Arcusaurus - Historia wersji

Taurovenator o 18:07, 28 kwi 2024

2024-04-28T18:07:34Z

Taurovenator o 18:50, 20 paź 2023

2023-10-20T18:50:31Z

Mateusz o 10:01, 25 kwi 2016

2016-04-25T10:01:18Z

Mateusz o 17:10, 14 wrz 2015

2015-09-14T17:10:26Z

Mateusz: aktualizacja

2015-09-14T17:00:32Z

aktualizacja

Mateusz: /* Spis gatunków */

2015-03-19T20:24:25Z

‎Spis gatunków

Mateusz: objaśnienia pod ilustracją

2015-03-17T23:44:55Z

objaśnienia pod ilustracją

Mateusz: objaśnienia pod ilustracją

2015-03-17T20:32:09Z

objaśnienia pod ilustracją

Szerman o 20:48, 11 mar 2015

2015-03-11T20:48:56Z

Mateusz: Nowe hasło

2015-03-06T11:54:09Z

Nowe hasło

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Arcusaurus''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Mateusz Tałanda]]
|
|}


{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Arcusaurus'' (arkuzaur)
|-
! '''Długość''':
| ? m

|-
! '''Masa''':
| ? kg

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[RPA]] - prowincja Wolne Państwo, dystrynkt Senekal

([[formacja]] Upper [[Elliot]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| ok. 191-183? [[Ma]]
[[wczesna jura]] ([[pliensbach]]?)
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Arcusaurus czaszka1.jpg|400px|]]
Rekonstrukcja czaszki arkuzaura w widoku z boku. Na biało są pokolorowane znalezione elementy. Źródło: Yates i in., 2011.
|-
! colspan=2 | Mapa znalezisk:
|-
| colspan=2 |
<display_points type="terrain" zoom=4>
28°28.002'S, 27°49.523'E|formacja Upper Elliot, RPA
</display_points>
|}

== Wstęp ==
'''Arkuzaur''' (łac. ''Arcusaurus pereirabdalorum'') to zagadkowy [[Prosauropoda|prozauropod]] z [[wczesna jura|wczesnej jury]]. Żył na terenie dzisiejszej [[RPA|Republiki Południowej Afryki]]. Jego nazwa pochodzi od łacińskiego słowa ''arcus'' - tęcza, greckiego ''sauros'' - jaszczur oraz nazwisk Lucilly Pereira i [[Fernando Abdala|Fernando Abdali]], którzy znaleźli większość kości tego [[dinozaur]]a. Tęcza odnosi się do ludzi z RPA, którzy są określani "tęczowym narodem".

== Materiał kopalny ==
Znaleziono rozrzucone blisko siebie kości przynajmniej dwóch osobników o podobnych rozmiarach. [[Holotyp]]em są niepołączone kości prawej strony czaszki oraz [[kręg]]i z dalszej części ogona. Oprócz tego natrafiono na wiele innych kości rozrzuconych w promieniu pół metra od czaszki. Były to zęby, kość zębowa, nosowa, przedszczękowa, paliczki, pazury, dalszy koniec kości ramieniowej, trzon kręgu krzyżowego, kość bocznoklinowa i fragment kości biodrowej.

== Odrębność arkuzaura od innych prozauropodów ==
Badacze wzieli pod uwagę możliwość, że arkuzaury są młodocianymi osobnikami już opisanego [[rodzaj]]u [[dinozaur]]a. Zaobserwowane różnice mogą przecież wynikać ze zmian związanych z wiekiem zwierzęcia. Na tym obszarze znaleziono wcześniej [[Aardonyx|aardonyksa]]. Różni się on od arkuzaura między innymi kształtem i liczbą zębów oraz wejściami na naczynia krwionośne w kosciach szczęk. Porównanie z formami, gdzie znane są osobniki dorosłe jak i młode ([[Camarasaurus|kamarazaur]], [[Mussaurus|muszaur]] i [[Massospondylus|massospondyl]]) pokazało, że większość tych cech nie zmienia się wraz z wiekiem. Utwierdziło to badaczy w przekonaniu, że arkuzaur jest nowym, odrębnym [[gatunek|gatunkiem]].

== Budowa ==
[[Plik:Arcusaurus czaszka2.jpg|400px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki arkuzaura w widoku od góry. Na biało są pokolorowane znalezione elementy. Skala 5 cm. Źródło: Yates i in., 2011.]]
Arkuzaur budową najbardziej przypominał nieco starszych [[Thecodontosaurus|tekodontozaura]] i [[Pantydraco|pantydrako]] z terenu dzisiejszej Europy. Jego głowa nie przekraczała 15 centymetrów długości. U znalezionych osobników kości czaszki i miednicy nie były jeszcze ze sobą zrośnięte. Były to więc młodociane osobniki, które nie osiągnęły jeszcze maksymalnych rozmiarów. Pysk arkuzaura był wysoki jak u typowych [[Prosauropoda|prozauropodów]] (np. [[Plateosaurus|plateozaura]], czy [[Massospondylus|massospondyla]]) a w przeciwieństwie do niskich pysków [[eoraptor]]a, [[Panphagia|panfagii]], czy [[Pantydraco|pantydrako]]. Nozdrza wychodziły blisko końca pyska. Jednak sam koniec był zwężony w "dzióbek". Wyżej, za nozdrzami w czasce był dodatkowy otwór - tak jak u [[Melanorosaurus|melanorozaura]]. Zęby są liściokształtne, z karbowanymi krawędziami. Palce na stopie były grube.

== Pokrewieństwa z innymi prozauropodami ==
Seria analiz wskazała, że arkuzaur jest jednym z najprymitywniejszych prozauropodów, takich jak [[saturnalia]], [[Thecodontosaurus|tekodontozaur]] i [[Pantydraco|pantydrako]]. Było to spore zaskoczenie dla badaczy, ponieważ arkuzaur jest od nich młodszy i w jego czasach prozauropody były o wiele bardziej zaawansowane. Jednak niewielka zmiana wystarczy, by analiza umieściła arkuzaura wśród bardziej zaawansowanych [[Sauropodomorpha|zauropodomorfów]], takich jak [[Anchisaurus|anchizaur]], czy [[Aardonyx|aardonyks]].

Ta rozbieżność wynika z tego, iż arkuzaur nie ma niektórych cech typowych dla zaawansowanych prozauropodów, a z drugiej strony ma też cechy, które z nimi go łączą. Jego prymitywność sugerowałaby niewielka liczba zębów, brak grzbieciku na bocznej stronie kości zębowej, kształt tej kości i proporcje kości nosowej. Ponadto pazur na trzecim palcu stopy arkuzaura był porównywalnej wielkości co pazury na pierwszym i drugim, tymczasem u zaawansowanych jest on pomniejszony. Natomiast budowa kości przedszczękowej i grubość przynajmniej niektórych paliczków stopy przypomina wyłącznie zaawansowane prozauropody.

Te sprzeczności w budowie arkuzaura możnaby wytłumaczyć niedojrzałością znajdowanych osobników. Podczas rozwoju często cechy prymitywne zanikają, a pojawiają się cechy zaawansowane. Być może dorosłe arkuzaury miały już bardziej typową anatomię jak na czasy, w których żyły. Jeśli jednak hipoteza o pierwotności arkuzaura jest prawdziwa, to wtedy byłby on [[żywa skamieniałość|żywą skamieniałością]] swoich czasów. Reprezentowałby linię [[ewolucja|ewolucyjną]], która oddzieliłaby się od pozostałych prozauropodów nawet 35 milionów lat wcześniej. Byłby to jedyny tak prymitywny prozauropod we [[wczesna jura|wczesnej jurze]].

== Paleoekologia ==
Arkuzaur, prawdopodobnie tak jak inne prozauropody, był dwunożnym roślinożercą, który wykorzystywał długą szyję do sięgania po wysokie części roślin. Żył w odmiennym ekosystemie niż inne zwierzęta znalezione w [[formacja|formacji]] Upper [[Elliot]]. Odnaleziono go w pakiecie usypanych kanałowo piasków. Obok niego żyły również dwa inne roślinożerne zauropodomorfy: [[Aardonyx|aardonyks]] i jeszcze nienazwany [[rodzaj]] [[dinozaur]]a. Tworzyły one osobną, lokalną faunę na równiach zalewowych Upper Elliot. Arkuzaur był z nich najmniejszy.

== Bibliogafia ==

Yates, A.M., Bonnan, M.F., Neveling, J. 2011. A new basal sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa. Journal of Vertebrate Paleontology, t. 31, nr 3, str. 610—625. [[DOI: 10.1080/02724634.2011.560626]]

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha bazalne]]
[[Kategoria:Afryka]]
[[Kategoria:RPA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:Pliensbach]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Arcusaurus''}}
 <small>
@@ Linia 96: / Linia 98: @@
 [[Kategoria:Hettang]]
 [[Kategoria:Synemur]]

@@ Linia 73: / Linia 73: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Arcusaurus''
+| {{V|''Arcusaurus''}}
 | {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]]}} i {{Kpt|[[Johann Neveling|Neveling]]}}, [[2011]]
 |-
-! ''A. pereirabdalorum''
+| {{V|''Arcusaurus pereirabdalorum''}}
-| {{Kpt|Yates, Bonnan}} i {{Kpt|Neveling}}, 2011
+| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]]}} i {{Kpt|[[Johann Neveling|Neveling]]}}, [[2011]]
 |}

@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Arcusaurus''
-| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], Bonnan}} i {{Kpt|Neveling}}, [[2011]]
+| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]]}} i {{Kpt|[[Johann Neveling|Neveling]]}}, [[2011]]
 |-
 ! ''A. pereirabdalorum''

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-°28.27'S, 27°49.03'E|stanowisko Spion Kop, formacja Upper Elliot
+°28.27'S, 27°49.03'E~stanowisko Spion Kop, formacja Upper Elliot
 </display_points>
 |}

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
-| [[RPA]] - prowincja Wolne Państwo, <br />dystrynkt Senekal
+| [[RPA]] - prowincja Wolne Państwo, <br />stanowisko Spion Kop
 <small>([[formacja]] Upper [[Elliot]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 191-183? [[Ma]]
+| ok. 201-191 [[Ma]]
-<small>[[wczesna jura]] ([[pliensbach]]?)</small>
+<small>[[wczesna jura]] ([[hettang]]-[[synemur]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-°28.002'S, 27°49.523'E|formacja Upper Elliot, RPA
+°28.27'S, 27°49.03'E|stanowisko Spion Kop, formacja Upper Elliot
 </display_points>
 |}
@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 == Materiał kopalny ==
-Znaleziono rozrzucone blisko siebie kości przynajmniej dwóch osobników o podobnych rozmiarach. [[Holotyp]]em są niepołączone kości prawej strony czaszki oraz [[kręg]]i z dalszej części ogona. Oprócz tego natrafiono na wiele innych kości rozrzuconych w promieniu pół metra od czaszki. Były to zęby, kość zębowa, nosowa, przedszczękowa, paliczki, pazury, dalszy koniec kości ramieniowej, trzon kręgu krzyżowego, kość bocznoklinowa i fragment kości biodrowej.
+Znaleziono rozrzucone blisko siebie kości przynajmniej dwóch osobników o podobnych rozmiarach. Leżały w dwóch warstwach w obrębie stanowiska Spion Kop. [[Holotyp]]em są niepołączone kości prawej strony czaszki oraz [[kręg]]i z dalszej części ogona. Oprócz tego natrafiono na wiele innych kości rozrzuconych w promieniu pół metra od czaszki. Były to zęby, kość zębowa, nosowa, przedszczękowa, paliczki, pazury, dalszy koniec kości ramieniowej, trzon kręgu krzyżowego, kość bocznoklinowa i fragment kości biodrowej.
 == Odrębność arkuzaura od innych prozauropodów ==
@@ Linia 69: / Linia 69: @@
 == Paleoekologia ==
-Arkuzaur, prawdopodobnie tak jak inne prozauropody, był dwunożnym roślinożercą, który wykorzystywał długą szyję do sięgania po wysokie części roślin. Żył w odmiennym ekosystemie niż inne zwierzęta znalezione w [[formacja|formacji]] Upper [[Elliot]]. Odnaleziono go w pakiecie usypanych kanałowo piasków. Obok niego żyły również dwa inne roślinożerne zauropodomorfy: [[Aardonyx|aardonyks]] i jeszcze nienazwany [[rodzaj]] [[dinozaur]]a. Tworzyły one osobną, lokalną faunę na równiach zalewowych Upper Elliot. Arkuzaur był z nich najmniejszy.
+Arkuzaur, prawdopodobnie tak jak inne prozauropody, był dwunożnym roślinożercą, który wykorzystywał długą szyję do sięgania po wyższe części roślin. Żył w odmiennym ekosystemie niż większość zwierząt znalezionych w [[formacja|formacji]] Upper [[Elliot]]. Odnaleziono go w pakiecie usypanych kanałowo piasków. Obok niego żyły również trzy inne roślinożerne zauropodomorfy: [[Aardonyx|aardonyks]], [[Pulanesaura|pulanezaura]] i jakiś [[Melanorosauridae|melanorozauryd]]. Razem z [[Coelophysis|celofyzem]], dużym teropodem oraz spokrewnionym z krokodylami protozuchem tworzyły one osobną, lokalną faunę na równiach zalewowych Upper Elliot. Arkuzaur był najmniejszym z tamtejszych zauropodomorfów.
 == Spis gatunków ==
@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 == Bibliogafia ==
 <small>
 Yates, A.M., Bonnan, M.F., Neveling, J. 2011. A new basal sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa. Journal of Vertebrate Paleontology, t. 31, nr 3, str. 610—625. [[DOI: 10.1080/02724634.2011.560626]]
 </small>
@@ Linia 92: / Linia 94: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Jura]]
-[[Kategoria:Pliensbach]]
+[[Kategoria:Hettang]]

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 == Budowa ==
-[[Plik:Arcusaurus czaszka2.jpg|400px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki arkuzaura w widoku od góry. Na biało są pokolorowane znalezione elementy. Skala 5 cm. Źródło: Yates i in., 2011.]]
+[[Plik:Arcusaurus czaszka2.jpg|400px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki arkuzaura w widoku od góry. Na biało są pokolorowane znalezione elementy. Skala 5 cm. Objaśnienia: en - nozdrza, inf - otwór między kośćmi nosowymi, n - kość nosowa, o - oczodół, pmx - kość przedszczękowa, po - kość zaczołowa, stf - górne okno skroniowe. Źródło: Yates i in., 2011.]]
 Arkuzaur budową najbardziej przypominał nieco starszych [[Thecodontosaurus|tekodontozaura]] i [[Pantydraco|pantydrako]] z terenu dzisiejszej Europy. Jego głowa nie przekraczała 15 centymetrów długości. U znalezionych osobników kości czaszki i miednicy nie były jeszcze ze sobą zrośnięte. Były to więc młodociane osobniki, które nie osiągnęły jeszcze maksymalnych rozmiarów. Pysk arkuzaura był wysoki jak u typowych [[Prosauropoda|prozauropodów]] (np. [[Plateosaurus|plateozaura]], czy [[Massospondylus|massospondyla]]) a w przeciwieństwie do niskich pysków [[eoraptor]]a, [[Panphagia|panfagii]], czy [[Pantydraco|pantydrako]]. Nozdrza wychodziły blisko końca pyska. Jednak sam koniec był zwężony w "dzióbek". Wyżej, za nozdrzami w czasce był dodatkowy otwór - tak jak u [[Melanorosaurus|melanorozaura]]. Zęby są liściokształtne, z karbowanymi krawędziami. Palce na stopie były grube.

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Arcusaurus czaszka1.jpg|400px|]]
-<small>Rekonstrukcja czaszki arkuzaura w widoku z boku. Na biało są pokolorowane <br />znalezione elementy. Źródło: Yates i in., 2011.</small>
+<small>Rekonstrukcja czaszki arkuzaura w widoku z boku. Na biało są pokolorowane <br />znalezione elementy. Objaśnienia: aof - okno przedoczodołowe, d - kość zębowa, <br />emf - zewnętrzne okno żuchwy, en - nozdrza, n - kość nosowa, o - oczodół, pmx - kość <br />przedszczękowa, po - kość zaczołowa, rdf - otwór na czubku kości zębowej, snf - otwór <br />podnosowy, tf - dolne okno skroniowe. Źródło: Yates i in., 2011.</small>
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk: