Cedarpelta - Historia wersji

Adrian Sztuba o 18:22, 8 lip 2019

2019-07-08T18:22:52Z

Kamil Kamiński o 12:58, 8 lip 2019

2019-07-08T12:58:08Z

Adrian Sztuba: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Cedarpelta''}} {{Opis |Autor = Dawid Mazurek |Korekta = Marcin Szermański, Adrian Sztuba |nazwa..."

2019-07-08T11:36:49Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Cedarpelta''}} {{Opis |Autor = Dawid Mazurek |Korekta = Marcin Szermański, Adrian Sztuba |nazwa..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Cedarpelta''}}
{{Opis
|Autor = [[Dawid Mazurek]]
|Korekta = [[Marcin Szermański]], [[Adrian Sztuba]]
|nazwa = ''Cedarpelta'' (cedarpelta)
|długość = 5-9 m
|wysokość =
|masa = 2-5 t
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[USA]]- stan Utah (ogniwo Mussentuchit - [[formacja]] [[Cedar Mountain]])

|czas = {{Występowanie|113|94}}
ok. 113-93,9 [[Ma]]

“środkowa” kreda ([[alb]] - [[cenoman]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Thyreophora]]

[[Ankylosauria]]

[[Ankylosauridae]]
|grafika = GobisaurusNV.jpg
|podpis = Rekonstrukcja ''Gobisaurus''. ''Cedarpelta'' mogła wyglądać podobnie. Autor: "Foolp" [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:GobisaurusNV.jpg]
|PorównanieGrupa = Ankylosauridae
|PorównanieDługość = 7
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=3>
40 40 N, 109 30 W~formacja Cedar Mountain, Utah, USA| ''Cedarpelta''. 
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Cedarpelta'' to “środkowokredowy” ([[alb]] - [[cenoman]]) [[Ankylosauridae|ankylozauryd]] z [[USA]] (wschodnia część stanu Utah).

==Materiał kopalny==
Skamieniałości tego ankylozaura znaleziono w osadach ogniwa Mussentuchit należącej do [[formacja|formacji]] [[Cedar Mountain]]. [[Holotyp]] stanowi niekompletna czaszka (okaz CEUM 12360). Znany jest też obfity materiał [[paratyp]]owy (kręgi, kość ramienna, kość łokciowa, kości kulszowe, kość biodrowa, żebra szyjne, kości śródręcza, paliczki, pazury i osteodermy) i materiał przypisany (kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość kruczą, kości ramienne, kość kulszową, kość udową i kość piszczelową).

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa odnosi się do formacji [[Cedar Mountain]], skąd pochodzą skamieniałości cedarpelty. Epitet gatunkowy honoruje odkrywców stanowiska - Sue Ann Bilbey i Evana Halla.

==Budowa==
[[Plik:Cedarpelta price 1.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''Cedarpelta''. Autor: Jens Lallensack [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cedarpelta_price_1.jpg]]]
Był to średniej wielkości lub duży ankylozaur. Według Carpentera (2008) miał ok. 5-5,5 m długości. Według innych oszacowań był to większy ankylozaur - wg Paula (2010) miał 7 m długości i 5 ton masy, wg Carpentera i in. (2001) 7.5-8.5 m długości, a wg Holtza (2012) miałby mieć aż 9 m długości, choć tylko ok. 2-3 ton masy ("masa nosorożca"). Sama czaszka miała długość ok. 60 cm, a szerokość ok. 40 cm.

Czaszki cedarpelty dostarczają ważnych informacji o pochodzeniu kostnego pancerza na czaszkach ankylozaurów. Na ich podstawie Carpenter i in. (2001) stwierdzili, że powstał on nie ze skostniałej skóry, jak twierdzono wcześniej, a była to zmodyfikowana istota zbita kości.

Co ciekawe jedna z dwóch czaszek jest [[artykułowany|dysartykułowana]], jako pierwsza wśród ankylozaurów, umożliwiając paleontologom po raz pierwszy zbadanie indywidualnych kości czaszki dinozaura pancernego. Niektóre kości czaszki (np. łzowa) przypominały te u stosunkowo bliskiego krewnego ankylozaurów - ''[[Stegosaurus]]''. Inne kości (np. przedczołowa) miały całkiem inną budowę.

W kości przedszczękowej tego dinozaura znajdowały się zęby przedszczękowe. Była to cecha prymitywna - u innych [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] zęby te zanikły, tworząc bezzębny dziób.

==Systematyka==
W badaniach Carpentera i in. (2001, 2008) cedarpeltę zaliczono do [[klad]]u [[Shamosaurinae]], wraz z mongolskim ''[[Shamosaurus]]'' oraz (wtedy jeszcze nienazwanym) chińskim ''[[Gobisaurus]]''. Taki sam wynik był w badaniach Carpentera i in. z 2008 roku. Natomiast Vickaryous i in. (2004) uważali, że ten dinozaur należał do [[Nodosauridae|nodozaurów]]. W badaniach Arbour (2014) oraz Arbour i Currie (2015) cedarpelta została uznana za [[bazalny|bazalnego]] [[ankylosauridae|ankylozauryda]] nienależącego do [[Shamosaurinae]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
!''Cedarpelta''
|{{Kpt|[[Carpenter]], [[Kirkland]], [[Burge]]}} i {{Kpt|[[Bird]]}}, [[2001]]
|-
!''C. bilbeyhallorum''
|{{Kpt|[[Carpenter]], [[Kirkland]], [[Burge]]}} i {{Kpt|[[Bird]]}}, [[2001]]
|}

==Bibliografia==
Arbour, Victoria Megan (2014). Systematics, evolution, and biogeography of the ankylosaurid dinosaurs. Ph.D thesis, University of Alberta [https://era.library.ualberta.ca/items/cd5b999b-5995-4aeb-b630-57a36f317abc]

Carpenter, K., Bartlett, J., Bird, J., Barrick, R. (2008). “Ankylosaurs from the Price River Quarries, Cedar Mountain Formation (Lower Cretaceous), East-Central Utah”. Journal of Vertebrate Paleontology - J VERTEBRATE PALEONTOL. 28. 1089-1101. 10.1671/0272-4634-28.4.1089.

Carpenter, K., Kirkland, J., Burge, D., Bird, J. (2001). “Disarticulated skull of a new primitive ankylosaurid from the Lower Cretaceous of eastern Utah”. [w:] Carpenter, Kenneth (ed.) "The Armored Dinosaurs" Indiana University Press. 55-75. ISBN 0-253-33964-2.

Vickaryous MK, Maryańska T, Weishampel DB. (2004). “Ankylosauria”. W: Weishampel DB, Dodson P, Osmólska H (red.). “The Dinosauria”. University of California Press, Berkeley, s. 363-392.

Holtz, Thomas (2012). "Genus List for Holtz (2007) Dinosaurs:The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages"

Paul, G.S. (2010) “The Princeton Field Guide to Dinosaurs”. Princeton University Press p. 229


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Thyreophora]]
[[Kategoria:Ankylosauria]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Alb]]
[[Kategoria:Cenoman]]

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 ==Materiał kopalny==
-Skamieniałości tego ankylozaura znaleziono w osadach ogniwa Mussentuchit należącego do [[formacja|formacji]] [[Cedar Mountain]]. [[Holotyp]] stanowi niekompletna czaszka (okaz CEUM 12360). Znany jest też obfity materiał [[paratyp]]owy (kręgi, kość ramienna, kość łokciowa, kości kulszowe, kość biodrowa, żebra szyjne, kości śródręcza, paliczki, pazury i osteodermy) i materiał przypisany (kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość kruczą, kości ramienne, kość kulszową, kość udową i kość piszczelową).
+Skamieniałości tego ankylozaura znaleziono w osadach ogniwa Mussentuchit należącego do [[formacja|formacji]] [[Cedar Mountain]]. [[Holotyp]] stanowi niekompletna czaszka (okaz CEUM 12360). Znany jest też obfity materiał [[paratyp]]owy (kręgi, kość ramienna, kość łokciowa, kości kulszowe, kość biodrowa, żebra szyjne, kości śródręcza, paliczki, pazury i osteodermy) i materiał przypisany (kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość krucza, kości ramienne, kość kulszowa, kość udowa i kość piszczelowa).
 ==Etymologia==
@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Arbour, Victoria Megan (2014). Systematics, evolution, and biogeography of the ankylosaurid dinosaurs. Ph.D thesis, University of Alberta [https://era.library.ualberta.ca/items/cd5b999b-5995-4aeb-b630-57a36f317abc]
+<small>Arbour, V.M. (2014). "Systematics, evolution, and biogeography of the ankylosaurid dinosaurs". Ph.D thesis, University of Alberta [https://era.library.ualberta.ca/items/cd5b999b-5995-4aeb-b630-57a36f317abc]
 Carpenter, K., Bartlett, J., Bird, J., Barrick, R. (2008). “Ankylosaurs from the Price River Quarries, Cedar Mountain Formation (Lower Cretaceous), East-Central Utah”. Journal of Vertebrate Paleontology - J VERTEBRATE PALEONTOL. 28. 1089-1101. 10.1671/0272-4634-28.4.1089.
@@ Linia 72: / Linia 72: @@
 Vickaryous MK, Maryańska T, Weishampel DB. (2004). “Ankylosauria”. W: Weishampel DB, Dodson P, Osmólska H (red.). “The Dinosauria”. University of California Press, Berkeley, s. 363-392.
-Holtz, Thomas (2012). "Genus List for Holtz (2007) Dinosaurs:The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages"
+Holtz, T. (2012). "Genus List for Holtz (2007) Dinosaurs:The Most Complete, Up-to-Date Encyclopedia for Dinosaur Lovers of All Ages"
 Paul, G.S. (2010) “The Princeton Field Guide to Dinosaurs”. Princeton University Press p. 229

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 ==Materiał kopalny==
-Skamieniałości tego ankylozaura znaleziono w osadach ogniwa Mussentuchit należącej do [[formacja|formacji]] [[Cedar Mountain]]. [[Holotyp]] stanowi niekompletna czaszka (okaz CEUM 12360). Znany jest też obfity materiał [[paratyp]]owy (kręgi, kość ramienna, kość łokciowa, kości kulszowe, kość biodrowa, żebra szyjne, kości śródręcza, paliczki, pazury i osteodermy) i materiał przypisany (kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość kruczą, kości ramienne, kość kulszową, kość udową i kość piszczelową).
+Skamieniałości tego ankylozaura znaleziono w osadach ogniwa Mussentuchit należącego do [[formacja|formacji]] [[Cedar Mountain]]. [[Holotyp]] stanowi niekompletna czaszka (okaz CEUM 12360). Znany jest też obfity materiał [[paratyp]]owy (kręgi, kość ramienna, kość łokciowa, kości kulszowe, kość biodrowa, żebra szyjne, kości śródręcza, paliczki, pazury i osteodermy) i materiał przypisany (kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość kruczą, kości ramienne, kość kulszową, kość udową i kość piszczelową).
 ==Etymologia==
@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:Cedarpelta price 1.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''Cedarpelta''. Autor: Jens Lallensack [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cedarpelta_price_1.jpg]]]
-Był to średniej wielkości lub duży ankylozaur. Według Carpentera (2008) miał ok. 5-5,5 m długości. Według innych oszacowań był to większy ankylozaur - wg Paula (2010) miał 7 m długości i 5 ton masy, wg Carpentera i in. (2001) 7.5-8.5 m długości, a wg Holtza (2012) miałby mieć aż 9 m długości, choć tylko ok. 2-3 ton masy ("masa nosorożca"). Sama czaszka miała długość ok. 60 cm, a szerokość ok. 40 cm.
+Był to średniej wielkości lub duży ankylozaur. Według Carpentera (2008) miał ok. 5-5,5 m długości. Według innych oszacowań był on znacznie większy - wg Paula (2010) miał 7 m długości i 5 ton masy, wg Carpentera i in. (2001) 7,5-8,5 m długości, a wg Holtza (2012) miałby mieć aż 9 m długości, choć tylko ok. 2-3 ton masy ("masa nosorożca"). Sama czaszka miała długość ok. 60 cm, a szerokość ok. 40 cm.
 Czaszki cedarpelty dostarczają ważnych informacji o pochodzeniu kostnego pancerza na czaszkach ankylozaurów. Na ich podstawie Carpenter i in. (2001) stwierdzili, że powstał on nie ze skostniałej skóry, jak twierdzono wcześniej, a była to zmodyfikowana istota zbita kości.