Almas - Historia wersji

Taurovenator o 22:30, 3 sty 2020

2020-01-03T22:30:45Z

Taurovenator o 10:22, 27 lip 2019

2019-07-27T10:22:49Z

Kamil Kamiński o 19:43, 28 lut 2018

2018-02-28T19:43:42Z

Kamil Kamiński: Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Almas''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| class="wik...”

2018-02-28T19:42:25Z

Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Almas''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| class="wik...”

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Almas''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Kamil Kamiński]]
|
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Almas'' (almas)
|-
! '''Długość''':
| ? cm (młody)
|-
! '''Masa''':
| ? kg
|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Mongolia]] – Ajmak Południowogobijski

([[formacja]] [[Djadochta]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| ok. 75-71 [[Ma]]

[[późna kreda]] ([[kampan]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Paraves]]

[[Troodontidae]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Almas.png|400px]]
Rekonstrukcja. Autor: Tom Parker. [https://en.wikipedia.org/wiki/Almas_ukhaa#/media/File:Almas.png].
|}

==Wstęp==
''Almas'' to niewielki, ptakopodobny teropod z rodziny [[troodontyd]]ów, żyjący w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Mongolii. Jedyny znany szkielet tego zwierzęcia został odkryty w 1993 r. przez amerykańsko-mongolską ekspedycję. Został on nazwany i opisany w 2017 r. przez chińskiego paleontologa Rui Pei i współpracowników.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa pochodzi od „dzikiego człowieka” lub „człowieka śniegu” z mongolskich legend. Epitet gatunkowy nawiązuje do Ukhaa Tolgod, miejsca znalezienia holotypu.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (IGM 100/1323) obejmuje niemal kompletną czaszkę wraz z żuchwą, kilka kręgów krzyżowych i bliższych kręgów ogonowych, częściową miednicę oraz kończyny tylne bez palców stóp. Należał on do nie w pełni wyrośniętego osobnika. Obok szkieletu znaleziono też fragmenty skorupek jaj.

Być może do ''Almas'' należą też dwie niekompletne czaszki młodych troodontydów z formacji Djadochta, dawniej przypisywane do ''[[Byronosaurus]]''.

==Budowa==
''Almas'' był niewielkim (czaszka holotypu mierzyła zaledwie 8 cm) i lekko zbudowanym teropodem, który ogólnym pokrojem ciała przypominał prymitywne troodontydy z grupy Jehol, jak ''[[Mei]]'', ''[[Sinusonasus]]'' czy ''[[Sinovenator]]''. Wykazuje on jednak również liczne cechy zaawansowane, typowe dla późniejszych członków tej rodziny.

Czaszka była głęboka, w widoku bocznym niemal trójkątna, przypominając profilem czaszki prymitywnych przedstawicieli [[Paraves]], jak ''[[Arhaeopteryx]]'', ''[[Anchiornis]]'' czy ''[[Microraptor]]''. Wydaje się ona większa niż u innych troodontydów podobnej wielkości, ale może to wynikać z młodego wieku holotypu, podobnie jak stosunkowo duże oczodoły. Pysk był proporcjonalnie krótszy niż u zaawansowanych przedstawicieli Troodontidae. W kości przedszczękowej znajdowały się cztery zęby, a w szczękowej – szesnaście lub siedemnaście. Nie miały one piłkowanych krawędzi, podobnie jak m.in. ''[[Mei]]'' czy ''[[Byronosaurus]]''. Jak u większości troodontydów, przednie zęby szczękowe były małe i gęsto upakowane, a te położone bardziej w głębi pyska – większe. Zachowane fragmenty żuchwy wskazują, że była ona niska. W każdej z kości zębowych znajdowały się co najmniej dwadzieścia trzy zęby.

Trzony przednich kręgów ogonowych były krótkie, co jest typowe dla przedstawicieli [[Paraves]]. Jedenasty kręg ogonowy ma jednak wydłużony trzon. Podobny stan zaobserwowano też u innych troodontydów, u których od dziesiątego kręgu następuje wydłużanie się trzonów. Pierwszych pięć kręgów cechowało się wysokimi łukami nerwowymi. ''Almas'' charakteryzował się także wydłużonymi proksymalnymi szewronami. Kość kulszowa stanowiła więcej niż połowę długości kości łonowej, co było uważane za cechą prymitywną, obecnie jednak postrzega się ją jako [[synapomorfia|synapomorfię]] kladu bardziej zaawansowanych troodontydów. Kość piszczelowa była o 40% dłuższa od udowej, podobnie jak u ''[[Mei]]'' czy ''[[Sinovenator]]''. Śródstopie miało w pełni rozwiniętą strukturę ''[[arctometatarsus]]'', tak jak zaawansowane troodontydy.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Almas''}}
| {{Kpt|[[Pei Rui|Pei]], [[Mark Norell|Norell]], [[Daniel Barta|Barta]], [[G.S. Bever|Bever]], [[Michael Pittman|Pittman}} i {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, [[2017]]
|-
| {{V|''A. ukhaa''}}
| {{Kpt|[[Pei Rui|Pei]], [[Mark Norell|Norell]], [[Daniel Barta|Barta]], [[G.S. Bever|Bever]], [[Michael Pittman|Pittman}} i {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, [[2017]]
|-
|}

==Bibliografia==

Pei, R., Norell, M. (2011). "A new troodontid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous Djadokhta Formation of Mongolia”. Journal of Vertebrate Paleontology. Program and Abstracts 2011, 172.

Pei, R., Norell, M.A., Barta, D.E., Bever, G.S., Pittman, M., Xu, Xing (2017). "Osteology of a New Late Cretaceous Troodontid Specimen from Ukhaa Tolgod, Ömnögovi Aimag, Mongolia". American Museum Novitates. 3889: 1–47. [[doi:10.1206/3889.1]]

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Paraves]]
[[Kategoria:Troodontidae]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Mongolia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 91: / Linia 91: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ''Almas'' był niewielkim (czaszka holotypu mierzyła zaledwie 8 cm)  i lekko zbudowanym teropodem, który ogólnym pokrojem ciała przypominał prymitywne troodontydy z grupy Jehol, jak ''[[Mei]]'', ''[[Sinusonasus]]''  czy ''[[Sinovenator]]''. Wykazuje on jednak również liczne cechy zaawansowane, typowe dla późniejszych członków tej rodziny.
-Czaszka była głęboka, w widoku bocznym niemal trójkątna, przypominając profilem czaszki prymitywnych przedstawicieli [[Paraves]], jak ''[[Arhaeopteryx]]'', ''[[Anchiornis]]'' czy ''[[Microraptor]]''. Wydaje się ona większa niż u innych troodontydów podobnej wielkości, ale może to wynikać z młodego wieku holotypu, podobnie jak stosunkowo duże oczodoły. Pysk był proporcjonalnie krótszy niż u zaawansowanych przedstawicieli Troodontidae. W kości przedszczękowej znajdowały się cztery zęby, a w szczękowej – szesnaście lub siedemnaście. Nie miały one piłkowanych krawędzi, podobnie jak m.in. ''[[Mei]]'' czy ''[[Byronosaurus]]''. Jak u większości troodontydów, przednie zęby szczękowe były małe i gęsto upakowane, a te położone bardziej w głębi pyska – większe. Zachowane fragmenty żuchwy wskazują, że była ona niska. W każdej z kości zębowych znajdowały się co najmniej dwadzieścia trzy zęby.
+Czaszka była głęboka, w widoku bocznym niemal trójkątna, przypominając profilem czaszki prymitywnych przedstawicieli [[Paraves]], jak ''[[Archaeopteryx]]'', ''[[Anchiornis]]'' czy ''[[Microraptor]]''. Wydaje się ona większa niż u innych troodontydów podobnej wielkości, ale może to wynikać z młodego wieku holotypu, podobnie jak stosunkowo duże oczodoły. Pysk był proporcjonalnie krótszy niż u zaawansowanych przedstawicieli Troodontidae. W kości przedszczękowej znajdowały się cztery zęby, a w szczękowej – szesnaście lub siedemnaście. Nie miały one piłkowanych krawędzi, podobnie jak m.in. ''[[Mei]]'' czy ''[[Byronosaurus]]''. Jak u większości troodontydów, przednie zęby szczękowe były małe i gęsto upakowane, a te położone bardziej w głębi pyska – większe. Zachowane fragmenty żuchwy wskazują, że była ona niska. W każdej z kości zębowych znajdowały się co najmniej dwadzieścia trzy zęby.
 Trzony przednich kręgów ogonowych były krótkie, co jest typowe dla przedstawicieli [[Paraves]]. Jedenasty kręg ogonowy ma jednak wydłużony trzon. Podobny stan zaobserwowano też u innych troodontydów, u których od dziesiątego kręgu następuje wydłużanie się trzonów.  Pierwszych pięć kręgów cechowało się wysokimi łukami nerwowymi. ''Almas''  charakteryzował się także wydłużonymi proksymalnymi szewronami. Kość kulszowa stanowiła więcej niż połowę długości kości łonowej, co było uważane za cechą prymitywną, obecnie jednak postrzega się ją jako [[synapomorfia|synapomorfię]] kladu bardziej zaawansowanych troodontydów. Kość piszczelowa była o 40% dłuższa od udowej, podobnie jak u ''[[Mei]]'' czy ''[[Sinovenator]]''. Śródstopie miało w pełni rozwiniętą strukturę ''[[arctometatarsus]]'', tak jak zaawansowane troodontydy.
@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Almas''}}
-| {{Kpt|[[Pei Rui|Pei]], [[Mark Norell|Norell]], [[Daniel Barta|Barta]], [[G.S. Bever|Bever]], [[Michael Pittman|Pittman}} i {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}},  [[2017]]
+| {{Kpt|[[Pei Rui|Pei]], [[Mark Norell|Norell]], [[Daniel Barta|Barta]], [[G.S. Bever|Bever]], [[Michael Pittman|Pittman]]}} i {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}},  [[2017]]
 |-
 | {{V|''A. ukhaa''}}
-| {{Kpt|[[Pei Rui|Pei]], [[Mark Norell|Norell]], [[Daniel Barta|Barta]], [[G.S. Bever|Bever]], [[Michael Pittman|Pittman}} i {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}},  [[2017]]
+| {{Kpt|[[Pei Rui|Pei]], [[Mark Norell|Norell]], [[Daniel Barta|Barta]], [[G.S. Bever|Bever]], [[Michael Pittman|Pittman]]}} i {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}},  [[2017]]
 |-
 |}