Altirhinus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 20:32, 30 gru 2020

2020-12-30T20:32:29Z

Dino: Zastępowanie tekstu - "Występowanie3" na "Występowanie"

2018-12-10T15:01:31Z

Zastępowanie tekstu - "Występowanie3" na "Występowanie"

Dino: /* Materiał kopalny */

2018-12-03T21:16:00Z

‎Materiał kopalny

Dino o 21:11, 3 gru 2018

2018-12-03T21:11:34Z

Dino: /* Spis gatunków */

2016-03-17T02:49:03Z

‎Spis gatunków

Szerman o 10:21, 9 lis 2013

2013-11-09T10:21:35Z

Nazuul: Do poprawy?

2012-04-09T12:37:45Z

Do poprawy?

Szerman o 18:05, 6 kwi 2012

2012-04-06T18:05:14Z

Nazuul: filogeneza

2012-04-06T15:54:21Z

filogeneza

Szerman: Utworzył nową stronę „ Dokończę opis dziś wieczorem, bo się jednak nie wyrobiłem w 100%... {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | | |...”

2012-04-06T15:09:25Z

Utworzył nową stronę „ Dokończę opis dziś wieczorem, bo się jednak nie wyrobiłem w 100%... {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | | |...”

Nowa strona

Dokończę opis dziś wieczorem, bo się jednak nie wyrobiłem w 100%...


{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
|
|
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Altirhinus'' (altirhin)
|-
! '''Długość''':
| 6,5-8 m

|-
! '''Masa''':
| 1,1 (-3 t?)

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Mongolia]] - prowincja Domnogov
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| 115-112 lub 112-108,8 Ma

wczesna [[kreda]] (późny [[apt]] lub wczesny [[alb]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Genasauria]]

[[Neornithischia]]

[[Cerapoda]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Ankylopollexia]]

[[Styracosterna]]

[[Hadrosauriformes]]

[[Hadrosauroidea]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Mantellisaurus.jpg|400px|]]
Rekonstrukcja przyżyciowa ''Mantellisaurus''. Autor: Stephen O'Connor. [http://en.wikipedia.org/wiki/File:Mantellisaurus_atherfieldensis_Steveoc.jpg]
|}

==Wstęp==
''Altirhinus'' to monotypowy [[rodzaj]] ornitopoda należący do grupy [[Hadrosauroidea]]. Żył na terenie obecnej Mongolii we wczesnej kredzie, prawdopodobnie między 115 a 108,8 milionami lat temu. Zapewne jak większość (jak nie wszystkie) hadrozauroidów był zwierzęciem stadnym.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]]:

PIN 3386/8 (czasami oznaczany jako 3388) to czaszka (lewa strona dobrze zachowana, prawda zniszczona i pokruszona). Składa się na nią m.in. kość prawa nosowa, zębowa, przedzębowa, kwadratowa i inne. Szkielet pozaczaszkowy reprezentowany jest przez lewy i prawy łuk neuralny atlasu, k. łopatkową, k. łopatkowo-kruczą, obie płytki mostkowe, prawą k. łonową, prawą i lewą k. kulszową, III, IV i V palec "dłoni", 3 paliczki stopy.

[[Paratyp]]y:

PIN 3386/7 (3387) to czaszka (m.in. obie k. zębowe, k. zębowa, k. przedczołowa, k. czołowa, obie k. szczękowe, k. przedszczękowa, k. kwadratowa, 10 izolowanych zębów i inne). Szkielet pozaczaszkowy to lewy łuk neuralny atlasu, fragmentaryczne kręgi szyjne i grzbietowe, wiele żeber, elementy "dłoni" (k. śródręcza, paliczki i palce), k. mostkowe, k. łopatkowo-krucze oraz kości kończyny przedniej (ramienna, promieniowa i łokciowa).

PIN 3386/9 (3389) to obie k. łopatkowe, lewa k. łopatkowo-krucza, lewa i prawa płytka mostkowa, obie k. ramienne, promieniowe i prawa k. łokciowa, elementy prawej "dłoni": k. śródręcza II, III, IV i V, wszystkie paliczki palców II, III i IV, paliczki I i II palca IV oraz I i II palca V; lewa "dłoń": k. śródręcza II, III, IV, V, palce II, III i IV (kompletne), 1 paliczek palca nr V; obie k. łonowe, lewa k. udowa i prawa piszczelowa, obie k. strzałkowe, obie kości skokowe, 2 elementy k. śródstopia, wszystkie pierwsze paliczki, drugie paliczki prawego i lewego palca II i III oraz 2 dalsze; ciąg 34 kręgów ogonowych.

PIN 3390 to szkielet małego ornitopoda; złamana kończyna i k. małego ornitopoda z paroma łukami neuralnymi I fragmentami szczęki. Izolowany ząb k. zębowej.

PIN 3391 to szkielet małego ornitopoda. Częściowa lewa stopa, k. piszczelowa, 4 trzony kręgów i inne małe fragmenty.

==Historia odkryć i taksonomii==
Osobniki znane dziś jako ''Altirhinus kurzanovi'' były wcześniej materiałem przypisanym do ''[[Iguanodon]] orientalis''. Zostały one (przynajmniej niektóre) odnalezione podczas wyprawy mongolsko-sowieckiej (połączenie sił Instytutu Geologii Mongolskiej Akademii Nauk z ówczesnym Sowieckim Instytutem Paleontologii) w północno-zachodniej części prowincji Domnogov. Stało się to w [[1981]] roku, a wyprawą kierował dr Siergiej M. [[Kurzanov]].

15 lat później – bo w [[1996]] roku – [[Norman]] uznał [[holotyp]] gatunku iguanodonta ''I. orientalis'' za młodszy [[synonim]] gatunku ''I. bernissartensis''. Jednak jego przypisany materiał przez [[Kurzanov]]a okazał się być odmienny od [[holotyp]]u – okazało się, że reprezentował on zwierzę odmienne nie tylko na poziomie gatunkowym, a i na [[rodzaj]]owym. Konieczne było ukucie dla niego nowej nazwy [[rodzaj]]owej. Dokonał tego formalnie [[Norman]] w [[1998]] roku.

==Pozycja systematyczna==
''Altirhinus'' zazwyczaj jest stawiany między ''[[Ouranosaurus]]'' a ''[[Eolambia]]''. Wg analizy [[McDonald]]a ([[2010]]) jest jednym z bardziej [[bazalny]]ch przedstawicieli [[Hadrosauroidea]] (ale bardziej [[zaawansowany]] niż np. ''[[Iguanodon]] bernissartensis''), a jego najbliższym krewnym jest ''[[Equijubus]] normani''.

==Budowa==
Cechą charakterystyczną altirhina są wielkie nozdrza przed pyskiem zwierzęcia. Prawdopodobnie znajdował się tam "worek rezonansowy", który pełnił tę samą funkcję co narośl ''[[Muttaburrasaurus]]'', czyli do komunikacji lub do popisów godowych.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Altirhinus'' znaczy "wysoki nos" (''alti'' – łac. ''altus'' = wysoki oraz gr. ''rhinus'' = nos). Epitet gatunkowy ''kurzanovi'' honoruje rosyjskiego paleontologa, S.M. [[Kurzanov]]a, który odnalazł jego skamieniałe kości i przypisał je pierwotnie do ''[[Iguanodon]] orientalis''.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
! ''Altirhinus''
| [[Norman]], [[1998]]
|-
! ''A. kurzanovi''
| [[Norman]], [[1998]]
|}

==Wybrana Bibliografia==

McDonald, A.T., Barrett, P.M. & Chapman, S.D. (2010) "A new basal iguanodont (Dinosauria: Ornithischia) from the Wealden (Lower Cretaceous) of England" Zootaxa, 2569, 1–43

Norman, D.B. (1996) On Mongolian ornithopods (Dinosauria: Ornithischia). 1. Iguanodon orientalis Rozhdestvensky 1952. Zoological Journal of the Linnean Society, 116: 303–315

Norman, D.B. (1998) On Asian ornithopods (Dinosauria: Ornithischia). 3. A new species of iguanodontid dinosaur. Zoological Journal of the Linnean Society (1998), 122: 291–348

Norman, D.B. (2004) Basal Iguanodontia. [w]: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): "The Dinosauria". Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press

Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Iguanodontia bazalne]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Mongolia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Apt]]
[[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Altirhinus''}}
 {{Opis
   |Autor                  = [[Marcin Szermański]], [[Maciej Pindakiewicz]]
-  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]]
+  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
   |nazwa                  = ''Altirhinus'' (altirin)
   |długość                = 6,5-8 m
@@ Linia 59: / Linia 58: @@
 PIN 3390 to szkielet małego ornitopoda; złamana kończyna i k. małego ornitopoda z paroma łukami neuralnymi i fragmentami szczęki. Izolowany ząb k. zębowej.
-PIN 3391 to szkielet małego ornitopoda. Częściowa lewa stopa, k. piszczelowa, 4 trzony kręgów i inne małe fragmenty.
+PIN 3391 to szkielet małego ornitopoda. Częściowa lewa stopa, k. piszczelowa, 4 trzony kręgów i inne małe fragmenty (Norman, 1998).
 ==Historia odkryć i taksonomii==
 Osobniki znane dziś jako ''Altirhinus kurzanovi'' były wcześniej materiałem przypisanym do ''[[Iguanodon]] orientalis''. Zostały one (przynajmniej niektóre) odnalezione podczas wyprawy mongolsko-sowieckiej (połączenie sił Instytutu Geologii Mongolskiej Akademii Nauk z ówczesnym Sowieckim Instytutem Paleontologii) w północno-zachodniej części prowincji Domnogov. Stało się to w [[1981]] roku, a wyprawą kierował dr [[Siergiej Kurzanov]].
-lat później – bo w [[1996]] roku – [[David Norman]] uznał [[holotyp]] gatunku iguanodonta ''I. orientalis'' za [[młodszy synonim]] gatunku ''I. bernissartensis''. Jednak jego przypisany materiał przez Kurzanova okazał się być odmienny od [[holotyp]]u – okazało się, że reprezentował on zwierzę odmienne nie tylko na poziomie gatunkowym, a i na [[rodzaj]]owym. Konieczne było ukucie dla niego nowej nazwy [[rodzaj]]owej. Dokonał tego formalnie Norman w [[1998]] roku.
+lat później – bo w [[1996]] roku – [[David Norman]] uznał [[holotyp]] gatunku iguanodonta ''I. orientalis'' za [[młodszy synonim]] gatunku ''I. bernissartensis''. Jednak jego materiał przypisany (przez Kurzanova) okazał się być odmienny od [[holotyp]]u – okazało się, że reprezentował on zwierzę odmienne nie tylko na poziomie gatunkowym, ala i na [[rodzaj]]owym. Konieczne było ukucie dla niego nowej nazwy [[rodzaj]]owej. Dokonał tego formalnie Norman w [[1998]] roku.
 ==Pozycja systematyczna==
@@ Linia 70: / Linia 69: @@
 ==Budowa==
-Cechą charakterystyczną altirhina są wielkie nozdrza przed pyskiem zwierzęcia. Prawdopodobnie znajdował się tam "worek rezonansowy", który pełnił tę samą funkcję co narośl ''[[Muttaburrasaurus]]'', czyli do komunikacji lub do popisów godowych.
+Cechą charakterystyczną altirhina są wielkie nozdrza przed pyskiem zwierzęcia. Prawdopodobnie znajdował się tam "worek rezonansowy", który prawdopodobnie pełnił tę samą funkcję co narośl ''[[Muttaburrasaurus]]'', czyli do komunikacji lub do popisów godowych, być może będąc jednocześnie oznaką dymorfizmu płciowego. Inne funkcje, proponowane dla tego typu struktur są wiązane z termoregulacją lub zmysłem węchu.
 ==Etymologia==
-Nazwa [[rodzaj]]owa ''Altirhinus'' znaczy "wysoki nos" (''alti'' – łac. ''altus'' = wysoki oraz gr. ''rhinus'' = nos). Epitet gatunkowy ''kurzanovi'' honoruje rosyjskiego paleontologa, S.M. Kurzanova, który odnalazł jego skamieniałe kości i przypisał je pierwotnie do ''[[Iguanodon]] orientalis''.
+Nazwa [[rodzaj]]owa ''Altirhinus'' znaczy "wysoki nos" (''alti'' – łac. ''altus'' = wysoki oraz gr. ''rhinus'' = nos). Epitet gatunkowy ''kurzanovi'' honoruje rosyjskiego paleontologa, S.M. Kurzanova, który odnalazł jego skamieniałe kości i przypisał je pierwotnie do ''[[Iguanodon]] orientalis'' (Norman, 1998).
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 116: / Linia 115: @@
 [[Kategoria:Apt]]
 [[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
   |miejsce                = [[Mongolia]]
 <small>ajmak wschodniogobijski ([[formacja]] [[Khuren Dukh]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie3|115|108}}
+  |czas                   = {{Występowanie|115|108}}
 -112 lub 112-108,8 [[Ma]]<br>
 <small>[[wczesna kreda]] (późny [[apt]] lub wczesny [[alb]])</small>

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Plik:Altirhinus_holotype_Czepinski.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''Altirhinus kurzanovi'' (holotyp, PIN 3386/8) z Khuren Dukh. <br>Zdjęcie: [[Łukasz Czepiński]]]]
+[[Plik:Altirhinus_holotype_Czepinski.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''Altirhinus kurzanovi'' (holotyp, PIN 3386/8) z Khuren Dukh w Muzeum Paleontologicznym RAN w Moskwie. <br>Zdjęcie: [[Łukasz Czepiński]]]]
 [[Holotyp]]:

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Altirhinus''}}
-<small>
+{{Korekta|hasło do weryfikacji}}
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+{{Opis
-| Autor:
+ |Autor                  = [[Marcin Szermański]], [[Maciej Pindakiewicz]]
-| Korekta:
+ |Korekta                = [[Maciej Ziegler]]
-|-
+ |nazwa                  = ''Altirhinus'' (altirin)
-| [[Marcin Szermański]]
+ |długość                = 6,5-8 m
-[[Maciej Pindakiewicz]]
+ |wysokość               =
-| [[Maciej Ziegler]]
+ |masa                   = 1,1 (do 3 t?)
-|}
+ |dieta                  =
-</small>
+ |miejsce                = [[Mongolia]]
+<small>ajmak wschodniogobijski ([[formacja]] [[Khuren Dukh]])</small>
-----
+ |czas                   = {{Występowanie3|115|108}}
+-112 lub 112-108,8 [[Ma]]<br>
 <small>[[wczesna kreda]] (późny [[apt]] lub wczesny [[alb]])</small>
-|-
+ |systematyka            =
-! '''Systematyka'''
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
@@ Linia 55: / Linia 35: @@
 [[Hadrosauriformes]]
-? [[Hadrosauroidea]] (?? [[Iguanodontidae]])
+? [[Hadrosauroidea]] / ? [[Iguanodontidae]]
-|-
+ |grafika                = Altirhinus.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Altirhinus.jpg|400px|]]
+ |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Altirhinus'' - widać charakterystyczną narośl na nosie. [http://www.wikidino.com/?page_id=88]
-<small>Rekonstrukcja przyżyciowa ''Altirhinus'' - widać charakterystyczną narośl na nosie. [http://www.wikidino.com/?page_id=88]</small>
+ |PorównanieGrupa        = Hadrosauroidea
-|}
+ |PorównanieDługość      = 8
+ |mapa                   =
 ==Wstęp==
 ''Altirhinus'' to monotypowy [[rodzaj]] ornitopoda należący najprawdopodobniej do grupy [[Hadrosauroidea]]. Żył na terenie obecnej Mongolii we wczesnej kredzie, prawdopodobnie między 115 a 108,8 milionami lat temu. Zapewne jak większość (jeżeli nie wszyscy) jego kuzynów był zwierzęciem stadnym.
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]]:

@@ Linia 99: / Linia 99: @@
 |-
 ! ''A. kurzanovi''
-| {{Kpt|Norman}}, 1998
+| {{Kpt|[[David Norman|Norman]]}}, [[1998]]
 |}

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 | Korekta:
 |-
+| [[Marcin Szermański]]
+| [[Maciej Ziegler]]
 |}
 </small>
@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 [[Hadrosauriformes]]
-[[Hadrosauroidea]]
+[[Hadrosauroidea]] (?? [[Iguanodontidae]])
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Mantellisaurus.jpg|400px|]]
@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ==Wstęp==
-''Altirhinus'' to monotypowy [[rodzaj]] ornitopoda należący do grupy [[Hadrosauroidea]]. Żył na terenie obecnej Mongolii we wczesnej kredzie, prawdopodobnie między 115 a 108,8 milionami lat temu. Zapewne jak większość (jak nie wszystkie) hadrozauroidów był zwierzęciem stadnym.
+''Altirhinus'' to monotypowy [[rodzaj]] ornitopoda należący zapewne do grupy [[Hadrosauroidea]]. Żył na terenie obecnej Mongolii we wczesnej kredzie, prawdopodobnie między 115 a 108,8 milionami lat temu. Zapewne jak większość (jak nie wszystkie) hadrozauroidów był zwierzęciem stadnym.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 ==Pozycja systematyczna==
-''Altirhinus'' zazwyczaj jest stawiany między ''[[Ouranosaurus]]'' a ''[[Eolambia]]''. Wg analizy [[McDonald]]a ([[2010]]) jest jednym z bardziej [[bazalny]]ch przedstawicieli [[Hadrosauroidea]] (ale bardziej [[zaawansowany]] niż np. ''[[Iguanodon]] bernissartensis''), a jego najbliższym krewnym jest ''[[Equijubus]] normani''.
+[[Iguanodontia#Kladogramy|W analizach filogenetycznych dotyczących Iguanodontia]] ''Altirhinus'' zazwyczaj jest jednym z bardziej [[bazalny]]ch przedstawicieli [[Hadrosauroidea]] (ale bardziej [[zaawansowany]] niż np. ''[[Ouranosaurus]]'').
 ==Budowa==
@@ Linia 109: / Linia 109: @@
 Norman, D.B. (2004) Basal Iguanodontia. [w]: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): "The Dinosauria". Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press
 Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford