Hulsanpes - Historia wersji

Taurovenator o 17:54, 27 lip 2019

2019-07-27T17:54:53Z

Kamil Kamiński o 14:26, 27 lip 2019

2019-07-27T14:26:25Z

Dino: Zastępowanie tekstu - "" na ""

2018-12-11T10:23:56Z

Zastępowanie tekstu - "" na ""

Dino: /* Anatomia */

2018-01-23T11:39:07Z

‎Anatomia

Kamil Kamiński: /* Anatomia */

2018-01-22T18:27:47Z

‎Anatomia

Dino: /* Etymologia */

2018-01-11T13:21:10Z

‎Etymologia

Dino o 13:20, 11 sty 2018

2018-01-11T13:20:53Z

Mateusz: linki

2013-07-22T11:40:42Z

linki

Nazuul: Do poprawy

2012-03-19T19:17:19Z

Do poprawy

Szerman: Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Tomasz Sokołowski Marcin Szermański | Maciej Ziegler [[Daniel Madz...”

2012-03-17T14:47:15Z

Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Tomasz Sokołowski Marcin Szermański | Maciej Ziegler [[Daniel Madz...”

Nowa strona

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Tomasz Sokołowski]]
[[Marcin Szermański]]
| [[Maciej Ziegler]]
[[Daniel Madzia]]
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Hulsanpes'' (hulsanpes)
|-
! '''Długość''':
| ok. 0,36 m ([[holotyp]], osobnik niedojrzały)
|-
! '''Masa''':
| ? kg

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski,

Omnogov

([[formacja Barun Goyot]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| 83,5-70,6 Ma

późna [[kreda]] ([[kampan]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

? [[Eumaniraptora]]

? [[Paraves]]

? [[Deinonychosauria]] / ? [[Avialae]]

[[Dromaeosauridae]] / ? [[Enantiornithes]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Mahakala2.jpg|400px|]]
Być może podobnie wyglądał ''Hulsanpes'' (rekonstrukcja przyżyciowa ''[[Mahakala]]'').

Autor: Frank Ippolito. [http://www.google.pl/imgres?q=mahakala+dinosaur&um=1&hl=pl&biw=1280&bih=607&tbm=isch&tbnid=GiyJc42X96_oZM:&imgrefurl=http://news.nationalgeographic.com/news/bigphotos/55357504.html&docid=uo_cQ8R5p9MEZM&imgurl=http://news.nationalgeographic.com/news/bigphotos/images/070906-dinosaurs-birds_big.jpg&w=461&h=247&ei=9aJkT6D-HY3Oswb_ivm5BQ&zoom=1]
|}

==Wstęp==
''Hulsanpes'' to monotypowy [[rodzaj]] małego, późnokredowego [[teropod]]a o niepewnej klasyfikacji. Na podstawie ''[[Mei]]'' oszacowano jego długość na ok. 360 mm, lecz na podstawie chropowatej, nierównej powłoki kostnej i niewłaściwie startych stawów można twierdzić, że to osobnik niedojrzały.

==Pozycja systematyczna==
Pierwotnie został opisany jako [[dromeozauryd]] przez polską paleontolog, profesor Halszkę Osmólską w [[1982]] roku, opierając się na budowie stawu zawiasowego drugiej i trzeciej kości śródstopia oraz równo rozwiniętych kościach II i IV śródstopia. [[Holotyp]] został odnaleziony 12 lat wcześniej, w [[1970]] roku.

Obecnie często zalicza się go do [[klad]]u [[Avialae]] (konkretnie do grupy enantiornitów zaliczanych do wczesnych ptaków), gdzie należą również współczesne ptaki. Zwolennikiem tej tezy jest [[Holtz]], który stwierdził, iż kości śródstopia i i dystalne stępu są połączone jak u ptaków (DML, [[1995]]). Istnieją również poglądy, że jest niedorosłym osobnikiem gatunku ''[[Velociraptor]] mongoliensis'', [[troodontyd]]em, lub przedstawicielem innej linii [[maniraptor]]ów, jak sądzą [[Chiappe]] i [[Norell]] (list [[Norella]] do [[Currie]], [[2001]]). Z powodu zbyt małego materiału kopalnego i młodzieńczości odkrytego okazu jego klasyfikacja jest niepewna (''[[incertae sedis]]'').

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (ZPAL MgD-I/173): (ok. 360 mm; okaz niedojrzały): (?)fragment czaszki, kości śródstopia II (ok. 34 mm), paliczek II-1 (ok. 6,5 mm), proksymalna część paliczka II-2, kość śródstopia III (ok. 39 mm), proksymalna część paliczka III-1, kość śródstopia IV (ok. 36 mm).

==Anatomia==
{{Szablon:diagnoza}}
Śródstopiu "brak nawet zaczątków zrastania " (''contra'' [[Holtz]]) i nie ma ''arctometatarsus''. Jest ono dosyć smukłe i kość śródstopia III nieco bardziej masywniejsza od pozostałych kości śródstopia. W kierunku dystalnym kość ta staje się płaska i szeroka aż częściowo zachodzi na II kość śródstopia. Dystalny koniec kości śródstopia III jest płytko rowkowany z symetrycznym stawem zawiasowym, natomiast kości śródstopia IV jest poprzecznie spłaszczony i odchylony do tej pierwszej. Powierzchnia stawowa jest wąska i nierozdzielona z rowkiem za nią. Paliczek stopy I-1 jest dość podobny do analogicznego paliczka ''[[Deinonychus]]''. Proksymalny koniec posiada wydłużoną powierzchnię stawową podzieloną asymetrycznie grzebieniem, ukazującą, że styk z kością śródstopia II był zawiasowy. Dystalny koniec jest podzielony asymetrycznie długim rowkiem, który jest rozwinięty bardziej grzbietowo niż brzusznie. Kłykieć przyśrodkowy jest szerszy i niższy od innych kłykci. Doły więzadłowe są głębokie, a boczny jest umiejscowiony bardziej centralnie.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Hulsanpes'' znaczy "stopa z Khulsan" (rejon Khulsan, gdzie zostały znalezione szczątki + łacińskie słowo ''pēs'' oznaczające stopę). Epitet gatunkowy honoruje mongolskiego paleontologa, profesora Altangerela [[Perle]], autora opisów takich gatunków, jak: ''[[Achillobator]] giganticus'', ''[[Erlikosaurus]] andrewsi'', czy ''[[Goyocephale]] lattimorei''.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
! ''Hulsanpes''
| [[Osmólska]], [[1982]]
|-
! ''H. perlei ''
| [[Osmólska]], [[1982]]
|-
|}

==Bibliografia==




[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Paraves]]
[[Kategoria:Dromaeosauridae]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Mongolia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]

← poprzednia wersja		Wersja z 17:54, 27 lip 2019
Linia 113:		Linia 113:
	[[Kategoria:Kreda]]		[[Kategoria:Kreda]]
	[[Kategoria:Kampan]]		[[Kategoria:Kampan]]
		+	[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Hulsanpes''}}
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 11: / Linia 9: @@
 | [[Maciej Ziegler]]
 [[Daniel Madzia]]
 |}
 </small>
@@ Linia 20: / Linia 20: @@
 |-
 ! '''Długość''':
-| ok. 0,36 m ([[holotyp]], osobnik niedojrzały)
+| ok. 0,36-0,6 m ([[holotyp]], osobnik niedojrzały)
 |-
 ! '''Masa''':
@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ==Wstęp==
-''Hulsanpes'' to monotypowy [[rodzaj]] małego, późnokredowego [[teropod]]a o niepewnej klasyfikacji. Na podstawie ''[[Mei]]'' oszacowano jego długość na ok. 360 mm, lecz na podstawie chropowatej, nierównej powłoki kostnej i niewłaściwie startych stawów można twierdzić, że to osobnik niedojrzały.
+''Hulsanpes'' to monotypowy [[rodzaj]] małego, późnokredowego [[teropod]]a o niepewnej klasyfikacji. Na podstawie ''[[Mei]]'' oszacowano jego długość na ok. 360 mm (zob. dalej), lecz był to osobnik niedojrzały, nie wiadomo więc, jakie mógł osiągać maksymalne rozmiary. Znamy tylko niekompletną stopę i fragment czaszki tego zwierzęcia.
 ==Pozycja systematyczna==
-Pierwotnie został opisany jako [[dromeozauryd]] przez polską paleontolog, profesor Halszkę Osmólską w [[1982]] roku, opierając się na budowie stawu zawiasowego drugiej i trzeciej kości śródstopia oraz równo rozwiniętych kościach II i IV śródstopia. [[Holotyp]] został odnaleziony 12 lat wcześniej, w [[1970]] roku.
+Pierwotnie został opisany jako [[dromeozauryd]] przez polską paleontolog, profesor [[Halszka Osmólska|Halszkę Osmólską]] w [[1982]] roku, w oparciu o budowę stawu zawiasowego drugiej i trzeciej kości śródstopia oraz równo rozwiniętych kościach II i IV śródstopia. [[Holotyp]] został odnaleziony 12 lat wcześniej, w [[1970]] roku.
-Obecnie często zalicza się go do [[klad]]u [[Avialae]] (konkretnie do grupy enantiornitów zaliczanych do wczesnych ptaków), gdzie należą również współczesne ptaki. Zwolennikiem tej tezy jest [[Thomas Holtz|Holtz]], który stwierdził, iż kości śródstopia i i dystalne stępu są połączone jak u ptaków (DML, [[1995]]). Istnieją również poglądy, że jest niedorosłym osobnikiem gatunku ''[[Velociraptor]] mongoliensis'', [[troodontyd]]em, lub przedstawicielem innej linii [[maniraptor]]ów, jak sądzą [[Luis Chiappe|Chiappe]] i [[Mark Norell|Norell]] (list Norella do [[Philip Currie|Currie]], [[2001]]). Z powodu zbyt małego materiału kopalnego i młodzieńczości odkrytego okazu jego klasyfikacja jest niepewna (''[[incertae sedis]]'').
+Ostatnie badania (Cau i in., 2017; Hartman i in., 2019) zdają się jednak potwierdzać przynależność ''Hulsanpes'' do dromeozaurydów. Wg tej pierwszej publikacji należał on do [[Halszkaraptorinae]], natomiast wg drugiej był to przedstawiciel [[Dromaeosaurinae]]. Za halszkaraptoryna uznali go również [[Andrea Cau|Cau]] i [[Daniel Madzia|Madzia]] (2018), którzy potwierdzili ważność hulsanpesa. Stwierdzili oni, że jest to zwierzę odróżnialne od wszystkich innych teropodów na podstawie unikatowych cech budowy śródstopia.
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (ZPAL MgD-I/173): (ok. 360 mm; okaz niedojrzały): (?)fragment czaszki, kości śródstopia II (ok. 34 mm), paliczek II-1 (ok. 6,5 mm), proksymalna część paliczka II-2, kość śródstopia III (ok. 39 mm), proksymalna część paliczka III-1, kość śródstopia IV (ok. 36 mm).
+[[Holotyp]] (ZPAL MgD-I/173): (ok. 0,36-0,6 mm; okaz niedojrzały): fragment puszki mózgowej z okolic ucha, kość śródstopia II (ok. 34 mm), paliczek II-1 (ok. 6,5 mm), proksymalna część paliczka II-2, kość śródstopia III (ok. 39 mm), proksymalna część paliczka III-1, kość śródstopia IV (ok. 36 mm). Pierwotne oszacowanie długości tego okazu (0,36 m) może być nieco zaniżone. Cau i Madzia (2018) piszą, że poszczególne kości miały 75-80% wielkości analogicznych kości ''[[Halszkaraptor]]'', szacowanego na ok. 75 cm. Wskazywałoby to na długość ok. 0,6 m.
 ==Anatomia==
-{{Szablon:diagnoza}}
+Śródstopie charakteryzuje "brak nawet zaczątków zrastaniaia” i nie ma ''[[arctometatarsus]]''. Jest ono dosyć smukłe, a kość śródstopia III nieco bardziej masywna od pozostałych kości śródstopia. W kierunku dystalnym (dalszym) kość ta staje się płaska i szeroka tak, że aż częściowo zachodzi na II kość śródstopia. Dystalny koniec kości śródstopia III jest płytko rowkowany z symetrycznym stawem zawiasowym, natomiast w przypadku kości śródstopia IV jest on poprzecznie spłaszczony i odchylonyodo tej pierwszej. Powierzchnia stawowa jest wąska i nierozdzielona z rowkiem za nią. Paliczek stopy I-1 jest dość podobny do analogicznego paliczka ''[[Deinonychus]]''. Proksymalny koniec ma wydłużoną powierzchnię stawową podzieloną asymetrycznie grzebieniem, ukazującą, że styk z kością śródstopia II był zawiasowy. Dystalny koniec jest podzielony asymetrycznie długim rowkiem, który jest rozwinięty bardziej grzbietowo niż brzusznie. Kłykieć przyśrodkowy jest szerszy i niższy od innych kłykci. Doły więzadłowe są głębokie, a boczny jest umiejscowiony bardziej centralnie ([[Michael Mortimer|Mortimer]], online).
 ==Etymologia==
@@ Linia 86: / Linia 89: @@
 |-
 |}
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 99: / Linia 113: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 ==Etymologia==
 Nazwa [[rodzaj]]owa ''Hulsanpes'' znaczy "stopa z Khulsan" (rejon Khulsan, gdzie zostały znalezione szczątki + łacińskie słowo ''pēs'' oznaczające stopę). Epitet gatunkowy honoruje mongolskiego paleontologa, profesora Altangerela [[Altangerel Perle|Perle]], autora opisów takich gatunków, jak: ''[[Achillobator]] giganticus'', ''[[Erlikosaurus]] andrewsi'', czy ''[[Goyocephale]] lattimorei''.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
   Hasło do poprawy - przynajmniej Pozycja systematyczna i Systematyka, Anatomia (źródło - "contra")
@@ Linia 26: / Linia 27: @@
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
-| [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski,
+| [[Mongolia]]<br> <small>ajmak południowogobijski<br>Khulsan ([[formacja]] [[Baruungoyot]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
@@ Linia 48: / Linia 45: @@
 [[Coelurosauria]]
-? [[Paraves]]
+[[Paraves]]
-? [[Deinonychosauria]] / ? [[Avialae]]
+[[Dromaeosauridae]]
-[[Dromaeosauridae]] / ? [[Enantiornithes]]
+[[Halszkaraptorinae]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Mahakala2.jpg|400px|]]