Cathayornis - Historia wersji

Paweł: /* Materiał kopalny */

2025-12-02T15:58:44Z

‎Materiał kopalny

Paweł: /* Taksonomia */

2025-05-09T09:06:06Z

‎Taksonomia

Paweł: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Cathayornis''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Cathayornis'' (katajornis) |długość = 12 cm
2025-02-18T08:24:59Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Cathayornis''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Cathayornis'' (katajornis) |długość = 12 cm <ref name="Molina-Larramend..."

Nowa strona
{{DISPLAYTITLE:''Cathayornis''}}
{{Opis
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = ''Cathayornis'' (katajornis)
|długość = 12 cm <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
|wysokość = 5,3 cm (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
|masa = 24 g <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
|dieta =
|miejsce = [[Chiny]] - Liaoning
<small>([[formacja]] [[Jiufotang]])</small>
|czas = {{Występowanie|120|119}}
ok. 120 [[Ma]]<br>
<small>[[wczesna kreda]] ([[apt]])</small>
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Avialae]]

[[Pygostylia]]

[[Ornithothoraces]]

[[Enantiornithes]]

[[Cathayornithidae]]

|grafika = Cathayornis yandica Holotype.jpg
|podpis = [[Holotyp]] ''Cathayornis yandica''. Fot. Jonathan Chen [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cathayornis_yandica_Holotype.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Cathayornis'' to nieduży ptak z grupy [[Enantiornithes]] żyjący we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]] na terenie dzisiejszych Chin. Razem z ''[[Sinornis]]'' jest pierwszym opisanym [[Enantiornithes|enantiornitem]] pochodzącym z Państwa Środka.

==Taksonomia==
[[Plik:Cathayornis - early cretaceous Liaoning IMG 5191 Beijing Museum of Natural History.jpg|thumb|Skamieniały szkielet osobnika ''Cathayornis'' przechowywany w Pekińskim Muzeum Historii Naturalnej. Fot. Bjoertvedt [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cathayornis_-_early_cretaceous_Liaoning_IMG_5191_Beijing_Museum_of_Natural_History.jpg].]]
Zhou i współautorzy (1992) roku opisali jednego z pierwszych przedstawicieli [[Enantiornithes]], któremu nadali nazwę ''Cathayornis yandica''. W 1997 roku został nazwany drugi gatunek ''C. caudatus'', a 5 lat później - ''C. aberransis''. W 2002 roku [[Paul Sereno]] i współpracownicy porównali szkielet ''Cathayornis'' z innym chińskim [[Enantiornithes|enantiornitem]] - ''[[Sinornis]]''. Zdaniem badaczy obydwa ptaki wykazywały dużo podobieństw w budowie. W związku z tym stwierdzili, że omawiany rodzaj jest młodszym synonimem ''[[Sinornis]]''. Z taką interpretacją nie zgadzają się Zhou i Hou (2002). Naukowcy podają, że ''[[Sinornis]]'' jest mniejszy od ''Cathayornis'' oraz różni się szczegółami budowy [[pygostyl]]u, kości śródręcza, pazurów oraz miednicy. Za dodatkowy argument podają również różne miejsca odnalezienia skamieniałości obydwu ptaków. W 2008 roku Li i współpracownicy nazwali czwarty gatunek z [[rodzaj]]u ''Cathayornis'' - ''C. chabuensis'' na postawie okazu BMNHC-Ph000110. W 2010 roku został opisany nowy osobnik wspomnianego gatunku (OFMB-3). W tym samym roku [[O'Connor]] oraz Dyke dokonali rewizji rewizji gatunków katajornisa oraz [[holotyp]]u [[sinornis]]a. Zdaniem badaczy ''C. caudatus'' mógł być ważny, jednak tymczasowo uznali go za ''[[nomen dubium]]''. Z kolei ''C. aberransis'' (IVPP V12353) wymagał dokładniejszych badań, gdyż opis Hou i in. (2002) wydawał się być niedokładny. Jednakże Wang i Liu (2016) podają, że okaz IVPP V12353 zaginął. [[O'Connor]] oraz Dyke stwierdzili, że ostatni gatunek ''C. chabuensis'' w rzeczywistości należał do innego ptaka niż ''Cathayornis''. Ten zespół badaczy uznał również, że ''C. yandica'' oraz ''[[Sinornis|S. santensis]]'' wykazują różnice w budowie, przez co powinno się je uznać za odrębne. Kolejną, dokładniejszy przegląd skamieniałości należących do omawianego [[rodzaj]]u dokonali Wang i Liu (2016). Chińscy naukowcy dla ''C. caudatus'' zdefiniowali nowy rodzaj ''[[Houornis]]'', a ''C. chabuensis'' został uznany za [[nomen dubium|takson wątpliwy]]. Tym samym jednym ważnym gatunekiem z rodzaju ''Cathayornis'' okazał się być ''C. yandica'', który był również odrębny od ''[[Sinornis]]''.

Niektórzy badacze (np. Zhou i Wang, 2010) uważali, że niektóre ptaki opisane przez Hou (1997) jak ''[[Largirostrornis]]'', ''[[Cuspirostrisornis]]'' oraz ''[[Longchengornis]]'' mogą być synonimami ''Cathayornis'', jednak to nie zostało potwierdzone ([[O'Connor]] i Dyke, 2010).

==Materiał kopalny==
[[Plik:Anhui Geological Museum 20240811 145226.jpg|thumb|Szkielet nieokreślonego gatunku ''Cathayornis'' przechowywany w Anhui Geological Museum. Fot. Dlyj0604 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anhui_Geological_Museum_20240811_145226.jpg]]]
Przez wiele lat uważano, że do ''Cathayornis'' należało więcej niż 12 osobników (Zhou i Hou, 2002). Wang i Liu (2016) stwierdzili, że okazy IVPP V9936 (stopa) i IVPP V10896 (artykułowana obręcz miedniczna) nie należą do katajornisa. Naukowcy argumentują słabym zachowaniem analogicznych elementów u [[holotyp]]u oraz brakiem możliwości ich porównania z nim wynikającym z kiespkiego stanu [[holotyp]]u ''C. yandica''. Zatem jedynym pewnym okazem należącym do omawianego rodzaju jest IVPP V9769. Składa się on z niekompletnego szkieletu pozbawionego częściowo dystalnych części nóg znajdującego się na dwóch płytach skalnych.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Cathayornis'' pochodzi od starej poetyckiej nazwy Chin oraz zawiera greckie słowo ''ornis'' (ptak). Epitet gatunkowy ''yandica'' wywodzi się od starożytnej nazwy prowincji Liaoning.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Cathayornis''}}
| {{Kpt|Zhou, Jin}} i {{Kpt|Zhang}}, [[1992]]
|-
| {{V|''C. yandica''}}
| {{Kpt|Zhou, Jin}} i {{Kpt|Zhang}}, [[1992]]
|-
|''Cathayornis caudatus''
|{{Kpt|Hou}}, [[1997]]
|= '''''[[Houornis|Houornis caudatus]]'''''
|-
|''"Cathayornis" aberransis''
|{{Kpt|Hou, Zhou, Zhang}} i {{Kpt|Gu}}, [[2002]]
|?''[[nomen dubium]]''
|-
|''"Cathayornis" chabuensis''
|{{Kpt|Li, Li, Zhang, Zhou, Bai, Zhang}} i {{Kpt|Ba}}, [[2008]]
|''[[nomen dubium]]''
|}

==Bibliografia==
<small>
Hou, L. (1997). "Mesozoic Birds of China". Phoenix Valley Bird Park, Lugu Hsiang, Taiwan. pp. 1-227 [tłumaczenie na angielski Will Downs, Bilby Research Center Northern Arizona University January, 2001]

Li, J., Li, Z., Zhang, Y., Zhou, Z., Bai, Z., Zhang, L., & Ba, T. (2008). "A new species of ''Cathayornis'' from the Lower Cretaceous of Inner Mongolia, China and its stratigraphic significance." Acta Geologica Sinica, 82(6): 1115-1123. [[doi:10.1111/j.1755-6724.2008.tb00711.x]]

O'Connor, J. K., & Dyke, G. J. (2010). "A reassessment of ''Sinornis santensis'' and ''Cathayornis yandica'' (Aves: Enantiornithes)." Records of the Australian Museum, 62: 7–20. [[doi:10.3853/J.0067-1975.62.2010.1540]]

Sereno, P., Rao, C., & Li, J. (2002). "''Sinornis santensis'' (Aves: Enantiornithes) from the Early Cretaceous of Northeastern China". [w:] Chiappe, L. M., & Witmer, L. M. (red). "Mesozoic Birds: Above the Heads of Dinosaurs". University of California Press, pp.184-208.

Wang, M., & Liu, D. (2016). "Taxonomical reappraisal of Cathayornithidae (Aves: Enantiornithes)". Journal of Systematic Palaeontology, 14(1), 29-47. [[doi:10.1080/14772019.2014.994087]]

Zhou, Z., Jin, F., & Zhang, J. (1992). "Preliminary report on a Mesozoic bird from Liaoning, China". Chinese Science Bulletin. 37(16), 1365-1368.

Zhou, Z., & Hou, L. (2002). "The discovery and study of Mesozoic birds in China". [w:] Chiappe, L. M., & Witmer, L. M. (red). "Mesozoic Birds: Above the Heads of Dinosaurs". University of California Press, pp. 161-183.

Zhou, Z., & Wang, Y. (2010). "Vertebrate diversity of the Jehol Biota as compared with other lagerstätten". Science China Earth Sciences, 53, 1894-1907. [[doi:10.1007/s11430-010-4094-9]]

Zhang, Y., Zhang, L., Li, J., & Li, Z. (2010). "A new specimen of cathayornithid from Early Cretaceous of Chabu, Otog Qi in Inner Mongolia and flight ability analysis of this specimen". Geological Bulletin of China, 29, 987 991.
<references/></small>

[[Kategoria:Avialae]]
[[Kategoria:Pygostylia]]
[[Kategoria:Ornithothoraces]]
[[Kategoria:Enantiornithes]]
[[Kategoria:Enantiornithes incertae sedis]]
[[Kategoria:Azja (ptaki)]]
[[Kategoria:Chiny (ptaki)]]
[[Kategoria:Mezozoik (ptaki)]]
[[Kategoria:Kreda (ptaki)]]
[[Kategoria:Apt (ptaki)]]