Agathaumas - Historia wersji

Paweł: /* Bibliografia */

2023-10-06T12:17:25Z

‎Bibliografia

Paweł o 19:22, 9 paź 2022

2022-10-09T19:22:28Z

Dino o 21:08, 11 lis 2018

2018-11-11T21:08:25Z

Nazuul: ryc.

2016-11-19T09:38:14Z

ryc.

Dino: /* Spis gatunków */

2016-03-19T12:48:40Z

‎Spis gatunków

Dino: /* Spis gatunków */

2016-03-17T23:40:28Z

‎Spis gatunków

Dino: /* Pozycja systematyczna */

2014-09-09T18:07:45Z

‎Pozycja systematyczna

Szerman o 15:14, 15 lis 2012

2012-11-15T15:14:28Z

Szerman o 10:20, 19 cze 2012

2012-06-19T10:20:09Z

Nazuul: -Takson worek

2011-11-29T10:39:09Z

-Takson worek

← poprzednia wersja		Wersja z 12:17, 6 paź 2023
Linia 95:		Linia 95:
	</small>		</small>

−	~~[[Kategoria:Dinosauria]]~~
−	~~[[Kategoria:Ornithischia]]~~
−	~~[[Kategoria:Ceratopsia]]~~
−	~~[[Kategoria:Ceratopsoidea]]~~
−	~~[[Kategoria:Ameryka Północna]]~~
−	~~[[Kategoria:USA]]~~
−	~~[[Kategoria:Mezozoik]]~~
−	~~[[Kategoria:Kreda]]~~
−	~~[[Kategoria:Mastrycht]]~~
	[[Kategoria:nomen dubium]]		[[Kategoria:nomen dubium]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Agathaumas''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Marcin Szermański]], [[Maciej Ziegler]]
-| Autor:
+ |Korekta                =
-|-
+ |nazwa                  = ''Agathaumas''
-| [[Marcin Szermański]]
+ |długość                = ok. 9 m
-[[Maciej Ziegler]]
+ |wysokość               =
-|}
+ |masa                   = 4-10 t
-</small>
+ |dieta                  = roślinożerny
+ |miejsce                = [[USA]] - Wyoming
 <small>(formacja [[Lance]])</small>
-|-
+ |czas                   = {{Występowanie|69|66}}
-! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
+-66 [[Ma]]<br>
-| 69-65,5 [[Ma]]
+<small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
+ |systematyka            =
-<small> późna [[kreda]] (późny [[mastrycht]])</small>
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
 [[Ceratopsia]]
 [[Ceratopsoidea]]
@@ Linia 54: / Linia 25: @@
 [[Chasmosaurinae]]
-|-
+ |grafika                = Agathaumas.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Agathaumas.jpg|400px|]]
+ |podpis                 = Autor: Charles R. Knight [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Agathaumas.jpg]
-<small>Autor: Charles R. Knight [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Agathaumas.jpg]</small>
+ |PorównanieGrupa        =
-|}
+ |PorównanieDługość      =
+}}
 ==Wstęp==
 ''Agathaumas'' to pierwszy opisany przedstawiciel [[ceratops]]ów. Niestety, w przeciwieństwie do innych pierwszych znanych nauce przedstawicieli innych grup dinozaurów (jak np. ''[[Megalosaurus]]'' z [[teropod]]ów, ''[[Iguanodon]]'' z [[Ornithopoda|ornitopodów]]) nie jest tak medialny. Co więcej, jest bardzo słabo poznany ze względu na skąpy materiał kopalny nieposiadający cech diagnostycznych – stąd też ma on status ''[[nomen dubium]]'' (takson nieważny).

@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 [[Genasauria]]
-[[Ceratopoda]]
+[[Cerapoda]]
 [[Marginocephalia]]

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Agathaumas.jpg|400px|]]
-<small>Autor: Charles R. Knight [http://en.wikipedia.org/wiki/File:Agathaumas.jpg]</small>
+<small>Autor: Charles R. Knight [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Agathaumas.jpg]</small>
 |}

@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 | ''Agathaumas''
 | {{Kpt|[[Edward Cope|Cope]]}}, [[1872]]
-| ''[[nomen dubium]]''
+| <small>''[[nomen dubium]]''</small>
 |-
-| ''A. sylvestris''
+| ''Agathaumas sylvestris''
-| {{Kpt|Cope}}, 1872
+| {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1872]]
-| ''nomen dubium''
+| <small>''[[nomen dubium]]''</small>
 |-
-| ''A. milo''
+| ''Agathaumas milo''
-| {{Kpt|Cope}}, [[1874]]
+| {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1874]]
-| = ''[[Thespesius]] occidentalis''
+| = ''[[Thespesius|Thespesius occidentalis]]''
 |-
-| ''A. mortuarius''
+| ''Agathaumas mortuarius'' <br> = ''Polyonax mortuarius''
-| {{Kpt|Cope}}, 1874 / {{Kpt|Hay}}, [[1902]]
+| {{Kpt|([[Cope]], [[1874]]) [[Hay]], [[1902]]}} <br> {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1874]]
-| (''nomen dubium'') = ''[[Triceratops]] horridus''
+| = '''''[[Triceratops|Triceratops horridus]]''''' <br> {{pad}}
 |-
-| ''A. flabellatus''
+| ''Agathaumas flabellatus'' <br> = ''Triceratops flabellatus''
-| {{Kpt|[[Othniel Marsh|Marsh]]}}, [[1889]] / {{Kpt|Scott}}, [[1900]]
+| {{Kpt|([[Othniel Marsh|Marsh]], [[1889]]) Scott, [[1900]]}} <br> {{Kpt|[[Othniel Marsh|Marsh]], [[1889]]}}
-| = ''[[Triceratops]] horridus''
+| = '''''[[Triceratops|Triceratops horridus]]''''' <br> {{pad}}
 |-
-| ''A. sphenocerus''
+| ''Agathaumas sphenocerus''
 | {{Kpt|([[Cope]], [[1890]]) Ballou, [[1897]]}}
-| (''nomen dubium'') = ''[[Monoclonius]] sphenocerus''
+| = ''[[Monoclonius|Monoclonius sphenocerus]]''
 |-
-| ''A. monoclonius''
+| ''Agathaumas monoclonius''
 | {{Kpt|Breihaupt}}, [[1994]]
-| (''nomen dubium'') = ''[[Monoclonius]] sphenocerus''
+| = ''[[Monoclonius|Monoclonius sphenocerus]]''
 |}

@@ Linia 71: / Linia 71: @@
 Opisu [[rodzaj]]u i gatunku typowego ''Agathaumas sylvestris'' dokonał jeden z najsłynniejszych paleontologów w dziejach, mianowicie [[Edward Cope|Edward Drinker Cope]] w roku [[1872]] – wtedy też dokonano odkrycia jego szczątków. Ponieważ szkielet nie był kompletny i nie znano wówczas innych ceratopsów, uznał go początkowo za przedstawiciela hadrozaurów. Kolejne 2 gatunki (''A. milo'' i ''A. mortuarius'') Cope opisał już 2 lata później, natomiast pozostałe 4 są autorstwa innych paleontologów. Na podstawie tekstu i ilustracji z publikacji Hatchera i in. ([[1907]]) można stwierdzić, że kość krzyżowa ''Agathaumas'' ma bruzdę na wewnętrznej stronie, co jest synapomorfią [[Chasmosaurinae]] wg np. [[Peter Dodson|Dodsona]] i in. ([[2004]]) oraz Sampsona i in. ([[2010]]).
-Problematyczna jest jego systematyka – wszystkie znane gatunki są albo ''[[nomen dubium]]'', albo [[synonim]]ami innych ceratopsów – ''[[Monoclonius]] sphenocerus'' i ''[[Triceratops]]''. Szczątki ''A. milo'' przypisuje się nawet do dinozaura należącego nie do ceratopsów, a hadrozaurydów – ''[[Thespesius]] occidentalis''. Biorąc pod uwagę to, że gatunki triceratopsa są rozdzielone czasowo i że być może innych ceratopsydów już nie było, to szczątki gatunku typowego ''A. sylvestris'' prawie na pewno reprezentują któryś z gatunków ''[[Triceratops]]''. ''Agathaumas'' zapewne wciąż będzie pomijany, ale gdyby któryś z paleontologów zaczął tej nazwy znów używać, to zapewne wpłynęła by petycja do ICZN (International Commission on Zoological Nomenclature), by uznać ''[[Triceratops]]'' za ''[[nomen conservandum]]'' (nazwa zachowana mimo braku pierwszeństwa czasowego) a ''Agathaumas'' za ''[[nomen rejectum]]'' (nazwa odrzucona mimo pierwszeństwa czasowego). Edward Drinker Cope chciał za wszelką cenę unieważnienia nazwy rodziny [[Ceratopsidae]], gdyż ''[[Ceratops]]'' został opisany przez [[Othniel Marsh|Othniela Charlesa Marsha]] dopiero w [[1888]] roku i uznać ją za [[synonim]] [[Agathaumidae]]. Niestety dla niego przegrał tę jedną z wielu batalii w słynnej "wojnie o kości" ze swym odwiecznym rywalem, ponieważ ustanowił swoją wersję nazwy rodziny rok po ustanowieniu [[Ceratopsidae]] przez Marsha. W rezultacie to [[Agathaumidae]] jest [[młodszy synonim|młodszym synonimem]] [[Ceratopsidae]].
+Problematyczna jest jego systematyka – wszystkie znane gatunki są albo ''[[nomen dubium]]'', albo [[synonim]]ami innych ceratopsów – ''[[Monoclonius]] sphenocerus'' i ''[[Triceratops]]''. Szczątki ''A. milo'' przypisuje się nawet do dinozaura należącego nie do ceratopsów, a hadrozaurydów – ''[[Thespesius]] occidentalis''. Biorąc pod uwagę to, że gatunki triceratopsa są rozdzielone czasowo i że być może innych ceratopsydów już nie było, to szczątki gatunku typowego ''A. sylvestris'' prawie na pewno reprezentują któryś z gatunków ''[[Triceratops]]''. ''Agathaumas'' zapewne wciąż będzie pomijany, ale gdyby któryś z paleontologów zaczął tej nazwy znów używać, to zapewne wpłynęła by petycja do ICZN (International Commission on Zoological Nomenclature), by uznać ''[[Triceratops]]'' za ''[[nomen conservandum]]'' (nazwa zachowana mimo braku pierwszeństwa czasowego) a ''Agathaumas'' za ''[[nomen rejectum]]'' (nazwa odrzucona mimo pierwszeństwa czasowego). Edward Drinker Cope chciał za wszelką cenę unieważnienia nazwy rodziny [[Ceratopsidae]], gdyż ''[[Ceratops (rodzaj)|Ceratops]]'' został opisany przez [[Othniel Marsh|Othniela Charlesa Marsha]] dopiero w [[1888]] roku i uznać ją za [[synonim]] [[Agathaumidae]]. Niestety dla niego przegrał tę jedną z wielu batalii w słynnej "wojnie o kości" ze swym odwiecznym rywalem, ponieważ ustanowił swoją wersję nazwy rodziny rok po ustanowieniu [[Ceratopsidae]] przez Marsha. W rezultacie to [[Agathaumidae]] jest [[młodszy synonim|młodszym synonimem]] [[Ceratopsidae]].
 ==Etymologia==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 4: / Linia 5: @@
 |-
 | [[Marcin Szermański]]
 [[Maciej Ziegler]]
 |}
@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
-| [[USA]] - [[Wyoming]]
+| [[USA]] - Wyoming
-<small>([[formacja Lance]])</small>
+<small>(formacja [[Lance]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 69-65,5 Ma
+| 69-65,5 [[Ma]]
 <small> późna [[kreda]] (późny [[mastrycht]])</small>
@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ==Wstęp==
-''Agathaumas'' to pierwszy opisany przedstawiciel ceratopsów. Niestety, w przeciwieństwie do innych pierwszych znanych nauce przedstawicieli innych grup dinozaurów (jak np. ''[[Megalosaurus]]'' z teropodów, ''[[Iguanodon]]'' z ornitopodów) nie jest tak medialny. Co więcej, jest bardzo słabo poznany ze względu na skąpy materiał kopalny nieposiadający cech diagnostycznych – stąd też posiada on status ''[[nomen dubium]]'' (takson nieważny).
+''Agathaumas'' to pierwszy opisany przedstawiciel [[ceratops]]ów. Niestety, w przeciwieństwie do innych pierwszych znanych nauce przedstawicieli innych grup dinozaurów (jak np. ''[[Megalosaurus]]'' z [[teropod]]ów, ''[[Iguanodon]]'' z [[Ornithopoda|ornitopodów]]) nie jest tak medialny. Co więcej, jest bardzo słabo poznany ze względu na skąpy materiał kopalny nieposiadający cech diagnostycznych – stąd też ma on status ''[[nomen dubium]]'' (takson nieważny).
 ==Materiał kopalny==
-Gatunek typowy ''Agathaumas sylvestris'' opisano jedynie na podstawie 16 kręgów (w tym kość krzyżowa, kręgi ogonowe i grzbietowe), kilku(nastu?) żeber, kości łonowych i innych elementów miednicy (Hatcher i in., [[1907]]).
+[[Gatunek typowy]] ''Agathaumas sylvestris'' opisano jedynie na podstawie 16 kręgów (w tym kość krzyżowa, kręgi ogonowe i grzbietowe), kilku(nastu?) żeber, kości łonowych i innych elementów miednicy ([[John Hatcher|Hatcher]] i in., [[1907]]).
 ==Rozmiary==
-Wg obliczeń naukowców ceratops ten miał osiągać ok. 9 metrów długości i masę mieszczącą się w przedziale 4-10 ton, a więc w momencie jego odnalezienia i opisania był najdłuższym znanym zwierzęciem lądowym (większy ''[[Cetiosaurus]]'' był wówczas uznawany za zwierzę wodne). Pod względem hipotetycznej masy ustępował jedynie ogromnym trąbowcom: ''Deinotherium giganteum'' i ''Mammuthus imperator''.
+Wg obliczeń naukowców ceratops ten miał osiągać ok. 9 metrów długości i masę mieszczącą się w przedziale 4-10 ton, a więc w momencie jego odnalezienia i opisania był najdłuższym znanym zwierzęciem lądowym (większy ''[[Cetiosaurus]]'' był wówczas uznawany za zwierzę wodne). Pod względem hipotetycznej masy ustępował jedynie ogromnym trąbowcom: ''Deinotherium giganteum'' i ''Mammuthus imperator'' (mamut cesarski).
 ==Pozycja systematyczna==
-Opisu [[rodzaj]]u i gatunku typowego ''Agathaumas sylvestris'' dokonał jeden z najsłynniejszych paleontologów w dziejach, mianowicie [[Edward Cope|Edward Drinker Cope]] w roku [[1872]] – wtedy też dokonano odkrycia jego szczątków. Ponieważ szkielet nie był kompletny i nie znano wówczas innych ceratopsów, uznał go początkowo za przedstawiciela hadrozaurów. Kolejne 2 gatunki (''A. milo'' i ''A. mortuarius'') [[Edward Cope|Cope]] opisał już 2 lata później, natomiast pozostałe 4 są autorstwa innych paleontologów. Na podstawie tekstu i ilustracji z publikacji Hatchera i in. ([[1907]]) można stwierdzić, że kość krzyżowa ''Agathaumas'' ma bruzdę na wewnętrznej stronie, co jest synapomorfią [[Chasmosaurinae]] wg np. Dodsona i in. ([[2004]]) oraz Sampsona i in. ([[2010]]).
+Opisu [[rodzaj]]u i gatunku typowego ''Agathaumas sylvestris'' dokonał jeden z najsłynniejszych paleontologów w dziejach, mianowicie [[Edward Cope|Edward Drinker Cope]] w roku [[1872]] – wtedy też dokonano odkrycia jego szczątków. Ponieważ szkielet nie był kompletny i nie znano wówczas innych ceratopsów, uznał go początkowo za przedstawiciela hadrozaurów. Kolejne 2 gatunki (''A. milo'' i ''A. mortuarius'') Cope opisał już 2 lata później, natomiast pozostałe 4 są autorstwa innych paleontologów. Na podstawie tekstu i ilustracji z publikacji Hatchera i in. ([[1907]]) można stwierdzić, że kość krzyżowa ''Agathaumas'' ma bruzdę na wewnętrznej stronie, co jest synapomorfią [[Chasmosaurinae]] wg np. [[Peter Dodson|Dodsona]] i in. ([[2004]]) oraz Sampsona i in. ([[2010]]).
-Problematyczna jest jego systematyka – wszystkie znane gatunki są albo ''[[nomen dubium]]'', albo synonimami innych ceratopsów – ''[[Monoclonius]] sphenocerus'' i ''[[Triceratops]]''. Szczątki ''A. mil''o przypisuje się nawet do dinozaura należącego nie do ceratopsów, a hadrozaurydów – ''[[Thespesius]] occidentalis''. Biorąc pod uwagę to, że gatunki triceratopsa są rozdzielone czasowo i że być może innych ceratopsydów już nie było, to szczątki gatunku typowego ''A. sylvestris'' prawie na pewno reprezentują któryś z gatunków ''[[Triceratops]]''. ''Agathaumas'' zapewne wciąż będzie pomijany, ale gdyby któryś z paleontologów zaczął tej nazwy znów używać, to zapewne wpłynęła by petycja do [[ICZN]] (International Commission on Zoological Nomenclature), by uznać ''[[Triceratops]]'' za ''[[nomen conservandum]]'' (nazwa zachowana mimo braku pierwszeństwa czasowego) a ''Agathaumas'' za ''[[nomen rejectum]]'' (nazwa odrzucona mimo pierwszeństwa czasowego). [[Edward Cope|Cope]] chciał za wszelką cenę unieważnienia nazwy rodziny [[Ceratopsidae]], gdyż ''[[Ceratops]]'' został opisany przez Marsha dopiero w [[1888]] roku i uznać ją za synonim [[Agathaumidae]]. Niestety dla niego przegrał tę jedną z wielu batalii w słynnej "wojnie o kości" ze swym odwiecznym rywalem, ponieważ ustanowił swoją wersję nazwy rodziny rok po ustanowieniu [[Ceratopsidae]] przez Marsha. W rezultacie to [[Agathaumidae]] jest młodszym synonimem [[Ceratopsidae]].
+Problematyczna jest jego systematyka – wszystkie znane gatunki są albo ''[[nomen dubium]]'', albo [[synonim]]ami innych ceratopsów – ''[[Monoclonius]] sphenocerus'' i ''[[Triceratops]]''. Szczątki ''A. milo'' przypisuje się nawet do dinozaura należącego nie do ceratopsów, a hadrozaurydów – ''[[Thespesius]] occidentalis''. Biorąc pod uwagę to, że gatunki triceratopsa są rozdzielone czasowo i że być może innych ceratopsydów już nie było, to szczątki gatunku typowego ''A. sylvestris'' prawie na pewno reprezentują któryś z gatunków ''[[Triceratops]]''. ''Agathaumas'' zapewne wciąż będzie pomijany, ale gdyby któryś z paleontologów zaczął tej nazwy znów używać, to zapewne wpłynęła by petycja do ICZN (International Commission on Zoological Nomenclature), by uznać ''[[Triceratops]]'' za ''[[nomen conservandum]]'' (nazwa zachowana mimo braku pierwszeństwa czasowego) a ''Agathaumas'' za ''[[nomen rejectum]]'' (nazwa odrzucona mimo pierwszeństwa czasowego). Edward Drinker Cope chciał za wszelką cenę unieważnienia nazwy rodziny [[Ceratopsidae]], gdyż ''[[Ceratops]]'' został opisany przez [[Othniel Marsh|Othniela Charlesa Marsha]] dopiero w [[1888]] roku i uznać ją za [[synonim]] [[Agathaumidae]]. Niestety dla niego przegrał tę jedną z wielu batalii w słynnej "wojnie o kości" ze swym odwiecznym rywalem, ponieważ ustanowił swoją wersję nazwy rodziny rok po ustanowieniu [[Ceratopsidae]] przez Marsha. W rezultacie to [[Agathaumidae]] jest [[młodszy synonim|młodszym synonimem]] [[Ceratopsidae]].
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa ''Agathaumas'' pochodzi z dwu greckich słów: αγαν (duży) i θαυμα (cud/zdumienie). Można więc ją przetłumaczyć jako "duży cud" i prawdopodobnie odnosi się do rozmiarów zwierzęcia, które ówcześnie było największym znanym nauce zwierzęciem lądowym.
+Nazwa [[rodzaj]]owa ''Agathaumas'' pochodzi z dwu greckich słów: αγαν (duży) i θαυμα (cud/zdumienie). Można więc ją przetłumaczyć jako "duży cud" i prawdopodobnie odnosi się do rozmiarów zwierzęcia, które ówcześnie było największym znanym nauce zwierzęciem lądowym.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
 | ''Agathaumas''
-| [[Edward Cope|Cope]], [[1872]]
+| {{Kpt|[[Edward Cope|Cope]]}}, [[1872]]
-| ''nomen dubium''
+| ''[[nomen dubium]]''
 |-
 | ''A. sylvestris''
-| [[Edward Cope|Cope]], [[1872]]
+| {{Kpt|Cope}}, 1872
 | ''nomen dubium''
 |-
 | ''A. milo''
-| [[Edward Cope|Cope]], [[1874]]
+| {{Kpt|Cope}}, [[1874]]
 | = ''[[Thespesius]] occidentalis''
 |-
 | ''A. mortuarius''
-| [[Edward Cope|Cope]], [[1874]] / Hay, [[1902]]
+| {{Kpt|Cope}}, 1874 / {{Kpt|Hay}}, [[1902]]
 | (''nomen dubium'') = ''[[Triceratops]] horridus''
 |-
 | ''A. flabellatus''
-| [[Othniel Marsh|Marsh]], [[1889]] / Scott, [[1900]]
+| {{Kpt|[[Othniel Marsh|Marsh]]}}, [[1889]] / {{Kpt|Scott}}, [[1900]]
 | = ''[[Triceratops]] horridus''
 |-
 | ''A. sphenocerus''
-| [[Edward Cope|Cope]], [[1890]]
+| {{Kpt|Cope}}, [[1890]]
 | (''nomen dubium'') = ''[[Monoclonius]] sphenocerus''
 |-
 | ''A. monoclonius''
-| Breihaupt, [[1994]]
+| {{Kpt|Breihaupt}}, [[1994]]
 | (''nomen dubium'') = ''[[Monoclonius]] sphenocerus''
 |}

← poprzednia wersja		Wersja z 10:39, 29 lis 2011
Linia 133:		Linia 133:
	[[Kategoria:Mastrycht]]		[[Kategoria:Mastrycht]]
	[[Kategoria:nomen dubium]]		[[Kategoria:nomen dubium]]
−	~~[[Kategoria:takson worek]]~~