Huincul - Historia wersji

Paweł: /* Dinozaury */

2026-09-05T08:49:56Z

‎Dinozaury

Paweł o 08:04, 5 wrz 2026

2026-09-05T08:04:39Z

Paweł o 08:33, 2 sie 2026

2026-08-02T08:33:29Z

Paweł o 15:34, 1 kwi 2026

2026-04-01T15:34:44Z

Paweł: /* Paleofauna */

2026-03-09T15:49:44Z

‎Paleofauna

Paweł: /* Dinozaury */

2025-06-18T07:48:14Z

‎Dinozaury

Paweł: /* Dinozaury */

2025-06-18T07:44:08Z

‎Dinozaury

Paweł o 19:12, 13 cze 2025

2025-06-13T19:12:49Z

Taurovenator: /* Dinozaury */

2025-06-13T16:19:22Z

‎Dinozaury

Paweł o 09:35, 11 kwi 2025

2025-04-11T09:35:25Z

@@ Linia 103: / Linia 103: @@
 Duży tytanozaur blisko spokrewniony z grupą [[Saltasauroidea]].
+|
-[[Plik:Bustingorrytitan UDL.png|200px]]
+[[Plik:Bustingorrytitan.png|200px]]
 |-
+|
@@ Linia 155: / Linia 155: @@
 Duży tytanozaur blisko spokrewniony z ''[[Notocolossus]]'' oraz grupą Lognkosauria.
+|
-[[Plik:Chucarosaurus UDL.png|200px]]
+[[Plik:Chucarosaurus TD.png|200px]]
 |-
+|

@@ Linia 15: / Linia 15: @@
   |typowy                 =
   |grafika                = Paso Cordoba formacion Huincul.jpg
-  |podpis                 = Odsłonięcia skał fomracji Huincul w Paso Córdoba (prowincja Río Negro). Fot. CopperLord44 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paso_Cordoba_formacion_Huincul.jpg]
+  |podpis                 = Odsłonięcia skał formacji Huincul w Paso Córdoba (prowincja Río Negro). Fot. CopperLord44 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paso_Cordoba_formacion_Huincul.jpg]
   |mapa                   =
 }}

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
   |Korekta                = [[Michał Siedlecki]]
   |nazwa                  = Formacja Huincul
-  |wiek                   = {{Występowanie|97|93}}
+  |wiek                   = {{Występowanie|106.2|100.5}}
-ok. 97-93 [[Ma]]<br>
+<106,2 [[Ma]]<br>
-<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]]-[[turon]])</small>
+<small>[[wczesna kreda]] ([[alb]])</small>
   |miejsce                =  [[Argentyna]] - Mendoza, Neuquén i Río Negro
   |podjednostki           =
@@ Linia 14: / Linia 14: @@
   |litologia              = piaskowce, mułowce, zlepieńce i iłowce
   |typowy                 =
-  |grafika                = Huincul Formation Fauna.jpg
+  |grafika                = Paso Cordoba formacion Huincul.jpg
-  |podpis                 = Dinozaury z formacji Huincul. Grupa ''[[Mapusaurus]]'' znajduje się między osobnikami ''[[Argentinosaurus]]''. W lewym dolnym rogu jest widoczna para ''[[Ilokelesia]]'' przyglądająca się samicy ''[[Skorpiovenator]]'' z młodymi. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Argentine-Savanna-hunting-stories-var-2-919500520]
+  |podpis                 = Odsłonięcia skał fomracji Huincul w Paso Córdoba (prowincja Río Negro). Fot. CopperLord44 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paso_Cordoba_formacion_Huincul.jpg]
   |mapa                   =
 }}
 ==Wstęp==
-Formacja Huincul to [[późna kreda| późnokredowa]] jednostka geologiczna położona na terenie Argentyny. Jej osady datuje się na [[cenoman]] oraz [[turon]].
+Formacja Huincul to [[wczesna kreda|wczesnokredowa]] jednostka geologiczna położona na terenie Argentyny. Jej osady datuje się na [[alb]].
 ==Etymologia==
 Nazwa formacji pochodzi od miasta Plaza Huincul znajdującego się w prowincji Neuquén.
 ==Litologia==
-Formację Huincul tworzą głównie  piaskowce o żółtym kolorze. Takie zabarwienie jest spowodowane obecnością tlenku żelaza. Maksymalna miąższość osadów wynosi 250 m. Najniższe warstwy stykają się z [[formacja|formacją]] [[Candeleros]], zaś najwyższe - [[Cerro Lisandro]]. Oprócz piaskowców w omawianej formacji są również obecne mułowce, zlepieńce i iłowce (Garrido, 2010).
+Formację Huincul tworzą głównie  piaskowce o żółtym kolorze. Takie zabarwienie jest spowodowane obecnością tlenku żelaza. Maksymalna miąższość osadów wynosi 250 m. Najniższe warstwy stykają się z [[formacja|formacją]] [[Candeleros]], zaś najwyższe - [[Cerro Lisandro]]. Oprócz piaskowców w omawianej formacji są również obecne mułowce, zlepieńce i iłowce ([[Garrido]], 2010).
 ==Paleośrodowisko==
-W dawnych szerokościach geograficznych (między 10 a 45º południowym) gdzie znajdowała się północna Patagonia w [[cenoman]]nie panował jałowy i gorący klimat. Poniżej 60º szerokości geograficznej obszar południowej Patagonii miał subtropikalny klimat wraz z sezonowymi opadami. W tym miejscu średnia temperatura roczna mieściła się w przedziale ok. 10,9 do 11,2 ± 2,1 °C, a opady ok. 911,8 do 976 ± 182 mm/rok. Osady znajdujące się w formacji Huincul sugerują występowanie środowisk rzecznych. Na tych terenach przeważały rośliny okrytozalążkowe, Cupressaceae i Araucariaceae. Ogólny klimat w formacji Huincul był bardziej wilgotny niż w [[Candeleros]] (Lizzoli i in., 2021).
+[[Plik:Huincul Formation Fauna.jpg|thumb|Dinozaury z formacji Huincul. Grupa ''[[Mapusaurus]]'' znajduje się między osobnikami ''[[Argentinosaurus]]''. W lewym dolnym rogu jest widoczna para ''[[Ilokelesia]]'' przyglądająca się samicy ''[[Skorpiovenator]]'' z młodymi. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Argentine-Savanna-hunting-stories-var-2-919500520].]]
 ==Paleofauna==
-[[Plik:Huincul Formation Dinosauria Scale.svg|thumb|Porównanie wymiarów wybranych dinozaurów z formacji Huincul. Autor: Slate Weasel [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Huincul_Formation_Dinosauria_Scale.svg]]]
+Fauna z formacji Huincul charakteryzowała się niezwykle dużą różnorodnością dinozaurów, szczególnie w jej dolnych warstwach. Występowały w niej typowe grupy dinozaurów dla Argentyny we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]]: [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaurydy]], [[Abelisauridae|abelizaurydy]], [[Noasauridae|noazaurydy]], [[Megaraptora|megaraptory]], [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydy]], [[Titanosauria|tytanozaury]], oraz [[Ornithischia|dinozaury ptasiomiedniczne]]. Najliczniejszą grupą roślinożernych zauropodów były [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydy]]. Zapewne szczytowym drapieżnikami były [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaury]] i niewykluczone że ''[[Meraxes]]'' oraz ''[[Taurovenator]]'' mogły ze sobą konkurować. [[Mapusaurus|Mapuzaur]] mógł się dopiero pojawić po wymarciu swoich wspomnianych kuzynów, gdyż jest znany z młodszych warstw skalnych. [[Abelizauryd]]y prawdopodobnie musiały ustępować większym [[karcharodontozauryd]]om i polowały na mniejsze ofiary. Możliwe, że jedynymi roślinożercami niezagrożonymi na ataki drapieżników były dorosłe osobniki gigantycznych zauropodów jak ''[[Argentinosaurus]]'', ''[[Chucarosaurus]]'', ''[[Bustingorrytitan]]'', ''[[Choconsaurus]]'' czy ''[[Sidersaura]]''. Oprócz dinozaurów odnaleziono również szczątki krokodylomorfów, lepidozaurów oraz żółwi (Canale i in., 2023).
 ===Dinozaury===
@@ Linia 396: / Linia 399: @@
 Garrido, A. C. (2010). "Estratigrafía del Grupo Neuquén, Cretácico Superior de la Cuenca Neuquina (Argentina): nueva propuesta de ordenamiento litoestratigráfico". Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales, 12(2), 121-177
 Lizzoli, S., Raigemborn, M. S., & Varela, A. N. (2021). "Controls of pedogenesis in a fluvial-eolian succession of Cenomanian age in northern Patagonia". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 577, 110549. [[doi:10.1016/j.palaeo.2021.110549]]
 <references/></small>

@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 ==Paleośrodowisko==
-W dawnych szerokościach geograficznych (między 10 a 45º południowym) gdzie znajdowała się północna Patagonia w [[cenoman]]nie panował jałowy i gorący klimat. Poniżej 60º szerokości geograficznej obszar południowej Patagonii miał subtropikalny klimat wraz z sezonowymi opadami. W tym miejscu średnia temperatura roczna mieściła się w przedziale ok. 10,9 do 11,2 ± 2,1 °C, a opady ok. 911,8 do 976 ± 182 mm/rok. Osady znajdujące się w formacji Huincul sugerują występowanie środowisk rzecznych. Na tych terenach przeważały rośliny okrytozalążkowe, Cupressaceae i Araucariaceae. Ogólny klimat w formacji Huincul był bardziej wilgotny niż z [[Candeleros]] (Lizzoli i in., 2021).
+W dawnych szerokościach geograficznych (między 10 a 45º południowym) gdzie znajdowała się północna Patagonia w [[cenoman]]nie panował jałowy i gorący klimat. Poniżej 60º szerokości geograficznej obszar południowej Patagonii miał subtropikalny klimat wraz z sezonowymi opadami. W tym miejscu średnia temperatura roczna mieściła się w przedziale ok. 10,9 do 11,2 ± 2,1 °C, a opady ok. 911,8 do 976 ± 182 mm/rok. Osady znajdujące się w formacji Huincul sugerują występowanie środowisk rzecznych. Na tych terenach przeważały rośliny okrytozalążkowe, Cupressaceae i Araucariaceae. Ogólny klimat w formacji Huincul był bardziej wilgotny niż w [[Candeleros]] (Lizzoli i in., 2021).
 ==Paleofauna==

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 ==Paleofauna==
-[[Plik:Sidersaura-2.jpg|thumb|Rekonstrukcja grupy [[Sidersaura|siderzaur]] oraz [[Meraxes|meraksesa]] w środowisku. Autor: Octavio2424 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sidersaura-2.jpg].]]
+[[Plik:Huincul Formation Dinosauria Scale.svg|thumb|Porównanie wymiarów wybranych dinozaurów z formacji Huincul. Autor: Slate Weasel [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Huincul_Formation_Dinosauria_Scale.svg]]]
 Fauna z formacji Huincul charakteryzowała się niezwykle dużą różnorodnością dinozaurów, szczególnie w jej dolnych warstwach. Występowały w niej typowe grupy dinozaurów dla Argentyny na początku [[późna kreda|późnej kredy]]: [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaurydy]], [[Abelisauridae|abelizaurydy]], [[Noasauridae|noazaurydy]], [[Megaraptora|megaraptory]], [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydy]], [[Titanosauria|tytanozaury]], oraz [[Ornithischia|dinozaury ptasiomiedniczne]]. Najliczniejszą grupą roślinożernych zauropodów były [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydy]]. Zapewne szczytowym drapieżnikami były [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaury]] i niewykluczone że ''[[Meraxes]]'' oraz ''[[Taurovenator]]'' mogły ze sobą konkurować. [[Mapusaurus|Mapuzaur]] mógł się dopiero pojawić po wymarciu swoich wspomnianych kuzynów, gdyż jest znany z młodszych warstw skalnych. [[Abelizauryd]]y prawdopodobnie musiały ustępować większym [[karcharodontozauryd]]om i polowały na mniejsze ofiary. Możliwe, że jedynymi roślinożercami niezagrożonymi na ataki drapieżników były dorosłe osobniki gigantycznych zauropodów jak ''[[Argentinosaurus]]'', ''[[Chucarosaurus]]'', ''[[Bustingorrytitan]]'', ''[[Choconsaurus]]'' czy ''[[Sidersaura]]''. Oprócz dinozaurów odnaleziono również szczątki krokodylomorfów, lepidozaurów oraz żółwi (Canale i in., 2023).
@@ Linia 124: / Linia 124: @@
 osobników
+|
-Pierwszy znany [[Ornithischia|dinozaur ptasiomiedniczny]] z formacji Huincul.
+Pierwszy opisany [[Ornithischia|dinozaur ptasiomiedniczny]] z formacji Huincul.
+|
-[[Plik:Chakisaurus UDL.png|200px]]
+[[Plik:Chakisaurus nekul.png|200px]]
 |-
+|
@@ Linia 168: / Linia 168: @@
 |-
+|
-''[[Gualicho|Gualicho shinyae]]''
+''[[Gualicho|Gualicho shinyae]]'' <ref>Apesteguía, S., Smith, N. D., Valieri, R. J., & Makovicky, P. J. (2016). "An unusual new theropod with a didactyl manus from the Upper Cretaceous of Patagonia, Argentina". PLoS One, 11(7), e0157793. [[doi:10.1371/journal.pone.0157793]]</ref>
+|
 dolne

@@ Linia 77: / Linia 77: @@
 |-
+|
-''[[Astigmasaura|Astigmasaura genuflexa]]'' <ref name=Bellardini2025> Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2024). "Exploring rebbachisaurid hind-limb anatomy on the basis of a new articulated specimen from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Historical Biology, 1-17. [[doi:10.1080/08912963.2023.2268638]]</ref><ref>Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2025). "Side by side with titans: a new rebbachisaurid dinosaur from the Huincul Formation (Upper Cenomanian) of Patagonia, Argentina". Cretaceous Research. 106188. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2025.106188]]</ref>
+''[[Astigmasaura|Astigmasaura genuflexa]]''  <ref>Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2024). "Exploring rebbachisaurid hind-limb anatomy on the basis of a new articulated specimen from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Historical Biology, 1-17. [[doi:10.1080/08912963.2023.2268638]]</ref><ref name=Bellardini2025>Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2025). "Side by side with titans: a new rebbachisaurid dinosaur from the Huincul Formation (Upper Cenomanian) of Patagonia, Argentina". Cretaceous Research. 106188. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2025.106188]]</ref>
+|
 dolne

@@ Linia 77: / Linia 77: @@
 |-
+|
-''[[Astigmasaura|Astigmasaura genuflexa]]'' <ref> Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2024). "Exploring rebbachisaurid hind-limb anatomy on the basis of a new articulated specimen from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Historical Biology, 1-17. [[doi:10.1080/08912963.2023.2268638]]</ref><ref>Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2025). "Side by side with titans: a new rebbachisaurid dinosaur from the Huincul Formation (Upper Cenomanian) of Patagonia, Argentina". Cretaceous Research. 106188. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2025.106188]]</ref>
+''[[Astigmasaura|Astigmasaura genuflexa]]'' <ref name=Bellardini2025> Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2024). "Exploring rebbachisaurid hind-limb anatomy on the basis of a new articulated specimen from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Historical Biology, 1-17. [[doi:10.1080/08912963.2023.2268638]]</ref><ref>Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2025). "Side by side with titans: a new rebbachisaurid dinosaur from the Huincul Formation (Upper Cenomanian) of Patagonia, Argentina". Cretaceous Research. 106188. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2025.106188]]</ref>
+|
 dolne
@@ Linia 206: / Linia 206: @@
+|
 [[Plik:Ilokelesiaaaa.jpg|200px]]
 |-
+|
@@ Linia 369: / Linia 356: @@
+|
 [[Rebbachizauryd]] prawdopodobnie blisko spokrewniony z ''[[Cathartesaura]]''. Potencjalnie nowy takson.
 |}

@@ Linia 77: / Linia 77: @@
 |-
+|
-''[[Astigmasaura|Astigmasaura genuflexa]]''<ref> Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2023). "Exploring rebbachisaurid hind-limb anatomy on the basis of a new articulated specimen from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Historical Biology, 1-17. [[doi:10.1080/08912963.2023.2268638]]</ref><ref>Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C. & Baiano, M. A. (2025). "Side by side with titans: a new rebbachisaurid dinosaur from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Patagonia, Argentina". Cretaceous Research. 106188. [[https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2025.106188]]</ref>
+''[[Astigmasaura|Astigmasaura genuflexa]]'' <ref> Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2024). "Exploring rebbachisaurid hind-limb anatomy on the basis of a new articulated specimen from the Huincul Formation (upper Cenomanian) of Neuquén Basin, Patagonia, Argentina". Historical Biology, 1-17. [[doi:10.1080/08912963.2023.2268638]]</ref><ref>Bellardini, F., Filippi, L. S., Carballido, J. L., Garrido, A. C., & Baiano, M. A. (2025). "Side by side with titans: a new rebbachisaurid dinosaur from the Huincul Formation (Upper Cenomanian) of Patagonia, Argentina". Cretaceous Research. 106188. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2025.106188]]</ref>
+|
 dolne
@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 El Orejano
+|
-MAU-Pv-EO-629 - niemalże kompletne obydwie kończyny tylne, niekompletna miednica, 17 kręgów ogonowych i 8 szewronów
+MAU-Pv-EO-629 - tylna połowa szkieletu pozaczaszkowego
+|
 Jeden z nielicznych [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydów]] znanych z dobrze zachowanej obręczy miednicznej i kończyn tylnych.
 |-
+|

@@ Linia 75: / Linia 75: @@
+|
 [[Plik:Argentinosaurus BW.jpg|200px]]
 |-
+|
@@ Linia 319: / Linia 330: @@
+|
 Takson niediagnostyczny, nienależący do [[Paraves]].
 |-
+|