Alvarezsauroidea - Historia wersji

Nazuul: /* Dowiedz się więcej */ Kategoria:Stała rezerwacja‎

2017-05-21T07:12:46Z

‎Dowiedz się więcej: Kategoria:Stała rezerwacja‎

Nazuul: wiek +Scansoriopterygidae, kladogramy rozwinięte do Coelurosauria

2017-03-15T19:36:57Z

wiek +Scansoriopterygidae, kladogramy rozwinięte do Coelurosauria

Nazuul: różne przeróbki

2017-02-24T17:35:36Z

różne przeróbki

Podgląd zmian

Nazuul: +najmłodszy alva. z SVP2013

2013-12-08T10:34:54Z

+najmłodszy alva. z SVP2013

Nazuul: aktualizacja, format.

2013-11-18T19:49:56Z

aktualizacja, format.

Nazuul: rozwinięcie

2013-07-27T18:32:17Z

rozwinięcie

Podgląd zmian

Nazuul: Alnashetri

2012-11-04T14:21:46Z

Alnashetri

Mateusz: /* Gdzie */

2012-06-05T17:20:21Z

‎Gdzie

Nazuul: /* Dowiedz się więcej */ +zob. też inne art.

2012-03-24T22:44:18Z

‎Dowiedz się więcej: +zob. też inne art.

Mateusz: /* Gdzie */

2012-03-14T14:23:15Z

‎Gdzie

← poprzednia wersja		Wersja z 07:12, 21 maj 2017
Linia 246:		Linia 246:
	[[Kategoria:Coelurosauria]]		[[Kategoria:Coelurosauria]]
	[[Kategoria:Grupy teropodów‎]]		[[Kategoria:Grupy teropodów‎]]
		+	[[Kategoria:Stała rezerwacja‎]]

@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 *<u>Alvarezsauroidea</u> (Bonaparte, 1991 ''sensu'' Livezey i Zusi, 2007)
 : >''[[Alvarezsaurus]] calvoi'' ~ ''Passer domesticus'' v ''[[Ornithomimus]] edmontonicus'' (zmodyfikowano z Hu, Hou, Zhang i Xu, 2009)
-: <small>Niektórzy autorzy (np. Agnolin i in., 2012) używają nazwy '''Alvarezsauria'''.</small>
+: <small>Niektórzy autorzy (np. Agnolin i in., 2012) używają nazwy '''Alvarezsauria'''. Według niektórych analiz ([[Coelurosauria#Lee_i_in..2C_2014A.28I.29|Lee i in., 2014A]]) jest to [[młodszy synonim]] [[Therizinosauria]]. </small>
 *<u>[[Alvarezsauridae]]</u> (Bonaparte, 1991)
 : <''[[Alvarezsaurus]] calvoi'' & ''[[Mononykus]] olecranus'' & ''[[Patagonykus]] puertai'' (Novas, 1996)
@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 ===Badania filogenezy===
-Najnowsze badania - uwzględniające ''[[Haplocheirus]]'' - wskazują, że alwarezzauroidy są [[bazalny]]mi [[maniraptor]]ami: mieszczą się u podstawy tego kladu ([[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2012|Choiniere i in., 2012]]; [[Coelurosauria#Naish_i_in..2C_2012|Naish i in., 2012]]; [[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B|Godefroit i in., 2013B]]; [[Coelurosauria#Cau_i_in._2015.28II.29|Cau i in. 2015(II)]]) - w tym w ramach Therizinosauria ([[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B.28c.29|Godefroit i in., 2013B]]; [[Coelurosauria#Lee_i_in..2C_2014A.28I.29|Lee i in., 2014A(I)]]) lub są bardziej zaawansowane od ''[[Haplocheirus]]'' ([[Coelurosauria#Azuma_i_in..2C_2016|Azuma i in., 2016]];[[Coelurosauria#Gianechini_i_in..2C_2017|Gianechini i in., 2017]]) lub ''[[Ornitholestes]]'' ([[Coelurosauria#Xu_i_in..2C_2011B|Xu i in., 2011B]]; [[Coelurosauria#Senter.2C_2011|Senter, 2011]]; [[Coelurosauria#Senter_i_in..2C_2012|Senter i in., 2012]]; [[Coelurosauria#Turner_i_in..2C_2012|Turner i in., 2012]]) i od [[Comopsoganthidae]] ([[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2010A|Choiniere i in., 2010A]]; [[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2013|Choiniere i in., 2013]]; [[Coelurosauria#Lee_i_in..2C_2014A.28II.29|Lee i in., 2014A(II)]]; [[Coelurosauria#Foth_i_in..2C_2014|Foth i in., 2014]]) lub ewentualnie są bardziej zaawansowane od  Therizinosauria ([[Coelurosauria#Lee_i_Worthy.2C_2012|Lee i Worthy, 2012]]) i nawet Oviraptorosauria ([[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2010A|Choiniere i in., 2010A]]). W macierzy Choiniere i in. (2010A) bliskie pokrewieństwo z [[ornitomimozaur]]ami jest minimalnie mniej prawdopodobne - taka topologia wydłuża drzewko tylko o jedną jednostkę, ale zob. też Mortimer (online [http://theropoddatabase.blogspot.com/2010/01/haplocheirus-and-support-for.html]). Niektóre wcześniejsze [[analiza filogenetyczna|analizy]] wskazują, że do Alvarezsauroidea należą też tajemnicze maniraptory z grupy [[Scansoriopterygidae]] ([[Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29|Xu i in., 2009]]). Nieliczne badania sugerują, że alwarezzauroidy tworzą klad z [[Therizinosauria]] ([[Coelurosauria#Lee_i_in.2C_2014A(I)|Lee i in., 2014]]).
+Najnowsze badania - uwzględniające ''[[Haplocheirus]]'' - wskazują, że alwarezzauroidy są [[bazalny]]mi [[maniraptor]]ami: mieszczą się u podstawy tego kladu ([[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2012|Choiniere i in., 2012]]; [[Coelurosauria#Naish_i_in..2C_2012|Naish i in., 2012]]; [[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B|Godefroit i in., 2013B]]; [[Coelurosauria#Cau_i_in._2015.28II.29|Cau i in. 2015(II)]]), są tożsame z [[Therizinosauria]] ([[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B.28c.29|Godefroit i in., 2013B]]; [[Coelurosauria#Lee_i_in..2C_2014A.28I.29|Lee i in., 2014A(I)]]) lub są bardziej zaawansowane od ''[[Haplocheirus]]'' ([[Coelurosauria#Azuma_i_in..2C_2016|Azuma i in., 2016]];[[Coelurosauria#Gianechini_i_in..2C_2017|Gianechini i in., 2017]]) lub ''[[Ornitholestes]]'' ([[Coelurosauria#Xu_i_in..2C_2011B|Xu i in., 2011B]]; [[Coelurosauria#Senter.2C_2011|Senter, 2011]]; [[Coelurosauria#Senter_i_in..2C_2012|Senter i in., 2012]]; [[Coelurosauria#Turner_i_in..2C_2012|Turner i in., 2012]]) i od [[Compsognathidae]] ([[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2010A|Choiniere i in., 2010A]]; [[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2013|Choiniere i in., 2013]]; [[Coelurosauria#Lee_i_in..2C_2014A.28II.29|Lee i in., 2014A(II)]]; [[Coelurosauria#Foth_i_in..2C_2014|Foth i in., 2014]]) lub ewentualnie są bardziej zaawansowane od  Therizinosauria ([[Coelurosauria#Lee_i_Worthy.2C_2012|Lee i Worthy, 2012]]) i nawet Oviraptorosauria ([[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2010A|Choiniere i in., 2010A]]). W macierzy Choiniere i in. (2010A) bliskie pokrewieństwo z [[ornitomimozaur]]ami jest minimalnie mniej prawdopodobne - taka topologia wydłuża drzewko tylko o jedną jednostkę, ale zob. też Mortimer (online [http://theropoddatabase.blogspot.com/2010/01/haplocheirus-and-support-for.html]). Niektóre wcześniejsze [[analiza filogenetyczna|analizy]] wskazują, że do Alvarezsauroidea należą też tajemnicze maniraptory z grupy [[Scansoriopterygidae]] ([[Coelurosauria#Xu_i_in..2C_200B|Xu i in., 2009]]). Nieliczne badania sugerują, że alwarezzauroidy tworzą klad z [[Therizinosauria]] ([[Coelurosauria#Lee_i_in.2C_2014A(I)|Lee i in., 2014]]).
 Alifanov i Barsbold (2009) opisując [[ceratonykus|ceratonyka]] na podstawie odlewu jego puszki mózgowej i kilku innych cech zanegowali przynależność alwarezzauroidów do [[teropod]]ów! Jednak ta hipoteza jest pozbawiona podstaw - zob. Mortimer (online [http://theropoddatabase.com/Ornithomimosauria.htm#Alvarezsauroidea]). Później Alifanov wraz Savelievem (2011) rozwinęli swoją hipotezę, podając kilka cech spotykanych też u [[ornithischia|ptasiomiednicznych]] i [[zauropod]]ów. Stwierdzili, że haplocheir jest bazalnym celurozaurem, niemającym wiele wspólnego z alwarezzauroidami.
@@ Linia 89: / Linia 89: @@
 ==Wymiary==
 ~?30 cm (''"[[Ornithomimus" minutus]]''), ~43 cm (''[[Parvicursor]]'') <<< ?2,5 m (''[[Patagonykus]]'', ''[[Bonapartenykus]]''), ?~3 m (??''[[Kol]]'')
 Alwarezzauroidy były niewielkimi [[teropod]]ami. Przeciętnie osiągały ok. 1 m długości. Bardzo mały (poniżej jednego metra długości) był ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' - prawdopodobnie nowy [[rodzaj]] alwarezzauroida znany tylko z kości śródstopia i typowy [[gatunek]] rodzaju ''[[Parvicursor]]'', którego miniaturowy, lecz należący do dorosłego osobnika szkielet oszacowano na 43 cm długości i 50-600 g masy. [[Bazalny|Bazalne]] alwarezzauroidy osiągały większe rozmiary niż te bardziej zaawansowane (prócz dużego ''[[Kol]]'' - ok. 3 m i >70 kg, który może być [[owiraptorozaur]]em albo innym [[celurozaur]]em), co pozwala zaliczyć Alvarezsauroidea do nielicznych grup teropodów, u których zaobserwowano miniaturyzację. Bazalne ''[[Bonapartenykus]]'' i ''[[Patagonykus]]'' miały prawdopodobnie ok. 2,5 m i 35-40 kg. Z kolei ''[[Alvarezsaurus]]'' mógł mniejszy (ok. 1 m), lecz prawdopodobnie chodzi o bardzo młodego osobnika i być może [[starszy synonim]] ''[[Achillesaurus]]'' (Makovicky i in., 2012); ma on jednak pewne cechy wspólne z ''Bonapartenykus'' i ''Patagonykus'' (Novas i in., 2013) a wg analizy [[Coelurosauria#Brusatte_i_in.2C_2014|Brusatte i in. (2014)]] jest bardziej bazalny od alwarezzaura. Osiągnięcie niemal maksymalnych rozmiarów zajmowało im prawdopodobnie mniej niż trzy lata (''[[Albinykus]]'').
@@ Linia 95: / Linia 94: @@
 ==Kiedy==
-~ 161 Ma -> 68 (65?) Ma
+-164 Ma -> 66 Ma
 najstarsze:
 : ?''[[Haplocheirus]]'' 161-160 Ma
 : ??''[[Nqwebasaurus]]'' ok. 145-129 Ma
@@ Linia 107: / Linia 107: @@
 : ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' 68-66 Ma
+Alvarezsauroidea musiał się wyodrębnić co najmniej 168-164 Ma, ponieważ żyły już wtedy bardziej zaawansowane od nich maniraptory - [[Scansoriopterygidae]] i ''[[Pedopenna]]'' (Xu i in., 2016). Niezawierająca ''[[Haplocheirus]]'' analiza [[Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29|Xu i in. (2009)]] sugeruje, że te pierwsze należą są alwarezzauroidami. Najstarszy prawdopodobny alwarezzauroid (''Haplocheirus'') pochodzi sprzed 161-160 Ma (Choiniere i in., 2013), lecz inni, niewątpliwi przedstawiciele tej grupy są dopiero z początku późnej kredy (''[[Alnashetri]]'' - [[cenoman]]-[[turon]], prawdopodobnie wczesny cenoman [Leanza i in, 2004], ''[[Patagonykus]]'' - późny [[turon]]-[[koniak]]). Powoduje to, że nie znamy około 57 milionów lat ich ewolucji. Lukę tę może zmniejszać afrykański ''[[Nqwebasaurus]]'' z wczesnej kredy ([[berrias]]-[[hoteryw]], ok. 145-129 Ma) ([[Coelurosauria#Lee_i_in..2C_2014A.28I.29|Lee i in., 2014A]]). [[#Cau.2C_online_2012|Niepublikowana analiza Cau]] wskazuje, że kilka, zwłaszcza wczesnokredowych, alwarezzauroidów jest bardziej [[bazalny]]ch od ''Haplocheirus''. Opublikowana analiza tego autora ([[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B.28c.29|Godefroit i in., 2013(c)]] i jej modyfikacja - [[Coelurosauria#Lee_i_in.2C_2014A(I)|Lee i in., 2014)]]) wskazuje, że takim alwarezzauroidem jest ''Nqwebasaurus''.
 Alwarezzauroidy prawdopodobnie dożyły do końca ery dinozaurów - najmłodsi nazwani ich przedstawiciele żyli we wczesnym [[mastrycht|mastrychcie]] (''[[Albertonykus]]''), a z późnego znane są inne szczątki zapewne należące do "jaszczurów Alvareza" (''"[[Ornithomimus#O._minutus|Ornithomimus" minutus]]''). Niepublikowane dane wskazują na obecność alwarezzaurydów ok. 200.000 lat przed końcem kredy (Anduza i in., 2013).
@@ Linia 114: / Linia 113: @@
 ==Gdzie==
 [[Laurazja]] (Azja, Ameryka Płn., ?Europa) i [[Gondwana]] (Ameryka Płd., ??Afryka)
 Alarezzauroidy, jak inne grupy [[celurozaur]]ów, pojawiły się prawdopodobnie na półkuli północnej – prawdopodobny najwcześniejszy i najbardziej [[bazalny]] z nich pochodzi z Azji (choć z drugiej strony mogły powstać na tyle wcześnie, że miały globalny [[zasięg geograficzny|zasięg]] występowania). Później ich zapis kopalny urywa się - co może wskazywać na ich lokalne wymarcie - szczególnie na kontynentach północnych. Inaczej było w Gondwanie. W Afryce we wczesnej kredzie ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-136 Ma) żył ''[[Nqwebasaurus]]'' - mały celurozaur z dłońmi przypominającymi budową alwarezzauroidy i [[kompsognatyd]]y. Według Sereno (1999, 2001) należy do [[klad]]u tworzonego przez alwarezzauroidy, [[ornitomimozaur]]y i dalej spokrewnione [[terizinozaur]]y, a wg analizy [[Coelurosauria#Dal_Sasso_i_Maganuco.2C_2011|Dal Sasso i Maganuco (2011)]] to bazalny alwarezzauroid (tak też Mortimer (online [http://theropoddatabase.com/Ornithomimosauria.htm#Nqwebasaurusthwazi]) i Cau (online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html])). ''[[Aniksosaurus]]'' również może należeć do Alvarezsauroidea (Cau, online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html] i Mortimer, online [http://theropoddatabase.com/Ornithomimosauria.htm#Aniksosaurusdarwini]). Następni niewątpliwi przedstawiciele omawianej grupy znani są jednak dopiero z później kredy i należą już do [[Alvarezsauridae]]. Bazalne alwarezzaurydy odnajdywane są w Ameryce Południowej, a bardziej zaawansowane w Północnej oraz w Azji. Prawdopodobnie alwarezzaurydy mają więc swoje korzenie na terenie Gondwany, skąd następnie skolonizowały Laurazję. [[Parwikursoryn]]y - przynajmniej te bardziej [[zaawansowany|zaawansowane]] - mogą pochodzić z Azji, skąd znamy ich najwięcej i skąd pochodzą: najstarszy (''[[Xixianykus]]'') i prawdopodobnie bardziej bazale z nich (na co wskazują obszerniejsze badania, zob. [[#Kladogramy]]). Alternatywnie parwikursoryny mogą pochodzić z Ameryki Północnej (skąd mogły się przedostać z Ameryki Południowej), gdzie jednak pojawiają się jednak bardzo późno (druga połowa [[mastrycht]]u, od ok. 68 Ma). Z kolei analiza [[Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29|Xu i współpracowników z 2009 r.]] wskazuje, że najbardziej bazalnym parwikursorynem jest ''[[Achillesaurus]]'', co wskazywałoby na południowoamerykański rodowód zaawansowanych alwarezzaurydów (parwikursorynów). Dotarły też prawdopodobnie do Europy - znane z końca ery dinozaurów, rumuńskie ''[[Heptasteornis]]'', ''[[Bradycneme]]'' i ''[[Elopteryx]]'' prawdopodobnie są także przedstawicielami Parvicursorinae, choć mogą one okazać się innymi celurozaurami.
@@ Linia 121: / Linia 119: @@
 ===Zob. artykuł o Coelurosauria - Kladogramy===
-* [[Coelurosauria#Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29|Xu i in., 2009]]
+* [[Coelurosauria#Xu_i_in..2C_2009B|Xu i in., 2009]]
 * [[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2010A|Choiniere i in., 2010A]]
 * [[Coelurosauria#Makovicky_i_in..2C_2012|Makovicky i in., 2012]]
 * [[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B|Godefroit i in., 2013]]
@@ Linia 133: / Linia 133: @@
 [[Kladogram]] z Xu i in., 2011 - ścisły konsensus (na podstawie Longrich i Currie, 2009, z dodanymi ''[[Haplocheirus]]'', ''[[Linhenykus]]'' i ''[[Xixianykus]]''). YPM 1049 to ''"[[Ornithomimus" minutus]]''.
 ===Cau, online 2012===

@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 ===Alvarezsauridae===
-Jest to grupa zawierająca prawie wszystkie alwarezzauroidy. Ogólnym pokrojem przypominały [[ornitomimozaur]]y - lecz jest to prawdopodobnie wynik zbieżnej ewolucji, gdyż prawdopodobny najbardziej [[bazalny]] z nich - ''[[Haplocheirus]]'' ma proporcje podobne do innych bazalnych [[celurozaur]]ów. Podobnie jak dinozaury strusiokształtne, miały one wydłużone kończyny tylne, które umożliwiały im szybki bieg. Ich przednie kończyny w stały się bardzo krótkie, ale - jak wynika z dużych przyczepów mięśni - silne. Palce tradycyjnie numerowane jako II i III były mocno zredukowane a u ''[[Linhenykus]]'' były one zupełnie utracone. U bazalnych alwarezzaurydów kość łonowa była zwrócona lekko do tyłu a u bardziej zaawansowanych mocno do tyłu (podobnie jak u [[eumaniraptor]]ów). Kręgi krzyżowe alwarezzaurydów miały wewnętrzne kile, a tylna powierzchnia ostatniego z nich była wypukła. Kręgi ogonowe były przodowklęsłe (proceliczne), co powodowało unikalną wśród [[tetanur]]ów elastyczność ogona. Proksymalnie otworki prostownika na paliczkach stopy były głębokie i rozległe (obecne też u "''[[Ingenia]]''").
+Jest to grupa zawierająca prawie wszystkie alwarezzauroidy. Ogólnym pokrojem przypominały [[ornitomimozaur]]y - lecz jest to prawdopodobnie wynik zbieżnej ewolucji, gdyż prawdopodobny najbardziej [[bazalny]] z nich - ''[[Haplocheirus]]'' ma proporcje podobne do innych bazalnych [[celurozaur]]ów. Podobnie jak dinozaury strusiokształtne, miały one wydłużone kończyny tylne, które umożliwiały im szybki bieg. Ich przednie kończyny w stały się bardzo krótkie, ale - jak wynika z dużych przyczepów mięśni - silne. Palce tradycyjnie numerowane jako II i III były mocno zredukowane a u ''[[Linhenykus]]'' były one zupełnie utracone. U bazalnych alwarezzaurydów kość łonowa była zwrócona lekko do tyłu a u bardziej zaawansowanych mocno do tyłu (podobnie jak u [[eumaniraptor]]ów). Kręgi krzyżowe alwarezzaurydów miały wewnętrzne kile, a tylna powierzchnia ostatniego z nich była wypukła. Kręgi ogonowe były przodowklęsłe (proceliczne), co powodowało unikalną wśród [[tetanur]]ów elastyczność ogona. Proksymalnie otworki prostownika na paliczkach stopy były głębokie i rozległe (obecne też u ''[[Ajancingenia]]'').
 Ciekawą cechą alwarezzaurydów - szczególnie bardziej zaawansowanych - jest prawdziwe nagromadzenie zaawansowanych cech ptasich, niewystępujących u najstarszych przedstawicieli [[Avialae]] ani u bazalnych alwarezzauroidów. Są to: ''ectethmoid'' (rozszerzenie kości sitowej?) zrośnięte z kością przedczołową (spotykane u ptaków należących do Neornithes), wydłużony mostek z wyraźnym zaczepem mięśnia piersiowego (występuje u latających bezgrzenieniowców i ptaków neognatycznych), zrośnięte kości nadgarstka i nadgarstkowo-śródręcznej (''carpometacarpus''), brak spojenia łonowego, dodatkowy grzbiet goleniowy na piszczeli i wiele innych detali budowy kości podniebiennej, otworu wielkiego, kręgów szyjnych i ogonowych oraz innych kości.
@@ Linia 112: / Linia 112: @@
 Najstarszy prawdopodobny alwarezzauroid (''[[Haplocheirus]]'') pochodzi sprzed 161-160 Ma (Choiniere i in., 2013), lecz inni, niewątpliwi przedstawiciele tej grupy są dopiero z początku późnej kredy (''[[Alnashetri]]'' - [[cenoman]]-[[turon]], prawdopodobnie wczesny cenoman [Leanza i in, 2004], ''[[Patagonykus]]'' - późny [[turon]]-[[koniak]]), co powoduje, że nie znamy około 57 milionów lat ich ewolucji. Nawet jeśli ''Haplocheirus'' nie należy do Alvarezsauroidea, to grupa ta, biorąc pod uwagę jej pozycję [[filogeneza|filogenetyczną]], musiała pojawić się najpóźniej na początku późnej jury. Lukę tę może zmniejszać afrykański ''[[Nqwebasaurus]]'' z wczesnej kredy ([[berrias]]-[[hoteryw]], ok. 145-129 Ma). [[#Cau.2C_online_2012|Niepublikowana analiza Cau]] wskazuje, że kilka, zwłaszcza wczesnokredowych, alwarezzauroidów jest bardziej [[bazalny]]ch od ''Haplocheirus''. Opublikowana analiza tego autora ([[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B.28c.29|Godefroit i in., 2013(c)]]) wskazuje, że takim alwarezzauroidem jest ''Nqwebasaurus''.
-Alwarezzauroidy prawdopodobnie dożyły do końca ery dinozaurów - najmłodsi pewni i nazwani ich przedstawiciele żyli we wczesnym [[mastrycht|mastrychcie]], a z późnego znane są inne szczątki zapewne należące do "jaszczurów Alvareza".
+Alwarezzauroidy prawdopodobnie dożyły do końca ery dinozaurów - najmłodsi nazwani ich przedstawiciele żyli we wczesnym [[mastrycht|mastrychcie]] (''[[Albertonykus]]''), a z późnego znane są inne szczątki zapewne należące do "jaszczurów Alvareza" (''"[[Ornithomimus#O._minutus|Ornithomimus" minutus]]''). Niepublikowane dane wskazują na obecność alwarezzaurydów ok. 200.000 lat przed końcem kredy (Anduza i in., 2013).
 ==Gdzie==
@@ Linia 149: / Linia 148: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Agnolin, F.L., Ezcurra, M.D., Pais, D.F. & Salisbury, S.W. (2010) "A reappraisal of the Cretaceous non-avian dinosaur faunas from Australia and New Zealand: evidence for their Gondwanan affinities" Journal of Systematic Palaeontology, 8, 257-300.
+<small>Publikacje naukowe:
 Agnolin, F.L., Powell, J.E., Novas, F.E. & Kundrát, M. (2012) "New alvarezsaurid (Dinosauria, Theropoda) from uppermost Cretaceous of north-western Patagonia with associated eggs" Cretaceous Research, 35, 33-56. [[doi:10.1016/j.cretres.2011.11.014]]
@@ Linia 217: / Linia 218: @@
 Xu, X., Sullivan, C., Pittman, M., Choiniere, J.N., Hone, D.W.E., Upchurch, P., Tan, Q., Xiao, D. Lin, T. & Han, F. (2011) "The first known monodactyl non-avian dinosaur and the complex evolution of alvarezsauroid hand" Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(6), 2338-2342. doi: 10.1073/pnas.1011052108
-Xu, X., Upchurch, P., Ma, Q., Pittman, M., Choiniere, J., Sullivan, C., Hone, D.W.E., Tan, Q., Tan, L., Xiao, D. & Han, F. (2012) "Osteology of the alvarezsauroid Linhenykus monodactylus from the Upper Cretaceous Wulansuhai Formation of Inner Mongolia, China, and comments on alvarezsauroid biogeography" Acta Palaeontologica Polonica, [[doi:10.4202/app.2011.0083]]</small>
+Xu, X., Upchurch, P., Ma, Q., Pittman, M., Choiniere, J., Sullivan, C., Hone, D.W.E., Tan, Q., Tan, L., Xiao, D. & Han, F. (2012) "Osteology of the alvarezsauroid Linhenykus monodactylus from the Upper Cretaceous Wulansuhai Formation of Inner Mongolia, China, and comments on alvarezsauroid biogeography" Acta Palaeontologica Polonica, [[doi:10.4202/app.2011.0083]]
 ==Dowiedz się więcej==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 30: / Linia 28: @@
 ==Charakterystyka==
-Alwarezzauroidy to grupa niezwykłych, dość tajemniczych i mocno wyspecjalizowanych [[celurozaur]]ów. Najbardziej [[bazalny]] z nich (''[[Haplocheirus]]'') nie różni się zbytnio od innych wczesnych celurozaurów, może nawet być przedstawicielem innej grupy - [[Ornithomimosauria]] ([[Coelurosauria#Lee_i_Worthy.2C_2012|Lee i Worthy, 2012]]), albo bardziej bazalnym celurozaurem ([[Coelurosauria#Spencer_i_Wilberg.2C_2013|Spencer i Wilberg, 2013]), ale zaawansowani przedstawiciel tej grupy wyglądają dziwacznie - jakby ktoś do szkieletu dinozaurzego szybkobiegacza dokleił kończyny przednie dużo mniejszego, kopiącego zwierzęcia. Ich nazwa oznacza "jaszczury Alvareza" i pochodzi od typowego przedstawiciela - ''[[Alvarezsaurus]]'', którego nazwa z kolei honoruje historyka Don Gregorio Alvareza.
+Alwarezzauroidy to grupa niezwykłych, dość tajemniczych i mocno wyspecjalizowanych [[celurozaur]]ów. Najbardziej [[bazalny]] z nich (''[[Haplocheirus]]'') nie różni się zbytnio od innych wczesnych celurozaurów, może nawet być przedstawicielem innej grupy - [[Ornithomimosauria]] ([[Coelurosauria#Lee_i_Worthy.2C_2012|Lee i Worthy, 2012]]), albo bardziej bazalnym celurozaurem ([[Coelurosauria#Spencer_i_Wilberg.2C_2013.28b.29|Spencer i Wilberg, 2013(b)]), ale zaawansowani przedstawiciel tej grupy wyglądają dziwacznie - jakby ktoś do szkieletu dinozaurzego szybkobiegacza dokleił kończyny przednie dużo mniejszego, kopiącego zwierzęcia. Ich nazwa oznacza "jaszczury Alvareza" i pochodzi od typowego przedstawiciela - ''[[Alvarezsaurus]]'', którego nazwa z kolei honoruje historyka Don Gregorio Alvareza.
 ===Badania filogenezy===
@@ Linia 95: / Linia 93: @@
-Alwarezzauroidy były niewielkimi [[teropod]]ami. Przeciętnie osiągały ok. 1 m długości. Bardzo mały (poniżej jednego metra długości) był ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' - prawdopodobnie nowy [[rodzaj]] alwarezzauroida znany tylko z kości śródstopia i typowy [[gatunek]] rodzaju ''[[Parvicursor]]'', którego miniaturowy, lecz należący do dorosłego osobnika szkielet oszacowano na 43 cm długości i 50-600 g masy. [[Bazalny|Bazalne]] alwarezzauroidy osiągały większe rozmiary niż te bardziej zaawansowane (prócz dużego ''[[Kol]]'' - ok. 3 m i >70 kg, który może być [[owiraptorozaur]]em albo innym [[celurozaur]]em), co pozwala zaliczyć Alvarezsauroidea do nielicznych grup teropodów, u których zaobserwowano miniaturyzację. Bazalne ''[[Bonapartenykus]]'' i ''[[Patagonykus]]'' miały prawdopodobnie ok. 2,5 m i 35-40 kg. Z kolei ''[[Alvarezsaurus]]'' mógł mniejszy (ok. 1 m), lecz prawdopodobnie chodzi o bardzo młodego osobnika i być może [[starszy synonim]] ''[[Achillesaurus]]'' (Makovicky i in., 2012). Osiągnięcie niemal maksymalnych rozmiarów zajmowało im prawdopodobnie mniej niż trzy lata (''[[Albinykus]]'').
+Alwarezzauroidy były niewielkimi [[teropod]]ami. Przeciętnie osiągały ok. 1 m długości. Bardzo mały (poniżej jednego metra długości) był ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' - prawdopodobnie nowy [[rodzaj]] alwarezzauroida znany tylko z kości śródstopia i typowy [[gatunek]] rodzaju ''[[Parvicursor]]'', którego miniaturowy, lecz należący do dorosłego osobnika szkielet oszacowano na 43 cm długości i 50-600 g masy. [[Bazalny|Bazalne]] alwarezzauroidy osiągały większe rozmiary niż te bardziej zaawansowane (prócz dużego ''[[Kol]]'' - ok. 3 m i >70 kg, który może być [[owiraptorozaur]]em albo innym [[celurozaur]]em), co pozwala zaliczyć Alvarezsauroidea do nielicznych grup teropodów, u których zaobserwowano miniaturyzację. Bazalne ''[[Bonapartenykus]]'' i ''[[Patagonykus]]'' miały prawdopodobnie ok. 2,5 m i 35-40 kg. Z kolei ''[[Alvarezsaurus]]'' mógł mniejszy (ok. 1 m), lecz prawdopodobnie chodzi o bardzo młodego osobnika i być może [[starszy synonim]] ''[[Achillesaurus]]'' (Makovicky i in., 2012); ma on jednak pewne cechy wspólne z ''Bonapartenykus'' i ''Patagonykus'' (Novas i in., 2013). Osiągnięcie niemal maksymalnych rozmiarów zajmowało im prawdopodobnie mniej niż trzy lata (''[[Albinykus]]'').
 ==Kiedy==
-~ 160 Ma -> 68 (65?) Ma
+~ 161 Ma -> 68 (65?) Ma
 najstarsze:
-: ?''[[Haplocheirus]]'' 161-158 Ma
+: ?''[[Haplocheirus]]'' 161-160 Ma
-: ??''[[Nqwebasaurus]]'' 145-133 Ma
+: ??''[[Nqwebasaurus]]'' ok. 145-129 Ma
 : ''[[Alnashetri]]'' 101-90 Ma
@@ Linia 112: / Linia 110: @@
-Najstarszy prawdopodobny alwarezzauroid (''[[Haplocheirus]]'') pochodzi z [[oksford]]u  Chin, lecz inni, niewątpliwi przedstawiciele tej grupy są dopiero z początku późnej kredy (''[[Alnashetri]]'' - [[cenoman]]-[[turon]], prawdopodobnie wczesny cenoman [Leanza i in, 2004], ''[[Patagonykus]]'' - późny [[turon]]-[[koniak]]), co powoduje, że nie znamy około 57 milionów lat ich ewolucji. Nawet jeśli ''Haplocheirus'' nie należy do Alvarezsauroidea, to grupa ta, biorąc pod uwagę jej pozycję [[filogeneza|filogenetyczną]], musiała pojawić się najpóźniej na początku późnej jury. Lukę tę może zmniejszać afrykański ''[[Nqwebasaurus]]'' z wczesnej kredy ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-133 Ma). [[#Cau.2C_online_2012|Niepublikowana analiza Cau]] wskazuje, że kilka, zwłaszcza wczesnokredowych, alwarezzauroidów jest bardziej [[bazalny]]ch od  ''Haplocheirus''.
+Najstarszy prawdopodobny alwarezzauroid (''[[Haplocheirus]]'') pochodzi sprzed 161-160 Ma (Choiniere i in., 2013), lecz inni, niewątpliwi przedstawiciele tej grupy są dopiero z początku późnej kredy (''[[Alnashetri]]'' - [[cenoman]]-[[turon]], prawdopodobnie wczesny cenoman [Leanza i in, 2004], ''[[Patagonykus]]'' - późny [[turon]]-[[koniak]]), co powoduje, że nie znamy około 57 milionów lat ich ewolucji. Nawet jeśli ''Haplocheirus'' nie należy do Alvarezsauroidea, to grupa ta, biorąc pod uwagę jej pozycję [[filogeneza|filogenetyczną]], musiała pojawić się najpóźniej na początku późnej jury. Lukę tę może zmniejszać afrykański ''[[Nqwebasaurus]]'' z wczesnej kredy ([[berrias]]-[[hoteryw]], ok. 145-129 Ma). [[#Cau.2C_online_2012|Niepublikowana analiza Cau]] wskazuje, że kilka, zwłaszcza wczesnokredowych, alwarezzauroidów jest bardziej [[bazalny]]ch od ''Haplocheirus''. Opublikowana analiza tego autora ([[Coelurosauria#Godefroit_i_in..2C_2013B.28c.29|Godefroit i in., 2013(c)]]) wskazuje, że takim alwarezzauroidem jest ''Nqwebasaurus''.
 Alwarezzauroidy prawdopodobnie dożyły do końca ery dinozaurów - najmłodsi pewni i nazwani ich przedstawiciele żyli we wczesnym [[mastrycht|mastrychcie]], a z późnego znane są inne szczątki zapewne należące do "jaszczurów Alvareza".
@@ Linia 170: / Linia 168: @@
 Choiniere, J.N., Clark, J.M., Forster, C.A. & Xu, X. (2010B) "A basal coelurosaur (Dinosauria: Theropoda) from the Late Jurassic (Oxfordian) of the Shishugou Formation in Wucaiwan, People's Republic of China" Journal of Vertebrate Paleontology, 30(6), 1773-1796. [[doi:10.1080/02724634.2010.520779]]
 Forster, C. A., Chiappe, L. M., Krause, D. W. & Sampson, S. D. (1996) "The first Cretaceous bird from Madagascar" Nature, 382, 532-534.
 Forster, C. A., Sampson, S. D., Chiappe, L. M. & Krause, D. W. (1998) "The theropod ancestry of birds: New evidence from the Late Cretaceous of Madagascar" Science, 279, 1915-1919.
 Holtz, T.R. (1998) "A new phylogeny of the carnivorous dinosaurs" Gaia, 15, 5–61.
@@ Linia 196: / Linia 198: @@
 Novas, F.E. (1997) "Anatomy of Patagonykus puertai (Theropoda, Avialae, Alvarezsauridae)" Journal of Vertebrate Paleontology, 17, 137-166.
 Novas, F.E. & Pol, D. (2002) "Alvarezsaurid relationships reconsidered" [w:] Chiappe, L.M. & Witmer, L.M. (ed) "Mesozoic Birds. Above the Heads of Dinosaurs" University of California Press, Berkeley, 121-125.
 Senter, P. (2007) "A new look at the phylogeny of Coelurosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 5, 429-463.
 Suzuki, S., Chiappe, L.M., Dyke, G.J., Watabe, M., Barsbold, R. & Tsogbaatar, K. (2002) "A new specimen of Shuvuuia deserti Chiappe et al., 1998 from the Mongolian Late Cretaceous with a discussion of the relationships of alvarezsaurids to other theropod dinosaurs" Contributions in Science, Natural History Museum Los Angeles Country, 494, 1-18.
@@ Linia 215: / Linia 221: @@
 ==Dowiedz się więcej==
 * o bazalnych alwarezzauroidach:
-: ?''[[Haplocheirus]]''
+: ?'''''[[Haplocheirus]]'''''
 *  bazalnych [[alwarezzauryd]]ach:
-: ''[[Achillesaurus]]'', ''[[Alnashetri]]'', ''[[Alvarezsaurus]]'', ''[[Bonapartenykus]]'', ''[[Patagonykus]]''
+: '''''[[Achillesaurus]]''''', '''''[[Alnashetri]]''''', '''''[[Alvarezsaurus]]''''', '''''[[Bonapartenykus]]''''', '''''[[Patagonykus]]'''''
 * [[parwikursoryn]]ach:
-: ??''[[Kol]]'', ''"[[Ornithomimus" minutus]]'',
+: ??'''''[[Kol]]''''', '''''"[[Ornithomimus" minutus]]''''',
 * w tym [[ceratonykin]]ach:
-: ?''[[Albinykus]]'', ''[[Ceratonykus]]'', ''[[Xixianykus]]''
+: ?{{U|'''''[[Albinykus]]'''''}}, ''[[Ceratonykus]]''''', '''''[[Xixianykus]]'''''
 * bazalnych [[mononykin]]ach (Mononykinae):
-: ''[[Parvicursor]]''
+: '''''[[Parvicursor]]'''''
 * i [[mononykini|mononykinach]] (Mononykini):
-: ??''[[Albertonykus]]'', ''[[Mononykus]]'', ??''[[Linhenykus]]'', ''[[Shuvuuia]]''
+: ??'''''[[Albertonykus]]''''', '''''[[Mononykus]]''''', ??{{U|'''''[[Linhenykus]]'''''}}, '''''[[Shuvuuia]]'''''
 Zob. też artykuł o [[Coelurosauria]]
 [[Kategoria:Coelurosauria]]

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 ==[[Słownik#Kladystyka|Nomenklatura]]==
-*<u>Alvarezsauroidea</u> (Bonaparte, 1991 sensu Livezey i Zusi, 2007)
+*<u>Alvarezsauroidea</u> (Bonaparte, 1991 ''sensu'' Livezey i Zusi, 2007)
 : >''[[Alvarezsaurus]] calvoi'' ~ ''Passer domesticus'' v ''[[Ornithomimus]] edmontonicus'' (zmodyfikowano z Hu, Hou, Zhang i Xu, 2009)
 : <small>Niektórzy autorzy (np. Agnolin i in., 2012) używają nazwy '''Alvarezsauria'''.</small>
@@ Linia 89: / Linia 89: @@
-Alwarezzauroidy były niewielkimi [[teropod]]ami. Przeciętnie osiągały ok. 1 m długości. Bardzo mały (poniżej jednego metra długości) był ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' - prawdopodobnie nowy [[rodzaj]] alwarezzauroida znany tylko z kości śródstopia i typowy [[gatunek]] rodzaju ''[[Parvicursor]]'', którego miniaturowy, lecz należący do dorosłego osobnika szkielet oszacowano na 43 cm długości i 50-600 g masy. [[Bazalny|Bazalne]] alwarezzauroidy osiągały większe rozmiary niż te bardziej zaawansowane (prócz dużego ''[[Kol]]'' - ok. 3 m i >70 kg, który może być [[owiraptorozaur]]em albo innym [[celurozaur]]em), co pozwala zaliczyć Alvarezsauroidea do nielicznych grup teropodów, u których zaobserwowano miniaturyzację. Bazalne ''[[Bonapartenykus]]'' i ''[[Patagonykus]]'' miały prawdopodobnie ok. 2,5 m i 35-40 kg. Z kolei ''[[Alvarezsaurus]]'' był mniejszy (ok. 1 m). Osiągnięcie niemal maksymalnych rozmiarów zajmowało im prawdopodobnie mniej niż trzy lata (''[[Albinykus]]'').
+Alwarezzauroidy były niewielkimi [[teropod]]ami. Przeciętnie osiągały ok. 1 m długości. Bardzo mały (poniżej jednego metra długości) był ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' - prawdopodobnie nowy [[rodzaj]] alwarezzauroida znany tylko z kości śródstopia i typowy [[gatunek]] rodzaju ''[[Parvicursor]]'', którego miniaturowy, lecz należący do dorosłego osobnika szkielet oszacowano na 43 cm długości i 50-600 g masy. [[Bazalny|Bazalne]] alwarezzauroidy osiągały większe rozmiary niż te bardziej zaawansowane (prócz dużego ''[[Kol]]'' - ok. 3 m i >70 kg, który może być [[owiraptorozaur]]em albo innym [[celurozaur]]em), co pozwala zaliczyć Alvarezsauroidea do nielicznych grup teropodów, u których zaobserwowano miniaturyzację. Bazalne ''[[Bonapartenykus]]'' i ''[[Patagonykus]]'' miały prawdopodobnie ok. 2,5 m i 35-40 kg. Z kolei ''[[Alvarezsaurus]]'' mógł mniejszy (ok. 1 m), lecz prawdopodobnie chodzi o bardzo młodego osobnika i być może [[starszy synonim]] ''[[Achillesaurus]]'' (Makovicky i in., 2012). Osiągnięcie niemal maksymalnych rozmiarów zajmowało im prawdopodobnie mniej niż trzy lata (''[[Albinykus]]'').
@@ Linia 97: / Linia 97: @@
 najstarsze:
 : ?''[[Haplocheirus]]'' 161-158 Ma
-: ??''[[Nqwebasaurus]]'' 145-136 Ma
+: ??''[[Nqwebasaurus]]'' 145-133 Ma
-: ''[[Patagonykus]]'' 91-85 Ma
+: ''[[Alnashetri]]'' 101-90 Ma
 najmłodsze:
 : ''[[Albertonykus]]'' 69-67 Ma
-: ?''[[Heptasteornis]]'' ?68-65 Ma
+: ?''[[Heptasteornis]]'' ?68-66 Ma
-: ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' 68-65 Ma
+: ''"[[Ornithomimus" minutus]]'' 68-66 Ma
-Najstarszy prawdopodobny alwarezzauroid (''[[Haplocheirus]]'') pochodzi z wczesnego [[oksford]]u Chin, lecz inni, niewątpliwi przedstawiciele tej grupy są dopiero z pierwszej połowy późnej kredy (''[[Patagonykus]]'' - późny [[turon]]-[[koniak]]), co powoduje, że nie znamy około 63 milionów lat ich ewolucji. Nawet jeśli ''Haplocheirus'' nie należy do Alvarezsauroidea, to grupa ta, biorąc pod uwagę jej pozycję [[filogeneza|filogenetyczną]], musiała pojawić się najpóźniej na początku późnej jury. Lukę tę może zmniejszać afrykański ''[[Nqwebasaurus]]'' z wczesnej kredy ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-136 Ma).
+Najstarszy prawdopodobny alwarezzauroid (''[[Haplocheirus]]'') pochodzi z wczesnego [[oksford]]u  Chin, lecz inni, niewątpliwi przedstawiciele tej grupy są dopiero z początku późnej kredy (''[[Alnashetri]]'' - [[cenoman]]-[[turon]], prawdopodobnie wczesny cenoman [Leanza i in, 2004], ''[[Patagonykus]]'' - późny [[turon]]-[[koniak]]), co powoduje, że nie znamy około 57 milionów lat ich ewolucji. Nawet jeśli ''Haplocheirus'' nie należy do Alvarezsauroidea, to grupa ta, biorąc pod uwagę jej pozycję [[filogeneza|filogenetyczną]], musiała pojawić się najpóźniej na początku późnej jury. Lukę tę może zmniejszać afrykański ''[[Nqwebasaurus]]'' z wczesnej kredy ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-133 Ma). [[#Cau.2C_online_2012|Niepublikowana analiza Cau]] wskazuje, że kilka, zwłaszcza wczesnokredowych, alwarezzauroidów jest bardziej [[bazalny]]ch od  ''Haplocheirus''.
 Alwarezzauroidy prawdopodobnie dożyły do końca ery dinozaurów - najmłodsi pewni i nazwani ich przedstawiciele żyli we wczesnym [[mastrycht|mastrychcie]], a z późnego znane są inne szczątki zapewne należące do "jaszczurów Alvareza".
@@ Linia 137: / Linia 137: @@
 Kladogram z Agnolin i in., 2012 (na podstawie [[Coelurosauria#Choiniere_i_in..2C_2010A|Choiniere i in., 2010]] z dodanymi ''[[Albinykus]]'', ''[[Bonapartenykus]]'', ''[[Ceratonykus]]'', ''[[Xixiakykus]]'' ''[[Linhenykus]]'' i dwoma cechami).
@@ Linia 142: / Linia 146: @@
 <small>Agnolin, F.L., Ezcurra, M.D., Pais, D.F. & Salisbury, S.W. (2010) "A reappraisal of the Cretaceous non-avian dinosaur faunas from Australia and New Zealand: evidence for their Gondwanan affinities" Journal of Systematic Palaeontology, 8, 257-300.
-Agnolin, F.L., Powell, J.E., Novas, F.E. & Kundrát, M. (2012) "New alvarezsaurid (Dinosauria, Theropoda) from uppermost Cretaceous of north-western Patagonia with associated eggs" Cretaceous Research, doi: 10.1016/j.cretres.2011.11.014
+Agnolin, F.L., Powell, J.E., Novas, F.E. & Kundrát, M. (2012) "New alvarezsaurid (Dinosauria, Theropoda) from uppermost Cretaceous of north-western Patagonia with associated eggs" Cretaceous Research, 35, 33-56. [[doi:10.1016/j.cretres.2011.11.014]]
 Alifanov, V.R. & Barsbold, R. (2009) "Ceratonykus oculatus gen. et sp. nov., a New Dinosaur (?Theropoda, Alvarezsauria) from the Late Cretaceous of Mongolia" Paleontological Journal, 43(1), 94–106.
-Alifanov, V.R. & Saveliev, S.V. (2011) "Brain Structure and Neurobiology of Alvarezsaurians (Dinosauria), Exemplified by Ceratonykus oculatus (Parvicursoridae) from the Late Cretaceous of Mongolia" Paleontological Journal, 45(2), 183-190. doi: 10.1134/S0031030111020031
+Alifanov, V.R. & Saveliev, S.V. (2011) "Brain Structure and Neurobiology of Alvarezsaurians (Dinosauria), Exemplified by Ceratonykus oculatus (Parvicursoridae) from the Late Cretaceous of Mongolia" Paleontological Journal, 45(2), 183-190. [[doi:10.1134/S0031030111020031]]
 Chiappe, L.M. (2002) "Basal bird phylogeny. Problems and solutions" [w:] Chiappe L.M. & Witmer, L.M. (Ed) "Mesozoic birds: above the heads of dinosaurs" Berkeley University Press, 448-472.
@@ Linia 156: / Linia 160: @@
 Choiniere, J.N., Xu, X., Clark, J.M., Forster, C.A., Guo, Y. & Han, F. (2010A) "A Basal Alvarezsauroid Theropod from the Early Late Jurassic of Xinjiang, China" Science, 327, 571-574.
-Choiniere, J.N., Clark, J.M., Forster, C.A. & Xu, X. (2010B) "A basal coelurosaur (Dinosauria: Theropoda) from the Late Jurassic (Oxfordian) of the Shishugou Formation in Wucaiwan, People's Republic of China" Journal of Vertebrate Paleontology, 30(6), 1773-1796. doi: 10.1080/02724634.2010.520779
+Choiniere, J.N., Clark, J.M., Forster, C.A. & Xu, X. (2010B) "A basal coelurosaur (Dinosauria: Theropoda) from the Late Jurassic (Oxfordian) of the Shishugou Formation in Wucaiwan, People's Republic of China" Journal of Vertebrate Paleontology, 30(6), 1773-1796. [[doi:10.1080/02724634.2010.520779]]
 Forster, C. A., Chiappe, L. M., Krause, D. W. & Sampson, S. D. (1996) "The first Cretaceous bird from Madagascar" Nature, 382, 532-534.
@@ Linia 168: / Linia 172: @@
 Ji Q., Currie, P. J., Norell, M. A., & Ji S.-A. (1998) "Two feathered dinosaurs from northeastern China" Nature, 393, 753-761.
-Lee, M.S.Y. & Worthy, T.H. (2011) "Likelihood reinstates Archaeopteryx as a primitive bird" Biology Letters. doi: 10.1098/rsbl.2011.0884
+Leanza, H.A., Apesteguia, S., Novas, F.E. & de la Fuente, M.S. (2004) "Cretaceous terrestrial beds from the Neuquen Basin (Argentina) and their tetrapod assemblages" Cretaceous Research, 25, 61-87. [[doi:10.1016/j.cretres.2003.10.005]]
 Longrich, N.R. & Currie, P.J. (2009) "Albertonykus borealis, a new alvarezsaur (Dinosauria: Theropoda) from the Early Maastrichtian of Alberta, Canada: Implications for the systematics and ecology of the Alvarezsauridae" Cretaceous Research, 30, 239-252.
 Martinelli, A. & Vera, E.I. (2007) "Achillesaurus manazzonei, a new alvarezsaurid theropod (Dinosauria) from the Late Cretaceous Bajo de la Carpa Formation, Rio Negro Province, Argentina" Zootaxa, 1582, 1-17.
@@ Linia 176: / Linia 184: @@
 Mazzetta, G.V., Fariña, R.A. & Vizcaíno, S.F. (2000) "On the paleobiology of the South American horned theropod Carnotaurus sastrei Bonaparte" Gaia, 15, 185-192.
-Nesbitt, S.J., Clarke, J.A., Turner, A.H. & Norell, M.A. (2011) "A small alvarezsaurid from the eastern Gobi Desert offers insight into evolutionary patterns in the Alvarezsauroidea" Journal of Vertebrate Paleontology, 31(1), 144-153. DOI: 10.1080/02724634.2011.540053
+Nesbitt, S.J., Clarke, J.A., Turner, A.H. & Norell, M.A. (2011) "A small alvarezsaurid from the eastern Gobi Desert offers insight into evolutionary patterns in the Alvarezsauroidea" Journal of Vertebrate Paleontology, 31(1), 144-153. [[doi:10.1080/02724634.2011.540053]]
 Novas, F.E. (1997) "Anatomy of Patagonykus puertai (Theropoda, Avialae, Alvarezsauridae)" Journal of Vertebrate Paleontology, 17, 137-166.
@@ Linia 194: / Linia 202: @@
 Xu, X., Sullivan, C., Pittman, M., Choiniere, J.N., Hone, D.W.E., Upchurch, P., Tan, Q., Xiao, D. Lin, T. & Han, F. (2011) "The first known monodactyl non-avian dinosaur and the complex evolution of alvarezsauroid hand" Proceedings of the National Academy of Sciences, 108(6), 2338-2342. doi: 10.1073/pnas.1011052108
-Xu, X., Upchurch, P., Ma, Q., Pittman, M., Choiniere, J., Sullivan, C., Hone, D.W.E., Tan, Q., Tan, L., Xiao, D. & Han, F. (2012) "Osteology of the alvarezsauroid Linhenykus monodactylus from the Upper Cretaceous Wulansuhai Formation of Inner Mongolia, China, and comments on alvarezsauroid biogeography" Acta Palaeontologica Polonica, doi:10.4202/app.2011.0083</small>
+Xu, X., Upchurch, P., Ma, Q., Pittman, M., Choiniere, J., Sullivan, C., Hone, D.W.E., Tan, Q., Tan, L., Xiao, D. & Han, F. (2012) "Osteology of the alvarezsauroid Linhenykus monodactylus from the Upper Cretaceous Wulansuhai Formation of Inner Mongolia, China, and comments on alvarezsauroid biogeography" Acta Palaeontologica Polonica, [[doi:10.4202/app.2011.0083]]</small>
 ==Dowiedz się więcej==
@@ Linia 201: / Linia 209: @@
 *  bazalnych [[alwarezzauryd]]ach:
-: ''[[Achillesaurus]]'', ''[[Alvarezsaurus]]'', ''[[Bonapartenykus]]'', ''[[Patagonykus]]''
+: ''[[Achillesaurus]]'', ''[[Alnashetri]]'', ''[[Alvarezsaurus]]'', ''[[Bonapartenykus]]'', ''[[Patagonykus]]''
 * [[parwikursoryn]]ach:

← poprzednia wersja		Wersja z 17:20, 5 cze 2012
Linia 115:		Linia 115:


−	Alarezzauroidy, jak inne grupy [[celurozaur]]ów, pojawiły się prawdopodobnie na półkuli północnej – prawdopodobny najwcześniejszy i najbardziej [[bazalny]] z nich pochodzi z Azji (choć z drugiej strony mogły powstać na tyle wcześnie, że miały globalny [[zasięg geograficzny\|zasięg]] występowania). Później ich zapis kopalny urywa się - co może wskazywać na ich lokalne wymarcie - szczególnie na kontynentach północnych. Inaczej było w Gondwanie. W Afryce we wczesnej kredzie ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-136 Ma) żył ''[[Nqwebasaurus]]'' - mały celurozaur z dłońmi przypominającymi budową alwarezzauroidy i [[kompsognatyd]]y. Według Sereno (1999, 2001) należy do [[klad]]u tworzonego przez alwarezzauroidy, [[ornitomimozaur]]y i dalej spokrewnione [[terizinozaur]]y, a wg analizy [[Coelurosauria#Dal_Sasso_i_Maganuco.2C_2011\|Dal Sasso i Maganuco (2011)]] to bazalny alwarezzauroid (tak też Mortimer (online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Nqwebasaurusthwazi]) i Cau (online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html])). ''[[Aniksosaurus]]'' również może należeć do Alvarezsauroidea (Cau, online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html] i Mortimer, online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Aniksosaurusdarwini]). Następni niewątpliwi przedstawiciele omawianej grupy znani są jednak dopiero z później kredy i należą już do [[Alvarezsauridae]]. Bazalne alwarezzaurydy odnajdywane są w Ameryce Południowej, a bardziej zaawansowane w Północnej oraz w Azji. Prawdopodobnie alwarezzaurydy mają więc swoje korzenie na terenie Gondwany, skąd następnie skolonizowały Laurazję. [[Parwikursoryn]]y - przynajmniej te bardziej [[zaawansowane]] - mogą pochodzić z Azji, skąd znamy ich najwięcej i skąd pochodzą: najstarszy (''[[Xixianykus]]'') i prawdopodobnie bardziej bazale z nich (na co wskazują obszerniejsze badania, zob. [[#Kladogramy]]). Alternatywnie parwikursoryny mogą pochodzić z Ameryki Północnej (skąd mogły się przedostać z Ameryki Południowej), gdzie jednak pojawiają się jednak bardzo późno (druga połowa [[mastrycht]]u, od ok. 68 Ma). Z kolei analiza [[Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29\|Xu i współpracowników z 2009 r.]] wskazuje, że najbardziej bazalnym parwikursorynem jest ''[[Achillesaurus]]'', co wskazywałoby na południowoamerykański rodowód zaawansowanych alwarezzaurydów (parwikursorynów). Dotarły też prawdopodobnie do Europy - znane z końca ery dinozaurów, rumuńskie ''[[Heptasteornis]]'', ''[[Bradycneme]]'' i ''[[Elopteryx]]'' prawdopodobnie są także przedstawicielami Parvicursorinae, choć mogą one okazać się innymi celurozaurami.	+	Alarezzauroidy, jak inne grupy [[celurozaur]]ów, pojawiły się prawdopodobnie na półkuli północnej – prawdopodobny najwcześniejszy i najbardziej [[bazalny]] z nich pochodzi z Azji (choć z drugiej strony mogły powstać na tyle wcześnie, że miały globalny [[zasięg geograficzny\|zasięg]] występowania). Później ich zapis kopalny urywa się - co może wskazywać na ich lokalne wymarcie - szczególnie na kontynentach północnych. Inaczej było w Gondwanie. W Afryce we wczesnej kredzie ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-136 Ma) żył ''[[Nqwebasaurus]]'' - mały celurozaur z dłońmi przypominającymi budową alwarezzauroidy i [[kompsognatyd]]y. Według Sereno (1999, 2001) należy do [[klad]]u tworzonego przez alwarezzauroidy, [[ornitomimozaur]]y i dalej spokrewnione [[terizinozaur]]y, a wg analizy [[Coelurosauria#Dal_Sasso_i_Maganuco.2C_2011\|Dal Sasso i Maganuco (2011)]] to bazalny alwarezzauroid (tak też Mortimer (online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Nqwebasaurusthwazi]) i Cau (online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html])). ''[[Aniksosaurus]]'' również może należeć do Alvarezsauroidea (Cau, online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html] i Mortimer, online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Aniksosaurusdarwini]). Następni niewątpliwi przedstawiciele omawianej grupy znani są jednak dopiero z później kredy i należą już do [[Alvarezsauridae]]. Bazalne alwarezzaurydy odnajdywane są w Ameryce Południowej, a bardziej zaawansowane w Północnej oraz w Azji. Prawdopodobnie alwarezzaurydy mają więc swoje korzenie na terenie Gondwany, skąd następnie skolonizowały Laurazję. [[Parwikursoryn]]y - przynajmniej te bardziej [[zaawansowany\|zaawansowane]] - mogą pochodzić z Azji, skąd znamy ich najwięcej i skąd pochodzą: najstarszy (''[[Xixianykus]]'') i prawdopodobnie bardziej bazale z nich (na co wskazują obszerniejsze badania, zob. [[#Kladogramy]]). Alternatywnie parwikursoryny mogą pochodzić z Ameryki Północnej (skąd mogły się przedostać z Ameryki Południowej), gdzie jednak pojawiają się jednak bardzo późno (druga połowa [[mastrycht]]u, od ok. 68 Ma). Z kolei analiza [[Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29\|Xu i współpracowników z 2009 r.]] wskazuje, że najbardziej bazalnym parwikursorynem jest ''[[Achillesaurus]]'', co wskazywałoby na południowoamerykański rodowód zaawansowanych alwarezzaurydów (parwikursorynów). Dotarły też prawdopodobnie do Europy - znane z końca ery dinozaurów, rumuńskie ''[[Heptasteornis]]'', ''[[Bradycneme]]'' i ''[[Elopteryx]]'' prawdopodobnie są także przedstawicielami Parvicursorinae, choć mogą one okazać się innymi celurozaurami.

	==[[Kladogram]]y==		==[[Kladogram]]y==

@@ Linia 112: / Linia 112: @@
 ==Gdzie==
-Laurazja (Azja, Ameryka Płn., ?Europa) i Gondwana (Ameryka Płd., ??Afryka)
+[[Laurazja]] (Azja, Ameryka Płn., ?Europa) i [[Gondwana]] (Ameryka Płd., ??Afryka)
-Alarezzauroidy, jak inne grupy [[celurozaur]]ów, pojawiły się prawdopodobnie na półkuli północnej – prawdopodobny najwcześniejszy i najbardziej [[bazalny]] z nich pochodzi z Azji (choć z drugiej strony mogły powstać na tyle wcześnie, że miały globalny zasięg występowania). Później ich zapis kopalny urywa się - co może wskazywać na ich lokalne wymarcie - szczególnie na kontynentach północnych. Inaczej było w Gondwanie. W Afryce we wczesnej kredzie ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-136 Ma) żył ''[[Nqwebasaurus]]'' - mały celurozaur z dłońmi przypominającymi budową alwarezzauroidy i [[kompsognatyd]]y. Według Sereno (1999, 2001) należy do [[klad]]u tworzonego przez alwarezzauroidy, [[ornitomimozaur]]y i dalej spokrewnione [[terizinozaur]]y, a wg analizy [[Coelurosauria#Dal_Sasso_i_Maganuco.2C_2011|Dal Sasso i Maganuco (2011)]] to bazalny alwarezzauroid (tak też Mortimer (online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Nqwebasaurusthwazi]) i Cau (online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html])). ''[[Aniksosaurus]]'' również może należeć do Alvarezsauroidea (Cau, online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html] i Mortimer, online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Aniksosaurusdarwini]). Następni niewątpliwi przedstawiciele omawianej grupy znani są jednak dopiero z później kredy i należą już do [[Alvarezsauridae]]. Bazalne alwarezzaurydy odnajdywane są w Ameryce Południowej, a bardziej zaawansowane w Północnej oraz w Azji. Prawdopodobnie alwarezzaurydy mają więc swoje korzenie na terenie Gondwany, skąd następnie skolonizowały Laurazję. [[Parwikursoryn]]y - przynajmniej te bardziej [[zaawansowane]] - mogą pochodzić z Azji, skąd znamy ich najwięcej i skąd pochodzą: najstarszy (''[[Xixianykus]]'') i prawdopodobnie bardziej bazale z nich (na co wskazują obszerniejsze badania, zob. [[#Kladogramy]]). Alternatywnie parwikursoryny mogą pochodzić z Ameryki Północnej (skąd mogły się przedostać z Ameryki Południowej), gdzie jednak pojawiają się jednak bardzo późno (druga połowa [[mastrycht]]u, od ok. 68 Ma). Z kolei analiza [[Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29|Xu i współpracowników z 2009 r.]] wskazuje, że najbardziej bazalnym parwikursorynem jest ''[[Achillesaurus]]'', co wskazywałoby na południowoamerykański rodowód zaawansowanych alwarezzaurydów (parwikursorynów). Dotarły też prawdopodobnie do Europy - znane z końca ery dinozaurów, rumuńskie ''[[Heptasteornis]]'', ''[[Bradycneme]]'' i ''[[Elopteryx]]'' prawdopodobnie są także przedstawicielami Parvicursorinae, choć mogą one okazać się innymi celurozaurami.
+Alarezzauroidy, jak inne grupy [[celurozaur]]ów, pojawiły się prawdopodobnie na półkuli północnej – prawdopodobny najwcześniejszy i najbardziej [[bazalny]] z nich pochodzi z Azji (choć z drugiej strony mogły powstać na tyle wcześnie, że miały globalny [[zasięg geograficzny|zasięg]] występowania). Później ich zapis kopalny urywa się - co może wskazywać na ich lokalne wymarcie - szczególnie na kontynentach północnych. Inaczej było w Gondwanie. W Afryce we wczesnej kredzie ([[berrias]]-[[walanżyn]], 145-136 Ma) żył ''[[Nqwebasaurus]]'' - mały celurozaur z dłońmi przypominającymi budową alwarezzauroidy i [[kompsognatyd]]y. Według Sereno (1999, 2001) należy do [[klad]]u tworzonego przez alwarezzauroidy, [[ornitomimozaur]]y i dalej spokrewnione [[terizinozaur]]y, a wg analizy [[Coelurosauria#Dal_Sasso_i_Maganuco.2C_2011|Dal Sasso i Maganuco (2011)]] to bazalny alwarezzauroid (tak też Mortimer (online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Nqwebasaurusthwazi]) i Cau (online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html])). ''[[Aniksosaurus]]'' również może należeć do Alvarezsauroidea (Cau, online [http://theropoda.blogspot.com/2009/02/darwin-day-2009-1-aniksosaurus-darwini.html] i Mortimer, online [http://home.comcast.net/~eoraptor/Ornithomimosauria.htm#Aniksosaurusdarwini]). Następni niewątpliwi przedstawiciele omawianej grupy znani są jednak dopiero z później kredy i należą już do [[Alvarezsauridae]]. Bazalne alwarezzaurydy odnajdywane są w Ameryce Południowej, a bardziej zaawansowane w Północnej oraz w Azji. Prawdopodobnie alwarezzaurydy mają więc swoje korzenie na terenie Gondwany, skąd następnie skolonizowały Laurazję. [[Parwikursoryn]]y - przynajmniej te bardziej [[zaawansowane]] - mogą pochodzić z Azji, skąd znamy ich najwięcej i skąd pochodzą: najstarszy (''[[Xixianykus]]'') i prawdopodobnie bardziej bazale z nich (na co wskazują obszerniejsze badania, zob. [[#Kladogramy]]). Alternatywnie parwikursoryny mogą pochodzić z Ameryki Północnej (skąd mogły się przedostać z Ameryki Południowej), gdzie jednak pojawiają się jednak bardzo późno (druga połowa [[mastrycht]]u, od ok. 68 Ma). Z kolei analiza [[Coelurosauria#Xu_i_in.2C_2009_.28II.29|Xu i współpracowników z 2009 r.]] wskazuje, że najbardziej bazalnym parwikursorynem jest ''[[Achillesaurus]]'', co wskazywałoby na południowoamerykański rodowód zaawansowanych alwarezzaurydów (parwikursorynów). Dotarły też prawdopodobnie do Europy - znane z końca ery dinozaurów, rumuńskie ''[[Heptasteornis]]'', ''[[Bradycneme]]'' i ''[[Elopteryx]]'' prawdopodobnie są także przedstawicielami Parvicursorinae, choć mogą one okazać się innymi celurozaurami.
 ==[[Kladogram]]y==