Archaeornithomimus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Historia badań */

2025-01-09T22:26:51Z

‎Historia badań

Kamil Kamiński o 22:25, 9 sty 2025

2025-01-09T22:25:17Z

Taurovenator o 16:29, 9 sty 2025

2025-01-09T16:29:41Z

Paweł o 21:54, 5 lis 2022

2022-11-05T21:54:43Z

Nazuul: podstawowe poprawki

2022-10-16T08:19:05Z

podstawowe poprawki

Kamil Kamiński o 22:54, 15 paź 2022

2022-10-15T22:54:28Z

Kriolofozaur o 21:12, 15 paź 2022

2022-10-15T21:12:32Z

Kamil Kamiński: /* Historia badań */

2022-09-30T08:41:27Z

‎Historia badań

Kamil Kamiński o 08:35, 30 wrz 2022

2022-09-30T08:35:02Z

Kriolofozaur o 21:45, 29 wrz 2022

2022-09-29T21:45:14Z

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 [[Plik:Archaeornithomimus 2.JPG|350px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Archaeornithomimus_2.JPG].]]
-W 1995 r. Nessov nazwał trzeci gatunek – ''A. bissektensis'', na podstawie pojedynczej kości udowej pochodzącej z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]]. Później przypisano do niego kolejne liczne pojedyncze kości. W 2025 r. został on przeniesiony do osobnego rodzaju - ''[[Dzharacursor]]''
+W 1995 r. Nessov nazwał trzeci gatunek – ''A. bissektensis'', na podstawie pojedynczej kości udowej pochodzącej z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]]. Później przypisano do niego kolejne liczne pojedyncze kości. W 2025 r. został on przeniesiony do osobnego rodzaju - ''[[Dzharacursor]]''.
 W 2003 r. Rothshild i in. wykryli zmiany nowotworowe na kościach archeornitomima.

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 [[Plik:Archaeornithomimus 2.JPG|350px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Archaeornithomimus_2.JPG].]]
-W 1995 r. Nessov nazwał trzeci gatunek – ''A. bissektensis'', na podstawie pojedynczej kości udowej pochodzącej z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]]. Później przypisano do niego kolejne liczne pojedyncze kości. Jednak biorąc pod uwagę odległość geograficzną i różnicę stratygraficzną, wydaje się nieprawdopodobne, by szczątki te należało przypisywać do ''Archaeornithomimus''.
+W 1995 r. Nessov nazwał trzeci gatunek – ''A. bissektensis'', na podstawie pojedynczej kości udowej pochodzącej z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]]. Później przypisano do niego kolejne liczne pojedyncze kości. W 2025 r. został on przeniesiony do osobnego rodzaju - ''[[Dzharacursor]]''
 W 2003 r. Rothshild i in. wykryli zmiany nowotworowe na kościach archeornitomima.

@@ Linia 89: / Linia 89: @@
+|
 |-
-| ''A. bissektenis''
+| ''A. bissektensis''
 | {{Kpt|[[Lev Nessov|Nessov]]}}, [[1995]]
-| <small>(''[[nomen dubium]]'')</small>
+| = ''[[Dzharacursor]] bissektensis''
 |-
 |}
@@ Linia 97: / Linia 97: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
 Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) "Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage" PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Archaeornithomimus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+ |Korekta                = [[Szymon Jagusztyn]]
-| [[Kamil Kamiński]]
+ |nazwa                  = ''Archaeornithomimus'' (archeornitomim)
-| Korekta:
+  |długość                = 3,9 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-| [[Szymon Jagusztyn]]
+ |wysokość               =
-|}
+  |masa                   = 140 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-</small>
+ |dieta                  = wszystkożerny
-----
+ |miejsce                = [[Chiny]] - Mongolia Wewnętrzna
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+<small>(formacja [[Iren Dabasu]])</small>
-! colspan=2 | ''Archaeornithomimus'' (archeornitomim)
+ |czas                   = {{Występowanie|96|95}}
-|-
+ok. 96 [[Ma]] <ref> Guo, Z. X., Shi, Y. P., Yang, Y. T., Jiang, S. Q., Li, L. B., & Zhao, Z. G. (2018). "Inversion of the Erlian Basin (NE China) in the early Late Cretaceous: Implications for the collision of the Okhotomorsk Block with East Asia". Journal of Asian Earth Sciences, 154, 49-66. [[doi:10.1016/j.jseaes.2017.12.007]]
-!  '''Długość''':
+</ref><br>
-| ok. 4,1 m
+<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]])</small>
-|-
+ |systematyka            =
-!  '''Wysokość''':
+[[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 45: / Linia 28: @@
 ?[[Ornithomimidae]]
-|-
+ |grafika                = Archaeornithomimus asiaticus by karkemish00.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Archaeornithomimus asiaticus by karkemish00.jpg|400px]]
+ |podpis                 = ekonstrukcja Archaeornithomimus asiaticus. Autor: karkemish00 [http://karkemish00.deviantart.com/art/Archaeornithomimus-asiaticus-149865805]
-<small>Rekonstrukcja Archaeornithomimus asiaticus. Autor: karkemish00
+ |PorównanieGrupa        =
-[http://karkemish00.deviantart.com/art/Archaeornithomimus-asiaticus-149865805].
+ |PorównanieDługość      =
-</small>
+ |mapa                   =
-|-
+}}
 ==Wstęp==
 ''Archaeornithomimus'' był przedstawicielem ornitomimozaurów zamieszkującym tereny dzisiejszych Chin. Początkowo opisano go jako gatunek [[Ornithomimus|ornitomima]], dopiero w 1972 r. został przeniesiony do osobnego rodzaju. Znany jest z wielu niekompletnych okazów, niestety jedyna odkryta czaszka uległa zagubieniu. Podobnie jak jego krewniacy, był to zapewne szybkobiegający, ptakopodobny i najpewniej wszystkożerny teropod.
@@ Linia 134: / Linia 115: @@
 Watanabe, A., Gold, M.E.L., Brusatte, S.L., Benson, R.B., Choiniere, J., Davidson, A., Norell, M. A. (2015). "Vertebral Pneumaticity in the Ornithomimosaur Archaeornithomimus (Dinosauria: Theropoda) Revealed by Computed Tomography Imaging and Reappraisal of Axial Pneumaticity in Ornithomimosauria". PloS one, 10(12), e0145168. [[doi:10.1371/journal.pone.0145168]].
-Ryan M. J. (1997) Middle Asian dinosaurs, Encyclopedia of Dinosaurs, 442-444
+Ryan M. J. (1997) "Middle Asian dinosaurs, Encyclopedia of Dinosaurs", 442-444
 Van Itterbeeck, J., Horne, D. J., Bultynck, P., & Vandenberghe, N. (2005). "Stratigraphy and palaeoenvironment of the dinosaur-bearing Upper Cretaceous Iren Dabasu Formation, Inner Mongolia, People's Republic of China". Cretaceous Research, 26(4), 699-725. doi:10.1016/j.cretres.2005.03.004
-Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes. wyd. Princeton University Press.
+<references/></small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 152: / Linia 131: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
-[[Kategoria:Kampan]]
+[[Kategoria:Cenoman]]

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
-| [[Mongolia]] - Mongolia Wewnętrzna
+| [[Chiny]] - Mongolia Wewnętrzna
 <small>([[formacja]] [[Iren Dabasu]])<small>
@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ==Historia badań==
-W 1933 r. [[Charles Gilmore]] opisał szczątki ornitomimida z formacji Iren Dabasu jako ''[[Ornithomimus]] asiaticus''. Zostały one odkryte dziesięć lat wcześniej przez członków ekspedycji American Museum of Natural History. W 1972 r. [[Dale Russell]] przeniósł go do nowego [[rodzaj|rodzaju]] ''Archaeornithomimus'', czyniąc [[gatunek]] ''asiaticus'' gatunkiem typowym. W 1990 r. [[David Smith]] i [[Peter Galton]] opisali w szczegółach osteologię archeornitomima, wyznaczyli też okaz AMNH 6565 na [[lektotyp]], jako że wcześniej Gilmore nie wskazał [[holotyp|holotypu]].  Co ciekawe nie wyznaczono go przez 57 lat!
+W 1933 r. [[Charles Gilmore]] opisał szczątki ornitomimida z formacji Iren Dabasu jako ''[[Ornithomimus]] asiaticus''. Zostały one odkryte dziesięć lat wcześniej przez członków ekspedycji American Museum of Natural History. W 1972 r. [[Dale Russell]] przeniósł go do nowego [[rodzaj|rodzaju]] ''Archaeornithomimus'', czyniąc [[gatunek]] ''O. asiaticus'' gatunkiem typowym. W 1990 r. [[David Smith]] i [[Peter Galton]] opisali w szczegółach osteologię archeornitomima, wyznaczyli też okaz AMNH 6565 na [[lektotyp]], jako że wcześniej Gilmore nie wskazał [[holotyp|holotypu]].  Co ciekawe nie wyznaczono go przez 57 lat!
-Russel (1972) przypisał też do rodzaju ''Archaeornithomimus'' fragmentaryczne szczątki ornitomimida z Maryland w [[USA]], nazwane przez Gilmora ''Ornithomimus affinis.'' Jednak Smith i Galton (1990) zakwestionowali taką identyfikację. Uznali oni, że materiał ten można co najwyżej zaklasyfikować jako przedstawiciela Theropoda ''[[incertae sedis]]'', z wyjątkiem dwóch kości śródstopia, które należą do kladu [[Coelurosauria]]. Dokładna identyfikacja nie jest jednak możliwa.
+Russel (1972) przypisał też do rodzaju ''Archaeornithomimus'' fragmentaryczne szczątki ornitomimida z Maryland w [[USA]], nazwane przez Gilmore'a ''Ornithomimus affinis.'' Jednak Smith i Galton (1990) zakwestionowali taką identyfikację. Uznali oni, że materiał ten można co najwyżej zaklasyfikować jako przedstawiciela Theropoda ''[[incertae sedis]]'', z wyjątkiem dwóch kości śródstopia, które należą do kladu [[Coelurosauria]]. Dokładna identyfikacja nie jest jednak możliwa.
 [[Plik:Archaeornithomimus 2.JPG|350px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Archaeornithomimus_2.JPG].]]
@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 ''Archaeornithomimus'' był raczej średniej wielkości ornitomimidem. Podobnie jak krewni był bezzebny i miał stosunkowo krótki tułów. Prawdopodobnie był nieco większy od ''[[Anserimimus]]'' i osiągał podobne rozmiary co północnoamerykański ''[[Rativates]]''. Charakteryzował się krótkimi, ale mocnymi kośćmi kończyn. Podobnie jak ''[[Gallimimus]]'' miał pięć kręgów krzyżowych, podczas gdy ''[[Anserimimus]]'' i ornitomimidy z Ameryki Północnej miały ich sześć. Od swoich krewniaków różnił się także szczegółami budowy i proporcjami kości śródręcza, kości kruczej, śródstopia oraz miednicy (Smith i Galton., 1990). Badanie za pomocą tomografii komputerowej wykazało wysoki stopień pneumatyzacji kręgów szyjnych. Otwory pneumatyczne zawierały też przednie kręgi grzbietowe. Ograniczone ślady pneumatyzacji wykazywały również przednie kręgi ogonowe. Jedynie kręgi krzyżowe były całkowicie apneumatyczne (nie zawierały jam powietrznych) ([[Akinobu Watanabe|Watanabe]], 2015). Jego pierwszy palec u ręki był nieco spłaszczony. Biceps był dobrze rozwinięty, w przeciwieństwie do mięśnia naramiennego. Pazury były słabo zakrzywione. Kość kulszowa była większa od łonowej.
-Znalezione szczątki archeornitomima należały do prawie trzydziestu osobników, odkrytych w trzech kamieniołomach, odległych od siebie o ok. 30 m. Znanych jest też kilka innych znalezisk wielu okazów ornitomimidów z jednego miejsca. Może to świadczyć o stadnym trybie życia tych zwierząt ([[Thomas Cullen|Cullen]] i in., 2013).
+Znalezione szczątki archeornitomima należały do prawie trzydziestu osobników, odkrytych w trzech stanowiskach, odległych od siebie o ok. 30 m. Znanych jest też kilka innych znalezisk wielu okazów ornitomimidów z jednego miejsca. Może to świadczyć o stadnym trybie życia tych zwierząt ([[Thomas Cullen|Cullen]] i in., 2013).
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 92: / Linia 92: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|'' Archaeornithomimus''}}
-| {{Kpt|([[Charles Gilmore|Gilmore]], [[1933]]), [[Dale Russell|Russell]] [[1972]]}}
+| {{Kpt|[[Dale Russell|Russell]] [[1972]]}}
 |-
 | {{V|''A. assiaticus''}}
@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 |-
 | ''A. affinis''
-| {{Kpt|[[Charles Gilmore|Gilmore]]}}, [[1920]]
+| {{Kpt|([[Charles Gilmore|Gilmore]], [[1920]]), [[Dale Russell|Russell]] [[1972]]}}
 | <small>(''[[nomen dubium]]'')</small>
 |-
 | = ''Ornithomimus affinis''
 | {{Kpt|[[Charles Gilmore|Gilmore]]}}, [[1920]]
-| <small>(''[[nomen dubium]]'')</small>
 |-
 | ''A. bissektenis''

← poprzednia wersja		Wersja z 08:41, 30 wrz 2022
Linia 67:		Linia 67:

	W 1995 r. Nessov nazwał trzeci gatunek – ''A. bissektensis'', na podstawie pojedynczej kości udowej pochodzącej z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]. Później przypisano do niego kolejne liczne pojedyncze kości. Jednak biorąc pod uwagę odległość geograficzną i różnicę stratygraficzną, wydaje się nieprawdopodobne, by szczątki te należało przypisywać do ''Archaeornithomimus''.		W 1995 r. Nessov nazwał trzeci gatunek – ''A. bissektensis'', na podstawie pojedynczej kości udowej pochodzącej z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]. Później przypisano do niego kolejne liczne pojedyncze kości. Jednak biorąc pod uwagę odległość geograficzną i różnicę stratygraficzną, wydaje się nieprawdopodobne, by szczątki te należało przypisywać do ''Archaeornithomimus''.
−	~~1997 r. przyniósł opis nowego okazu na podstawie kości ramiennej ''Archaeornithomimus'' z Tadżykistanu. Wiadomo iż nie jest on ''A. bissektensis'', aczkolwiek jego powinnowactwa są nieznane.~~
−	~~W 2003 r. Rothshild i in. wykryli zmiany nowotworowe na kościach Archeornitomima.~~

		+	W 2003 r. Rothshild i in. wykryli zmiany nowotworowe na kościach archeornitomima.

	==Materiał kopalny==		==Materiał kopalny==

@@ Linia 14: / Linia 14: @@
 |-
 !  '''Długość''':
-| ok. 3,3 m
+| ok. 4,1 m
 |-
 !  '''Masa''':
-| ok. 190 kg
+| ok. 140 kg
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
@@ Linia 25: / Linia 28: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 72-68 Ma
+| ok. 96 Ma
-<small>[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - wczesny [[mastrycht]])<small>
+<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]][)<small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 58: / Linia 61: @@
 ==Historia badań==
-W 1933 r. [[Charles Gilmore]] opisał szczątki ornitomimida z formacji Iren Dabasu jako ''[[Ornithomimus]] asiaticus''. Zostały one odkryte dziesięć lat wcześniej przez członków ekspedycji American Museum of Natural History. W 1972 r. [[Dale Russell]] przeniósł go do nowego [[rodzaj|rodzaju]] ''Archaeornithomimus'', czyniąc [[gatunek]] ''asiaticus'' gatunkiem typowym. W 1990 r. [[David Smith]] i [[Peter Galton]] opisali w szczegółach osteologię archeornitomima, wyznaczyli też okaz AMNH 6565 na [[lektotyp]], jako że wcześniej Gilmore nie wskazał [[holotyp|holotypu]].
+W 1933 r. [[Charles Gilmore]] opisał szczątki ornitomimida z formacji Iren Dabasu jako ''[[Ornithomimus]] asiaticus''. Zostały one odkryte dziesięć lat wcześniej przez członków ekspedycji American Museum of Natural History. W 1972 r. [[Dale Russell]] przeniósł go do nowego [[rodzaj|rodzaju]] ''Archaeornithomimus'', czyniąc [[gatunek]] ''asiaticus'' gatunkiem typowym. W 1990 r. [[David Smith]] i [[Peter Galton]] opisali w szczegółach osteologię archeornitomima, wyznaczyli też okaz AMNH 6565 na [[lektotyp]], jako że wcześniej Gilmore nie wskazał [[holotyp|holotypu]].  Co ciekawe gatunek nie posiadał go przez 57 lat!
 Russel (1972) przypisał też do rodzaju ''Archaeornithomimus'' fragmentaryczne szczątki ornitomimida z Maryland w [[USA]], nazwane przez Gilmora ''Ornithomimus affinis.'' Jednak Smith i Galton (1990) zakwestionowali taką identyfikację. Uznali oni, że materiał ten można co najwyżej zaklasyfikować jako przedstawiciela Theropoda ''[[incertae sedis]]'', z wyjątkiem dwóch kości śródstopia, które należą do kladu [[Coelurosauria]]. Dokładna identyfikacja nie jest jednak możliwa.
@@ Linia 64: / Linia 67: @@
 W 1995 r. Nessov nazwał trzeci gatunek – ''A. bissektensis'', na podstawie pojedynczej kości udowej pochodzącej z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]. Później przypisano do niego kolejne liczne pojedyncze kości. Jednak biorąc pod uwagę odległość geograficzną i różnicę stratygraficzną, wydaje się nieprawdopodobne, by szczątki te należało przypisywać do ''Archaeornithomimus''.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 74: / Linia 80: @@
 ==Budowa i paleobiologia==
 [[Plik:ArchaeornithomimusAsiaticus-PaleozoologicalMuseumOfChina-May23-08.jpg|350px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu. Autor zdjęcia: Captmondo [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:ArchaeornithomimusAsiaticus-PaleozoologicalMuseumOfChina-May23-08.jpg].]]
-''Archaeornithomimus'' był raczej średniej wielkości ornitomimidem. Prawdopodobnie był nieco większy od ''[[Anserimimus]]'' i osiągał podobne rozmiary co północnoamerykański ''[[Rativates]]''. Charakteryzował się krótkimi, ale mocnymi kośćmi kończyn. Podobnie jak ''[[Gallimimus]]'' miał pięć kręgów krzyżowych, podczas gdy ''[[Anserimimus]]'' i ornitomimidy z Ameryki Północnej miały ich sześć. Od swoich krewniaków różnił się także szczegółami budowy i proporcjami kości śródręcza, kości kruczej, śródstopia oraz miednicy (Smith i Galton., 1990). Badanie za pomocą tomografii komputerowej wykazało wysoki stopień pneumatyzacji kręgów szyjnych. Otwory pneumatyczne zawierały też przednie kręgi grzbietowe. Ograniczone ślady pneumatyzacji wykazywały również przednie kręgi ogonowe. Jedynie kręgi krzyżowe były całkowicie apneumatyczne (nie zawierały jam powietrznych) ([[Akinobu Watanabe|Watanabe]], 2015).
+''Archaeornithomimus'' był raczej średniej wielkości ornitomimidem. Podobnie jak krewni był bezzebny i miał stosunkowo krótki tułów. Prawdopodobnie był nieco większy od ''[[Anserimimus]]'' i osiągał podobne rozmiary co północnoamerykański ''[[Rativates]]''. Charakteryzował się krótkimi, ale mocnymi kośćmi kończyn. Podobnie jak ''[[Gallimimus]]'' miał pięć kręgów krzyżowych, podczas gdy ''[[Anserimimus]]'' i ornitomimidy z Ameryki Północnej miały ich sześć. Od swoich krewniaków różnił się także szczegółami budowy i proporcjami kości śródręcza, kości kruczej, śródstopia oraz miednicy (Smith i Galton., 1990). Badanie za pomocą tomografii komputerowej wykazało wysoki stopień pneumatyzacji kręgów szyjnych. Otwory pneumatyczne zawierały też przednie kręgi grzbietowe. Ograniczone ślady pneumatyzacji wykazywały również przednie kręgi ogonowe. Jedynie kręgi krzyżowe były całkowicie apneumatyczne (nie zawierały jam powietrznych) ([[Akinobu Watanabe|Watanabe]], 2015).
 Znalezione szczątki archeornitomima należały do prawie trzydziestu osobników, odkrytych w trzech kamieniołomach, odległych od siebie o ok. 30 m. Znanych jest też kilka innych znalezisk wielu okazów ornitomimidów z jednego miejsca. Może to świadczyć o stadnym trybie życia tych zwierząt ([[Thomas Cullen|Cullen]] i in., 2013).
@@ Linia 129: / Linia 135: @@
 Watanabe, A., Gold, M.E.L., Brusatte, S.L., Benson, R.B., Choiniere, J., Davidson, A., Norell, M. A. (2015). "Vertebral Pneumaticity in the Ornithomimosaur Archaeornithomimus (Dinosauria: Theropoda) Revealed by Computed Tomography Imaging and Reappraisal of Axial Pneumaticity in Ornithomimosauria". PloS one, 10(12), e0145168. [[doi:10.1371/journal.pone.0145168]].
 </small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]