Argentinosaurus - Historia wersji

Paweł o 09:06, 22 cze 2025

2025-06-22T09:06:09Z

Paweł: Nowa tabelka

2023-02-03T20:41:32Z

Nowa tabelka

Nazuul: za sugestią Danu http://forum.dinozaury.com/viewtopic.php?f=7&p=68084#p68084

2020-06-30T19:05:20Z

za sugestią Danu http://forum.dinozaury.com/viewtopic.php?f=7&p=68084#p68084

Nazuul: gł. mat. przypisany

2020-06-21T06:14:34Z

gł. mat. przypisany

Nazuul: /* Materiał kopalny */ 7 kręgów grzbietowych (o siódmym doniósł Paul 2019)

2020-06-20T14:01:23Z

‎Materiał kopalny: 7 kręgów grzbietowych (o siódmym doniósł Paul 2019)

Nazuul: poprawki, weryfikacja materiału, Diagnoza skasowana - skoro nieaktualna

2020-06-20T13:06:47Z

poprawki, weryfikacja materiału, Diagnoza skasowana - skoro nieaktualna

Nazuul: dr. poprawki, wg mnie wiek do weryfikacji, np. Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales, n. s. 12 (2), 2010 - strona 139

2020-06-20T10:22:58Z

dr. poprawki, wg mnie wiek do weryfikacji, np. Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales, n. s. 12 (2), 2010 - strona 139

Nazuul o 20:34, 18 cze 2020

2020-06-18T20:34:42Z

Kamil Kamiński: mapka

2020-06-18T17:01:03Z

mapka

Nazuul o 13:37, 18 cze 2020

2020-06-18T13:37:42Z

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
-<small>([[formacja]] [[Huincul]])</small>
+<small>(górne warstwy [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small>
 |czas                   = {{Występowanie|96|93}}
 ok. 96-93 [[Ma]]<br>
@@ Linia 15: / Linia 15: @@
   |systematyka
   = [[Dinosauria]]
 [[Sauropodomorpha]]
@@ Linia 24: / Linia 26: @@
 [[Somphospondyli]]
-(?) [[Titanosauria]]
+[[Titanosauria]]
 ?? [[Lithostrotia]]
@@ Linia 118: / Linia 120: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Argentinosaurus''
+|{{V| ''Argentinosaurus''}}
 | {{Kpt|[[José Bonaparte|Bonaparte]]}} i {{Kpt|[[Rodolfo Coria|Coria]]}}, [[1993]]
 |-
-! ''A. huinculensis''
+|{{V|''A. huinculensis''}}
-| {{Kpt|Bonaparte}} i {{Kpt|Coria}}, 1993
+| {{Kpt|[[Bonaparte]]}} i {{Kpt|[[Coria]]}}, 1993
 |}

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Argentinosaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Marcin Szermański]], [[Krzysztof Stuchlik]], [[Maciej Ziegler]]
-| Autor:
+ |Korekta                =
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Argentinosaurus'' (argentynozaur)
-|-
+ |długość                = 30-40 m
-| [[Marcin Szermański]], [[Krzysztof Stuchlik]], [[Maciej Ziegler]]
+ |wysokość               =
+ |masa                   = 55-90 t
-|}
+ |dieta                  = roślinożerny
-</small>
+ |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
+<small>([[formacja]] [[Huincul]])</small>
-----
+|czas                   = {{Występowanie|96|93}}
+ok. 96-93 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] (późny [[cenoman]]-wczesny [[turon]])</small>
-|-
+ |systematyka
-! '''Systematyka'''
+ = [[Dinosauria]]
 [[Sauropodomorpha]]
@@ Linia 48: / Linia 28: @@
 ?? [[Lithostrotia]]
-?? [[Colossosauria]], ?? [[Lognkosauria]], ???? [[Opisthocoelicaudiinae]]]
+?? [[Colossosauria]], ?? [[Lognkosauria]], ???? [[Opisthocoelicaudiinae]]
-|-
+|grafika                = Argentinosaurus_BW.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Argentinosaurus_BW.jpg|400px|]]
+ |podpis                 = Autor: Nobu Tamura, Stephen O'Connor [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Argentinosaurus_BW.jpg]
-<small>Autor: Nobu Tamura, Stephen O'Connor [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Argentinosaurus_BW.jpg]</small>
+|PorównanieGrupa        =
-|-
+|PorównanieDługość      =
-! colspan=2 | Mapa znalezisk:
+ |mapa                   =
 <display_points type="terrain" zoom=4>
 -38.920403, -69.089175~formacja [[Huincul]] - prowincja Neuquén, [[Argentyna]]|<small>''[[Argentinosaurus]] huinculensis'' - '''MCF-PVPH-1''' ([[holotyp]]) (Bonaparte i Coria, 1993, ryc. 1; s. 273).<br>
 </display_points>
-|}
+}}
 ==Wstęp==
 Argentynozaur to przedstawiciel tytanozaurów żyjący w kredzie na terenie dzisiejszej Argentyny. Był jednym z największych dinozaurów i prawdopodobnie największym znanym z niefragmentarycznego i weryfikowalnego materiału.
@@ Linia 107: / Linia 84: @@
 [[Titanosauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Eutitanosauria]] (''sensu'' Sanz i in. 1999):[[Saltasauridae]]: [[Opisthocoelicaudiinae]] (=[[Nemegtosauridae]])
 <ref name="Gorscak.Mnyamawamtuka"></ref>
 ==Materiał kopalny==
-[[Plik:Argentinosaurus_skeletal_by_palaeozoologist.jpg|250px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu, na biało zilustrowane kości. Autor: Zach A. (palaeozoologist) [https://www.deviantart.com/palaeozoologist/art/Argentinosaurus-skeletal-359353120].]]
+[[Plik:Argentinosaurus skeletal by Gunnar Bivens.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu, na biało zilustrowane kości. Autor: Gunnar Bivens [https://www.deviantart.com/gunnarbivens/art/Argentinosaurus-huinculensis-Skeletal-895238504].]]
 [[Holotyp]] o numerze MCF-PVPH-1 to: 7 kręgów grzbietowych (o siódmym doniósł Paul 2019), odcinek krzyżowy zawierający kręgi 1-5 (bez ostatniego, 120 cm długości i 123 cm szerokości), z większością żeber (4) odcinka krzyżowego z lewej strony; duża część żebra z odcinka piersiowego, kość strzałkowa o długości 155 cm (początkowo opisana błędnie jako piszczel [Mazzetta i in. 2004]) (Bonaparte & Coria 1993).
@@ Linia 126: / Linia 102: @@
 ==Rozmiary==
-[[Plik:Argentinosaurus_skeleton%2C_PLoS_ONE.png|250px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu argentynozaura w Muzeum Historii Naturalnej Senckenberg we Frankfurcie nad Menem. Źródło: Sellers i in. 2013.]]
+[[Plik:Argentinosaurus_skeleton%2C_PLoS_ONE.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu argentynozaura w Muzeum Historii Naturalnej Senckenberg we Frankfurcie nad Menem. Źródło: Sellers i in. 2013.]]
 ''Argentinosaurus'' to jeden z największych odkrytych zauropodów. Jego fragmentaryczne skamieniałości zostały odnalezione w Argentynie w pokładach datowanych na "środkową" kredę.

@@ Linia 130: / Linia 130: @@
 ''Argentinosaurus'' to jeden z największych odkrytych zauropodów. Jego fragmentaryczne skamieniałości zostały odnalezione w Argentynie w pokładach datowanych na "środkową" kredę.
-Duże wrażenie robią wymiary jego szczątków: rekonstrukcja niezawierającego trzonu jednego z kręgów mierzy ok. 159 cm wysokości, a kość strzałkowa 155 cm (Bonaparte & Coria 1993). Nie znamy kości ramieniowej argentynozaura, ale na podstawie stosunku tej kości do piszczeli u ''[[Aegyptosaurus]]'' to można uznać (o ile ''Argentinosaurus'' miał takie same proporcje tych kości długich) że wynosiła ona 181 cm. Jest to niewiele mniej niż u ''[[Brachiosaurus]]'' (ok. 216 cm), a należy pamiętać, że u argentynozaura kończyny przednie były zapewne wyraźnie krótsze od tylnych.
+Duże wrażenie robią wymiary jego szczątków: rekonstrukcja niezawierającego trzonu jednego z kręgów mierzy ok. 159 cm wysokości, a kość strzałkowa 155 cm (Bonaparte & Coria 1993).
 Szacunki wielkości całego zwierzęcia są niepewne. Argentynozaur w momencie opisu był ochrzczony największym zwierzęciem lądowym wszech czasów (ale zob. opisy ''[[Amphicoelias]]'' i ''[[Bruhathkayosaurus]]''). Wczesne rekonstrukcje Paula ([[1994]]) mówiły o 30-35 m długości i aż 80-100 t masy holotypu. W [[2006]] roku [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] posiłkując się dobrze poznanym tytanozaurem o nazwie ''[[Saltasaurus]]'' oszacował rekonstrukcję holotypu i MLP-DP 46-VIII-21-3 na 30 metrów. [[Gerardo Mazzetta|Mazzetta]] i in. ([[2004]]) ustalili masę MLP-DP 46-VIII-21-3 na 60-88 t, wg nich najbardziej prawdopodobne są 73 t. [[Gregory Paul|Paul]] ([[2010]]) oszacował masę 30-metrowego holotypu argentynozaura na 55 ton. Benson i in. ([[2014]]) używając obwodu kończyn oszacowali masę na podstawie kości udowej na aż 90 ton (podali, że dotyczy to holotypu, lecz Carballido i in. 2017 stwierdzili, że jest to drugi okaz z MCF-PVPH). Mimo poznanego jedynie w 5% szkieletu tego olbrzyma, naukowcy pokusili się o rekonstrukcję całego zwierzęcia na podstawie innych, mniejszych tytanozaurów. Rekonstrukcja szkieletu użyta w badaniu Sellersa i in. (2013) ma 39,7 m a masa oszacowana na podstawie modelu komputerowego to 83 t. W roku 2019 Paul oszacował rozmiary na 35 i 65-75 t, używając holotypu i MLP-DP 46-VIII-21-3. Podobne rezultaty uzyskali Molina-Pérez i Larramendi - 35 m i 75 ton dla holotypu oraz 36 m i 80 t dla MLP-DP 46-VIII-21-3.

@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
--38.920403, -69.089175~formacja [[Huincul]] - prowincja Neuquén, [[Argentyna]]|<small>''[[Argentinosaurus]] huinculensis'' - '''PVPH-1''' ([[holotyp]]) (Bonaparte i Coria, 1993, ryc. 1; s. 273).<br>
+-38.920403, -69.089175~formacja [[Huincul]] - prowincja Neuquén, [[Argentyna]]|<small>''[[Argentinosaurus]] huinculensis'' - '''MCF-PVPH-1''' ([[holotyp]]) (Bonaparte i Coria, 1993, ryc. 1; s. 273).<br>
 </display_points>
 |}
@@ Linia 85: / Linia 85: @@
 [[Titanosauria]]: [[Colossosauria]]: [[Lognkosauria]]
-<ref>Carballido, J. L., Pol, D., Otero, A., Cerda, I. A., Salgado, L., Garrido, A. C., Ramezani, J., Cúneo, N.R. & Krause, J. M. (2017). A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 284(1860), 20171219.</ref>
+<ref>Carballido i in. (2017)</ref>
 <ref name="Mannion.etal.2019Zhejiang">Mannion, P. D., Upchurch, P., Jin, X., & Zheng, W. (2019). New information on the Cretaceous sauropod dinosaurs of Zhejiang Province, China: impact on Laurasian titanosauriform phylogeny and biogeography. Royal Society open science, 6(8), 191057.</ref>
 <ref>Filippi, L. S., Salgado, L., & Garrido, A. C. (2019). A new giant basal titanosaur sauropod in the Upper Cretaceous (Coniacian) of the Neuquén Basin, Argentina. Cretaceous Research, 100, 61-81.</ref>
@@ Linia 102: / Linia 102: @@
 <ref>González Riga, B. J., Mannion, P. D., Poropat, S. F., Ortiz David, L. D., & Coria, J. P. (2018). Osteology of the Late Cretaceous Argentinean sauropod dinosaur Mendozasaurus neguyelap: implications for basal titanosaur relationships. Zoological Journal of the Linnean Society, 184(1), 136-181.</ref>
-[[Titanosauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Saltasauridae]]: [[Opisthocoelicaudiinae]]: [[Lognkosauria]]: [[Colossosauria]]
+[[Titanosauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Eutitanosauria]] (''sensu'' Sanz i in. 1999): [[Saltasauridae]]: [[Opisthocoelicaudiinae]]: [[Lognkosauria]]: [[Colossosauria]]
 <ref name="Gorscak.Mnyamawamtuka">Gorscak, E., & O’Connor, P. M. (2019). A new African titanosaurian sauropod dinosaur from the middle Cretaceous Galula Formation (Mtuka Member), Rukwa Rift Basin, southwestern Tanzania. PloS one, 14(2).</ref>
-[[Titanosauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Saltasauridae]]: [[Opisthocoelicaudiinae]] (=[[Nemegtosauridae]])
+[[Titanosauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Eutitanosauria]] (''sensu'' Sanz i in. 1999):[[Saltasauridae]]: [[Opisthocoelicaudiinae]] (=[[Nemegtosauridae]])
 <ref name="Gorscak.Mnyamawamtuka"></ref>
+.
@@ Linia 112: / Linia 112: @@
 [[Plik:Argentinosaurus_skeletal_by_palaeozoologist.jpg|250px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu, na biało zilustrowane kości. Autor: Zach A. (palaeozoologist) [https://www.deviantart.com/palaeozoologist/art/Argentinosaurus-skeletal-359353120].]]
-[[Holotyp]] o numerze PVPH-1 to: 7 kręgów grzbietowych (o siódmym doniósł Paul 2019), odcinek krzyżowy zawierający kręgi 1-5 (bez ostatniego, 120 cm długości i 123 cm szerokości), z większością żeber (4) odcinka krzyżowego z lewej strony; duża część żebra z odcinka piersiowego, kość strzałkowa o długości 155 cm (początkowo opisana błędnie jako piszczel [Mazzetta i in. 2004]) (Bonaparte & Coria 1993).
+[[Holotyp]] o numerze MCF-PVPH-1 to: 7 kręgów grzbietowych (o siódmym doniósł Paul 2019), odcinek krzyżowy zawierający kręgi 1-5 (bez ostatniego, 120 cm długości i 123 cm szerokości), z większością żeber (4) odcinka krzyżowego z lewej strony; duża część żebra z odcinka piersiowego, kość strzałkowa o długości 155 cm (początkowo opisana błędnie jako piszczel [Mazzetta i in. 2004]) (Bonaparte & Coria 1993).
-Materiał niepewnie (Paul 2019) przypisany to:
+Materiał niepewnie (Carballido i in. 2017) przypisany to:
-* MLP-DP 46-VIII-21-3 - fragment kości udowej (175 cm i 118 cm obwód) (Mazzetta i in. 2004) o długości szacowanej na: 252,5-248,6-265,9 cm – średnio 255,7 cm (Mazzetta i in. 2004), 257,5 cm (Paul 2019), 270 cm (Molina-Pérez & Larramendi 2020). Pochodzi z nieco późniejszych warstw niż holotyp (Molina-Pérez & Larramendi 2020).
+* MLP-DP 46-VIII-21-3 – fragment trzonu kości udowej (111-118 cm obwodu - Carballido i in. 2017-Mazzetta i in. 2004) o długości szacowanej na: 252,5-248,6-265,9 cm – średnio 255,7 cm (Mazzetta i in. 2004), 257,5 cm (Paul 2019), 270 cm (Molina-Pérez & Larramendi 2020). Pochodzi z formacji Huincul (Carballido i in. 2017), lecz z nieco późniejszych warstw niż holotyp (Molina-Pérez & Larramendi 2020).
-* (nieznany nr okazu z Museo Municipal „Carmen Funes”) - kompletna kość udowa o długości 250 cm (Bonaparte 1996 - za Mazzetta i in. 2004) - jest to największa znana kompletna kość udowa dinozaura.
+* (nieznany nr okazu z MCF-PVPH - Museo Municipal „Carmen Funes”) - fragmentaryczny (Carballido i in. 2017; ''contra'' Mazzetta i in. 2004), częściowo zrekonstruowany i gorzej zachowany niż MLP-DP 46-VIII-21-3 trzon kości udowej (Carballido i in. 2017) o szacowanej długości 250 cm (Bonaparte 1996 - za Mazzetta i in. 2004).
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 132: / Linia 132: @@
 Duże wrażenie robią wymiary jego szczątków: rekonstrukcja niezawierającego trzonu jednego z kręgów mierzy ok. 159 cm wysokości, a kość strzałkowa 155 cm (Bonaparte & Coria 1993). Nie znamy kości ramieniowej argentynozaura, ale na podstawie stosunku tej kości do piszczeli u ''[[Aegyptosaurus]]'' to można uznać (o ile ''Argentinosaurus'' miał takie same proporcje tych kości długich) że wynosiła ona 181 cm. Jest to niewiele mniej niż u ''[[Brachiosaurus]]'' (ok. 216 cm), a należy pamiętać, że u argentynozaura kończyny przednie były zapewne wyraźnie krótsze od tylnych.
-Szacunki wielkości całego zwierzęcia są niepewne. Argentynozaur w momencie opisu był ochrzczony największym zwierzęciem lądowym wszech czasów (ale zob. opisy ''[[Amphicoelias]]'' i ''[[Bruhathkayosaurus]]''). Wczesne rekonstrukcje Paula ([[1994]]) mówiły o 30-35 m długości i aż 80-100 t masy holotypu. W [[2006]] roku [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] posiłkując się dobrze poznanym tytanozaurem o nazwie ''[[Saltasaurus]]'' oszacował rekonstrukcję holotypu i MLP-DP 46-VIII-21-3 na 30 metrów. [[Gerardo Mazzetta|Mazzetta]] i in. ([[2004]]) ustalili masę MLP-DP 46-VIII-21-3 na 60-88 t, wg nich najbardziej prawdopodobne są 73 t. [[Gregory Paul|Paul]] ([[2010]]) oszacował masę 30-metrowego holotypu argentynozaura na 55 ton. Benson i in. ([[2014]]) używając obwodu kończyn oszacowali masę na podstawie kości udowej (podali, że dotyczy to holotypu) na aż 90 ton. Mimo poznanego jedynie w 5% szkieletu tego olbrzyma, naukowcy pokusili się o rekonstrukcję całego zwierzęcia na podstawie innych, mniejszych tytanozaurów. Rekonstrukcja szkieletu użyta w badaniu Sellersa i in. (2013) ma 39,7 m a masa oszacowana na podstawie modelu komputerowego to 83 t. W roku 2019 Paul oszacował rozmiary na 35 i 65-75 t, używając holotypu i MLP-DP 46-VIII-21-3. Podobne rezultaty uzyskali Molina-Pérez i Larramendi - 35 m i 75 ton dla holotypu oraz 36 m i 80 t dla MLP-DP 46-VIII-21-3.
+Szacunki wielkości całego zwierzęcia są niepewne. Argentynozaur w momencie opisu był ochrzczony największym zwierzęciem lądowym wszech czasów (ale zob. opisy ''[[Amphicoelias]]'' i ''[[Bruhathkayosaurus]]''). Wczesne rekonstrukcje Paula ([[1994]]) mówiły o 30-35 m długości i aż 80-100 t masy holotypu. W [[2006]] roku [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] posiłkując się dobrze poznanym tytanozaurem o nazwie ''[[Saltasaurus]]'' oszacował rekonstrukcję holotypu i MLP-DP 46-VIII-21-3 na 30 metrów. [[Gerardo Mazzetta|Mazzetta]] i in. ([[2004]]) ustalili masę MLP-DP 46-VIII-21-3 na 60-88 t, wg nich najbardziej prawdopodobne są 73 t. [[Gregory Paul|Paul]] ([[2010]]) oszacował masę 30-metrowego holotypu argentynozaura na 55 ton. Benson i in. ([[2014]]) używając obwodu kończyn oszacowali masę na podstawie kości udowej na aż 90 ton (podali, że dotyczy to holotypu, lecz Carballido i in. 2017 stwierdzili, że jest to drugi okaz z MCF-PVPH). Mimo poznanego jedynie w 5% szkieletu tego olbrzyma, naukowcy pokusili się o rekonstrukcję całego zwierzęcia na podstawie innych, mniejszych tytanozaurów. Rekonstrukcja szkieletu użyta w badaniu Sellersa i in. (2013) ma 39,7 m a masa oszacowana na podstawie modelu komputerowego to 83 t. W roku 2019 Paul oszacował rozmiary na 35 i 65-75 t, używając holotypu i MLP-DP 46-VIII-21-3. Podobne rezultaty uzyskali Molina-Pérez i Larramendi - 35 m i 75 ton dla holotypu oraz 36 m i 80 t dla MLP-DP 46-VIII-21-3.
 ==Media i kultura==
@@ Linia 156: / Linia 156: @@
 Bonaparte, J. F., & Coria, R. A. (1993). Un nuevo y gigantesco saurópodo titanosaurio de la Formación Río Limay (Albiano-Cenomaniano) de la Provincia del Neuquén, Argentina. Ameghiniana, 30(3), 271-282.
 Curry Rogers, K. A. (2005). Titanosauria: a phylogenetic overview. The sauropods: evolution and paleobiology, 50-103.
@@ Linia 170: / Linia 172: @@
 Paul, G. S. (1994). Big sauropods–really, really big sauropods. The Dinosaur Report, 12-13.
 Sellers, W. I., Margetts, L., Coria, R. A., & Manning, P. L. (2013). March of the titans: the locomotor capabilities of sauropod dinosaurs. PloS one, 8(10).

@@ Linia 112: / Linia 112: @@
 [[Plik:Argentinosaurus_skeletal_by_palaeozoologist.jpg|250px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu, na biało zilustrowane kości. Autor: Zach A. (palaeozoologist) [https://www.deviantart.com/palaeozoologist/art/Argentinosaurus-skeletal-359353120].]]
-[[Holotyp]] o numerze PVPH-1 to: 6 kręgów grzbietowych, odcinek krzyżowy zawierający kręgi 1-5 (bez ostatniego), z większością żeber (4) odcinka krzyżowego z lewej strony; duża część fragmentarycznych żeber z odcinka piersiowego, kość strzałkowa o długości 155 cm (początkowo opisana błędnie jako piszczel [Mazzetta i in. 2004]) (Bonaparte & Coria 1993).
+[[Holotyp]] o numerze PVPH-1 to: 7 kręgów grzbietowych (o siódmym doniósł Paul 2019), odcinek krzyżowy zawierający kręgi 1-5 (bez ostatniego, 120 cm długości i 123 cm szerokości), z większością żeber (4) odcinka krzyżowego z lewej strony; duża część żebra z odcinka piersiowego, kość strzałkowa o długości 155 cm (początkowo opisana błędnie jako piszczel [Mazzetta i in. 2004]) (Bonaparte & Coria 1993).
 Materiał niepewnie (Paul 2019) przypisany to:

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 (?) [[Titanosauria]]
-?? [[Lithostrotia]], [[Colossosauria]], [[Lognkosauria]]
+?? [[Lithostrotia]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Argentinosaurus_BW.jpg|400px|]]
@@ Linia 63: / Linia 65: @@
 ==Filogeneza==
-''Argentinosaurus'' niewątpliwie należy do [[Somphospondyli]]. Początkowo został uznany za przedstawiciela [[Andesauroidea]] (Bonaparte i Coria 1993), co potwierdzają nieliczne analizy filogenetyczne. Kolejną hipotezą była zaawansowana pozycja w [[Saltasauridae]] – [[Opisthocoelicaudiinae]] (Salgado i in. 1997; Curry-Rogers 2005), co potwierdzają nieliczne obszerniejsze analizy. ''Argentinosaurus'' jest z reguły uważany za [[takson bazalny|bazalnego]] przedstawiciela [[Titanosauria]]; jedynie nieliczne badania wykluczają go z tego [[klad]]u. Według wielu nowszych badań należy do [[Colossosauria]] i/lub [[Lognkosauria]].
+''Argentinosaurus'' niewątpliwie należy do [[Somphospondyli]]. Początkowo został uznany za przedstawiciela [[Andesauroidea]] (Bonaparte i Coria 1993; używali nazwy Andesauroidae), co potwierdzają nieliczne analizy filogenetyczne. Kolejną hipotezą była zaawansowana pozycja w [[Saltasauridae]] – [[Opisthocoelicaudiinae]] (Salgado i in. 1997; Curry-Rogers 2005), co potwierdzają nieliczne obszerniejsze analizy. ''Argentinosaurus'' jest z reguły uważany za [[takson bazalny|bazalnego]] przedstawiciela [[Titanosauria]]; jedynie nieliczne badania wykluczają go z tego [[klad]]u. Według wielu nowszych badań należy do [[Colossosauria]] i [[Lognkosauria]].
 Z różnych analiz wynikają następujące klasyfikacje ''Argentinosaurus'' (podano [[takson]]y niższe od [[Somphospondyli]]):
 [[Colossosauria]]: [[Lognkosauria]]
 <ref>Silva Junior J. C. & Marinho, T. S. (2019). Osteology and systematics of Uberabatitan ribeiroi (Dinosauria; Sauropoda): a Late Cretaceous titanosaur from Minas Gerais, Brazil. Zootaxa, 4577(3), 401-438.</ref>
@@ Linia 86: / Linia 89: @@
 <ref>Filippi, L. S., Salgado, L., & Garrido, A. C. (2019). A new giant basal titanosaur sauropod in the Upper Cretaceous (Coniacian) of the Neuquén Basin, Argentina. Cretaceous Research, 100, 61-81.</ref>
 <ref>Carballido, J. L., Scheil, M., Knötschke, N., & Sander, P. M. (2020). The appendicular skeleton of the dwarf macronarian sauropod Europasaurus holgeri from the Late Jurassic of Germany and a re-evaluation of its systematic affinities. Journal of Systematic Palaeontology, 18(9), 739-781.</ref>
 [[Titanosauria]]: [[Rinconsauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Lognkosauria]]: [[Colossosauria]]
@@ Linia 99: / Linia 105: @@
 <ref name="Gorscak.Mnyamawamtuka">Gorscak, E., & O’Connor, P. M. (2019). A new African titanosaurian sauropod dinosaur from the middle Cretaceous Galula Formation (Mtuka Member), Rukwa Rift Basin, southwestern Tanzania. PloS one, 14(2).</ref>
-[[Titanosauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Saltasauridae]]: [[Opisthocoelicaudiinae]]
+[[Titanosauria]]: [[Lithostrotia]]: [[Saltasauridae]]: [[Opisthocoelicaudiinae]] (=[[Nemegtosauridae]])
 <ref name="Gorscak.Mnyamawamtuka"></ref>
+.
@@ Linia 168: / Linia 174: @@
 Simón, E., Salgado, L., & Calvo, J. O. (2017). A new titanosaur sauropod from the Upper Cretaceous of Patagonia, Neuquén Province, Argentina. Ameghiniana, 55(1), 1-29.
 Paul, G.S. (2019). "Determining the largest known land animal: A critical comparison of differing methods for restoring the volume and mass of extinct animals" Annals of Carnegie Museum, 85(4), 335-358.

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 ==Filogeneza==
-''Argentinosaurus'' niewątpliwie należy do [[Somphospondyli]]. Początkowo został uznany za przedstawiciela [[Andesauroidea]] (Bonaparte i Coria 1993), co potwierdzają nieliczne analizy filogenetyczne. Kolejną hipotezą była zaawansowana pozycja w [[Saltasauridae]] – [[Opisthocoelicaudiinae]] (Salgado i in. 1997; Curry-Rogers 2005), co potwierdzają nieliczne obszernieksze analizy. ''Argentinosaurus'' jest z reguły uważany za bazalnego przedstawiciela [[Titanosauria]]; jedynie nieliczne badania wykluczają go z tego [[klad]]u. Według wielu nowszych badań należy do [[Colossosauria]] i/lub [[Lognkosauria]].
+''Argentinosaurus'' niewątpliwie należy do [[Somphospondyli]]. Początkowo został uznany za przedstawiciela [[Andesauroidea]] (Bonaparte i Coria 1993), co potwierdzają nieliczne analizy filogenetyczne. Kolejną hipotezą była zaawansowana pozycja w [[Saltasauridae]] – [[Opisthocoelicaudiinae]] (Salgado i in. 1997; Curry-Rogers 2005), co potwierdzają nieliczne obszerniejsze analizy. ''Argentinosaurus'' jest z reguły uważany za [[takson bazalny|bazalnego]] przedstawiciela [[Titanosauria]]; jedynie nieliczne badania wykluczają go z tego [[klad]]u. Według wielu nowszych badań należy do [[Colossosauria]] i/lub [[Lognkosauria]].
 Z różnych analiz wynikają następujące klasyfikacje ''Argentinosaurus'' (podano [[takson]]y niższe od [[Somphospondyli]]):
@@ Linia 111: / Linia 111: @@
 [[Plik:Argentinosaurus_skeletal_by_palaeozoologist.jpg|250px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu, na biało zilustrowane kości. Autor: Zach A. (palaeozoologist) [https://www.deviantart.com/palaeozoologist/art/Argentinosaurus-skeletal-359353120].]]
-[[Holotyp]] o numerze PVPH-1 to: 6 kręgów grzbietowych (być może jest ich więcej, ale opisano tylko 6) - 5 środkowych [[kręg]]ów 3-7 i 1 tylny (10 lub 11- posiadający największą średnicę trzonu), odcinek krzyżowy zawiera pozostałości kręgów nr 1 do 5 (bez ostatniego kręgu krzyżowego) z większością żeber odcinka krzyżowego z prawej strony; duża część fragmentarycznych żeber z odcinka piersiowego, prawa kość strzałkowa o długości 155 cm (początkowo opisana błędnie jako piszczel [za Mazzetta i in. 2004]).
+[[Holotyp]] o numerze PVPH-1 to: 6 kręgów grzbietowych (być może jest ich więcej, ale opisano tylko 6) - 5 środkowych [[kręg]]ów 3-7 i 1 tylny (10 lub 11- posiadający największą średnicę trzonu), odcinek krzyżowy zawiera pozostałości kręgów nr 1 do 5 (bez ostatniego kręgu krzyżowego) z większością żeber odcinka krzyżowego z prawej strony; duża część fragmentarycznych żeber z odcinka piersiowego, prawa kość strzałkowa o długości 155 cm (początkowo opisana błędnie jako piszczel [Mazzetta i in. 2004]).
 Materiał niepewnie (Paul 2019) przypisany to:
@@ Linia 119: / Linia 119: @@
 ==Paleoekologia==
-Często sądzi się, że argentynozaur mógł padać ofiarą ogromnego [[teropod]]a ''[[Giganotosaurus]]'', lecz to błędny pogląd – szczątki giganotozaura są nieco starsze i pochodzą z formacji [[Candeleros]]. Jednak odnaleziono innego bardzo dużego teropoda w tych samych pokładach, co argentynozaura: ''[[Mapusaurus]]'' to bliski krewny ''[[Giganotosaurus]]'', który być może z powodzeniem polował na tego ogromnego tytanozaura. ''Argentinosaurus'' koegzystował prawdopodobnie także m.in. z innymi zauropodami ''[[Choconsaurus]]'', ''[[Limaysaurus]]'' i ''[[Cathartesaura]]'' (Simón i in. 2017) teropodami ''[[Huinculsaurus]]'', ''[[Ilokelesia]]'', ''[[Skorpiovenator]]'', ''[[Tralkasaurus]]'', ''[[Taurovenator]]'', ''[[Gualicho]]'', ''[[Aoniraptor]]'' i ''[[Overoraptor]]'' (Motta i in. 2020) oraz ornitopodami.
+Często sądzi się, że argentynozaur mógł padać ofiarą ogromnego [[teropod]]a ''[[Giganotosaurus]]'', lecz to błędny pogląd – szczątki giganotozaura są nieco starsze i pochodzą z formacji [[Candeleros]]. Jednak odnaleziono innego bardzo dużego teropoda w tych samych pokładach, co argentynozaura: ''[[Mapusaurus]]'' to bliski krewny ''[[Giganotosaurus]]'', który być może z powodzeniem polował na tego ogromnego [[tytanozaur]]a. ''Argentinosaurus'' koegzystował prawdopodobnie także m.in. z innymi [[zauropod]]ami ''[[Choconsaurus]]'', ''[[Limaysaurus]]'' i ''[[Cathartesaura]]'' (Simón i in. 2017), [[teropod]]ami ''[[Huinculsaurus]]'', ''[[Ilokelesia]]'', ''[[Skorpiovenator]]'', ''[[Tralkasaurus]]'', ''[[Taurovenator]]'', ''[[Gualicho]]'', ''[[Aoniraptor]]'' i ''[[Overoraptor]]'' (Motta i in. 2020) oraz [[ornitopod]]ami.
 ''Argentinosaurus'' jest największym znanym roślinożercą zamieszkującym te tereny w owym czasie, więc można przyjąć, że samodzielnie zajmował niszę ekologiczną – był w stanie sięgać po pokarm niedostępny dla innych dinozaurów. Inne zauropody dzielące z nim ekosystemy, jak ''[[Cathartesaura]]'', były zbyt małe by mogły z nim konkurować o najwyżej rosnące gałęzie drzew.
@@ Linia 133: / Linia 133: @@
 ==Media i kultura==
-Argentynozaur jest przedstawiany w wielu książkach popularnonaukowych, jest także przedmiotem wielu rysunków i rekonstrukcji. Dinozaur wystąpił w kilku filmach, między innymi w wyprodukowanym przez BBC "Planet Dinosaur" - gdzie pojawia się w 5 części serii, przedstawiono go tam np. w starciu z [[Mapusaurus|mapuzaurem]] - ogromnym drapieżnikiem. Argentynozaur pojawił się także we wcześniejszym filmie BBC "Pazur Olbrzyma". W roku 2013 został stworzony komputerowy model 3D, który obrazuje domniemany sposób poruszania się olbrzymiego dinozaura (Sellers i in. [[2013]]).
+Argentynozaur jest przedstawiany w wielu książkach popularnonaukowych, jest także przedmiotem wielu rysunków i rekonstrukcji. Dinozaur wystąpił w kilku filmach, między innymi w wyprodukowanym przez BBC "Planet Dinosaur" - gdzie pojawia się w 5 części serii, przedstawiono go tam np. w starciu z [[Mapusaurus|mapuzaurem]] - ogromnym drapieżnikiem. Argentynozaur pojawił się także we wcześniejszym filmie BBC "Pazur Olbrzyma".
 ==Etymologia==