Hungarosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 10:38, 28 kwi 2025

2025-04-28T10:38:14Z

Kamil Kamiński o 10:34, 28 kwi 2025

2025-04-28T10:34:06Z

Kamil Kamiński o 10:32, 28 kwi 2025

2025-04-28T10:32:48Z

Kamil Kamiński: /* Wstęp */

2025-04-28T09:57:32Z

‎Wstęp

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2025-04-28T09:57:18Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Wstęp */

2025-04-28T09:53:37Z

‎Wstęp

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny i budowa */

2025-04-28T09:50:31Z

‎Materiał kopalny i budowa

Kamil Kamiński o 19:41, 27 kwi 2025

2025-04-27T19:41:48Z

Kamil Kamiński o 19:34, 27 kwi 2025

2025-04-27T19:34:53Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2025-04-27T19:28:37Z

‎Bibliografia

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 <small>([[formacja]] [[Csehbánya)]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|113|113}}
-ok. 86,3-83,6 [[Ma]]<br>
+ok. 85,7-83,6 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] ([[santon]])</small>
   |systematyka            =

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 ==Materiał kopalny i budowa==
-Hungarozaur jest najbardziej kompletnym dinozaurem pancernym z [[Europa|Europy]]. Znaleziono siedem  osobników (w tym dwa nieopisane) i wiele izolowanych skamielin, w tym należących do młodych. Na [[holotyp]] (MTM 2007.26.1.-2007.26.34) składa się ponad 450 kości, w tym m.in. ok. 100 płytek kostnych i fragmentaryczna czaszka. Duża ilość materiału pozwoliła na dokładne poznanie anatomii tego zwierzęcia. Podobnie jak inne opancerzone dinozaury, był roślinożercą, mającym za ochronę pancerz z kostnych płyt oraz kolców. Podobnie jak ''[[Minmi]]'' miał "przykręgi" (''paravertebrae'') - poziome płytki kostne, ciągnące się po bokach kręgów, które powstały na skutek kostnienia ścięgien, prawdopodobnie wzmacniające grzbiet i umożliwiające sprawniejszą lokomocję. Dodatkowo charakteryzował się nietypowymi proporcjami kończyn jak na ankylozaura - u ''Hungarosaurus'' były stosunkowo długie i mniej więcej jednakowej długości, zarówno przednie jak i tylne. Podobnie jak ''[[Struthiosaurus]]'', hungarozaur miał dobrze rozwinięty móżdżek. Być może powiązane to było z lepszą niż u innych ankylozaurów koordynacją ruchów i szybszą lokomocją, co, w powiązaniu z budową anatomiczną (długie, jednakowe kończyny, "przykręgi") wydaje się być hipotezą uzasadnioną. Niewykluczone, że ta charakterystyczna cecha w budowie mózgu jest [[synapomorfia|synapomorfią]], przemawiającą za bliskim pokrewieństwem tych dwóch rodzajów i przynależnością hungarozaura do [[Struthiosaurinae]], na co wskazuje większość analiz filogenetycznych (zob. [[Ankylosauria#Kladogramy]]). Ornamentacja czaszki hungarozaura była dobrze rozinięta już na dość wczesnym etapie życia, co wskazuje na jej rolę w rozpoznawaniu wewnątrzgatunkowym i międzygatunkowym. Ostateczny kształt ozdób był prawdopodobnie wynikiem rozwoju poszczególnych, niezależnych elementów. Zaobserwowano spore róznice w ornamentacji czaszek poszczególnych osobników. Prawdopodobnie jest to związane z ontogenezą, choć nie można też wykluczyć dymorfizmu płciowego lub dużej zmienności osobniczej.
+Hungarozaur jest najbardziej kompletnym dinozaurem pancernym z [[Europa|Europy]]. Znaleziono siedem  osobników (w tym dwa nieopisane) i wiele izolowanych skamielin, w tym należących do młodych. Na [[holotyp]] (MTM 2007.26.1.-2007.26.34) składa się ponad 450 kości, w tym m.in. ok. 100 płytek kostnych i fragmentaryczna czaszka. Duża ilość materiału pozwoliła na dokładne poznanie anatomii tego zwierzęcia. Podobnie jak inne opancerzone dinozaury, był roślinożercą, mającym za ochronę pancerz z kostnych płyt oraz kolców. Podobnie jak ''[[Minmi]]'' miał "przykręgi" (''paravertebrae'') - poziome płytki kostne, ciągnące się po bokach kręgów, które powstały na skutek kostnienia ścięgien, prawdopodobnie wzmacniające grzbiet i umożliwiające sprawniejszą lokomocję. Dodatkowo charakteryzował się nietypowymi proporcjami kończyn jak na ankylozaura - u ''Hungarosaurus'' były stosunkowo długie i mniej więcej jednakowej długości, zarówno przednie jak i tylne. Podobnie jak ''[[Struthiosaurus]]'', hungarozaur miał dobrze rozwinięty móżdżek. Być może powiązane to było z lepszą niż u innych ankylozaurów koordynacją ruchów i szybszą lokomocją, co, w powiązaniu z budową anatomiczną (długie, jednakowe kończyny, "przykręgi") wydaje się być hipotezą uzasadnioną (Ősi i in., 2014). Niewykluczone, że ta charakterystyczna cecha w budowie mózgu jest [[synapomorfia|synapomorfią]], przemawiającą za bliskim pokrewieństwem tych dwóch rodzajów i przynależnością hungarozaura do [[Struthiosaurinae]], na co wskazuje większość analiz filogenetycznych (zob. [[Ankylosauria#Kladogramy]]). Ornamentacja czaszki hungarozaura była dobrze rozinięta już na dość wczesnym etapie życia, co wskazuje na jej rolę w rozpoznawaniu wewnątrzgatunkowym i międzygatunkowym. Ostateczny kształt ozdób był prawdopodobnie wynikiem rozwoju poszczególnych, niezależnych elementów. Zaobserwowano spore róznice w ornamentacji czaszek poszczególnych osobników. Prawdopodobnie jest to związane z ontogenezą, choć nie można też wykluczyć dymorfizmu płciowego lub dużej zmienności osobniczej (Ősi i in., 2021).
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 }}
 ==Wstęp==
-Hungarozaur to dość [[bazalny]] przedstawiciel [[Nodosauridae]] (zob. [[Ankylosauria#Kladogramy]]). Szczątki tego zwierzęcia znaleziono w późnokredowych ([[santon]]) pokładach formacji [[Formacja Csehbánya|Csehbánya]] w pasmie górskim zwanym Lasem Bakońskim na zachodzie [[Węgry|Węgier]]. Wówczas były to tereny równin zalewowych.
+Hungarozaur to dość [[bazalny]] przedstawiciel [[Nodosauridae]]. Szczątki tego zwierzęcia znaleziono w późnokredowych ([[santon]]) pokładach formacji [[Formacja Csehbánya|Csehbánya]] w pasmie górskim zwanym Lasem Bakońskim na zachodzie [[Węgry|Węgier]]. Wówczas były to tereny równin zalewowych.
 ==Etymologia==
@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 ==Materiał kopalny i budowa==
-Hungarozaur jest najbardziej kompletnym dinozaurem pancernym z [[Europa|Europy]]. Znaleziono siedem  osobników (w tym dwa nieopisane) i wiele izolowanych skamielin, w tym należących do młodych. Na [[holotyp]] (MTM 2007.26.1.-2007.26.34) składa się ponad 450 kości, w tym m.in. ok. 100 płytek kostnych i fragmentaryczna czaszka. Duża ilość materiału pozwoliła na dokładne poznanie anatomii tego zwierzęcia. Podobnie jak inne opancerzone dinozaury, był roślinożercą, mającym za ochronę pancerz z kostnych płyt oraz kolców. Podobnie jak ''[[Minmi]]'' miał "przykręgi" (''paravertebrae'') - poziome płytki kostne, ciągnące się po bokach kręgów, które powstały na skutek kostnienia ścięgien, prawdopodobnie wzmacniające grzbiet i umożliwiające sprawniejszą lokomocję. Dodatkowo charakteryzował się nietypowymi proporcjami kończyn jak na ankylozaura - u ''Hungarosaurus'' były stosunkowo długie i mniej więcej jednakowej długości, zarówno przednie jak i tylne. Podobnie jak ''[[Struthiosaurus]]'', hungarozaur miał dobrze rozwinięty móżdżek. Być może powiązane to było z lepszą niż u innych ankylozaurów koordynacją ruchów i szybszą lokomocją, co, w powiązaniu z budową anatomiczną (długie, jednakowe kończyny, "przykręgi") wydaje się być hipotezą uzasadnioną. Niewykluczone, że ta charakterystyczna cecha w budowie mózgu jest [[synapomorfia|synapomorfią]], przemawiającą za bliskim pokrewieństwem tych dwóch rodzajów i przynależnością hungarozaura do [[Struthiosaurinae]].
+Hungarozaur jest najbardziej kompletnym dinozaurem pancernym z [[Europa|Europy]]. Znaleziono siedem  osobników (w tym dwa nieopisane) i wiele izolowanych skamielin, w tym należących do młodych. Na [[holotyp]] (MTM 2007.26.1.-2007.26.34) składa się ponad 450 kości, w tym m.in. ok. 100 płytek kostnych i fragmentaryczna czaszka. Duża ilość materiału pozwoliła na dokładne poznanie anatomii tego zwierzęcia. Podobnie jak inne opancerzone dinozaury, był roślinożercą, mającym za ochronę pancerz z kostnych płyt oraz kolców. Podobnie jak ''[[Minmi]]'' miał "przykręgi" (''paravertebrae'') - poziome płytki kostne, ciągnące się po bokach kręgów, które powstały na skutek kostnienia ścięgien, prawdopodobnie wzmacniające grzbiet i umożliwiające sprawniejszą lokomocję. Dodatkowo charakteryzował się nietypowymi proporcjami kończyn jak na ankylozaura - u ''Hungarosaurus'' były stosunkowo długie i mniej więcej jednakowej długości, zarówno przednie jak i tylne. Podobnie jak ''[[Struthiosaurus]]'', hungarozaur miał dobrze rozwinięty móżdżek. Być może powiązane to było z lepszą niż u innych ankylozaurów koordynacją ruchów i szybszą lokomocją, co, w powiązaniu z budową anatomiczną (długie, jednakowe kończyny, "przykręgi") wydaje się być hipotezą uzasadnioną. Niewykluczone, że ta charakterystyczna cecha w budowie mózgu jest [[synapomorfia|synapomorfią]], przemawiającą za bliskim pokrewieństwem tych dwóch rodzajów i przynależnością hungarozaura do [[Struthiosaurinae]], na co wskazuje większość analiz filogenetycznych (zob. [[Ankylosauria#Kladogramy]]). Ornamentacja czaszki hungarozaura była dobrze rozinięta już na dość wczesnym etapie życia, co wskazuje na jej rolę w rozpoznawaniu wewnątrzgatunkowym i międzygatunkowym. Ostateczny kształt ozdób był prawdopodobnie wynikiem rozwoju poszczególnych, niezależnych elementów. Zaobserwowano spore róznice w ornamentacji czaszek poszczególnych osobników. Prawdopodobnie jest to związane z ontogenezą, choć nie można też wykluczyć dymorfizmu płciowego lub dużej zmienności osobniczej.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 Ősi, A. (2005) ''Hungarosaurus tormai'', a new ankylosaur (Dinosauria) from the Upper Cretaceous of Hungary. Journal of Vertebrate Paleontology 25(2):370-383
 Ősi, A. & Prondvai, E. (2013) "Sympatry of two ankylosaurs (''Hungarosaurus'' and cf. ''Struthiosaurus'') in the Santonian of Hungary", Cretaceous Research 44: 58–63.
@@ Linia 60: / Linia 62: @@
 Ősi, A., Pereda Suberbiola, X. & Földes, T. (2014) "Partial skull and endocranial cast of the ankylosaurian dinosaur ''Hungarosaurus'' from the Late Cretaceous of Hungary: implications for locomotion" Palaeontologia Electronica, 17.1.1A. [http://palaeo-electronica.org/content/2014/612-skull-of-hungarosaurus]
-Ősi, A. & Makádi, L. (2009) "New remains of ''Hungarosaurus tormai'' (Ankylosauria, Dinosauria) from the Upper Cretaceous of Hungary: skeletal reconstruction and body mass estimation" Palaontologische Zeitschrift, 83: 227-245.
+Ősi, A., Magyar, J., Rosta, K. & Vickaryous, M. (2021) "Cranial ornamentation in the Late Cretaceous nodosaurid ankylosaur ''Hungarosaurus''. PeerJ 9:e11010 [[doi:10.7717/peerj.11010]]
 Paul, G.S. (2024). "''The Princeton Field Guide to Dinosaurs''" wyd. Princeton University.

@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 }}
 ==Wstęp==
-Hungarozaur to dość [[bazalny]] przedstawiciel [[Nodosauridae]] (zob. [[Ankylosauria#Kladogramy). Szczątki tego zwierzęcia znaleziono w późnokredowych ([[santon]]) pokładach formacji [[Formacja Csehbánya|Csehbánya]] w pasmie górskim zwanym Lasem Bakońskim na zachodzie [[Węgry|Węgier]]. Wówczas były to tereny równin zalewowych.
+Hungarozaur to dość [[bazalny]] przedstawiciel [[Nodosauridae]] (zob. [[Ankylosauria#Kladogramy]]). Szczątki tego zwierzęcia znaleziono w późnokredowych ([[santon]]) pokładach formacji [[Formacja Csehbánya|Csehbánya]] w pasmie górskim zwanym Lasem Bakońskim na zachodzie [[Węgry|Węgier]]. Wówczas były to tereny równin zalewowych.
 ==Etymologia==

@@ Linia 50: / Linia 50: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Kirkland, J.I., Alcalá, L., Loewen, M.A., Espílez, E., Mampel, L. & Wiersma, J.P. (2013) "The Basal Nodosaurid Ankylosaur ''Europelta carbonensis'' n. gen., n. sp. from the Lower Cretaceous (Lower Albian) Escucha Formation of Northeastern Spain" PLoS ONE 8(12), e80405. [[doi:10.1371/journal.pone.0080405]]
+<small>Botfalvai, G., Ősi, A. & Mindszenty, A. (2014) "Taphonomic and paleoecologic investigations of the Late Cretaceous (Santonian) Iharkút vertebrate assemblage (Bakony Mts, Northwestern Hungary." Palaeogeogra[hy, Palaeoclimatology, Palaeoecology. [[doi:10.1016/j.palaeo.2014.09.032]]
 Ősi, A. (2005) ''Hungarosaurus tormai'', a new ankylosaur (Dinosauria) from the Upper Cretaceous of Hungary. Journal of Vertebrate Paleontology 25(2):370-383

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-  Do sprawdzenia i aktualizacji.
+{{DISPLAYTITLE:''Hungarosaurus''}}
-<small>
+[[Ornithischia]]
 [[Thyreophora]]
@@ Linia 44: / Linia 22: @@
 [[Ankylosauria]]
-[[Nodosauridae]]
+[[Nodosauridae]] / [[Struthiosauridae]]
 ==Wstęp==
 Hungarozaur to dość [[bazalny]] przedstawiciel [[Nodosauridae]]. Szczątki tego zwierzęcia znaleziono w późnokredowych ([[santon]]) pokładach formacji [[Formacja Csehbánya|Csehbánya]] w pasmie górskim zwanym Lasem Bakońskim na zachodzie [[Węgry|Węgier]].

@@ Linia 18: / Linia 18: @@
 |-
 ! '''Długość''':
-| 4 m
+| 4-4,8 m
 |-
 ! '''Masa''':
-| ok. 650 kg
+| 0,65-1,2 kg
 |-
@@ Linia 87: / Linia 87: @@
 Ősi, A. & Makádi, L. (2009) "New remains of ''Hungarosaurus tormai'' (Ankylosauria, Dinosauria) from the Upper Cretaceous of Hungary: skeletal reconstruction and body mass estimation" Palaontologische Zeitschrift, 83: 227-245.
 Thompson, R.S., Parish, J.C., Maidment, S.C.R. & Barrett, P.M. (2011) "Phylogeny of the ankylosaurian dinosaurs (Ornithischia: Thyreophora)" Journal of Systematic Palaeontology DOI:10.1080/14772019.2011.569091</small>