekawy wniosek, że przynajmniej niektóre z dinozaurów pancernych były bardzo mobilne. Niestety błotniste podłoże w jakim przemieszczało się zwierzę oraz erozja pozostawiają resztę informacji w sferze domysłów.
==Paleogeografia==
Trop został pozostawiony w wapieniu- dookoła ichnoskamieniałości odkryto morskie algi oraz ząb ryby piły. Jest to interesująca i powtarzająca się sytuacja na całym świecie, przykładem może być polska [[Wyspa Liszkowskiego]], której przyczyny wciąż nie są do końca poznane. Wskazuje to na fakt, że domniemany ankylozaur występował również w strefie przybrzeżnej- obok tropów znaleziono ripplemarki- ślady falowania! W kontekście odkryć, o których Leonardi nie miał prawa wiedzieć, tzn. zwierząt z kladu [[Parankylosauria]], możemy sądzić, że właśnie przez tego typu zwierzę został pozostawiony trop ''Ligabueichnium'' (Szymon Jagusztyn-własne). Być może w formacji [[El Molino]], w której skałach odkryto tropy, kryje się odpowiedzieć na tą zagadkę- doniesiono o odkryciach kości dinozaurów z tej jednostki<ref>Mireille Gayet, Larry G. Marshall, Thierry Sempere, François J. Meunier, Henri Cappetta, Jean-Claude Rage (2001). Middle Maastrichtian vertebrates (fishes, amphibians, dinosaurs and other reptiles, mammals) from Pajcha Pata (Bolivia). Biostratigraphic, palaeoecologic and palaeobiogeographic implications, Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, Volume 169, Issues 1–2, Pages 39-68, ISSN 0031-0182, [https://doi.org/10.1016/S0031-0182(01)00214-0.]</ref>.

==Spis ichnogatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Ligabueichnium''}}
| {{Kpt|Giuseppe Leonardi}}, [[1984]]
|-
| {{V|''L. bolivianum''}}
| {{Kpt|Giuseppe Leonardi}}, 1984
|}

==Bibliografia==

Leonardi, G. (1984): Le Impronte Fossili Di Dinosauri. In: Bonaparte, J.F. Et Al., Sulle Orme Dei Dinosauri.
Venezia, Erizzo, 1984. (Esplorazionie Ricerche, Ix), 335 P.: 161-186 .

Leonardi, G. (1994): annotated atlas of South America tetrapod footprints (Devonian to Holocene)
with an appendix on Mexico and Central America. Companhia de Pesquisa de Recursos Minerais,
Xxiv, 248p.

[[Kategoria:Ichnotaksony]]
[[Kategoria:Dinosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Ornithischia (tropy)]]
[[Kategoria:Thyreophora (tropy)]]
[[Kategoria:Ankylosauria (tropy)]]
[[Kategoria:Ameryka Południowa (tropy)]]
[[Kategoria:Boliwia (tropy)]]
[[Kategoria:Mezozoik (tropy)]]
[[Kategoria:Kreda (tropy)]]
[[Kategoria:Mastrycht (tropy)]]

Kategoria:Boliwia (tropy)

2025-10-17T22:24:28Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "Tropy dinozaurów odnaleziono na terenie Boliwii:"

Tropy dinozaurów odnaleziono na terenie Boliwii:

Ligabueichnium

2025-10-17T22:23:23Z

Kriolofozaur:

Boliwia (tropy)

2025-10-17T22:22:35Z

Kriolofozaur: Przekierowanie do Kategoria:Boliwia (tropy)

#REDIRECT [[:Kategoria:Boliwia (tropy)]]

Ligabueichnium

2025-10-17T22:21:42Z

Kriolofozaur:

Ligabueichnium

2025-10-17T22:18:29Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "{{Trop |Autor = Szymon Jagusztyn |Korekta = |nazwa = ''Ligabueichnium'' |długość = |szeroko..."

Ichnologia

2025-10-17T21:49:53Z

Kriolofozaur:

'''Ichnologia''' (ang. ''ichnology'') - dziedzina paleontologii i geologii zajmująca się badaniem [[skamieniałość śladowa|skamieniałości śladowych]] (ichnofosylii), w szczególności [[trop]]ów. Nazwa pochodzi od greckiego słowa ''ichnos'' oznaczającego trop lub ślad.
 
Na podstawie skamieniałości śladowych ichnolodzy starają się odtworzyć zachowanie zwierzęcia, które te ślady zostawiło. Czasami próbują też zidentyfikować twórcę śladów, choć w przypadku ichnofosyliów jest to zazwyczaj bardzo trudne. Na wzór [[taksonomia|taksonomii]] organizmów, ichnolodzy próbują klasyfikować ślady na podstawie ich kształtu i sposobu powstania, nadając nazwy [[ichnotaksonomia|ichnotaksonomiczne]]. Nie mają one jednak nic wspólnego z nazwami taksonomicznymi samych organizmów.

=Lista ichnotaksonów dinozaurów (prawdopodobnie niekompletna)=
#'''''[[Abelichnus]]'''''
# ''Aethyopus'' = ''Sauropus'''''
# '''''Aetonychopus'''''
# ''Agialopus'''''=? ''Grallator'''''
# '''''Agrestipus'''''
# ''Amblonyx'' = ''Sauropus'''''
# '''''Amblydactylus'''''
# '''''Anatopus'''''
# '''''Anatrisauropus'''''
# ''Anchisauripus'''''=? ''Grallator'''''
# '''''Anomoepus'''''
# '''''[[Anticheiropus]]'''''
# ''Apatichnus'' = ''Anomoepus'''''
# '''''[[Argoides]]'''''
# ''Argozoum'' = ''Argoides'''''
# '''''Artiodactylus'''''
# ''Atreipus'' = ''Grallator'''''
# '''''Banisterobates'''''
# ''Bellona'' = ''Grallator'''''
# '''''[[Bellatoripes]]'''''
# '''''Berninasauropus'''''
# '''''Bonaparteichnium'''''
# '''''Bosiutrisauropus'''''
# '''''Boutakioutichnium'''''
# '''''Bressanichnus''''' ?= ''''' Grallator'''''
# '''''Breviparopus'''''
# '''''Brontopodus'''''
# '''''Brontozoum'''''
# '''''Bückeburgichnus'''''
# '''''Byakudansauropus''''' ?= '''''Grallator'''''
# ''Calopus'' = ''Platypterna'''''
# '''''Camptosaurichnus'''''
# '''''Caririchnium'''''
# '''''Carmelopodus'''''
# '''''[[Ceratopsipes]]'''''
# '''''Changpeipus'''''
# '''''Characichnos'''''
# ''Chimaera'' = ''Sauropus'''''
# ''Chimaerichnus'' = ''Sauropus'''''
# '''''Chonglongpus'''''
# ''Chongqingpus'' = ''Grallator'''''
# ''Chuannchengpus'' = ''Grallator'''''
# ''Chuxiongpus'' = ''Brontopus'''''
# '''''Coelurosaurichnus'''''
# '''''Columbosauripus'''''
# '''''Corvipes'''''
# '''''Dakotasaurus'''''
# ''Deana|Deana'' = ''Anomoepus'''''
# '''''Defarrariischnium'''''
# '''''Delatorrhinchus'''''
# '''''Deltapodus'''''
# ''Deuterotrisauropus'' = ''Grallator'''''
# ''Dilophosauripus'' =? ''Grallator'''''
# '''''Dinehichnus'''''
# ''Dinosaurichnium'' = ''Parachirotherium'''''
# "Dinosauropodes" (''nomen nudum''''')
# '''''Dromaeopodus'''''
# '''''Dromaeosauripus'''''
# '''''Elephantopoides'''''
# '''''Eubrontes'''''
# '''''Eutynichnium'''''
# ''Exallopus'' = ''Saurexallopus'''''
# '''''Farlowichnus'''''
# ''Fulicopus'' = ''Sauropus'''''
# '''''Garbina'''''
# '''''Gigandipus'''''
# '''''Gigantosauropus'''''
# ''Gigantotherium'' = ''Gigandipus'''''
# '''''Goseongosauripus'''''
# '''''Grallator'''''
# '''''Gregaripus'''''
# '''''Gypsichnites'''''
# '''''Gyrotrisauropus'''''
# '''''Hadrosaurichnus'''''
# ''Hadrosaurichnoides'' (''[[nomen dubium]]'')
# '''''Hamanosauripus'''''
# '''''Hispanosauropus'''''
# ''Hitchcockia'' = ''Anomoepus'''''
# '''''Hopiichnus'''''
# '''''Huanglongpus'''''
# '''''Hunanpus'''''
# ''Hyphepus'' = ''Grallator'''''
# '''''Hypsiloichnus'''''
# '''''Ichnites'''''
# '''''Iguanodon (ichnogenus)|Iguanodon'''''
# '''''Iguanodonichnus'''''
# '''''Iguanodonopus'''''
# '''''Iguanodontipus'''''
# '''''Iranosauripus'''''
# '''''Irenesauripus'''''
# '''''Irenichnites'''''
# '''''Jeholosauripus'''''
# '''''Jialingpus'''''
# ''Jinlijingpus'' = ''Eubrontes'''''
# '''''Jurabrontes'''''
# ''Kainomoyensisauropus'' = ''Anomoepus'''''
# ''Kainotrisauropus'' = ''Grallator'''''
# ''Kalasauropus'' = ''Otozoum'''''
# '''''Kayentapus'''''
# '''''Kleitotrisauropus'''''
# '''''Komlosaurus'''''
# '''''Koreanosauropus'''''
# '''''Koseongosauripus'''''
# ''Kuwajimasauropus'' = ''Hadrosaurichnus'''''
# '''''Lapparentichnus'''''
# ''Leptonyx'' = ''Stenonyx'''''
# '''''[[Ligabueichnium]]'''''
# '''''Limayichnus'''''
# '''''Luluichnus'''''
# '''''Macropodosaurus'''''
# '''''Mafatrisauropus'''''
# '''''Magnoavipes'''''
# "Malakhelisaurus" (''[[nomen nudum]]'')
# '''''Malutitrisauropus'''''
# ''Masitisauropezus'' = ''Anomoepus'''''
# '''''Masitisauropodiscus'''''
# '''''Masitisisauropodiscus'''''
# '''''Masitisauropus'''''
# ''Megaichnites'' = ''Kayentapus'''''
# '''''Megalosauripus'''''
# '''''Megalosauropus'''''
# '''''Mehliella'''''
# '''''Menglongipus'''''
# '''''Metatetrapous'''''
# '''''Micrichnus'''''
# '''''Minisauripus'''''
# '''''Moraesichnium'''''
# '''''Moyenisauropezus'''''
# '''''Moyenisauropodiscus'''''
# ''Moyenisauropus'' = ''Anomoepus'''''
# '''''Navahopus'''''
# '''''Neoanomoepus'''''
# '''''Neosauropus'''''
# '''''Neotripodiscus'''''
# '''''Neotrisauropus'''''
# '''''Oobardjidama'''''
# '''''Orcauichnites'''''
# '''''Ornithichnites'''''
# ''Ornithoidichnites'' = ''Sauropus'''''
# '''''Ornithomimipus'''''
# '''''Ornithopodichnites'''''
# '''''Ornithopodichnus'''''
# ''Ornithopus'' = ''Sauropus'''''
# '''''Otozoum'''''
# '''''Parabrontopodus'''''
# '''''Parachirotherium'''''
# '''''Paracoelurosaurichnus'''''
# '''''Paragrallator'''''
# '''''Parasauropodopus'''''
# '''''Paratetrasauropus'''''
# '''''Paratrisauropus'''''
# '''''Paravipus'''''
# ''Pelarganax'' = ''Sillimanius'''''
# ''Pelargides'' = ''Steropoides'''''
# '''''Pengxianpus'''''
# '''''Plastisauropus'''''
# '''''Platypterna'''''
# '''''Platysauropus'''''
# '''''Platytrisauropus'''''
# '''''Plesiornis'''''
# '''''Plesiothornipos'''''
# '''''Prototrisauropodiscus'''''
# ''Prototrisauropus'' = ''Grallator'''''
# '''''Pseudotetrasauropus'''''
# '''''Pseudotrisauropus'''''
# '''''Psilotrisauropus'''''
# ''Qemetrisauropus'' = ''Grallator'''''
# '''''Qomoqomosauropus'''''
# "Ralikhompus" (''nomen nudum''''')
# '''''Rotundichnus'''''
# '''''Salfitichnus'''''
# '''''Saltopoides'''''
# "Samanadrinda" (''nomen nudum'')
# '''''Sarmientichnus'''''
# '''''Satapliasaurus'''''
# '''''Saurexallopus'''''
# '''''Saurichnium'''''
# '''''Sauroidichnites'''''
# '''''Sauropodichnus'''''
# '''''Sauropus'''''
# '''''Schizograllator'''''
# '''''Seakatrisauropus'''''
# '''''Selenichnus'''''
# '''''Senquitrisauropus'''''
# '''''Shenmuichnus'''''
# '''''Shensipus'''''
# '''''Shiraminesauropus'''''
# '''''Siamopodus'''''
# '''''Sillimanius'''''
# '''''Sinoichnites'''''
# '''''Skartopus'''''
# '''''Sousaichnium'''''
# '''''Staurichnium'''''
# '''''Stenonyx'''''
# ''Steropezoum'' = ''Steropoides'''''
# '''''Steropoides'''''
# '''''Struthopus'''''
# '''''Swinnertonichnus'''''
# '''''Taponichnus'''''
# '''''Talmontopus'''''
# '''''Taupezia'''''
# '''''Telosichnus'''''
# '''''Teratopodus'''''
# '''''Tetrapodium'''''
# '''''Tetrapodosaurus'''''
# '''''Tetrasauropus'''''
# '''''Thecodontichnus'''''
# '''''Therangospodus'''''
# ''Tridentipes'' = ''Steropoides'''''
# '''''Trihamus'''''
# '''''Trisauropodiscus'''''
# '''''Tritotrisauropus'''''
# ''Tuojiangpus'' = ''Eubrontes'''''
# '''''Tyrannosauripus'''''
# '''''Tyrannosauropus'''''
# '''''Ultrasauripus'''''
# '''''Velociraptorichnus'''''
# '''''Walmadanyichnus'''''
# ''Waltheria'' = ''Mehliella'''''
# '''''Wealdenichnites'''''
# ''Weiaunpus'' = ''Eubrontes'''''
# '''''Wildeichnus'''''
# '''''Wintonopus'''''
# '''''Xiangxipus'''''
# '''''Xiuningpus'''''
# '''''Yangtzepus'''''
# '''''Youngichnus'''''
# '''''Yunnanpus'''''
# '''''Zhengichnus'''''
# ''Zizhongpus'' = ''Kayentapus'''''

[[Kategoria: Słownik]]

Lishulong

2025-10-16T20:23:11Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Lishulong''}} {{Opis |Autor = Szymon Jagusztyn |Korekta = |nazwa = ''Lishulong'' (liszulong) |..."

{{DISPLAYTITLE:''Lishulong''}}
{{Opis
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = ''Lishulong'' (liszulong)
|długość =
|masa =
|wysokość =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Chiny]] - Junnan

([[formacja]] [[Lufeng]], ogniwo Shawan
|czas = {{Występowanie|192|180}}
ok. 192-180 [[Ma]] 
[[wczesna jura]] (późny [[synemur]] - wczesny [[toark]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Massopoda]]

[[Sauropodiformes]]
|grafika = Lishulong_wangi.png
|podpis = Rekonstrukcja liszulonga. Autor:Ddinodan
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
24.9° N, 102.0° E
</display_points>
}}
== Wstęp ==
Liszulong to [[rodzaj]] [[Sauropodiformes|zauropodiforma]], który żył na terenie dzisiejszych [[Chiny|Chin]] w czasie [[Wczesna jura|wczesnej jury]].
==Etymologia==
Nazwa dinozaura w języku chińskim oznacza kasztanowego smoka, co łączy się z miejscowością jego znalezienia- Lishu, która z koloei oznacza kasztanowca. Człon gatunkowy nazwy ''wangi'' honoruje Zheng Ju Wanga, który przyczynił się do pierwszych odkryć dinozaurów w rejonie Lufeng.
==Zachowane skamieniałości i anatomia==
Badaczom z udało się odkryć niekompletny szkielet liszulonga, którego skatalogowali pod numerem .Czaszka dinozaura była wyjątkowa, z powodu, że rzadko zachowują się one u zauropodomorfów, jak i ze względu na jej rozmiar, była stosunkowo duża jak na prozauropoda. Budowa kości jarzmowej, stawu szczękowego i żuchwy zbliżają go do [[Yunnanosaurus|junnanozaura]] oraz innych [[Sauropodomorpha|zauropodomorfów]] formacji [[Lufeng]], np. ''[[Jingshanosaurus]]''. Wyróżniał go natomiast nietypowy kształt zębów, których powierzchnie były od zewnątrz wypukłe, a od wewnątrz wklęsłe. Posiadał również masywne i wydłużone kręgi szyjne, których wyrostki kolczyste były wysunięte do przodu.

== Taksonomia i filogeneza ==
Z analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Zhanga i in. (2024) wynika, że należał on do kladu Sauropodiformes, będąc bliskim krewnym takich dinozaurów jak: [[Yingshanosaurus|jingszanozaur]] i [[Yunnanosaurus|junnanozaur]], dla których autorzy postulują utworzenie nowej rodziny dinozaurów: Jingshanosauridae. W porównaniu do innych [[Sauropodomorpha|zauropodomorfów]] z Lufeng, był on bardziej zaawansowany od [[Lufengosaurus|lufengozaura]], ale mniej od [[Yizhousaurus|jizhouzaura]].
[[Plik:Lishulong_(holotype_cranium,_right_lateral).png|400px|thumb|right|Czaszka ''Lishulong'' Z pracy: Zhang i in., 2024]]
== Paleobiologia, paleoekologia ==
Liszulong był najprawdopodobniej spokojnym roślinożercą, żywiącym się roślinnością dawnych południowych Chin. Prawdopodobnie współistniał z innymi gatunkami prozauropodów, od których roi się w osadach formacji Lufeng. Jednakże, jego specyficzne zęby, czaszka i szyja pozwalają przypuszczać, że nie rywalizował z nimi bezpośrednio o pokarm. W pobliżu szczątków liszulonga znaleziono kości drapieżnego [[Panguraptor|panguraptora]], który jednak ze względu na rozmiary nie stanowił dla prozauropoda większego zagrożenia. Ponadto, dzięki odkryciu tego dinozaura udało się ustalić, że zauropodomorfy z Lufeng nie tworzyły monofiletycznej grupy, co świadczy o szybkiej ewolucji i rozprzestrzenianiu się tych zwierząt we wczesnej jurze.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
| {{V| ''Lishulong''}}
| {{Kpt|Qian-Nan Zhang, Lei Jia, Tao Wang, Yu-Guang Zhang}} i {{Kpt|Hai-Lu You}}, [[2024]]
|-
| {{V|''L.wangi''}}
| {{Kpt|Qian-Nan Zhang, Lei Jia, Tao Wang, Yu-Guang Zhang}} i {{Kpt|Hai-Lu You}}, [[2024]]
|}
== Bibliografia ==

Zhang Q, Jia L, Wang T, Zhang Y, You H. (2024) The largest sauropodomorph skull from the Lower Jurassic Lufeng Formation of China. PeerJ 12:e18629 [https://doi.org/10.7717/peerj.18629]
Huang, B. C., et al.(2005) "Magnetostratigraphy of the Jurassic in Lufeng, central Yunnan." Geological Bulletin of China 24.4 : 322-328.
<references/>

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha bazalne]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:Synemur]]
[[Kategoria:Pliensbach]]
[[Kategoria:Toark]]

Caletodraco

2025-04-26T23:18:52Z

Kriolofozaur: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Caletodraco''}} {{Opis |Autor = Szymon Jagusztyn |Korekta = |nazwa = ''Caletodraco'' (kaletodra..."

{{DISPLAYTITLE:''Caletodraco''}}
{{Opis
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = ''Caletodraco'' (kaletodrako)
|długość = ok. 6 m <ref>Buffetaut,E., Haiyan T., Girard J., Hoyez B., Párraga J. 2024. "Caletodraco cottardi: A New Furileusaurian Abelisaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Cenomanian Chalk of Normandy (North-Western France)" Fossil Studies 2, no. 3: 177-195. [https://doi.org/10.3390/fossils2030009]]</ref>
|masa = ok. 1 t<ref>Na podstawie podobieństwa rozmiarów do ''Skorpiovenator'' (Buffetaut i in., 2024), Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.</ref>
|wysokość = ok. 2 m<ref>Na podstawie podobieństwa rozmiarów do ''Skorpiovenator'' (Buffetaut i in., 2024), Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.</ref>
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[Francja]]- region Normandia
|czas = {{Występowanie|100.5|98.0}}
100,5-98 [[Ma]] <ref>Strefa amonitowa ''Mantelliceras dixoni''</ref>
|systematyka =

[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Ceratosauria]]

[[Abelisauridae]]

[[Brachyrostra]]

[[Furileusauria]]
|grafika = Caletodraco_cottardi.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Caletodraco''. Autor: Ddinodan. Źródło: Lee i in., 2022 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Caletodraco_cottardi.png]
|PorównanieGrupa = Abelisauridae
|PorównanieDługość = 6
|mapa = <display_points type="terrain" zoom=4>
49°39′0″ N 0°10′0″ E~ Saint Jouin Bruneval
</display_points>
}}

==Wstęp==
''Caletodraco'' to rodzaj [[Abelisauridae|abelizauryda]] żyjącego na terenie dzisiejszej Francji około 100 milionów lat temu. Został odkryty w [[2021]] roku przez Nicolasa Cottarda, na którego cześć został nazwany. Co ciekawe, został odkryty na terenie dawnego morza, gdzie osady powstawały w odległości mniej więcej 100 kilometrów od najbliższego lądu.
==Historia odkrycia==
W [[2021]] roku Nicolas Cottard odnalazł u podnóża klifu w Normandii blok skalny, z którego wystawały kości. Dwa lata później, odnalazł on 2 blok, w którym również były zachowane skamieniałości. Przekazał swoje znalezisko badaczom i jak się okazało, pochodziły one od jednego zwierzęcia, a w kościach znajdujących się jednocześnie w dwóch blokach, zauważono jedynie niewielki ubytek tkanki. Okazały się one być szczątkami [[Dinosauria|dinozaura]].
==Etymologia==
Nazwa ''Caletodraco'' pochodzi od Kaletów- celtyckiego ludu zamieszkującego wybrzeże Normandii, szczególnie Pays de Caux, gdzie odkryto dinozaura oraz łacińskiego ''draco''- smok. Epitet gatunkowy ''cottardi'' honoruje odkrywcę-Nicolasa Cottarda.
==Materiał kopalny==
Materiał kopalny składa się z niekompletnej kości biodrowej, kości krzyżowej, pierwszego kręgu ogonowego i kilku słabo kości- prawdopodobnie żeber. W drugim bloku odnaleziono również ząb teropoda, który (według autorów artykułu) może należeć do kaletodrako lub drapieżnika/padlinożercy.
==Tafonomia==
Dinozaur został odkryty w skale, jaką była kreda pisząca z pewnym udziałem glaukonitu. W drugim bloku został znaleziony również ząb rekina- kolejny dowód na morskie pochodzenie osadów. Szczątki tego dinozaura najprawdopodobniej zostały przetransportowane z mikrokontynentu Armoryki, położonego w odległości 100 km od miejsca depozycji osadów, według danych paleogeograficznych. Zaskoczyło to naukowców, ponieważ do tej pory materiał kopalny dinozaurów odkryty w morskich osadach okolic kanału La Manche był niewielki- zaledwie kilka kości ankylozaurów i ornitopodów. Badacze sugerują, że taka rzadka skamieniałość mogła się zachować dzięki działalności dużej rzeki, oraz południowo-wschodnim wiatrom, jakie występowały w tamtym czasie na tym terenie (tam również leżała Armoryka-patrz mapa). Wspomniany ząb rekina, który mógł żerować na padlinie abelizauryda jak i przyrośnięta do jednej z kości ostryga świadczą o dość długim czasie transportu.
[[Plik:caletodraco-mapa.png|300px|thumb|left|Mapa paleogeograficzna z miejscem znalezienia ''Caletodraco'' Autor: Eric Buffetaut i in. [https://www.mdpi.com/2813-6284/2/3/9|Źródło]]]
==Budowa i paleobiologia==
Ząb ma cechy charakterystyczne dla abelizaurydów, aczkolwiek jego ułożenie obok miednicy kaletodrako nie pozwala wykluczyć, że pochodzi od żerującego na nim, innego przedstawiciela tej grupy teropodów. Cechy takie jak zrośnięte wyrostki kolczyste w kości krzyżowej, płaska górna powierzchnia kości biodrowej i jej zakończenie z wgłębieniem świadczą o przynależności tego teropoda do [[Abelisauridae]], a cechy takie jak silnie zrośnięte, bez szwów kręgi krzyżowe czy rozciągnięte do tyłu wyrostki poprzeczne nawet do węższej grupy- [[Furileusauria]]. Co ciekawe, do tej zaawansowanej grupy mógł należeć również wcześniejszy europejski abelizauryd- ''[[Genusaurus]]'', jednak jak w przypadku ''Caletodraco'' cechuje się on skąpym zapisem kopalnym. Niespodziewane odkrycie tego dinozaura polepszyło nasze rozumienie ewolucji europejskich abelizaurydów, jakim był początek późnej kredy. Odkrycie ''Caletodraco'' nastręczyło również nowych pytań- jako, że jest on furileuzaurem, byłbym on najstarszym przedstawicielem tej grupy, starszym o 10 Ma od wszystkich innych jej przedstawicieli, którzy są z Ameryki Południowej. Jak mogłoby dojść do takiej migracji w późnej kredzie?
==Systematyka==
Dzięki dosyć silnym przesłankom anatomicznym udało się zaklasyfikować kaletodrako do kladu [[Furileusauria]], czyli zaawansowanych abelizaurydów, takich jak znany [[Carnotaurus|karnotaur]] czy [[Aucasaurus|aukazaur]].

==Paleoekologia==
Niestety niewiele jesteśmy w stanie powiedzieć o środowisku życia kaletodrako- został on z niego poniekąd "wyrwany", co jednak pozwoliło na uniknięcie jego szkieletowi lądowej erozji, a następnie możliwość jego zbadania. Możemy się domyślać, że był on średniej wielkości drapieżnikiem, polującym na różne kręgowce.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Caletodraco''}}
| {{Kpt|Buffetaut, Haiyan, Girard, Hoyez}} i {{Kpt|Párraga}}, [[2024]]
|-
| {{V|''C. cottardi''}}
| {{Kpt|Buffetaut, Haiyan, Girard, Hoyez}} i {{Kpt|Párraga}}, 2024
|}

==Bibliografia==

Buffetaut,E., Haiyan T., Girard J., Hoyez B., Párraga J. 2024. "Caletodraco cottardi: A New Furileusaurian Abelisaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Cenomanian Chalk of Normandy (North-Western France)" Fossil Studies 2, no. 3: 177-195. [https://doi.org/10.3390/fossils2030009]
<references/>

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Ceratosauria]]
[[Kategoria:Abelisauridae]]
[[Kategoria:Europa]]
[[Kategoria:Francja]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Cenoman]]

Plik:Caletodraco-mapa.png

2025-04-26T23:12:55Z

Kriolofozaur: Mapa paleogeograficzna z miejscem znalezienia ''Caletodraco'' Autor: Eric Buffetaut i in. [https://www.mdpi.com/2813-6284/2/3/9|Źródło]

== Opis ==
Mapa paleogeograficzna z miejscem znalezienia ''Caletodraco'' Autor: Eric Buffetaut i in. [https://www.mdpi.com/2813-6284/2/3/9|Źródło]

Dornraptor

2024-11-05T20:14:17Z

Kriolofozaur:

{{DISPLAYTITLE: ''Dornraptor''}}
{{Opis
|Autor = [[Szymon Jagusztyn]]
|Korekta =
|nazwa = ''Dornraptor''
|długość = 6.5 m<ref>Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019) "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes" wyd. Princeton University Press.</ref>
|wysokość = 1.9 m<ref>Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019) "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes" wyd. Princeton University Press.</ref>
|masa = 500 kg<ref>Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019) "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes" wyd. Princeton University Press.</ref>
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[Wielka Brytania]] - Dorset
([[formacja]] [[mułowiec Charmouth]])
|czas = {{Występowanie|194|192}}
ok. 194-192 [[Ma]] 
[[wczesna jura]] (późny [[synemur]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Averostra]]

|grafika = Dornraptor_UDL.png
|podpis = Rekonstrukcja ''Dornraptor'' na podstawie krewnych. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dornraptor_UDL.png]
|PorównanieGrupa = Theropoda bazalne
|PorównanieDługość = 6
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
50° 44′ 12.48″ N , 2° 54′ 9.36″ W~ miejsce odnalezienia szczątków ''Dornraptor''
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Dornraptor'' to rodzaj średniej wielkości jurajskiego teropoda, żyjącego na terenie dzisiejszej [[Wielka Brytania| Wielkiej Brytanii]] we [[wczesna jura|wczesnej jurze]]. Był dosyć zawansowanym teropodem w swoich czasach, należącym do [[klad]]u [[Averostra]]. Przez ponad 1 00 lat był uważany za [[Scelidosaurus|scelidozaura]].
==Etymologia==
Nazwa rodzajowa ''Dornraptor'' oznacza złodziej (z łacińskiego ''raptor'') z Dorset (hrabstwa w Wielkiej Brytanii, gdzie znaleziono jego szczątki). Dorn jest skrótem od Dornwaraceaster, jak dawniej nazywano ten region. Nazwa gatunkowa ''D.normani'' honoruje angielskiego paleontologa Davida B. [[Norman]]a, zasłużonego badacza paleobiologii kręgowców, szczególnie [[Ornithischia|dinozaurów ptasiomiedniczych]].

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (BMNH 39496) to niekompletna prawa kończyna dolna, w tym kość udowa i piszczelowa, obydwie fragmentaryczne oraz kość strzałkowa, która zaginęła w niewyjaśnionych okolicznościach. Materiał przypisany, GSM 109560 to niekompletna lewa kość udowa.
==Historia badań==
W [[1858]] jeden z najwybitniejszych paleontologów w historii, sir Richard [[Owen]] otrzymał od Jamesa Harrisona, właściciela kamieniołomu szczątki, w których skład w chodziły cztery kości dwóch kończyn dolnych dinozaura. Już w następnym roku badacz opisał je wraz z innymi kośćmi dinozaurów z tego miejsca jako ''Scelidosaurus'', jednakże definicja i diagnoza w opisie tego zwierzęcia były niejasne, a Owen nie wyznaczył okazu typowego. W [[1888]] roku [[Richard Lydekker]] podał za [[lektotyp]] scelidozaura okaz BMNH 39496. Nie podał powodu swojej decyzji, już wtedy były znane znacznie kompletniejsze szkielety ''[[Scelidosaurus|Scelidosaurus harrisoni]]'' np. BMNH R.1111. Musiało upłynąć aż 80 lat, aby w [[1968]] roku [[Bernard Newman]] zauważył, żę okaz lektotypowy w rzeczywistości należy do drapieżnego [[Theropoda|teropoda]], podobnego do [[Megalosaurus|megalozaura]]. Następnie zasugerował, aby Międzynarodowa Komisja Nomenklatury Biologicznej dokonała zmiany lektotypu scelidozaura. Po śmierci Newmana w [[1992]] [[Alan Charig]] złożył wniosek do Komisji i został on przyjęty. W [[1995]] Samuel Paul Welles, H. P. Powell i Stephan Pickering utworzyli nieoficjalną nazwę dla tego zwierzęcia- "Merosaurus newmani" honorując tym Bernarda Newmana, wspomnianego już wcześniej. Nazwę tą ukuli w nieopublikowanym artykule na temat teropodów, stąd była ona ''nomen nudum''. Następnie "Merosaurus" był różnorodnie klasyfikowany. W [[2004]] Carrano i Sampson uznali go za bazalnego [[Tetanurae|tetanura]]. W [[2007]] roku Naish i Martill poparli te ustalenia. W [[2010]] roku Roger Benson stwierdził, że kości mogą należeć do [[Coelophysoidea|celofyzoida]], ale w ostatecznym rachunku są nieoznaczalne wewnątrz [[Theropoda]]. Dopiero w [[2024]] roku, po 166 latach od znalezienia okazów, otrzymały one swoją ważną nazwę ''Dornraptor''. Matthew G. Baron udowodnił, że jest to diagnostyczny takson, różny od równowiekowych mu teropodów z Anglii.

[[Plik:Dornraptor specimens.png|Holotyp BMNH 39496 Autor: M.G. Baron Źródło:[https://palaeo-electronica.org/content/pdfs/1346.pdf]|mały]]
==Budowa i filogenetyka==
W związku z dosyć ubogim materiałem kopalnym całościowy wygląd dornraptora jest nieznany. Prawdopodobnie przypominał inne wczesne teropody bardziej zaawansowane niż [[Coelophysoidea|celofyzoidy]] takie jak ''[[Tachiraptor]]''. Budowa kości piszczelowej, w tym wysoki i haczykowaty [[wyrostek knemialny]] i przerośnięty, bulwiasto zakończony [[grzebień strzałkowy]] przypominają stan obecny u [[Averostra|awerostrów]], w przeciwieństwie do innego brytyjskiego dinozaura podobnego wieku - [[Sarcosaurus|sarkozaura]]. Kość udowa była dosyć masywna i prosta, co może świadczyć o większej masie dornraptora względem żyjących w tym samym czasie smukłych celofyzoidów. W celu poprawnego umieszczenia dornraptora na "drzewie rodowym" teropodów, dokonano 3 analiz filogenetycznych opartych o 3 różne bazy danych, każda z nich wskazywała na to, że dornraptor był awerostrem. W wypadku jednej z nich był nawet bliżej [[Tetanurae|tetanurów]] niż [[Ceratosauria|ceratozaury]]!
==Paleoekologia==
Dornraptor prawdopodobnie żył w warunkach przybrzeżnych, plażowych, skąd jego szczątki zostały spłukane do morza. Możemy się domyślać, że był szczytowym drapieżnikiem w swoim środowisku. W skład jego pożywienia mogły wchodzić [[Scelidosaurus|scelidozaury]], co brzmi dosyć zabawnie, w kontekście, że to właśnie za dinozaura z tego rodzaju ''Dornraptor normani'' był uznawany przez ponad 100 lat. Koegzystował również z celofyzoidami i [[Sauropodomorpha|zauropodomorfami]]. Jego ponowny opis pokazuje nam, że wiele odkryć kryje się w magazynach muzeów- jest właściwie na wyciągnięcie ręki.
==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Dornraptor''}}
| {{Kpt|Matthew G. Baron}}, [[2024]]
|-
| {{V|''D. normani''}}
| {{Kpt|Matthew G. Baron}}, 2024
|}

==Bibliografia==


Baron, Matthew G. (2024). "A new name for old bones: A reassessment of Early Jurassic theropod remains from Dorset, England". Palaeontologia Electronica. 27 (1): 1–12. [[doi:10.26879/1346]]

Owen, Richard (1859). "Palaeontology. Encyclopaedia Britannica, Edition 8". Encyclopædia Britannica. 17 (1): 91–176.

Lydekker, R. (1888). Catalogue of the Fossil Reptilia and Amphibia in the British Museum. Part 1. Containing the Orders Ornithosauria, Crocodilia, Dinosauria, Squamata, Rhynchocephalia and Proterosauria. British Museum (Natural History).

Newman, B.H. (1968). The Jurassic dinosaur Scelidosaurus harrisoni, Owen. Palaeontology 11 (1), 40-3.

International Commission on Zoological Nomenclature, 1994, "Scelidosaurus harrisonii Owen, 1861 (Reptilia, Ornithischia): lectotype replaced", Bulletin of Zoological Nomenclature 51: 288

Pickering, S. (1995). An extract from: Archosauromorpha: Cladistics and osteologies. A Fractal Scaling in Dinosaurology Project. 11 pp.

Carrano, Matthew T.; Sampson, Scott D. (2004). "A review of coelophysoids (Dinosauria: Theropoda) from the Early Jurassic of Europe, with comments on the late history of the Coelophysoidea". Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie - Monatshefte. 2004 (9): 537–558. [[doi:10.1127/njgpm/2004/2004/537]]

Naish, Darren; Martill, David M. (2007). "Dinosaurs of Great Britain and the role of the Geological Society of London in their discovery: basal Dinosauria and Saurischia". Journal of the Geological Society. 164 (3): 493–510. [[doi:10.1144/0016-76492006-032]]

Benson, Roger B. J. (2010). "The osteology of Magnosaurus nethercombensis (Dinosauria, Theropoda) from the Bajocian (Middle Jurassic) of the United Kingdom and a re-examination of the oldest records of tetanurans". Journal of Systematic Palaeontology. 8 (1): 131–146. [[doi:10.1080/14772011003603515]]



[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Averostra]]
[[Kategoria:Theropoda bazalne]]
[[Kategoria:Europa]]
[[Kategoria:Wielka Brytania]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:Synemur]]