Apatornis - Historia wersji

Paweł: /* Spis gatunków */

2025-04-05T15:34:43Z

‎Spis gatunków

Taurovenator: /* Budowa i systematyka */

2025-04-04T17:44:01Z

‎Budowa i systematyka

Taurovenator o 17:04, 4 kwi 2025

2025-04-04T17:04:05Z

Taurovenator: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Apatornis''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Apatornis'' (apatornis) |długość = 13 cm Mol..."

2025-04-04T15:27:59Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Apatornis''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Apatornis'' (apatornis) |długość = 13 cm <ref name="Molina-Larramendi">Mol..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Apatornis''}}
{{Opis
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta =
|nazwa = ''Apatornis'' (apatornis)
|długość = 13 cm <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
|wysokość = 12 cm (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
|masa = 100 g <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
|dieta = ?rybożerny
|miejsce = [[USA]] - Kansas
([[formacja]] [[Niobrara]])
|czas = {{Występowanie|83.5|83.4}}
ok. 85,3[[Ma]] 
[[późna kreda]] (wczesny [[kampan]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Avialae]]

[[Pygostylia]]

[[Ornithothoraces]]

[[Euornithes]]

[[Ornithuromorpha]]

[[Ornithurae]]

??[[Neornithes]]

|grafika = Apatornis.jpg
|podpis = Rysunek [[holotyp|okazu typowego]] ''Apatornis celer''. Źródło: [[Marsh]], 1880. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Apatornis.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Apatornis'' to rodzaj bardzo niewielkiego ptaka żyjącego na terenie dzisiejszych środkowych [[USA|Stanów Zjednoczonych]] w drugiej połowie epoki [[późna kreda|późnej kredy]].

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza ze starożytnej greki "oszukańczy ptak", co odnosi się do budowy kręgów krzyżowych omawianego dinozaura bardzo podobnej do budowy rybich kręgów tułowiowych. Epitet gatunkowy oznacza z łaciny "szybki", co odnosi się do prawdopodobnych umiejętności tego rodzaju.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (YPM 1451) to dalsza część ''[[synsacrum]]''. Została znaleziona w 1872 roku na stanowisku Twin Butte Creek w górnej części [[formacja|formacji]] [[Niobrara]].
Do tego gatunku przypisywano również kompletniejszy szkielet pozaczaszkowy (YPM 1734), ale kości tych dwóch okazów nie pokrywały się, dlatego też Clarke (2004) przeniosła przypisane szczątki do utworzonego przez siebie gatunku ''[[Iaceornis|Iaceornis marshi]]''.

==Budowa i systematyka==
Apatornis był bardzo niewielkim ptakiem, być może z grubsza przypominającym lepiej poznane ''[[Ichthyornis]]'' i ''[[Janavis]]''. ''Synsacrum'' omawianego rodzaju było smukłe i składało się ze zrośniętych ze sobą kręgów o wklęsłych powierzchniach stawowych z obu stron trzonów (jak u większości dzisiejszych ryb kostnoszkieletowych). W odróżnieniu od ichtiornisa miał na wspomnianą strukturę składało się więcej zrośniętych kręgów, które dodatkowo miały jeszcze wydatne wyrostki boczne. Ponadto, w ''synsacrum'' nie był skostniałych ścięgien, obecnych u ''Ichthyornis''.

Apatornis początkowo był uznany za jeden z gatunków ''Ichthyornis'' - ''I. celer'' ([[Marsh]], 1873a), lecz w tym samym roku został uznany za odrębny rodzaj mezozoicznego ptaka (Marsh, 1873b). Mimo to, apatornis był uznawany za bliskiego krewnego ichtiornisa. Hope (2002) i Clarke (2004) uznały omawiany rodzaj za bardziej zaawansowany od ichtiornisa i bliższy obecnym ptakom.

Benito i współpracownicy (2022) zauważyli, że zmienność wewnątrzgatunkowa ''Ichthyornis dispar'' jest zdecydowanie większa niż sądzono do tej pory i stwierdzili, że wspomniane wyżej cechy mogą okazać się niewystarczające by odróżnić apatornisa od ichtiornisa, co czyniłoby omawiany rodzaj młodszym synonimem ''Ichthornis''.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Apatornis''}}
| {{Kpt|Marsh}}, [[1873]]b
| = ?? [[Ichthyornis]]
|-
|{{V| ''A. celer''}}
| {{Kpt|({{Kpt|[[Marsh]]}}, [[1873]]a) Marsh}}, [[1873]]b
| = ?? [[Ichthyornis]] dispar
|-
| = ''[[Ichthyornis]] celer''
|{{Kpt|[[Marsh]]}}, [[1873]]
|-
|''A. retusus''
|{{Kpt|({{Kpt|[[Marsh]],}} [[1892]]) Brodkorb}}, [[1963]]
| = '''''[[Palintropus]] retusus'''''
|}

==Bibliografia==

Benito, J., Chen, A., Wilson, L.E., Bhullar, B-.A. S., Burnham, D., Field, D.J. (2022). "Forty new specimens of Ichthyornis provide unprecedented insight into the postcranial morphology of crownward stem group birds". PeerJ. 10: e13919. https://doi.org/10.7717%2Fpeerj.13919

Clarke, J.A. (2004). "Morphology, phylogenetic taxonomy, and systematics of Ichthyornis and Apatornis (Avialae: Ornithurae)." Bulletin of the American Museum of Natural History, 1-179. [https://digitallibrary.amnh.org/items/d902c174-e9b8-49a1-8a77-a723bdb9a3f5]

Hope, S. (2002). "The Mesozoic radiation of Neornithes" [W]: Chiappe, L.M., Witmer, L.M. (red.). "Mesozoic Birds: Above the Heads of Dinosaurs". University of California Press. 339-388.

Marsh, O.C. (1873a). "Notice of a new species of Ichthyornis". American Journal of Science, 3rd series. 5, 74.

Marsh, O.C. (1873b). "On a new sub-class of fossil birds (Odontornithes)". American Journal of Science, 3rd series. 5, 161-162.
<references/>

[[Kategoria:Avialae]]
[[Kategoria:Pygostylia]]
[[Kategoria:Ornithothoraces]]
[[Kategoria:Euornithes]]
[[Kategoria:Ornithuromorpha]]
[[Kategoria:Ornithurae]]
[[Kategoria:Ichthyornithes]]
[[Kategoria:Ameryka Północna(ptaki)]]
[[Kategoria:USA (ptaki)]]
[[Kategoria:Mezozoik (ptaki)]]
[[Kategoria:Kreda (ptaki)]]
[[Kategoria:Kampan(ptaki)]]

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 |{{V| ''Apatornis''}}
 | {{Kpt|Marsh}}, [[1873]]b
-| = ?? [[Ichthyornis]]
+| = ?? ''[[Ichthyornis]]''
 |-
 |{{V| ''A. celer''}}
 | {{Kpt|({{Kpt|[[Marsh]]}}, [[1873]]a) Marsh}}, [[1873]]b
-| = ?? [[Ichthyornis]] dispar
+| = ?? ''[[Ichthyornis]] dispar''
 |-
 | = ''[[Ichthyornis]] celer''

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 Apatornis początkowo był uznany za jeden z gatunków ''Ichthyornis'' - ''I. celer'' ([[Marsh]], 1873a), lecz w tym samym roku został uznany za odrębny rodzaj mezozoicznego ptaka (Marsh, 1873b). Mimo to, apatornis był uznawany za bliskiego krewnego ichtiornisa. Hope (2002) i Clarke (2004) uznały omawiany rodzaj za bardziej zaawansowany od ichtiornisa i bliższy obecnym ptakom.
-Benito i współpracownicy (2022) zauważyli, że zmienność wewnątrzgatunkowa ''Ichthyornis dispar'' jest zdecydowanie większa niż sądzono do tej pory i stwierdzili, że wspomniane wyżej cechy mogą okazać się niewystarczające by odróżnić apatornisa od ichtiornisa, co czyniłoby omawiany rodzaj młodszym synonimem ''Ichthornis''.
+Benito i współpracownicy (2022) zauważyli, że zmienność wewnątrzgatunkowa ''Ichthyornis dispar'' jest zdecydowanie większa niż sądzono do tej pory i stwierdzili, że wspomniane wyżej cechy mogą okazać się niewystarczające by odróżnić apatornisa od ichtiornisa, co czyniłoby omawiany rodzaj młodszym synonimem ''Ichthyornis''.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 [[Kategoria:Ornithuromorpha]]
 [[Kategoria:Ornithurae]]
-[[Kategoria:Ichthyornithes]]
+[[Kategoria:Ameryka Północna (ptaki)]]
 [[Kategoria:USA (ptaki)]]
 [[Kategoria:Mezozoik (ptaki)]]
 [[Kategoria:Kreda (ptaki)]]
-[[Kategoria:Kampan(ptaki)]]
+[[Kategoria:Kampan (ptaki)]]