Albertonykus - Historia wersji

Paweł o 12:34, 8 lip 2024

2024-07-08T12:34:22Z

Paweł: wymiary, wiek i bibliografia

2024-07-08T12:34:01Z

wymiary, wiek i bibliografia

Taurovenator o 20:28, 24 mar 2024

2024-03-24T20:28:51Z

Mateusz o 13:09, 6 maj 2016

2016-05-06T13:09:25Z

Nazuul: poprawki

2012-04-07T17:12:16Z

poprawki

Szerman: Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Sebastian Oziemski | Maciej Ziegler Daniel Madzia Dawid Mazurek...”

2012-03-28T09:33:10Z

Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Sebastian Oziemski | Maciej Ziegler Daniel Madzia Dawid Mazurek...”

Nowa strona

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Sebastian Oziemski]]
| [[Maciej Ziegler]]
[[Daniel Madzia]]

[[Dawid Mazurek]]
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Albertonykus'' (albertonyk)
|-
! '''Długość''':
| ok. 1,1 m

|-
! '''Masa''':
| ok. 8 kg

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Kanada]] - prowincja Alberta

([[formacja Horseshoe Canyon]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| 69-67 Ma

późna [[kreda]] (wczesny [[mastrycht]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Alvarezsauroidea]]

[[Alvarezsauridae]]

[[Parvicursorinae]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Albertonykus.jpg|400px|]]
Odnalezione kości albertonyka. [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0195667108000943]
|}

==Wstęp==
''Albertonykus'' to [[rodzaj]] alwarezzauryda, którego skamieniałości zostały odkryte w formacji Horseshoe Canyon w Albercie ([[Kanada]]). [[Gatunek]] typowy to ''Albertonykus borealis''. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego i w dosłownym tłumaczeniu oznacza "północny pazur z Alberty".

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] tego [[teropod]]a (TMP 2001.45.91) to lewa kość łokciowa, która jest nadzwyczaj szeroka (jej szerokość to aż 35% całkowitej długości). Ponadto do materiału tego odniesiono inne okazy: TMP 2000.45.86 (paliczek dłoni); TMP 2000.45.98 (prawa piszczel); TMP 2000.45.31 (górna nasada lewej piszczeli); TMP 2000.45.12 i TMP 2002.45.52 (kości prawego śródstopia); TMP 2000.45.85 (fragment kości śródstopia); TMP 2000.45.61, TMP 2000.45.8 i UALVP 48636 (drugi, trzeci oraz paliczek I palca stopy); TMP 2003.58.8 (trzeci paliczek II palca stopy); TMP 1999.50.110 (trzeci paliczek III palca stopy) oraz TMP 2003.45.51 i TMP 2000.45.97 (bliżej nieokreślone paliczki stopy). Skamieniałości te datuje się na wczesny [[mastrycht]] (ok. 69-67 Ma).

==Budowa==
Podobnie jak u innych alwarezaurydów, kończyny przednie albertonyka były krótkie. Kość łokciowa i pazur przypominają budową te u mononykinów. Do niedawna wydawało się, iż kończyny przednie tych teropodów nie pełniły znaczących funkcji. Tymczasem okazuje się, że są one bardzo mocne i być może sprawdzały się podczas żerowania. Szczególnie obszernie na ten temat wypowiedzieli się autorzy opisu ''Albertonykus'', którzy twierdzą, że łapy alwarezzaurydów nie służyły do kopania w ziemi ze względu na swoją długość. O wiele bardziej prawdopodobne jest, że zwierzęta żywiły się m.in. owadami żyjącymi w spróchniałych pniach powalonych drzew. By dobrać się do pożywienia albertonyk i jego krewni musieli rozłupywać kruche drewno, a co za tym idzie ich kończyny musiały być wystarczająco mocne i ostre (pomimo swych rozmiarów). Hipoteza ta nie jest jednak pewna, gdyż nie można wnioskować funkcji danej części ciała na podstawie jadłospisu, który i tak jest intuicyjnie przypisany.

==Pozycja systematyczna==
Przeprowadzona po odkryciu ''Albertonykus'' [[analiza filogenetyczna]] w obrębie rodziny [[Alvarezsauridae]], dostarcza nowych poglądów na temat systematyki tych [[teropod]]ów. Okazuje się, że azjatyckie [[Mononykinae]] tworzą monofiletyczną grupę, z której wyłącza się północnoamerykańskie [[takson]]y. Zarówno wiek, lokalizacja jak i morfologia skamieniałości zdają się potwierdzać już wcześniejszą hipotezę, iż alwarezzaurydy wywodzą się z Ameryki Południowej. Rodzina ta pojawiła się ok. 90 Ma w zapisie kopalnym. W późnej kredzie zawędrowały do Ameryki Północnej oraz Azji. Mogły również pojawić się w Europie (prawdopodobny mononykin ''[[Heptasteornis]] andrewsi'' z Rumunii) i Australii (niepewny ''[[Rapator]] ornitholestoides''). Niemniej jednak ''Albertonykus'' jest siostrzanym [[takson]]em do podrodziny [[Mononykinae]]. Obok niego kolejno spokrewnione [[rodzaj]]e to ''[[Patagonykus]]'', ''[[Achillesaurus]]'' oraz ''[[Alvarezsaurus]]'' - najbardziej prymitywny, typowy [[takson]] rodziny.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
! ''Albertonykus''
| [[Longrich]] i [[Currie]], [[2009]]
|-
! ''A. borealis''
| [[Longrich]] i [[Currie]], [[2009]]
|}

==Bibliografia==




[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Alvarezsauroidea]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:Kanada]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Sebastian Oziemski]]
-  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]]
+  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Daniel Madzia]], [[Dawid Mazurek]], [[Paweł Konarzewski]]
   |nazwa                  = ''Albertonykus'' (albertonyk)
   |długość                = 1,2 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
- Do poprawy (brak bibliografii) i aktualizacji.
+{{DISPLAYTITLE:''Albertonykus''}}
+{{Opis
-<small>
+ |Autor                  = [[Sebastian Oziemski]]
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Korekta                = [[Maciej Ziegler]]
-| Autor:
+[[Daniel Madzia]], [[Dawid Mazurek]], [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Albertonykus'' (albertonyk)
-|-
+ |długość                = 1,2 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-| [[Sebastian Oziemski]]
+ |wysokość               = 48 cm (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-| [[Maciej Ziegler]]
+ |masa                   = 3 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-[[Daniel Madzia]]
+ |dieta                  = prawdopodobnie owadożerny
+ |miejsce                = [[Kanada]] - Alberta
 <small>([[formacja]] [[Horseshoe Canyon]])</small>
-|-
+ |czas                   = {{Występowanie|71|70.5}}
-! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
+ok. 71-70,5 [[Ma]] <ref> Eberth, D. A., & Kamo, S. L. (2020). "High-precision U–PB CA–ID–TIMS dating and chronostratigraphy of the dinosaur-rich horseshoe canyon formation (Upper Cretaceous, Campanian–Maastrichtian), Red Deer River Valley, Alberta, Canada". Canadian Journal of Earth Sciences, 57(10), 1220-1237. [[doi:10.1139/cjes-2019-0019]]</ref><br>
-| 69-67 [[Ma]]
+<small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
+ |systematyka            =
-<small>[[późna kreda]] (wczesny [[mastrycht]])</small>
+ [[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 57: / Linia 34: @@
 ?? [[Mononykini]]
-|-
+|grafika                = Albertonykus borealis life reconstruction.png
-| colspan=2 |[[Plik:Albertonykus.jpg|400px|]]
+ |podpis                 = Porównanie wielkości kury z ''Albertonykus''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Albertonykus_borealis_life_reconstruction.png]
-<small>Odnalezione kości albertonyka. [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0195667108000943]</small>
+ |PorównanieGrupa        =
-|}
+ |PorównanieDługość      =
+ |mapa                   =
 ==Wstęp==
 ''Albertonykus'' to [[rodzaj]] alwarezzauryda, którego skamieniałości zostały odkryte w osadach formacji Horseshoe Canyon w Albercie ([[Kanada]]). [[Gatunek typowy]] to ''Albertonykus borealis''. Jego nazwa pochodzi z języka greckiego i w dosłownym tłumaczeniu oznacza "północny pazur z Alberty".
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] tego [[teropod]]a (TMP 2001.45.91) to lewa kość łokciowa, która jest nadzwyczaj szeroka (jej szerokość to aż 35% całkowitej długości). Ponadto odniesiono inne okazy: TMP 2000.45.86 (I pzur dłoni); TMP 2000.45.98 (prawa piszczel); TMP 2000.45.31 (górna część lewej piszczeli); TMP 2000.45.12 i TMP 2002.45.52 (III kości śródstopia); TMP 2000.45.85 (fragment kości śródstopia); TMP 2000.45.61, TMP 2000.45.8 i UALVP 48636 (drugi, trzeci oraz paliczek I palca stopy); TMP 2003.58.8 (trzeci paliczek II palca stopy); TMP 1999.50.110 (trzeci paliczek III palca stopy) oraz TMP 2003.45.51 i TMP 2000.45.97 (bliżej nieokreślone paliczki stopy). Skamieniałości te datuje się na wczesny [[mastrycht]] (ok. 69-67 Ma).
+[[Holotyp]] tego [[teropod]]a (TMP 2001.45.91) to lewa kość łokciowa, która jest nadzwyczaj szeroka (jej szerokość to aż 35% całkowitej długości). Ponadto odniesiono inne okazy: TMP 2000.45.86 (I pazur dłoni); TMP 2000.45.98 (prawa piszczel); TMP 2000.45.31 (górna część lewej piszczeli); TMP 2000.45.12 i TMP 2002.45.52 (III kości śródstopia); TMP 2000.45.85 (fragment kości śródstopia); TMP 2000.45.61, TMP 2000.45.8 i UALVP 48636 (drugi, trzeci oraz paliczek I palca stopy); TMP 2003.58.8 (trzeci paliczek II palca stopy); TMP 1999.50.110 (trzeci paliczek III palca stopy) oraz TMP 2003.45.51 i TMP 2000.45.97 (bliżej nieokreślone paliczki stopy). Skamieniałości te datuje się na wczesny [[mastrycht]] (ok. 71-70,5 [[Ma]]).
 ==Budowa==
-Podobnie jak u innych [[alwarezauryd]]ów, kończyny przednie albertonyka były krótkie. Kość łokciowa i pazur przypominają budową te u [[mononykin]]ów. Do niedawna wydawało się, iż kończyny przednie tych teropodów nie pełniły znaczących funkcji. Tymczasem okazuje się, że są one bardzo mocne i być może sprawdzały się podczas żerowania. Szczególnie obszernie na ten temat wypowiedzieli się autorzy opisu ''Albertonykus'', którzy twierdzą, że łapy alwarezzaurydów nie służyły do kopania w ziemi ze względu na swoją długość. O wiele bardziej prawdopodobne jest, że zwierzęta żywiły się m.in. owadami żyjącymi w spróchniałych pniach powalonych drzew. By dobrać się do pożywienia albertonyk i jego krewni musieli rozłupywać kruche drewno, a co za tym idzie ich kończyny musiały być wystarczająco mocne i ostre (pomimo swych rozmiarów). Hipoteza ta nie jest jednak pewna. Zob. też [[Alvarezsauroidea#Dieta]].
+Podobnie jak u innych [[Alvarezsauridae|alwarezauryd]]ów, kończyny przednie albertonyka były krótkie. Kość łokciowa i pazur przypominają budową te u [[mononykin]]ów. Do niedawna wydawało się, iż kończyny przednie tych teropodów nie pełniły znaczących funkcji. Tymczasem okazuje się, że są one bardzo mocne i być może sprawdzały się podczas żerowania. Szczególnie obszernie na ten temat wypowiedzieli się autorzy opisu ''Albertonykus'', którzy twierdzą, że łapy alwarezzaurydów nie służyły do kopania w ziemi ze względu na swoją długość. O wiele bardziej prawdopodobne jest, że zwierzęta żywiły się m.in. owadami żyjącymi w spróchniałych pniach powalonych drzew. By dobrać się do pożywienia albertonyk i jego krewni musieli rozłupywać kruche drewno, a co za tym idzie ich kończyny musiały być wystarczająco mocne i ostre (pomimo swych rozmiarów). Hipoteza ta nie jest jednak pewna. Zob. też [[Alvarezsauroidea#Dieta]].
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Albertonykus''
+|{{V| ''Albertonykus''}}
-| [[Longrich]] i [[Currie]], [[2009]]
+| {{Kpt|[[Longrich]]}} i {{Kpt|[[Currie]]}}, [[2009]]
 |-
-! ''A. borealis''
+|{{V| ''A. borealis''}}
-| [[Longrich]] i [[Currie]], [[2009]]
+| {{Kpt|[[Longrich]]}} i {{Kpt|[[Currie]]}}, [[2009]]
 |}
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 91: / Linia 74: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 | [[Kanada]] - prowincja Alberta
-<small>([[formacja Horseshoe Canyon]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Horseshoe Canyon]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 69-67 Ma
+| 69-67 [[Ma]]
-<small>późna [[kreda]] (wczesny [[mastrycht]])</small>
+<small>[[późna kreda]] (wczesny [[mastrycht]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''