Archaeodontosaurus - Historia wersji

Taurovenator: /* Paleoekologia */

2024-07-20T23:12:39Z

‎Paleoekologia

Taurovenator o 07:55, 26 lut 2024

2024-02-26T07:55:18Z

Taurovenator o 07:52, 26 lut 2024

2024-02-26T07:52:47Z

Taurovenator: /* Paleoekologia */

2024-02-26T06:27:35Z

‎Paleoekologia

Kamil Kamiński o 22:10, 25 lut 2024

2024-02-25T22:10:33Z

Taurovenator o 20:04, 25 lut 2024

2024-02-25T20:04:46Z

Podgląd zmian

Taurovenator o 18:48, 20 paź 2023

2023-10-20T18:48:11Z

Mateusz o 07:14, 6 lip 2017

2017-07-06T07:14:17Z

Mateusz: Nowe hasło

2015-04-10T19:23:36Z

Nowe hasło

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Archaeodontosaurus''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Mateusz Tałanda]]
|
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Archaeodontosaurus'' (archeodontozaur)
|-
! '''Długość''':
| ?
|-
! '''Masa''':
| ?
|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Madagaskar]], nieopodal Ambondromamy

([[formacja]] [[Isalo IIIb]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| ok. 168-166 [[Ma]]

środkowa [[jura]] ([[baton]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Sauropoda]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Archaeodontosaurus.JPG|400px|]]
Niekompletna kość zębowa archeodontozaura - jedyny znany okaz tego dinozaura. Źródło: Buffetaut, 2005.
|-
! colspan=2 | Mapa znalezisk:
|-
| colspan=2 |
<display_points type="terrain" zoom=4>
16°25’ S, 47°8’ E|miejsce znalezienia archeodontozaura
</display_points>
|}

== Wstęp ==
'''Archeodontozaur''' (łac. ''Archaeodontosaurus descouensi'') to [[rodzaj]] prymitywnego [[środkowa jura|środkowojurajskiego]] [[Sauropoda|zauropoda]] z [[Madagaskar|Madagaskaru]]. Jego nazwa oznacza "starożytny ząb jaszczura" w nawiązaniu do prymitywnego, prozauropodowego uzębienia tego [[dinozaur]]a. Drugi człon łacińskiej nazwy honoruje dra Didiera Descouensa, dzięki któremu okaz stał się dostępny do badań naukowych.

== Materiał kopalny i budowa ==
Jedyny znany materiał archeodontozaura to niekompletna prawa kość zębowa, zawierająca kilka zębów o numerze MHNDPal 2003-396. Brakuje w niej zarówno przedniej jak i tylniej części. Zachowany element mierzy prawie 20 cm długości (187 mm). Zawiera 16 miejsc na zęby, ale tylko w połowa jest przez nie zajęta. Z wyjątkiem jednego korzenia z ułamaną koroną, zęby są prawie kompletne, ale niewyrżnięte, przez co nie wystają nad górną krawędź kości.
[[Plik:Archaeodontosaurus zab.JPG|400px|thumb|right|Zęby archeodontozaura widoczne od wewnętrznej (językowej) strony kości zębowej. Skala: 1 cm. Źródło: Buffetaut, 2005.]]
Kość jest wyraźnie zakrzywiona do środka i staje się wyższa ku przodowi tak jak to jest u wielu [[Sauropoda|zauropodów]] a odróżnia archeodontozaura od [[Prosauropoda|prozauropodów]]. Zęby są liściokształtne, symetryczne i spłaszczone bocznie. Mają wyraźnie ząbkowane krawędzie. Ogólnie znacznie bardziej przypominają zęby prozauropodów niż zauropodów. Zęby tych drugich są w kształcie łyżki - wklęsłe od wewnątrz i wypukłe na zewnątrz. Tymczasem zęby archeodontozaura są wyraźnie wypukłe od wewnętrznej strony jak u prozauropodów. Z drugiej strony szkliwo ma wyraźne zmarszczki, co jest cechą [[Eusauropoda|euzauropodów]]. Dlatego ostatecznie archeodontozaur jest uważany za zauropoda. Najbardziej podobny do niego wydaje się chiński [[Protognathosaurus|protognatozaur]], żyjący również w [[środkowa jura|środkowej jurze]]. Inne przykłady zauropodów o prymitywnym uzębieniu to [[Chinshakiangosaurus|czynszakiangozaur]] z [[Chiny|Chin]] i [[Tazoudasaurus|tazoudazaur]] z [[Maroko|Maroka]].

== Paleoekologia ==
Archeodontozaur sięgał prawdopodobnie po wysokie części roślin. Prawdopodobnie miał policzki, które pomagały mu żuć pokarm prymitywnymi zębami. Obok archeodontozaura żył ''[[Lapparentosaurus]]'' - zauropod o bardziej zaawansowanej budowie zębów i prawdopodobnie nieco innych upodobaniach pokarmowych. Oba mogły paść łupem tajemniczego ''[[Razanandrongobe]]''.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
! ''Archaeodontosaurus''
| {{Kpt|[[Éric Buffetaut|Buffetaut]]}}
| [[2005]]
|-
! ''A. descouensi''
| {{Kpt|Buffetaut}}
| 2005
|}

== Bibliografia ==

Buffetaut, E. 2005. A new sauropod dinosaur with prosauropod-like teeth from the Middle Jurassic of Madagascar. Bulletin de la Société Géologique de France, t. 176, nr 5, str. 467-473.

Maganuco, S., Dal Sasso, C., Pasini, G. 2006. A new large predatory archosaur from the Middle Jurassic (Bathonian) of Madagascar. Atti della Società italiana di scienze naturali e del Museo civico di storia naturale di Milano, t. 147, str. 19-51.

Upchurch, P., Barrett, P.M., Xijin, Z., Xu X. 2007. A re-evaluation of ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye ''vide'' Dong 1992 (Dinosauria, Sauropodomorpha): implications for cranial evolution in basal sauropod dinosaurs. Geological Magazine, t. 144, nr 2, str. 247–262. [[DOI: 10.1017/S0016756806003062]]

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropoda]]
[[Kategoria:Sauropoda bazalne]]
[[Kategoria:Afryka]]
[[Kategoria:Madagaskar]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:Baton]]
[[Kategoria:Do sprawdzenia]]

@@ Linia 50: / Linia 50: @@
 == Paleoekologia ==
 [[Plik:Razanandrongobe sakalavae life recon.png|thumb|300px|right|Archeodontozaur padający ofiarą razanandrongobe. Autor: Fabio Manucci [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Razanandrongobe_sakalavae_life_recon.png]]]
-Archeodontozaur sięgał prawdopodobnie po wysokie części roślin. Prawdopodobnie miał policzki, które pomagały mu żuć pokarm prymitywnymi zębami. Obok archeodontozaura żyło kilka innych zauropodów, takich jak [[Lapparentosaurus|lapparentozaur]] - zauropod o bardziej zaawansowanej budowie zębów i prawdopodobnie nieco innych upodobaniach pokarmowych czy [[Narindasaurus|narindazaur]] - przedstawiciel [[Turiasauria|turiazaurów]]. Oba mogły paść łupem ogromnego krewniaka krokodyli z grupy Notosuchia zwanego ''[[Razanandrongobe]]'' lub jednego z miejscowych teropodów. Pod stopami wielkich [[Archosauria|archozaurów]] przebiegały ssaki z rodzaju ''Ambondro'' należące do blisko spokrewnionych z dzisiejszymi stekowcami rodziny Henosferidae, zaś nad ich głowami latały pterozaury podobnych do ramforyncha, czy skafognata.
+Archeodontozaur sięgał prawdopodobnie po wysokie części roślin. Prawdopodobnie miał policzki, które pomagały mu żuć pokarm prymitywnymi zębami. Obok archeodontozaura żyło kilka innych zauropodów, takich jak [[Lapparentosaurus|lapparentozaur]] - zauropod o bardziej zaawansowanej budowie zębów i prawdopodobnie nieco innych upodobaniach pokarmowych czy [[Narindasaurus|narindazaur]] - przedstawiciel [[Turiasauria|turiazaurów]]. Oba mogły paść łupem ogromnego krewniaka krokodyli z grupy Notosuchia zwanego ''[[Razanandrongobe]]'' lub jednego z miejscowych teropodów. Pod stopami wielkich [[Archosauria|archozaurów]] przebiegały ssaki z rodzaju ''Ambondro'' należące do blisko spokrewnionych z dzisiejszymi stekowcami rodziny Henosferidae, zaś nad ich głowami latały pterozaury podobne do ramforyncha, czy skafognata.
 == Spis gatunków ==

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 |Autor        = [[Mateusz Tałanda]]
 |Korekta      = [[Michał Siedlecki]]
-|nazwa        = ''Archaeodontosaurus' (archeodontozaur)
+|nazwa        = ''Archaeodontosaurus''(archeodontozaur)
 |długość      = 14,9 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref>
 |wysokość     = 3,25 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 <small> ([[formacja]] [[Isalo III]])</small>
 |czas         = {{Występowanie|168|165}}
-ok. 168-165 [[Ma]]
+ok. 168-165 [[Ma]]<br>
 <small> [[środkowa jura]] (późny [[bajos]]-[[baton]])</small>
 |systematyka =

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 == Paleoekologia ==
-[[Plik:Razanandrongobe sakalavae life recon.png|thumb|300px|right|Archeodontozaur padający ofiarą razanandrongobe. Autor: Haplochromis [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Razanandrongobe_sakalavae_life_recon.png]]]
+[[Plik:Razanandrongobe sakalavae life recon.png|thumb|300px|right|Archeodontozaur padający ofiarą razanandrongobe. Autor: Fabio Manucci [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Razanandrongobe_sakalavae_life_recon.png]]]
 Archeodontozaur sięgał prawdopodobnie po wysokie części roślin. Prawdopodobnie miał policzki, które pomagały mu żuć pokarm prymitywnymi zębami. Obok archeodontozaura żyło kilka innych zauropodów, takich jak [[Lapparentosaurus|lapparentozaur]] - zauropod o bardziej zaawansowanej budowie zębów i prawdopodobnie nieco innych upodobaniach pokarmowych czy [[Narindasaurus|narindazaur]] - przedstawiciel [[Turiasauria|turiazaurów]]. Oba mogły paść łupem ogromnego krewniaka krokodyli z grupy Notosuchia zwanego ''[[Razanandrongobe]]'' lub jednego z miejscowych teropodów. Pod stopami wielkich [[Archosauria|archozaurów]] przebiegały ssaki z rodzaju ''Ambondro'' należące do blisko spokrewnionych z dzisiejszymi stekowcami rodziny Henosferidae, zaś nad ich głowami latały pterozaury podobnych do ramforyncha, czy skafognata.

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa oznacza z greki "jaszczura o starożytnych zębach" co odnosi się do prymitywnej budowie jego zębów. Epitet gatunkowy upamiętnia znalazcę skamieniałości Didiera Descouensa.
+Nazwa rodzajowa oznacza z greki "jaszczura o starożytnych zębach", co odnosi się do prymitywnej budowy jego zębów. Epitet gatunkowy upamiętnia znalazcę skamieniałości Didiera Descouensa.
 == Materiał kopalny, budowa i systematyka ==
 [[Holotyp]] (MHNDPal 2003-396) to niekompletna prawa kość zębowa, zawierająca kilka zębów. Brakuje w niej zarówno przedniej jak i tylniej części. Zachowany element mierzy prawie 20 cm długości (187 mm). Zawiera 16 miejsc na zęby, ale tylko w połowa jest przez nie zajęta. Z wyjątkiem jednego korzenia z ułamaną koroną, zęby są prawie kompletne, ale niewyrżnięte, przez co nie wystają nad górną krawędź kości.
@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 Kość jest wyraźnie zakrzywiona do środka i staje się wyższa ku przodowi tak jak to jest u wielu [[Sauropoda|zauropodów]] a odróżnia archeodontozaura od [[Prosauropoda|prozauropodów]]. Zęby są liściokształtne, symetryczne i spłaszczone bocznie. Mają wyraźnie ząbkowane krawędzie. Ogólnie znacznie bardziej przypominają zęby prozauropodów niż zauropodów. Zęby tych drugich są w kształcie łyżki - wklęsłe od wewnątrz i wypukłe na zewnątrz. Tymczasem zęby archeodontozaura są wyraźnie wypukłe od wewnętrznej strony jak u prozauropodów. Z drugiej strony szkliwo ma wyraźne zmarszczki, co jest cechą [[Eusauropoda|euzauropodów]]. Dlatego ostatecznie archeodontozaur jest uważany za zauropoda. Najbardziej podobny do niego wydaje się chiński [[Protognathosaurus|protognatozaur]], żyjący również w [[środkowa jura|środkowej jurze]]. Inne przykłady zauropodów o prymitywnym uzębieniu to [[Chinshakiangosaurus|czinszakiangozaur]] z [[Chiny|Chin]] i [[Tazoudasaurus|tazoudazaur]] z [[Maroko|Maroka]].
-Choć zazwyczaj klasyfikowany jako prymitywny zauropod, nowe analizy filogenetyczne umieszczają go jako dość zaawansowanego przedstawiciela [[klad|kladu]] [[Gravisauria]], będącym taksonem siostrzanym [[Eusauropoda]] (Pol i in., 2020; Gomez i in., 2021; Rincón i in., 2022).
+Choć zazwyczaj ''Archaeodontosaurus'' był klasyfikowany jako prymitywny zauropod, nowe analizy filogenetyczne umieszczają go jako dość zaawansowanego przedstawiciela [[klad|kladu]] [[Gravisauria]], będącego taksonem siostrzanym [[Eusauropoda]] (Pol i in., 2020; Gomez i in., 2021; Rincón i in., 2022).
 == Paleoekologia ==

@@ Linia 47: / Linia 47: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-°25’ S, 47°8’ E|miejsce znalezienia archeodontozaura
+°25’ S, 47°8’ E~miejsce znalezienia archeodontozaura
 </display_points>
 |}

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 == Paleoekologia ==
-Archeodontozaur sięgał prawdopodobnie po wysokie części roślin. Prawdopodobnie miał policzki, które pomagały mu żuć pokarm prymitywnymi zębami. Obok archeodontozaura żył ''[[Lapparentosaurus]]'' - zauropod o bardziej zaawansowanej budowie zębów i prawdopodobnie nieco innych upodobaniach pokarmowych. Oba mogły paść łupem tajemniczego ''[[Razanandrongobe]]''.
+Archeodontozaur sięgał prawdopodobnie po wysokie części roślin. Prawdopodobnie miał policzki, które pomagały mu żuć pokarm prymitywnymi zębami. Obok archeodontozaura żył ''[[Lapparentosaurus]]'' - zauropod o bardziej zaawansowanej budowie zębów i prawdopodobnie nieco innych upodobaniach pokarmowych. Oba mogły paść łupem ogromnego krewniaka krokodyli zwanego ''[[Razanandrongobe]]''.
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Archaeodontosaurus''
+| {{V|''Archaeodontosaurus''}}
 | {{Kpt|[[Éric Buffetaut|Buffetaut]]}}
 | [[2005]]
 |-
-! ''A. descouensi''
+| {{V|''Archaeodontosaurus descouensi''}}
-| {{Kpt|Buffetaut}}
+| {{Kpt|[[Éric Buffetaut|Buffetaut]]}}
-| 2005
+| [[2005]]
 |}