Chubutisaurus - Historia wersji

Taurovenator: /* Bibliografia */

2024-10-06T16:31:52Z

‎Bibliografia

Taurovenator o 20:47, 15 lip 2024

2024-07-15T20:47:10Z

Taurovenator: /* Bibliografia */

2024-07-15T18:10:24Z

‎Bibliografia

Taurovenator: /* Materiał kopalny */

2024-07-15T17:41:13Z

‎Materiał kopalny

Taurovenator o 17:38, 15 lip 2024

2024-07-15T17:38:50Z

Taurovenator o 11:34, 15 lip 2024

2024-07-15T11:34:19Z

Kamil Kamiński o 09:11, 10 lip 2024

2024-07-10T09:11:56Z

Taurovenator o 08:28, 10 lip 2024

2024-07-10T08:28:53Z

Taurovenator o 08:27, 10 lip 2024

2024-07-10T08:27:41Z

Taurovenator o 08:27, 10 lip 2024

2024-07-10T08:27:19Z

Podgląd zmian

@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Carballido, J.L., Bellardini, F., Salgado, L. (2022). "The Rise of Non-Titanosaur Macronarians in South America". In A. Otero; J. L. Carballido; D. Pol (eds.). South American Sauropodomorph Dinosaurs. Springer Earth System Sciences. Springer. pp. 237–268. [https://doi.org/10.1007%2F978-3-030-95959-3_7]
+Carballido, J.L., Bellardini, F., Salgado, L. (2022). "The Rise of Non-Titanosaur Macronarians in South America". [W]: A. Otero, A., Carballido, J.L., Pol, D. (red.). "South American Sauropodomorph Dinosaurs". Springer Earth System Sciences. Springer. pp. 237–268. [https://doi.org/10.1007%2F978-3-030-95959-3_7]
 Carballido J.L., Pol D., Cerda I., Salgado L. (2011A). "The osteology of ''Chubutisaurus insignis'' del Corro, 1975 (Dinosauria: Neosauropoda) from the 'middle' Cretaceous of central Patagonia, Argentina". Journal of Vertebrate Paleontology. 31 (1), ss. 93–110

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Chubutisaurus''}}
 {{Opis
@@ Linia 51: / Linia 49: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Plik:Chubutisaurus insignis.jpg|300px|thumb|right|Rysunek łopatki chubutizaura. Autor: Ghedoghedo. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chubutisaurus_insignis.jpg].]]
-[[Holotyp]] ( MACN 18222) to niekompletny szkielet pozaczaszkowy obejmujący kręgi grzbietowe: dwa przednie, cztery kręgi ze środkowego do tylnego odcinka kręgosłupa, jeden kompletny trzon, dwa łuki neuralne; kręgi ogonowe: jedenaście przednich trzonów, fragmenty czterech przednich kręgów, cztery środkowe trzony i dwa tylne trzony, dwa łuki neutralne; fragmenty żeber szyjnych i grzbietowych, dwa przednie szewrony i izolowane fragmenty szewronu, prawie kompletna lewa k. łopatkowa i fragmenty prawej, lewa k. ramienna, lewa k. łokciowa i promieniowa, cztery kompletne i dwie niekompletne k. nadgarstka, lewa k. kulszowa, kompletna prawa k. udowa i grzbietowa połowa lewej, kompletny prawa k. piszczelowa i fragmenty lewej oraz trzy pozostałości prawej k. udowej. Został znaleziony w osadach należących do ogniwa  Bayo Overo [[formacja|formacji]] [[Cerro Barcino]] datowanego na ok. 113-112 [[Ma]] (późny [[apt]]- wczesny [[alb]]). Del Corro (1975) oraz Carballido i współautorzy (2011) podejrzewali iż osady tego ogniwa pochodzą z późnej kredy ([[cenoman|cenomanu]]).
+[[Holotyp]] to niekompletny szkielet pozaczaszkowy, który znajduje się w kolekcjach dwóch instytucji badawczych (Argentyńskim Muzeum Historii Naturalnej oraz Muzeum Paleontologicznego Egidia Feruglia) pod czterema numerami katalogowymi (MACN 1222/01-41, MPEF-PV 1129/A-B, D ,E-G, I; CHMO-901 i CHMO-565) obejmujący kręgi grzbietowe: dwa przednie, cztery kręgi ze środkowego do tylnego odcinka kręgosłupa, jeden kompletny trzon, dwa wyrostki kolczyste łuków neuralnych; kręgi ogonowe: jedenaście przednich trzonów, fragmenty czterech przednich kręgów, cztery środkowe trzony i dwa tylne trzony, dwa łuki neuralne; fragmenty żeber szyjnych i grzbietowych, dwa przednie szewrony i izolowane fragmenty szewronu, prawie kompletna lewa k. łopatkowa i fragmenty prawej, lewa k. ramienna, lewa k. łokciowa i promieniowa, cztery kompletne i dwie niekompletne k. śródręcza, lewa k. kulszowa, kompletna prawa k. udowa i grzbietowa połowa lewej, kompletny prawa k. piszczelowa i fragmenty lewej oraz trzy próbki histologiczne z prawej k. udowej. Został znaleziony w osadach należących do ogniwa  Bayo Overo [[formacja|formacji]] [[Cerro Barcino]] datowanego na ok. 113-112 [[Ma]] (późny [[apt]]- wczesny [[alb]]). Del Corro (1975) oraz Carballido i współautorzy (2011a) podejrzewali iż osady tego ogniwa pochodzą z późnej kredy ([[cenoman|cenomanu]]).
 ==Anatomia, rozmiary i paleobiologia==
@@ Linia 62: / Linia 58: @@
 ==Pozycja systematyczna==
-Początkowo utworzono dla tego dinozaura osobną rodzinę (Chubutisauridae). Później najczęściej klasyfikowało się tego kredowego zauropoda w obrębie brachiozaurydów ([[Leonardo Salgado|Salgado]], 1993) lub tytanozaurów (Upchurch i in., 2004). Późniejsze analizy filogenetyczne (np: Carballido i in., 2011A, 2011B; D'Emic, 2012; González Riga i in., 2009) wykazały, że ''Chubutisaurus'' jest najbardziej bazalnym przedstawicielem kladu [[Somphospondyli]] albo nawet bazalnym przedstawicielem kladu [[Camarasauromorpha]] (wraz z taksonem siostrzanym ''[[Wintonotitan]]'') więc nie należy ani do [[Brachiosauridae]], ani do [[Titanosauria]]. Najnowsze analizy filogenetyczne uwzględniające ten takson potwierdzają jego przynależność do somfospondyli.
+Początkowo utworzono dla tego dinozaura osobną rodzinę (Chubutisauridae). Później najczęściej klasyfikowało się tego kredowego zauropoda w obrębie brachiozaurydów ([[Leonardo Salgado|Salgado]], 1993) lub tytanozaurów (Upchurch i in., 2004). Późniejsze analizy filogenetyczne (np: Carballido i in., 2011A, 2011B; D'Emic, 2012; González Riga i in., 2009) wykazały, że ''Chubutisaurus'' jest najbardziej bazalnym przedstawicielem kladu [[Somphospondyli]] albo nawet bazalnym przedstawicielem kladu [[Camarasauromorpha]] (wraz z taksonem siostrzanym ''[[Wintonotitan]]'') więc nie należy ani do [[Brachiosauridae]], ani do [[Titanosauria]]. Najnowsze analizy filogenetyczne uwzględniające ten takson potwierdzają jego przynależność do somfospondyli (np: Carballido i in., 2022).
 ==Etymologia==
@@ Linia 78: / Linia 74: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
 Carballido J.L., Pol D., Cerda I., Salgado L. (2011A). "The osteology of ''Chubutisaurus insignis'' del Corro, 1975 (Dinosauria: Neosauropoda) from the 'middle' Cretaceous of central Patagonia, Argentina". Journal of Vertebrate Paleontology. 31 (1), ss. 93–110
@@ Linia 107: / Linia 105: @@
 [[Kategoria:Apt]]
 [[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 81: / Linia 81: @@
 Carballido J.L., Rauhut O.W.M., Pol D., Salgado L. (2011B). "Osteology and phylogenetic relationships of ''Tehuelchesaurus benitezii'' (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Jurassic of Patagonia". The Linnean Society of London, [[doi:10.1111/j.1096-3642.2011.00723.x]]
 D'Emic, M. (2012). "The early evolution of titanosauriform sauropod dinosaurs". Zoological Journal of the Linnean Society, 166, 624-671. [[doi:10.1111/j.1096-3642.2012.00853.x]]
 González Riga, B.J., Previtera, E. & Pirrone, C.A. (2008). "''Malarguesaurus florenciae'' gen. et sp. nov., a new titanosauriform (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Mendoza, Argentina". Cretaceous Research, 30(1), 135–148. [[doi:10.1016/j.cretres.2008.06.006]]
 Upchurch P., Barrett P. M., Dodson P. (2004): Sauropoda. [w]: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): "The Dinosauria". Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Plik:Chubutisaurus insignis.jpg|300px|thumb|right|Rysunek łopatki chubutizaura. Autor: Ghedoghedo. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chubutisaurus_insignis.jpg].]]
-Zidentyfikowano 2 niekompletne szkielety tego dinozaura długoszyjego, w tym [[holotyp]], na podstawie którego [[del Corro]] zdiagnozował i opisał go w [[1975]] roku.
+[[Holotyp]] ( MACN 18222) to niekompletny szkielet pozaczaszkowy obejmujący kręgi grzbietowe: dwa przednie, cztery kręgi ze środkowego do tylnego odcinka kręgosłupa, jeden kompletny trzon, dwa łuki neuralne; kręgi ogonowe: jedenaście przednich trzonów, fragmenty czterech przednich kręgów, cztery środkowe trzony i dwa tylne trzony, dwa łuki neutralne; fragmenty żeber szyjnych i grzbietowych, dwa przednie szewrony i izolowane fragmenty szewronu, prawie kompletna lewa k. łopatkowa i fragmenty prawej, lewa k. ramienna, lewa k. łokciowa i promieniowa, cztery kompletne i dwie niekompletne k. nadgarstka, lewa k. kulszowa, kompletna prawa k. udowa i grzbietowa połowa lewej, kompletny prawa k. piszczelowa i fragmenty lewej oraz trzy pozostałości prawej k. udowej. Został znaleziony w osadach należących do ogniwa  Bayo Overo [[formacja|formacji]] [[Cerro Barcino]] datowanego na ok. 113-112 [[Ma]] (późny [[apt]]- wczesny [[alb]]). Del Corro (1975) oraz Carballido i współautorzy (2011) podejrzewali iż osady tego ogniwa pochodzą z późnej kredy ([[cenoman|cenomanu]]).
 Materiał przypisany (bez numeru katalogowego) obejmuje kręgi grzbietowe i ogonowe (opistoceliczne i  pleuroceliczne), łopatkę, kość kruczą oraz k. śródstopia III i IV. Również został znaleziony na terenie formacji Cerro Barcino.

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
 {{Opis
 |Autor                 = [[Marcin Szermański]], [[Dawid Mazurek]]
-|Korekta               = [[Tomasz Sokołowski]], [[Łukasz Czepiński]], [[Maciej Ziegler]]
+|Korekta               = [[Tomasz Sokołowski]], [[Łukasz Czepiński]], [[Maciej Ziegler]], [[Michał Siedlecki]]
 |nazwa                 = ''Chubutisaurus'' (czubutizaur)
 |długość               = 18,5 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref>
@@ Linia 12: / Linia 12: @@
 |miejsce               = [[Argentyna]] - Chubut
 <small>([[formacja]] [[Cerro Barcino]] - ogniwo Bayo Overo)</small>
-|czas                  = {{Występowanie|118|113}}
+|czas                  = {{Występowanie|113|112}}
-ok. 118-113? [[Ma]] <br>
+ok. 113-112 [[Ma]] <br>
-<small>[[wczesna kreda]] (środkowy-późny [[apt]])<small/>
+<small>[[wczesna kreda]] (późny [[apt]]-wczesny [[alb]])<small/>
 |systematyka           =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 [[Camarasauromorpha]]
-? [[Titanosauriformes]]
+[[Titanosauriformes]]
-? [[Somphospondyli]]
+[[Somphospondyli]]
 |grafika = Chubutisaurus.jpg
@@ Linia 47: / Linia 47: @@
 ==Wstęp==
-''Chubutisaurus'' to rodzaj średniej wielkości kredowego zauropoda żyjącego na terenie dzisiejszej Ameryki Południowej. Jego szczątki zostały odnalezione w Argentynie (prowincja Chubut).
+''Chubutisaurus'' to rodzaj średniej wielkości  zauropoda żyjącego na terenie dzisiejszej Ameryki Południowej pod koniec epoki wczesnej kredy. Jego szczątki zostały odnalezione w Argentynie (prowincja Chubut).
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 Zidentyfikowano 2 niekompletne szkielety tego dinozaura długoszyjego, w tym [[holotyp]], na podstawie którego [[del Corro]] zdiagnozował i opisał go w [[1975]] roku.
-[[Holotyp]] ( MACN 18222) to niekompletny szkielet pozaczaszkowy obejmujący kręgi grzbietowe: dwa przednie, cztery kręgi ze środkowego do tylnego odcinka kręgosłupa, jeden kompletny trzon, dwa łuki neuralne; kręgi ogonowe: jedenaście przednich trzonów, fragmenty czterech przednich kręgów, cztery środkowe trzony i dwa tylne trzony, dwa łuki neutralne; fragmenty żeber szyjnych i grzbietowych, dwa przednie szewrony i izolowane fragmenty szewronu, prawie kompletna lewa k. łopatkowa i fragmenty prawej, lewa k. ramienna, lewa k. łokciowa i promieniowa, cztery kompletne i dwie niekompletne k. nadgarstka, lewa k. kulszowa, kompletna prawa k. udowa i grzbietowa połowa lewej, kompletny prawa k. piszczelowa i fragmenty lewej oraz trzy pozostałości prawej k. udowej. Został znaleziony w osadach należących do ogniwa  Bayo Overo [[formacja|formacji]] [[Cerro Barcino]] datowanego na ok. 118-113 [[Ma]] (środkowy-późny [[apt]]).
+[[Holotyp]] ( MACN 18222) to niekompletny szkielet pozaczaszkowy obejmujący kręgi grzbietowe: dwa przednie, cztery kręgi ze środkowego do tylnego odcinka kręgosłupa, jeden kompletny trzon, dwa łuki neuralne; kręgi ogonowe: jedenaście przednich trzonów, fragmenty czterech przednich kręgów, cztery środkowe trzony i dwa tylne trzony, dwa łuki neutralne; fragmenty żeber szyjnych i grzbietowych, dwa przednie szewrony i izolowane fragmenty szewronu, prawie kompletna lewa k. łopatkowa i fragmenty prawej, lewa k. ramienna, lewa k. łokciowa i promieniowa, cztery kompletne i dwie niekompletne k. nadgarstka, lewa k. kulszowa, kompletna prawa k. udowa i grzbietowa połowa lewej, kompletny prawa k. piszczelowa i fragmenty lewej oraz trzy pozostałości prawej k. udowej. Został znaleziony w osadach należących do ogniwa  Bayo Overo [[formacja|formacji]] [[Cerro Barcino]] datowanego na ok. 113-112 [[Ma]] (późny [[apt]]- wczesny [[alb]]).
 Materiał przypisany (bez numeru katalogowego) obejmuje kręgi grzbietowe i ogonowe (opistoceliczne i  pleuroceliczne), łopatkę, kość kruczą oraz k. śródstopia III i IV. Również został znaleziony na terenie formacji Cerro Barcino.
@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 ==Pozycja systematyczna==
-Początkowo utworzono dla tego dinozaura osobną rodzinę (Chubutisauridae). Później najczęściej klasyfikowało się tego kredowego zauropoda w obrębie brachiozaurydów ([[Leonardo Salgado|Salgado]], 1993) lub tytanozaurów (Upchurch i in., 2004). Najnowsze analizy filogenetyczne (Carballido i in., 2011A, 2011B; D'Emic, 2012; González Riga i in., 2009; Royo Torres, 2009) wykazały, że ''Chubutisaurus'' jest najbardziej bazalnym przedstawicielem kladu [[Somphospondyli]] albo nawet bazalnym przedstawicielem kladu [[Camarasauromorpha]] (wraz z taksonem siostrzanym ''[[Wintonotitan]]'') więc nie należy ani do [[Brachiosauridae]], ani do [[Titanosauria]].
+Początkowo utworzono dla tego dinozaura osobną rodzinę (Chubutisauridae). Później najczęściej klasyfikowało się tego kredowego zauropoda w obrębie brachiozaurydów ([[Leonardo Salgado|Salgado]], 1993) lub tytanozaurów (Upchurch i in., 2004). Późniejsze analizy filogenetyczne (np: Carballido i in., 2011A, 2011B; D'Emic, 2012; González Riga i in., 2009) wykazały, że ''Chubutisaurus'' jest najbardziej bazalnym przedstawicielem kladu [[Somphospondyli]] albo nawet bazalnym przedstawicielem kladu [[Camarasauromorpha]] (wraz z taksonem siostrzanym ''[[Wintonotitan]]'') więc nie należy ani do [[Brachiosauridae]], ani do [[Titanosauria]]. Najnowsze analizy filogenetyczne uwzględniające ten takson potwierdzają jego przynależność do somfospondyli.
 ==Etymologia==
@@ Linia 104: / Linia 104: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Apt]]
 [[Kategoria:Do sprawdzenia]]

@@ Linia 59: / Linia 59: @@
 ==Anatomia, rozmiary i paleobiologia==
 [[Plik:Chubutisaurus GL.png|300px|thumb|right|Spacerujący niespiesznie czubutizaur. Autor: Gabriel Lio.]]
-Kończyny przednie czubutizaura były krótsze od tylnych, a kręgi były w bardzo dużym stopniu [[Pneumatyzacja|spneumatyzowane]] – a więc posiadały puste przestrzenie zwane pleurocelami. Ogon zaś był stosunkowo krótki, w przeciwieństwie do zauropodów należących do [[Diplodocidae]]. Był raczej średniej wielkości zauropodem – wg Paula (2024) mierzył 18 metrów długości ważąc przy tym 12 ton. Molina-Pérez i Larramendi  (2020) w swej książce szacują rozmiary omawianego zauropoda na 18,5 m długości, 4,3 m wysokości w ramionach i 14 t masy.
+Kończyny przednie czubutizaura były krótsze od tylnych, a kręgi były w bardzo dużym stopniu [[Pneumatyzacja|spneumatyzowane]] – a więc zawierały puste przestrzenie zwane pleurocelami. Ogon zaś był stosunkowo krótki, w przeciwieństwie do zauropodów należących do [[Diplodocidae]]. Czubutizaur był raczej średniej wielkości zauropodem – wg Paula (2024) mierzył 18 metrów długości ważąc przy tym 12 ton. Molina-Pérez i Larramendi  (2020) w swej książce szacują rozmiary omawianego zauropoda na 18,5 m długości, 4,3 m wysokości w ramionach i 14 t masy.
 Czubutizaur prawdopodobnie większą część dnia spędzał na pożywianiu się roślinnością, np: drzewami iglastymi, czy sagowcami. Prawdopodobnie potrafił poruszać się z maksymalną prędkością 24,3 km/h (6,8 m/s), lecz "biegł" tylko wtedy, gdy musiał uciekać przed wielkimi drapieżnikami żyjącymi razem z nim np: [[Tyrannotitan|tyranotytanami]] (Molina-Pérez i Larramendi, 2020).

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 |Korekta               = [[Tomasz Sokołowski]], [[Łukasz Czepiński]], [[Maciej Ziegler]]
 |nazwa                 = ''Chubutisaurus'' (chubutizaur)
-|długość               = 18,5 m
+|długość               = 18,5 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref>
-|wysokość              = 4,3 m (w ramionach)
+|wysokość              = 4,3 m (w ramionach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|masa                  = 14 t
+|masa                  = 14 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |dieta                 = roślinożerny
 |miejsce               = [[Argentyna]] - Chubut
@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 Upchurch P., Barrett P. M., Dodson P. (2004): Sauropoda. [w]: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): "The Dinosauria". Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press
-Paul, G.S. (2024): "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" (3. edycja) wyd. Princeton University - Princeton i Oxford</small>
+Paul, G.S. (2024): "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" (3. edycja) wyd. Princeton University - Princeton i Oxford
 [[Kategoria:Dinosauria]]