Asteriornis - Historia wersji

Paweł o 07:31, 3 sty 2026

2026-01-03T07:31:14Z

Paweł: /* Budowa */

2024-08-12T21:31:47Z

‎Budowa

Paweł: Crane i in., 2024

2024-08-12T21:14:21Z

Crane i in., 2024

Paweł o 10:58, 18 maj 2024

2024-05-18T10:58:02Z

Paweł: /* Budowa */

2024-05-14T11:26:08Z

‎Budowa

Paweł: Field i in., 2024

2024-05-14T10:00:29Z

Field i in., 2024

Paweł o 07:57, 27 lut 2024

2024-02-27T07:57:28Z

Taurovenator o 18:04, 26 lut 2024

2024-02-26T18:04:03Z

Paweł o 16:57, 24 lut 2024

2024-02-24T16:57:18Z

Paweł: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Asteriornis''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Asteriornis'' (asterornis) |długość = |wysokość = |masa = ok. 390 g..."

2024-01-06T08:53:52Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Asteriornis''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Asteriornis'' (asterornis) |długość = |wysokość = |masa = ok. 390 g..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Asteriornis''}}
{{Opis
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = ''Asteriornis'' (asterornis)
|długość =
|wysokość =
|masa = ok. 390 g
|dieta = ? roślinożerny
|miejsce = [[Belgia]] - Eben-Emael
([[formacja]] [[Maastricht]])
|czas = {{Występowanie|66.8|66.7}}
66,8-66,7 [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[mastrycht]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Avialae]]

[[Ornithothoraces]]

[[Ornithuromorpha]]

[[Ornithurae]]

[[Neornithes]]

[[Neognathae]]

[[Pangalloanserae]]

|grafika = Asteriornis Life Restoration.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Asteriornis''. Autor: BipedalSarcopterygian201.3 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Asteriornis_Life_Restoration.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Asteriornis'' to ptak żyjący u schyłku ery mezozoicznej na terenie dzisiejszej Belgii. Jest to obecnie najstarszy znany przedstawiciel [[klad]]u [[Neornithes]] obejmującego wszystkie współczesne ptaki.

==Materiał kopalny==
[[Plik:Asteriornis.svg|thumb|Rekonstrukcja czaszki ''Asteriornis''. Autor: Hemiauchenia [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Asteriornis.svg]]]
''Asteriornis'' jest znany z jednego niekompletnego szkieletu (NHMM 2013 008) obejmującego prawie kompletną czaszkę oraz niekompletne k. udowe, obydwa [[tibiotarsus]], [[tarsometatarsus]] i k. promieniową znajdujące się w czterech blokach skalnych.

==Budowa==
[[Autapomorfia|Cechy wyróżniające]] ''Asteriornis'' dotyczą głównie budowy czaszki. Jego dziób był bardzo podobny do tych u dzisiejszych ptaków grzebiących. Miał on lekko wygiętą końcówkę oraz delikatną budowę - brak skostniałych połączeń pomiędzy poszczególnymi częściami dzioba. Końcówka dzioba nie była również zahaczona, co różniło go od większości przedstawicieli Galloanserae. Kości kończyn tylnych są wydłużone i smukłe, podobne w proporcjach i strukturze do tych u dzisiejszych ptaków prowadzących naziemny tryb życia.

==Systematyka==
''Asteriornis'' bez wątpienia jest przedstawicielem [[klad]]u [[Neornithes]] obejmującego wszystkie współczesne ptaki. W analizach filogenetycznych w zależności od metody plasował się jako bliski krewny ostatniego wspólnego przodka dla Galliformes ([[klad]] zawierający kury oraz ich najbliżsi krewni) lub Anseriformes ([[klad]] zawierający kaczki oraz ich najbliżsi krewni).

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa ''Asteriornis'' nawiązuje do greckiej tytanki Asteria oraz zawiera słowo ''ornis'' znaczące "ptak". Epitet gatunkowy ''maastrichtensis'' odnosi się do miejsca odnalezienia skamieniałości, którym była [[formacja]] [[Maastricht]] będąca jednocześnie nazwą ostatniego [[wiek]]u [[kreda|kredy]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Asteriornis''}}
| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt & Ksepka}}, [[2020]]
|-
|{{V| ''A. maastrichtensis''}}
| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt & Ksepka}}, 2020
|}

==Bibliografia==

Field, D. J., Benito, J., Chen, A., Jagt, J. W., & Ksepka, D. T. (2020). "Late Cretaceous neornithine from Europe illuminates the origins of crown birds". Nature, 579 (7799), 397-401. [[doi:10.1038/s41586-020-2096-0]]


[[Kategoria:Avialae]]
[[Kategoria:Ornithothoraces]]
[[Kategoria:Ornithuromorpha]]
[[Kategoria:Ornithurae]]
[[Kategoria:Neornithes]]
[[Kategoria:Europa (ptaki)]]
[[Kategoria:Belgia (ptaki)]]
[[Kategoria:Mezozoik (ptaki)]]
[[Kategoria:Kreda (ptaki)]]
[[Kategoria:Mastrycht (ptaki)]]

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
 |Autor = [[Paweł Konarzewski]]
 |Korekta =
-|nazwa = ''Asteriornis'' (asterornis)
+|nazwa = ''Asteriornis'' (asteriornis)
 |długość =
 |wysokość =
@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 [[Autapomorfia|Cechy wyróżniające]] ''Asteriornis'' dotyczą głównie budowy czaszki. Jego dziób był bardzo podobny do tych u dzisiejszych ptaków grzebiących. Miał on lekko wygiętą końcówkę oraz delikatną budowę - brak skostniałych połączeń pomiędzy poszczególnymi częściami dzioba. Końcówka dzioba nie była również zahaczona, co różniło go od większości przedstawicieli Galloanserae. Kości kończyn tylnych są wydłużone i smukłe, podobne w proporcjach i strukturze do tych u dzisiejszych ptaków prowadzących naziemny tryb życia. Field i współpracownicy (2024) zauważyli, że tylne kończyny ''Asteriornis'' są dłuższe niż sądzono. Zdaniem badaczy potwierdzają one, że opisywany ptak prowadził naziemny tryb życia z możliwym brodzeniem w płytkiej wodzie.
-Crane i in. (2024) za pomocną tomografu komputerowego (TK) ponownie zbadali żuchwę ''Asteriornis''. Jak się okazało zachowany [[holotyp|okaz]] nie miał kluczowej cechy przedstawicieli Galloanserae, którym był wyrostek zastawowy (ang. ''retroarticular processes'') znajdujący się na kości kątowej. Mimo to badacze ci nie wykluczają  obecności tej struktury u omawianego rodzaju.
+Crane i in. (2025) za pomocną tomografu komputerowego (TK) ponownie zbadali żuchwę ''Asteriornis''. Jak się okazało zachowany [[holotyp|okaz]] nie miał kluczowej cechy przedstawicieli Galloanserae, którym był wyrostek zastawowy (ang. ''retroarticular processes'') znajdujący się na kości kątowej. Mimo to badacze ci nie wykluczają obecności tej struktury u omawianego rodzaju.
 ==Systematyka==
-''Asteriornis'' bez wątpienia jest przedstawicielem [[klad]]u [[Neornithes]] obejmującego wszystkie współczesne ptaki. W analizach filogenetycznych przeprowadzonych przez autorów opisu w zależności od metody plasował się jako bliski krewny ostatniego wspólnego przodka dla Galliformes ([[klad]] zawierający kury oraz ich najbliższysz krewnych) lub Anseriformes ([[klad]] zawierający kaczki oraz ich najbliższych krewnych). Crane i współautorzy (2024) na podstawie nowych cech budowy czaszki odzyskali ''Asteriornis'' wewnątrz grupy Galloanserae, czyniąc go najstarszym znanym przedstawicielem tego [[klad]]u.
+''Asteriornis'' bez wątpienia jest przedstawicielem [[klad]]u [[Neornithes]] obejmującego wszystkie współczesne ptaki. W analizach filogenetycznych przeprowadzonych przez autorów opisu w zależności od metody plasował się jako bliski krewny ostatniego wspólnego przodka dla Galliformes ([[klad]] zawierający kury oraz ich najbliższysz krewnych) lub Anseriformes ([[klad]] zawierający kaczki oraz ich najbliższych krewnych). Crane i współautorzy (2025a) na podstawie nowych cech budowy żuchwy odzyskali ''Asteriornis'' wewnątrz grupy Galloanserae, czyniąc go najstarszym znanym przedstawicielem tego [[klad]]u. Taki sam wynik otrzymali również w kolejnym badaniu Crane i in. (2025b).
 ==Etymologia==
@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Crane, A., Benito, J., Chen, A., Musser, G., Torres, C. R., Clarke, J. A., Lautenschlager, S. Ksepka, D. T. & Field, D. J. (2024). "Taphonomic damage obfuscates interpretation of the retroarticular region of the ''Asteriornis'' mandible". Geobios. [[doi:10.1016/j.geobios.2024.03.003]]
+Crane, A., Benito, J., Chen, A., Musser, G., Torres, C. R., Clarke, J. A., Lautenschlager, S. Ksepka, D. T. & Field, D. J. (2025a). "Taphonomic damage obfuscates interpretation of the retroarticular region of the ''Asteriornis'' mandible". Geobios. [[doi:10.1016/j.geobios.2024.03.003]]
 Field, D. J., Benito, J., Chen, A., Jagt, J. W., & Ksepka, D. T. (2020). "Late Cretaceous neornithine from Europe illuminates the origins of crown birds". Nature, 579 (7799), 397-401. [[doi:10.1038/s41586-020-2096-0]]

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 [[Autapomorfia|Cechy wyróżniające]] ''Asteriornis'' dotyczą głównie budowy czaszki. Jego dziób był bardzo podobny do tych u dzisiejszych ptaków grzebiących. Miał on lekko wygiętą końcówkę oraz delikatną budowę - brak skostniałych połączeń pomiędzy poszczególnymi częściami dzioba. Końcówka dzioba nie była również zahaczona, co różniło go od większości przedstawicieli Galloanserae. Kości kończyn tylnych są wydłużone i smukłe, podobne w proporcjach i strukturze do tych u dzisiejszych ptaków prowadzących naziemny tryb życia. Field i współpracownicy (2024) zauważyli, że tylne kończyny ''Asteriornis'' są dłuższe niż sądzono. Zdaniem badaczy potwierdzają one, że opisywany ptak prowadził naziemny tryb życia z możliwym brodzeniem w płytkiej wodzie.
-Crane i in. (2024) za pomocną tomografu komputerowego (TK) ponownie zbadali żuchwę ''Asteriornis''. Jak się okazało zachowany [[holotyp|okaz]] nie miał kluczowej cechy przedstawicieli Galloanserae, którym był wyrostek zastawowy (ang. ''retroarticular processes'') znajdujący się na kości kątowej. Mimo to badacze ci nie wykluczają jego obecności u omawianego rodzaju.
+Crane i in. (2024) za pomocną tomografu komputerowego (TK) ponownie zbadali żuchwę ''Asteriornis''. Jak się okazało zachowany [[holotyp|okaz]] nie miał kluczowej cechy przedstawicieli Galloanserae, którym był wyrostek zastawowy (ang. ''retroarticular processes'') znajdujący się na kości kątowej. Mimo to badacze ci nie wykluczają  obecności tej struktury u omawianego rodzaju.
 ==Systematyka==

← poprzednia wersja		Wersja z 07:57, 27 lut 2024
Linia 20:		Linia 20:

	[[Avialae]]		[[Avialae]]
		+
		+	[[Pygostylia]]

	[[Ornithothoraces]]		[[Ornithothoraces]]

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 |wysokość =
 |masa = ok. 390 g
-|dieta = ? roślinożerny
+|dieta =
 |miejsce = [[Belgia]] - Eben-Emael
 <small>([[formacja]] [[Maastricht]])</small>
@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 [[Pangalloanserae]]
 |grafika = Asterornis on the beach.png
@@ Linia 48: / Linia 50: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Plik:Asterornis-Janavis size comparison.png|thumb|Sylwetki ''Asteriornis'' (z lewej strony) oraz ''[[Janavis]]'' (z prawej) wraz z zaznaczeniem odnalezionych kości. Źródło: Field i in., 2024 [https://www.cambridge.org/core/journals/netherlands-journal-of-geosciences/article/remarkable-insights-into-modern-bird-origins-from-the-maastrichtian-type-area-northeast-belgium-southeast-netherlands/4DB9BBFF5FCE8275CD6190E4DF5FB2B3].]]
-''Asteriornis'' jest znany z jednego niekompletnego szkieletu (NHMM 2013 008) obejmującego prawie kompletną czaszkę oraz niekompletne k. udowe, obydwa [[tibiotarsus]], [[tarsometatarsus]] i k. promieniową znajdujące się w czterech blokach skalnych. Badanie histologiczne kości udowej przeprowadzone przez Fielda i współautorów (2024) wykazało, że opisywany ptak w chwili śmierci był dorosłym osobnikiem.
+''Asteriornis'' jest znany z jednego niekompletnego szkieletu (NHMM 2013 008) obejmującego prawie kompletną czaszkę oraz niekompletne k. udowe, obydwa ''[[tibiotarsus]]'', ''[[tarsometatarsus]]'' i k. promieniową znajdujące się w czterech blokach skalnych. Badanie histologiczne kości udowej przeprowadzone przez Fielda i współautorów (2024) wykazało, że opisywany ptak w chwili śmierci był dorosłym osobnikiem.
 ==Budowa==
 [[Plik:Asteriornis.svg|thumb|Rekonstrukcja czaszki ''Asteriornis''. Autor: Hemiauchenia [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Asteriornis.svg]]]
 [[Autapomorfia|Cechy wyróżniające]] ''Asteriornis'' dotyczą głównie budowy czaszki. Jego dziób był bardzo podobny do tych u dzisiejszych ptaków grzebiących. Miał on lekko wygiętą końcówkę oraz delikatną budowę - brak skostniałych połączeń pomiędzy poszczególnymi częściami dzioba. Końcówka dzioba nie była również zahaczona, co różniło go od większości przedstawicieli Galloanserae. Kości kończyn tylnych są wydłużone i smukłe, podobne w proporcjach i strukturze do tych u dzisiejszych ptaków prowadzących naziemny tryb życia. Field i współpracownicy (2024) zauważyli, że tylne kończyny ''Asteriornis'' są dłuższe niż sądzono. Zdaniem badaczy potwierdzają one, że opisywany ptak prowadził naziemny tryb życia z możliwym brodzeniem w płytkiej wodzie.
 ==Systematyka==
-''Asteriornis'' bez wątpienia jest przedstawicielem [[klad]]u [[Neornithes]] obejmującego wszystkie współczesne ptaki. W analizach filogenetycznych w zależności od metody plasował się jako bliski krewny ostatniego wspólnego przodka dla Galliformes ([[klad]] zawierający kury oraz ich najbliżsi krewni) lub Anseriformes ([[klad]] zawierający kaczki oraz ich najbliżsi krewni).
+''Asteriornis'' bez wątpienia jest przedstawicielem [[klad]]u [[Neornithes]] obejmującego wszystkie współczesne ptaki. W analizach filogenetycznych przeprowadzonych przez autorów opisu w zależności od metody plasował się jako bliski krewny ostatniego wspólnego przodka dla Galliformes ([[klad]] zawierający kury oraz ich najbliższysz krewnych) lub Anseriformes ([[klad]] zawierający kaczki oraz ich najbliższych krewnych). Crane i współautorzy (2024) na podstawie nowych cech budowy czaszki odzyskali ''Asteriornis'' wewnątrz grupy Galloanserae, czyniąc go najstarszym znanym przedstawicielem tego [[klad]]u.
 ==Etymologia==
@@ Linia 66: / Linia 70: @@
 |-
 |{{V| ''A. maastrichtensis''}}
-| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt}} i {{Kpt|Ksepka}}, 2020
+| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt}} i {{Kpt|Ksepka}}, [[2020]]
 |}
 ==Bibliografia==
 <small>
 Field, D. J., Benito, J., Chen, A., Jagt, J. W., & Ksepka, D. T. (2020). "Late Cretaceous neornithine from Europe illuminates the origins of crown birds". Nature, 579 (7799), 397-401. [[doi:10.1038/s41586-020-2096-0]]

@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 [[Ornithothoraces]]
 [[Ornithuromorpha]]
@@ Linia 77: / Linia 79: @@
 [[Kategoria:Pygostylia]]
 [[Kategoria:Ornithothoraces]]
 [[Kategoria:Ornithuromorpha]]
 [[Kategoria:Ornithurae]]

@@ Linia 14: / Linia 14: @@
 <small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
 |systematyka = [[Dinosauria]]
 [[Theropoda]]
@@ Linia 56: / Linia 58: @@
 {| class="wikitable"
 |{{V| ''Asteriornis''}}
-| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt & Ksepka}}, [[2020]]
+| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt}} i {{Kpt|Ksepka}}, [[2020]]
 |-
 |{{V| ''A. maastrichtensis''}}
-| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt & Ksepka}}, 2020
+| {{Kpt|Field, Benito, Chen, Jagt}} i {{Kpt|Ksepka}}, 2020
 |}