Euronychodon - Historia wersji

Taurovenator o 17:14, 27 maj 2024

2024-05-27T17:14:03Z

Taurovenator o 10:11, 9 paź 2023

2023-10-09T10:11:46Z

Kamil Kamiński o 06:49, 2 sie 2023

2023-08-02T06:49:36Z

Taurovenator o 16:25, 1 sie 2023

2023-08-01T16:25:23Z

Taurovenator o 13:50, 1 sie 2023

2023-08-01T13:50:16Z

Taurovenator: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Euronychodon''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Euronychodon'' (eurony..."

2023-08-01T13:45:48Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Euronychodon''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Euronychodon'' (eurony..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Euronychodon''}}
{{Opis
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta =
|nazwa = ''Euronychodon'' (euronychodon)
|długość = ok. 0,54 m *
|wysokość = ok. 0,225 m (mierzona w biodrach) *
|masa = ok. 0,545 kg *
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[Portugalia]] - Taveiro, ?[[Uzbekistan]] - Chorezm
([[formacja|formacje]] [[ Argilas de Aveiro ]] i ?[[Bissekty]])
|czas = {{Występowanie|70|69}}
ok. 70 (?ok. 92 - 70)[[Ma]] 
późna [[kreda]] (? wczesny [[turon]]- wczesny [[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Paraves]]

[[Troodontidae]]

|grafika = Euronychodon tooth.png
|podpis = korona zębowa zęba euronychodona. Autor: Jaime A. Headden [[http://qilong.wordpress.com/2010/06/06/weekly-picture-6-troodontid-teeth/]]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Euronychodon'' to słabo poznany rodzaj [[Troodontidae|troodontyda]] żyjącego na terenie dzisiejszej Portugalii, a możliwe, że i Uzbekistanu w epoce późnej kredy.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza ''europejski szponiasty ząb'' co odnosi się do znalezienia skamieniałości tego zwierzęcia na terenie Europy oraz do [[Paronychodon|paronychodona]], innego rodzaju [[Paraves|parawiala]] znanego wyłącznie z zębów, do którego początkowo zaliczano te szczątki. Epitety gatunkowe ''portucalensis'' i ''asiaticus'' również wskazują na miejsca odnalezienia szczątków tego teropoda: odpowiednio w Portugalii oraz w Azji (konkretnie w Uzbekistanie).

==Materiał kopalny, budowa i tryb życia==
[[Holotyp]] ''E. portucalensis'' (CEPUNL TV 20) to pojedynczy, zakrzywiony ząb o długości 1,8 mm , którego przekrój poprzeczny ma kształt litery D. Oprócz tego znane są 2 [[Paratyp|paratypy]] (okazy CEPUNL TV 18 i CEPUNL TV 19) - 2 inne zęby.

Holotyp ''E. asiaticus'' (CCMGE N 9/12454) to również pojedynczy ząb, z 14 pionowymi grzbietami po stronie wewnętrznej. Paratypy to sześć innych zębów.

Materiał przypisany (zęby) do tego rodzaju (''Euronychodon [[Sp.|sp.]]'' lub cf. ''Euronychodon'') znany jest również m.in. z Hiszpanii, Francji i Rumunii (Csiki i Gregorescu, 1998, Codrea i in, 2002).

Pomimo skąpego materiału kopalnego, porównując zęby euronychodona do szczątków innych troodontydów znanych z kompletniejszego szkieletu, możemy przypuszczać, że euronychodon był drobnym, lekko zbudowanym dinozaurem. Sądząc po budowie zębów, był to dinozaur drapieżny, prawdopodobnie polujący na mniejsze zwierzęta.

==Historia i ważność taksonu==
Początkowo, szczątki euronychodona zostały przypisane do rodzaju [[Dromaeosauridae|dromeozauryda]] ''Paronychodon'' (Antunes i Broin, 1988), jednak trzy lata później został dla nich utworzony nowy rodzaj (Antunes i Sigogneau-Russell, 1991). W 1995 roku, rosyjski paleontolog Lew Nessow opisał nowy gatunek z turonu Uzbekistanu, ''E. asiaticus''. Wskazał jednak, że prawdopodobnie nie należy on do tego rodzaju, gdyż jest od niego wcześniejszy o około 30 milionów lat. Tym mianem można określić właściwie prawie każdą skamieniałość przypisaną do tego rodzaju (komentarz własny).

Jako, że euronychodon jest znany wyłącznie z zębów, obecnie paleontolodzy zgodnie uznają go jako [[nomen dubium|takson wątpliwy]] (Antunes i Mateus, 2003; Makovicky i Norrel, 2004). Możliwe również, że jest to to samo zwierzę co paronychodon, gdyż zęby tych dwóch rodzajów są do siebie bardzo podobne. Szkliwo zębów tego teropoda jest zaś identyczne ze szkliwem zębów [[Byronosaurus|byronozaura]] (Hwang i in., 2005)

==Systematyka==
Początkowo uznawano euronychodona za dromeozauryda spokrewnionego z rodzajami, takimi jak ''[[Zapsalis]]'', czy ''[[Richardoestesia]]''. Później jednak przypisywano go do róznych grup w obrębie [[Coelurosauria|celurozaurów]], np: troodontydów, [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]], czy [[Archaeopterygidae|archeopterygidów]]. Obecnie, zazwyczaj uznaje się go za troodontyda (Makovicky i Norrel, 2004).
==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| ''Euronychodon''
| {{Kpt|Antunes i Sigogneau-Russell}}, [[1991]]
| ''[[nomen dubium]]''
| ? = [[Paronychodon]]
|-
| ''E. portucalensis''
| {{Kpt|Antunes i Sigogneau-Russell}}, 1991
| ''nomen dubium''
|-
| ''E.asiaticus''
| {{Kpt|Nesov}}, [[1995]]
| ''nomen dubium''
|}

==Bibliografia==
Antunes, M.T. & Broin, F., 1988, "Le Crétacé terminal de Beira Litoral, Portugal: remarques stratigraphiques et écologiques, étude complémentaire de Rosasia soutoi (Chelonii, Bothremydidate)", Ciências de Terra 9: 153-200

Antunes, M.T. & Mateus, O. (2003). "Dinosaurs of Portugal". Comptes Rendus Palevol wydanie 2, tom 1, 1 stycznia 2003, strony 77-95 [[https://doi.org/10.1016/S1631-0683(03)00003-4]]

M.T. Antunes, D. Sigogneau-Russell, 1991, "Nouvelles données sur les Dinosaures du Crétacé supérieur du Portugal", Comptes-rendus de la Académie des Sciences de Paris, Series II 313: 113–119

M.T Antunes, D Sigogneau-Russell(1996)''Le Crétacé terminal portugais et son apport au problème de l'extinction des dinosaures''. BULLETIN DU MUSÉUM NATIONAL D'HISTOIRE NATURELLE, 4ÈME SÉRIE – SECTION C – SCIENCES DE LA TERRE, PALÉONTOLOGIE, GÉOLOGIE, MINÉRALOGIE 18 (4) - PAGES 595-606

Csiki, Z. & Grigorescu, D. (1998) "SMALL THEROPODS FROM THE LATE CRETACEOUS OFTHE HATEG BASIN (WESTERN ROMANIA) . AN UNEXPECTED DIVERSITY AT THE TOP OF THE FOOD CHAIN". ORYCTOS, Vol. I : 87-104, Octobre 1998

Cordea, V., Smith, T., Dica, P., Garcia, G., Godefroit, P. & Von Itterbeck, J. (2002) "Dinosaur egg nests, mammals and other vertebrates from a new Maastrichtian site of the Haţeg Basin (Romania)Pontes de dinosaures, mammifères et autres vertébrés d'un nouveau site maastrichtien du bassin de Haţeg (Roumanie)" Comptes Rendus Palevol Volume 1, Issue 3, 2002, Pages 173-180 [[https://doi.org/10.1016/S1631-0683(02)00021-0]]

Hwang S.H. 2005. "Phylogenetic patterns of enamel microstructure in dinosaur teeth." Journal of Morphology, 266: 208-240

Makovicky, P. J. & Norrel, M. A. (2004). ''Troodontidae''. [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. (red.) "The Dinosauria" Berkeley, University of California Press, 325–334.

Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.

Nesov, L.A., 1995, "Dinozavri severnoi Yevrasii: Novye dannye o sostave kompleksov, ekologii i paleobiogeografii", Scientific Research Institute of the Earth's Crust, St. Petersburg State University, St. Petersburg, Russia: pp 156

* dane podane dla gatunku ''E.portucalensis''.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Troodontidae]]
[[Kategoria:Europa]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Portugalia]]
[[Kategoria:Uzbekistan]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Turon]]
[[Kategoria:Mastrycht]]
[[Kategoria:Nomen dubium]]
[[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
   |Korekta                =
   |nazwa                  = ''Euronychodon'' (euronychodon)
-  |długość                = ok. 0,5 m *
+  |długość                = 54 cm *
-  |wysokość               = ok. 0,2 5m (mierzona w biodrach) *
+  |wysokość               = 22,5 cm (mierzona w biodrach) *
-  |masa                   = ok. 0,5 kg *
+  |masa                   = 545 g *
   |dieta                  = mięsożerny
   |miejsce                = [[Portugalia]] - Taveiro, ?[[Uzbekistan]] - Chorezm, ?[[Hiszpania]], ?[[Francja]], ?[[Rumunia]]
@@ Linia 71: / Linia 71: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Antunes, M.T. & Broin, F., 1988, "Le Crétacé terminal de Beira Litoral, Portugal: remarques stratigraphiques et écologiques, étude complémentaire de Rosasia soutoi (Chelonii, Bothremydidate)", Ciências de Terra 9: 153-200
+<small>
 Antunes, M.T. & Mateus, O. (2003). "Dinosaurs of Portugal". Comptes Rendus Palevol wydanie 2, tom 1, 1 stycznia 2003, strony 77-95 [[https://doi.org/10.1016/S1631-0683(03)00003-4]]
-M.T. Antunes, D. Sigogneau-Russell, 1991, "Nouvelles données sur les Dinosaures du Crétacé supérieur du Portugal", Comptes-rendus de la Académie des Sciences de Paris, Series II 313: 113–119
+M.T. Antunes, M. T. & Sigogneau-Russell,D. (1991). "Nouvelles données sur les Dinosaures du Crétacé supérieur du Portugal", Comptes-rendus de la Académie des Sciences de Paris, Series II 313: 113–119
-M.T Antunes, D Sigogneau-Russell(1996)''Le Crétacé terminal portugais et son apport au problème de l'extinction des dinosaures''. BULLETIN DU MUSÉUM NATIONAL D'HISTOIRE NATURELLE, 4ÈME SÉRIE – SECTION C – SCIENCES DE LA TERRE, PALÉONTOLOGIE, GÉOLOGIE, MINÉRALOGIE 18 (4) - PAGES 595-606
+Antunes, M. T. & Sigogneau-Russell, D. (1996). ''Le Crétacé terminal portugais et son apport au problème de l'extinction des dinosaures''. BULLETIN DU MUSÉUM NATIONAL D'HISTOIRE NATURELLE, 4ÈME SÉRIE – SECTION C – SCIENCES DE LA TERRE, PALÉONTOLOGIE, GÉOLOGIE, MINÉRALOGIE 18 (4) - PAGES 595-606
 Csiki, Z. & Grigorescu, D. (1998) "SMALL THEROPODS FROM THE LATE CRETACEOUS OFTHE HATEG BASIN (WESTERN ROMANIA) . AN UNEXPECTED DIVERSITY AT THE TOP OF THE FOOD CHAIN". ORYCTOS, Vol. I : 87-104, Octobre 1998
@@ Linia 83: / Linia 84: @@
 Cordea, V., Smith, T., Dica, P., Garcia, G., Godefroit, P. & Von Itterbeck, J. (2002) "Dinosaur egg nests, mammals and other vertebrates from a new Maastrichtian site of the Haţeg Basin (Romania)Pontes de dinosaures, mammifères et autres vertébrés d'un nouveau site maastrichtien du bassin de Haţeg (Roumanie)" Comptes Rendus Palevol Volume 1, Issue 3, 2002, Pages 173-180 [[https://doi.org/10.1016/S1631-0683(02)00021-0]]
-Hwang S.H. 2005. "Phylogenetic patterns of enamel microstructure in dinosaur teeth." Journal of Morphology, 266: 208-240
+Hwang S.H. (2005). "Phylogenetic patterns of enamel microstructure in dinosaur teeth." Journal of Morphology, 266: 208-240
 Makovicky, P. J. & Norrel, M. A. (2004). ''Troodontidae''. [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. (red.) "The Dinosauria" Berkeley, University of California Press, 325–334.
@@ Linia 89: / Linia 90: @@
 Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.
-Nesov, L.A., 1995, "Dinozavri severnoi Yevrasii: Novye dannye o sostave kompleksov, ekologii i paleobiogeografii", Scientific Research Institute of the Earth's Crust, St. Petersburg State University, St. Petersburg, Russia: pp 156
+Nesov, L.A., (1995). "Dinozavri severnoi Yevrasii: Novye dannye o sostave kompleksov, ekologii i paleobiogeografii", Scientific Research Institute of the Earth's Crust, St. Petersburg State University, St. Petersburg, Russia: pp 156
 * dane podane dla gatunku ''E.portucalensis''.

@@ Linia 94: / Linia 94: @@
 </small>
-[[Kategoria:Dinosauria]]
 [[Kategoria:Nomen dubium]]
 [[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
   |Korekta                =
   |nazwa                  = ''Euronychodon'' (euronychodon)
-  |długość                = ok. 0,5m *
+  |długość                = ok. 0,5 m *
-  |wysokość               = ok. 0,25m (mierzona w biodrach) *
+  |wysokość               = ok. 0,2 5m (mierzona w biodrach) *
   |masa                   = ok. 0,5 kg *
   |dieta                  = mięsożerny
@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa oznacza ''europejski szponiasty ząb'' co odnosi się do znalezienia skamieniałości tego zwierzęcia na terenie Europy oraz do [[Paronychodon|paronychodona]], innego rodzaju [[Paraves|parawiala]] znanego wyłącznie z zębów, do którego początkowo zaliczano te szczątki. Epitety gatunkowe ''portucalensis'' i ''asiaticus'' również wskazują na miejsca odnalezienia szczątków tego teropoda: odpowiednio w Portugalii oraz w Azji (konkretnie w Uzbekistanie).
+Nazwa rodzajowa oznacza ''europejski szponiasty ząb'', co odnosi się do znalezienia skamieniałości tego zwierzęcia na terenie Europy oraz do [[Paronychodon|paronychodona]], innego rodzaju [[Paraves|parawiala]] znanego wyłącznie z zębów, do którego początkowo zaliczano te szczątki. Epitety gatunkowe ''portucalensis'' i ''asiaticus'' również wskazują na miejsca odnalezienia szczątków tego teropoda: odpowiednio w Portugalii oraz w Azji (konkretnie w Uzbekistanie).
 ==Materiał kopalny, budowa i tryb  życia==
@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 Materiał przypisany (zęby) do tego rodzaju (''Euronychodon [[Sp.|sp.]]'' lub cf. ''Euronychodon'') znany jest również m.in. z Hiszpanii, Francji i Rumunii (Csiki i Gregorescu, 1998, Codrea i in, 2002).
-Pomimo skąpego materiału kopalnego, porównując zęby euronychodona do szczątków innych troodontydów znanych z kompletniejszego szkieletu, możemy przypuszczać, że euronychodon był drobnym, lekko zbudowanym dinozaurem. Sądząc po budowie zębów, był to dinozaur drapieżny, prawdopodobnie polujący na mniejsze zwierzęta.
+Pomimo skąpego materiału kopalnego, porównując zęby euronychodona do szczątków innych troodontydów znanych z bardziej kompletnych szczątków, możemy przypuszczać, że był on drobnym, lekko zbudowanym dinozaurem. Sądząc po budowie zębów, był to dinozaur drapieżny, prawdopodobnie polujący na mniejsze zwierzęta.
 ==Historia i ważność taksonu==
-Początkowo, szczątki euronychodona zostały przypisane do rodzaju [[Dromaeosauridae|dromeozauryda]] ''Paronychodon'' (Antunes i Broin, 1988), jednak trzy lata później został dla nich utworzony nowy rodzaj (Antunes i Sigogneau-Russell, 1991). W 1995 roku, rosyjski paleontolog Lew Nessow opisał nowy gatunek z turonu Uzbekistanu, ''E. asiaticus''. Wskazał jednak, że prawdopodobnie nie należy on do tego rodzaju, gdyż jest od niego wcześniejszy o około 30 milionów lat. Tym mianem można określić właściwie prawie każdą skamieniałość przypisaną do tego rodzaju (komentarz własny).
+Początkowo, szczątki euronychodona zostały przypisane do rodzaju [[Dromaeosauridae|dromeozauryda]] ''Paronychodon'' (Antunes i Broin, 1988), jednak trzy lata później został dla nich utworzony nowy rodzaj (Antunes i Sigogneau-Russell, 1991). W 1995 roku rosyjski paleontolog Lew Nessow opisał nowy gatunek z turonu Uzbekistanu, ''E. asiaticus''. Wskazał jednak, że prawdopodobnie nie należy on do tego rodzaju, gdyż jest od niego wcześniejszy o około 30 milionów lat. Tym mianem można określić właściwie prawie każdą skamieniałość przypisaną do tego rodzaju (komentarz własny).
 Jako, że euronychodon jest znany wyłącznie z zębów, obecnie paleontolodzy zgodnie uznają go jako [[nomen dubium|takson wątpliwy]] (Antunes i Mateus, 2003; Makovicky i Norrel, 2004). Możliwe również, że jest to to samo zwierzę co paronychodon, gdyż zęby tych dwóch rodzajów są do siebie bardzo podobne. Szkliwo zębów tego teropoda jest zaś identyczne ze szkliwem zębów [[Byronosaurus|byronozaura]] (Hwang i in., 2005)

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
   |masa                   = ok. 0,545 kg *
   |dieta                  = mięsożerny
-  |miejsce                = [[Portugalia]] - Taveiro, ?[[Uzbekistan]] - Chorezm
+  |miejsce                = [[Portugalia]] - Taveiro, ?[[Uzbekistan]] - Chorezm, ?[[Hiszpania]], ?[[Francja]], ?[[Rumunia]]
 <small>([[formacja|formacje]] [[ Argilas de Aveiro ]] i ?[[Bissekty]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|70|69}}