Hypacrosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 19:48, 11 sie 2024

2024-08-11T19:48:12Z

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia */

2024-08-11T19:37:13Z

‎Paleobiologia

Taurovenator: /* Paleobiologia */

2024-08-07T09:18:58Z

‎Paleobiologia

Taurovenator o 11:32, 6 sie 2024

2024-08-06T11:32:24Z

Taurovenator o 11:25, 6 sie 2024

2024-08-06T11:25:43Z

Kamil Kamiński o 10:32, 18 wrz 2019

2019-09-18T10:32:58Z

Kamil Kamiński o 10:32, 18 wrz 2019

2019-09-18T10:32:04Z

Kamil Kamiński: przeniesienie paleobiologii do art. o Hadrosauridae

2019-09-18T10:30:56Z

przeniesienie paleobiologii do art. o Hadrosauridae

Kamil Kamiński o 16:54, 9 mar 2019

2019-03-09T16:54:51Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Hypacrosaurus''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| c..."

2019-03-09T16:52:46Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Hypacrosaurus''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| c..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Hypacrosaurus''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Kamil Kamiński]]
|
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Hypacrosaurus'' (hipakrozaur)
|-
! '''Długość''':
| 8-10 m
|-
! '''Masa''':
| 2,6-3,7 t

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Kanada]] - Alberta, [[USA]] - Montana

([[formacja|formacje]] [[Horseshoe Canyon]] i [[Two Medicine]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
|
[[późna kreda]] (76-68,5 [[Ma]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Cerapoda]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Hadrosauridae]]

[[Lambeosaurinae]]

[[Lambeosaurini]]
|-
| colspan=2 |[[Plik: Hypacrosaurus-v2.jpg|400px]]
Rekonstrukcja.

Autor: Debivort.
|}

==Wstęp==
''Hypacrosaurus'' to rodzaj hadrozaura, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Był on podobny do bardziej znanego [[Corythosaurus|korytozaura]] i w przeszłości czasem bywał z nim synonimizowany. ''Hypacrosaurus'' prawdopodobnie obejmuje dwa gatunki: ''H. altispinus'' i ''H. sternbergi'', choć wg części badań nie tworzą one kladu.

==Etymologia==
Nazwa ''Hypacrosaurus'' pochodzi od greckiego ''hypacros'' („prawie najwyższy”, „blisko szczytu”) oraz ''saurus'' („gad”, „jaszczur”). [[Barnum Brown]] nazywając hipakrozaura, uznał go za największego członka swojej rodziny, zbliżonego rozmiarami do [[Tyrannosaurus|tyranozaura]], a więc niemal równego „królowi dinozaurów”. Epitet gatunkowy ''altispinus'' oznacza “wysokokolczysty” i odnosi się do wydłużonych wyrostków kolczystych kręgów grzbietowych. Z kolei epitet drugiego gatunku honoruje znanego kanadyjskiego paleontologa [[Charles Sternberg|Charlesa Sternberga]].

==Budowa==
Ogólną budową ciała ''Hypacrosaurus'' był mocno zbliżony do innych lambeozaurynów, będąc dużym, dwu- lub czworonożnym roślinożercą. Jak wszystkie hadrozaury, hipakrozaur miał bezzębny, „kaczy” dziób i złożone baterie zębowe, położone w głębi pyska. Na jego głowie znajdował się charakterystyczny, półkolisty grzebień, podobny do tego, który miał ''[[Corythosaurus]]''. U obu tych zwierząt różnił się on jednak szczegółami budowy (u hipakrozaura wydaje się m.in. bardziej spiczasto zakończony; Lull i Wright [1942] wskazują również na jego mniejsze boczne spłaszczenie). Grzebień nie był też identyczny u poszczególnych gatunkówkorytozaura i hipakrozaura (rys. 14.7 w Brink i in., 2014). Charakterystyczną cechą hipakrozaura były silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów grzbietowych (dla kręgów 6.-10. były one co najmniej pięć razy dłuższe od trzonów kręgów). Ponadto ''Hypacrosaurus'' wyróżniał się całkowicie zamkniętym ciemiączkiem przedszczękowo-nosowym (ang. ''premaxilla-nasal fontanelle'') u dorosłych okazów, chociaż cecha ta mogła występować również u ''[[Parasaurolophus]]'' (Brink i in., 2014). Lull i Wright (1942) uważali też, że hipakrozaur różnił się od korytozaura proporcjonalnie krótszym pyskiem. Kolejną różnicą może być bardziej pochyły profil twarzoczaszki ''Hypacrosaurus'' (Evans, 2010).
[[Plik: Hypacrosaurus_Royal_Tyrrell.jpg|thumb|300px|Zrekonstruowany szkielet gatunku typowego. Autor zdjęcia: Etemenanki3 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hypacrosaurus_Royal_Tyrrell.jpg].]]

==Historia odkryć i taksonomia==
''Hypacrosaurus'' został opisany w 1913 r. przez amerykańskiego paleontologa [[Barnum Brown|Barnuma Browna]] na podstawie czterech fragmentarycznych szkieletów pozaczaszkowych z formacji [[Horseshoe Canyon]] w Albercie. W kolejnych latach odkryto następne okazy, w tym również materiał czaszkowy. W 1917 r. [[Lawrence Lambe]] opisał rodzaj ''Cheneosaurus'' w oparciu niekompletny szkielet z czaszką i drugą czaszkę, które również pochodziły z Horseshoe Canyon. W 1975 r. [[Peter Dodson]] uznał jednak, ze zwierzę to było młodym osobnikiem hipakrozaura. Obecnie taki pogląd jest powszechnie akceptowany (Evans, 2010).

Drugi gatunek - ''H. sternbergi'' ze starszej geologicznie formacji [[Two Medicine]] w Montanie, nazwali [[John Horner]] i [[ Philip Currie]] w 1994 r. Został on opisany na podstawie bardzo bogatego materiału kopalnego, obejmującego również gniazda, jaja i pisklęta. Niekompletne szczątki przypisywane do ''Hypacrosaurus'' raportowano z formacji Two Medicine już w 1914 r., jednak ich identyfikacja pozostaje niepewna ze względu na fragmentaryczność materiału (Evans, 2010).
[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_holotype.jpg|thumb|300px|Czaszka ''H. sternbergi''. Autor zdjęcia: Tim Evanson [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_stebingeri_holotype.jpg].]]

Obecnie nie ma całkowitej pewności, czy do rodzaju ''Hypacrosaurus'' należą dwa gatunki, czy tylko ''H. altispinus''. Wg części analiz, ''H. altispinus'' i ''H. sternbergi'' są [[takson]]ami siostrzanymi (np. Evans i Reisz [2007]], Godefroit i in. [2012]). Inne badania wskazują jednak, że gatunki te nie tworzą [[kladu]]. Np. w analizie, którą przeprowadził Suzuki (2004), ''H. altispinus'' okazał się bliższy ''[[Nipponosaurus]]'' niż ''H. sternbergi''. Wg [[Albert Prieto-Márquez|Prieto-Márqueza]] i in. (2012) gatunek typowy tworzył klad z ''[[Olorotitan]]'', podczas gdy ''H. sternbergi'' był prymitywniejszy. W badaniu Prieto-Márqueza i in. (2018) ''H. sternbergi'' występuje jako takson siostrzany do kladu najbardziej zaawansowanych lambeozaurynów, wśród których znajduje się ''H. altispinus''. Wiele prac wskazuje więc, że rodzaj ''Hypacrosaurus'' może być [[parafiletyzm|parafiletyczny]].

==Paleobiologia i paleoekologia==
[[Plik: Hypacrosaurus_altispinus_-_AMNH_-_DSC06304.JPG |thumb|300px|Czaszka ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Daderot [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_altispinus_-_AMNH_-_DSC06304.JPG].]]
''Hypacrosaurus'' żywił się niską i średnią roślinnością (do wysokości ok. 4 m), podobnie jak inne lambeozauryny (zob. też [[Parasaurolophus#Odżywianie]]).

Przez lata wysuwano liczne hipotezy na temat funkcji grzebieni lambeozaurynów, w tym również hipakrozaura. Współczesne koncepcje dotyczą najczęściej funkcji pokazowych, akustycznych i termoregulacyjnych (zob. szerzej w [[Parasaurolophus#Funkcje grzebienia]]).

Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura. Jaja tego lambeozauryna były duże i niemal okrągłe, mierząc 18,5 x 20 cm. Jedno z zachowanych gniazd zawiera osiem takich jaj. Czaszki embrionów i piskląt były proporcjonalnie krótsze, z większymi oczodołami i mniejszą liczbą zębów. Zamiast charakterystycznego grzebienia na szczycie czaszki znajdowało się tylko niewielkie zgrubienie. W miarę wzrostu zwierzęcia kości kończyn tylnych stawały się smuklejsze. Poza tym pisklęta hipakrozaura mocno przypominały dorosłe soszniki. Już u embrionów stwierdzono starcie zębów, co oznacza, że były one w pełni funkcjonalne jeszcze przed wylęgiem (Horner i Currie, 1994).
[[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpgJPG |thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]]

Badania Ericksona i współpracowników (2017) wskazują, że okres inkubacji u hipakrozaura był stosunkowo długi i wynosił ok. 174 dni, co stanowi dwukrotność przewidywanego okresu dla jaj ptasich podobnej wielkości, a nawet przewyższa o 12% szacunki dla jaj gadzich.

Podobnie jak u innych hadrozaurów, u hipakrozaura występowało szybkie tempo wzrostu. Dojrzałość płciowa była osiągana już po 2-3 latach, a osiągnięcie 95% maksymalnych rozmiarów zajmowało 10-12 lat. Oznacza to, że ''Hypacrosaurus'' rósł szybciej i dojrzewał wcześniej niż zagrażające mu duże drapieżniki, co prawdopodobnie pozwalało na częściowe zmniejszenie niebezpieczeństwa z ich strony (Cooper i in., 2008). U jednego z bardzo młodych okazów stwierdzono występowanie chrząstki bezpośrednio zmieniającej się w kość (ang. ''secondary cartilage''). Jej lokalizacja na kościach czaszki bezpośrednio związanych z żuciem jest zgodna ze stanem występującym u ptaków (Bailleul, 2012).
[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_nest.jpg|thumb|300px|Gniazdo z jajami ''H. sternbergi''. Autor zdjęcia: Roland Tanglao [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_stebingeri_nest.jpg].]]

W 2011 r. Brink i współpracownicy opisali czaszkę młodego osobnika wielkości połowy holotypu ''H. sternbergi''. Grzebień czaszkowy tego okazu znajdował się dopiero w początkowej fazie rozwoju i tworzony był głównie przez kości nosowe. Oznacza to, że u hipakrozaura rozwój grzebienia zaczynał się w podobnym momencie ontogenezy jak u korytozaura i później niż u parazaurolofa (zob. też [[Parasaurolophus#Wzrost]]. Wraz z osiągnięciem dojrzałości, następowało też zamknięcie ciemiączka przedszczękowo-nosowego (Brink i in., 2014).
[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_by_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja szkieletu ''H. sternbergi''. Autor: Scott Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Hypacrosaurus-stebingeri-539002439].]]

==,Gatunki==
===''H. altispinus''===
'''Miejsce:''' [[Kanada]] – Alberta, [[formacja]] [[Horseshoe Canyon]]

'''Czas:''' ok. 71,5-68,5 [[Ma]] ([[mastrycht]]- na podstawie Fowler [2017]).

'''Materiał kopalny: ''' [[Holotyp]] to okaz AMNH 5204, obejmujący niekompletny szkielet pozaczaszkowy, złożony z ośmiu kręgów grzbietowych, dwóch ogonowych, niekompletnej miednicy i kilku żeber. [[Paratyp]]y to cztery kolejne niekompletne szkielety pozaczaszkowe (Brown, 1913). Materiał przypisany obejmuje cały szereg okazów, w tym również czaszki młodych i dorosłych osobników (Evans, 2010).

'''Charakterystyka: ''' Gatunek typowy hipakrozaura, młodszy geologicznie od ''H. sternbergi''. Evans (2010) wskazał cztery cechy czaszki i jedną miednicy, które wyróżniały ''H. altispinus''. Jedna z nich (brak ciemiączka przedszczękowo-nosowego) występowała też u drugiego gatunku (Brink i in., 2014).

===''H. sternbergi''===
'''Miejsce:''' [[USA]] – Montana, [[Kanada]] – Alberta, [[formacja]] [[Two Medicine]]

'''Czas:''' ok. 76,1-76,0 [[Ma]] (późny [[kampan]]- na podstawie Fowler [2017]).

'''Materiał kopalny: ''' Holotypem jest okaz MOR 549 (kompletna czaszka i szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika). Materiał przypisany obejmuje skamieniałe jaja, embriony, gniazda, kości piskląt, młodych i dorosłych okazów, dokumentujących niemal wszystkie stadia rozwoju tego dinozaura.

'''Charakterystyka: ''' Drugi gatunek hipakrozaura, znacznie starszy geologicznie niż gatunek typowy. Początkowo uważany przez Hornera i Currie’go za formę przejściową pomiędzy ''[[Lambeosaurus]]'' a ''H. altispinus'', nie wykazującą żadnych [[autapomorfia|autapomorfii]]. Obecnie jednak taki pogląd wydaje się słabo uzasadniony, choćby ze względu na fakt, że oba gatunki nie mają pokrywającego się zasięgu czasowego i dzielą je co najmniej 4 mln lat (Evans, 2010). Brink i in. (2014) wykazali, że ''H. sternbergi'' wyróżniał się przynajmniej jedną cechą kości przedszczękowej oraz różnił się od gatunku typowego kilkoma cechami budowy czaszki, m.in. wydłużonymi nozdrzami zewnętrznymi czy rozwidloną kością zaoczodołową. Kwestią sporną jest natomiast to, czy rzeczywiści należy go zaliczać do rodzaju ''Hypacrosaurus''.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
! ''Hypacrosaurus''
| {{Kpt|[[Barnum Brown|Brown]]}}, [[1913]]
|-
| = ''Cheneosaurus''
| {{Kpt|[[Lawrence Lambe|Lambe]]}}, [[1917]]
|-
! ''H. altispinus''
| {{Kpt|Brown}}, 1913
|-
| = ''Cheneosaurus tolmanensis''
| {{Kpt|[[Lawrence Lambe|Lambe]]}}, [[1917]]
|-
! ''H. sternbergi''
| {{Kpt|[[John Horner|Horner}} i {{Kpt|[[Philip Currie|Currie}}, [[1994]]
|-
|}

==Bibliografia==

Bailleul, A.M., Hall, B.K., Horner, J.R. (2012). "First Evidence of Dinosaurian Secondary Cartilage in the Post-Hatching Skull of Hypacrosaurus stebingeri (Dinosauria, Ornithischia)". PLoS ONE. 7 (4): e36112. [[doi:10.1371/journal.pone.0036112]].

Brink, K.S., Zelenitsky, D.K., Evans, D.C., Horner, J.R., Therrien, F. (2014).

Brink, K.S., Zelenitsky, D.K., Evans, D.C., Therrien, F., Horner, J.R. (2011). “A sub-adult skull of Hypacrosaurus stebingeri (Ornithischia: Lambeo¬saurinae): anatomy and comparison”. Historical Biology 23:63–72.

Brown, B. (1913). "A new trachodont dinosaur, Hypacrosaurus, from the Edmonton Cretaceous of Alberta". Bulletin of the American Museum of Natural History. 32 (20): 395–406.

Cooper, L.N., Lee, A.H., Taper, M.L., Horner, J.R. (2008). "Relative growth rates of predator and prey dinosaurs reflect effects of predation". Proceedings of the Royal Society B. 275 (1651): 2609–2615. [[doi:10.1098/rspb.2008.0912]].

Erickson, G.M., Zelenitsky, D.K., Kay, D.I., Norrell, M.A. (2017). "Dinosaur incubation periods directly determined from growth-line counts in embryonic teeth show reptilian-grade development". Proceedings of the National Academy of Sciences. [[doi:10.1073/pnas.1613716114]].

Fowler D.W. (online 2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America". PeerJ Preprints 5:e2554v2 [https://peerj.com/preprints/2554/].

Horner, J.R., Currie, P.J. (1994). "Embryonic and neonatal morphology and ontogeny of a new species of Hypacrosaurus (Ornithischia, Lambeosauridae) from Montana and Alberta". W: Carpenter, K., Hirsch, K.F., Horner, J.R. (eds.). Dinosaur Eggs and Babies. Cambridge: Cambridge University Press. 312–336

Lull, R.S., Wright, N.E. (1942). Hadrosaurian Dinosaurs of North America. Geological Society of America Special Paper 40. Geological Society of America.

Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Hadrosauridae]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:Kanada]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]
[[Kategoria:Mastrycht]]
[[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Hypacrosaurus'' to rodzaj hadrozaura, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Był on podobny do bardziej znanego [[Corythosaurus|korytozaura]] i w przeszłości czasem bywał z nim synonimizowany. ''Hypacrosaurus'' prawdopodobnie obejmuje dwa gatunki: ''H. altispinus'' i ''H. sternbergi'', choć wg części badań nie tworzą one kladu.
+''Hypacrosaurus'' to rodzaj hadrozaura, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Był on podobny do bardziej znanego [[Corythosaurus|korytozaura]] i w przeszłości czasem bywał z nim synonimizowany. ''Hypacrosaurus'' prawdopodobnie obejmuje dwa gatunki: ''H. altispinus'' i ''H. stebingeri'', choć wg części badań nie tworzą one kladu.
 ==Etymologia==
@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 ''Hypacrosaurus'' został opisany w 1913 r. przez amerykańskiego paleontologa [[Barnum Brown|Barnuma Browna]] na podstawie czterech fragmentarycznych szkieletów pozaczaszkowych z formacji [[Horseshoe Canyon]] w Albercie. W kolejnych latach odkryto następne okazy, w tym również materiał czaszkowy. W 1917 r. [[Lawrence Lambe]] opisał rodzaj ''Cheneosaurus'' w oparciu niekompletny szkielet z czaszką i drugą czaszkę, które również pochodziły z Horseshoe Canyon. W 1975 r. [[Peter Dodson]] uznał jednak, ze zwierzę to było młodym osobnikiem hipakrozaura. Obecnie taki pogląd jest powszechnie akceptowany (Evans, 2010).
-Drugi gatunek - ''H. sternbergi'' ze starszej geologicznie formacji [[Two Medicine]] w Montanie, nazwali [[John Horner]] i [[ Philip Currie]] w 1994 r. Został on opisany na podstawie bardzo bogatego materiału kopalnego, obejmującego również gniazda, jaja i pisklęta. Niekompletne szczątki przypisywane do ''Hypacrosaurus'' raportowano z formacji Two Medicine już w 1914 r., jednak ich identyfikacja pozostaje niepewna ze względu na fragmentaryczność materiału (Evans, 2010).
+Drugi gatunek - ''H. stebingeri'' ze starszej geologicznie formacji [[Two Medicine]] w Montanie, nazwali [[John Horner]] i [[ Philip Currie]] w 1994 r. Został on opisany na podstawie bardzo bogatego materiału kopalnego, obejmującego również gniazda, jaja i pisklęta. Niekompletne szczątki przypisywane do ''Hypacrosaurus'' raportowano z formacji Two Medicine już w 1914 r., jednak ich identyfikacja pozostaje niepewna ze względu na fragmentaryczność materiału (Evans, 2010).
-[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_holotype.jpg|thumb|300px|Czaszka ''H. sternbergi''. Autor zdjęcia: Tim Evanson [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_stebingeri_holotype.jpg].]]
+[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_holotype.jpg|thumb|300px|Czaszka ''H. stebingeri''. Autor zdjęcia: Tim Evanson [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_stebingeri_holotype.jpg].]]
-Obecnie nie ma całkowitej pewności, czy do rodzaju ''Hypacrosaurus'' należą dwa gatunki, czy tylko ''H. altispinus''. Wg części analiz, ''H. altispinus'' i ''H. sternbergi'' są [[takson]]ami siostrzanymi (np. Evans i Reisz [2007]], Godefroit i in. [2012]). Inne badania wskazują jednak, że gatunki te nie tworzą [[kladu]]. Np. w analizie, którą przeprowadził Suzuki (2004), ''H. altispinus'' okazał się bliższy ''[[Nipponosaurus]]'' niż ''H. sternbergi''. Wg [[Albert Prieto-Márquez|Prieto-Márqueza]] i in. (2012) gatunek typowy tworzył klad z ''[[Olorotitan]]'', podczas gdy ''H. sternbergi'' był prymitywniejszy. W badaniu Prieto-Márqueza i in. (2018) ''H. sternbergi'' występuje jako takson siostrzany do kladu najbardziej zaawansowanych lambeozaurynów, wśród których znajduje się ''H. altispinus''. Wiele prac wskazuje więc, że rodzaj ''Hypacrosaurus'' może być [[parafiletyzm|parafiletyczny]].
+Obecnie nie ma całkowitej pewności, czy do rodzaju ''Hypacrosaurus'' należą dwa gatunki, czy tylko ''H. altispinus''. Wg części analiz, ''H. altispinus'' i ''H. stebingeri'' są [[takson]]ami siostrzanymi (np. Evans i Reisz [2007]], Godefroit i in. [2012]). Inne badania wskazują jednak, że gatunki te nie tworzą [[kladu]]. Np. w analizie, którą przeprowadził Suzuki (2004), ''H. altispinus'' okazał się bliższy ''[[Nipponosaurus]]'' niż ''H. stebingeri''. Wg [[Albert Prieto-Márquez|Prieto-Márqueza]] i in. (2012) gatunek typowy tworzył klad z ''[[Olorotitan]]'', podczas gdy ''H. stebingeri'' był prymitywniejszy. W badaniu Prieto-Márqueza i in. (2018) ''H. stebingeri'' występuje jako takson siostrzany do kladu najbardziej zaawansowanych lambeozaurynów, wśród których znajduje się ''H. altispinus''. Wiele prac wskazuje więc, że rodzaj ''Hypacrosaurus'' może być [[parafiletyzm|parafiletyczny]].
 ==Paleobiologia==
@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 Przez lata wysuwano liczne hipotezy na temat funkcji grzebieni lambeozaurynów, w tym również hipakrozaura. Współczesne koncepcje dotyczą najczęściej funkcji pokazowych, akustycznych i termoregulacyjnych (zob. szerzej w [[Hadrosauridae#Funkcje grzebienia lambeozaurynów]]).
-Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura (zob. [[Hadrosauridae#Wzrost i rozwój osobniczy]] oraz [[Hadrosauridae#Gniazda i jaja]]).
+Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. stebingeri'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura (zob. [[Hadrosauridae#Wzrost i rozwój osobniczy]] oraz [[Hadrosauridae#Gniazda i jaja]]).
 Hipakrozaur, podobnie jak większość hadrozaurów, żył prawdopodobnie w stadach (zob. więcej w [[Hadrosauridae#Zachowania stadne]].
 [[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg|thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]]
-[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_by_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja szkieletu ''H. sternbergi''. Autor: Scott Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Hypacrosaurus-stebingeri-539002439].]]
+[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_by_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja szkieletu ''H. stebingeri''. Autor: Scott Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Hypacrosaurus-stebingeri-539002439].]]
 [[Plik: Hypacrosaurus altispinus.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja przyżyciowa grupki hipakrozaurów. Autor: ABelov2014. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hypacrosaurus_altispinus.jpg].]]
@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 '''Charakterystyka: ''' Gatunek typowy hipakrozaura, młodszy geologicznie od ''H. sternbergi''. Evans (2010) wskazał cztery cechy czaszki i jedną miednicy, które wyróżniały ''H. altispinus''. Jedna z nich (brak ciemiączka przedszczękowo-nosowego) występowała też u drugiego gatunku (Brink i in., 2014).
-===''?H. sternbergi''===
+===''?H. stebingeri''===
 '''Miejsce:''' [[USA]] – Montana, [[Kanada]] – Alberta, formacje [[Two Medicine]] i [[Oldman]]
@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 '''Materiał kopalny: ''' Holotypem jest okaz MOR 549 (kompletna czaszka i szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika). Materiał przypisany obejmuje skamieniałe jaja, embriony, gniazda, kości piskląt, młodych i dorosłych okazów, dokumentujących niemal wszystkie stadia rozwoju tego dinozaura, w tym trzy złoża kości (jedno z Oldman i dwa z Two Medicine) będące pozostałościami głównie po osobnikach młodocianych w różnym wieku (Joubarne i in., 2024)
-'''Charakterystyka: ''' Drugi gatunek hipakrozaura, znacznie starszy geologicznie niż gatunek typowy. Początkowo uważany przez Hornera i Currie’go za formę przejściową pomiędzy ''[[Lambeosaurus]]'' a ''H. altispinus'', nie wykazującą żadnych [[autapomorfia|autapomorfii]]. Obecnie jednak taki pogląd wydaje się słabo uzasadniony, choćby ze względu na fakt, że oba gatunki nie mają pokrywającego się zasięgu czasowego i dzielą je co najmniej 4 mln lat (Evans, 2010). Brink i in. (2014) wykazali, że ''H. sternbergi'' wyróżniał się przynajmniej jedną cechą kości przedszczękowej oraz różnił się od  gatunku typowego kilkoma cechami budowy czaszki, m.in. wydłużonymi nozdrzami zewnętrznymi czy rozwidloną kością zaoczodołową. Kwestią sporną jest natomiast to, czy rzeczywiści należy go zaliczać do rodzaju ''Hypacrosaurus''.
+'''Charakterystyka: ''' Drugi gatunek hipakrozaura, znacznie starszy geologicznie niż gatunek typowy. Początkowo uważany przez Hornera i Currie’go za formę przejściową pomiędzy ''[[Lambeosaurus]]'' a ''H. altispinus'', nie wykazującą żadnych [[autapomorfia|autapomorfii]]. Obecnie jednak taki pogląd wydaje się słabo uzasadniony, choćby ze względu na fakt, że oba gatunki nie mają pokrywającego się zasięgu czasowego i dzielą je co najmniej 4 mln lat (Evans, 2010). Brink i in. (2014) wykazali, że ''H. stebingeri'' wyróżniał się przynajmniej jedną cechą kości przedszczękowej oraz różnił się od  gatunku typowego kilkoma cechami budowy czaszki, m.in. wydłużonymi nozdrzami zewnętrznymi czy rozwidloną kością zaoczodołową. Kwestią sporną jest natomiast to, czy rzeczywiści należy go zaliczać do rodzaju ''Hypacrosaurus''.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 106: / Linia 106: @@
 | {{Kpt|Lambe}}, 1917
 |-
-|{{V|''?H. sternbergi''}}
+|{{V|''?H. stebingeri''}}
 | {{Kpt|[[John Horner|Horner]]}} i {{Kpt|[[Philip Currie|Currie]]}}, [[1994]]
 |-
@@ Linia 113: / Linia 113: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Bailleul, A.M., Hall, B.K., Horner, J.R. (2012). "First Evidence of Dinosaurian Secondary Cartilage in the Post-Hatching Skull of Hypacrosaurus stebingeri (Dinosauria, Ornithischia)". PLoS ONE. 7 (4): e36112. [[doi:10.1371/journal.pone.0036112]].
+Bailleul, A.M., Hall, B.K., Horner, J.R. (2012). "First Evidence of Dinosaurian Secondary Cartilage in the Post-Hatching Skull of ''Hypacrosaurus stebingeri'' (Dinosauria, Ornithischia)". PLoS ONE. 7 (4): e36112. [[doi:10.1371/journal.pone.0036112]].
 Brink, K.S., Zelenitsky, D.K., Evans, D.C., Horner, J.R., Therrien, F. (2014).
-Brink, K.S., Zelenitsky, D.K., Evans, D.C., Therrien, F., Horner, J.R. (2011). “A sub-adult skull of Hypacrosaurus stebingeri (Ornithischia: Lambeo¬saurinae): anatomy and comparison”. Historical Biology 23:63–72.
+Brink, K.S., Zelenitsky, D.K., Evans, D.C., Therrien, F., Horner, J.R. (2011). “A sub-adult skull of ''Hypacrosaurus stebingeri'' (Ornithischia: Lambeo¬saurinae): anatomy and comparison”. Historical Biology 23:63–72.
-Brown, B. (1913). "A new trachodont dinosaur, Hypacrosaurus, from the Edmonton Cretaceous of Alberta". Bulletin of the American Museum of Natural History. 32 (20): 395–406.
+Brown, B. (1913). "A new trachodont dinosaur, ''Hypacrosaurus'', from the Edmonton Cretaceous of Alberta". Bulletin of the American Museum of Natural History. 32 (20): 395–406.
 Cooper, L.N., Lee, A.H., Taper, M.L., Horner, J.R. (2008). "Relative growth rates of predator and prey dinosaurs reflect effects of predation". Proceedings of the Royal Society B. 275 (1651): 2609–2615. [[doi:10.1098/rspb.2008.0912]].
@@ Linia 127: / Linia 127: @@
 Fowler D.W. (online 2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America". PeerJ Preprints 5:e2554v2 [https://peerj.com/preprints/2554/].
-Horner, J.R., Currie, P.J. (1994). "Embryonic and neonatal morphology and ontogeny of a new species of Hypacrosaurus (Ornithischia, Lambeosauridae) from Montana and Alberta". W: Carpenter, K., Hirsch, K.F., Horner, J.R. (eds.). Dinosaur Eggs and Babies. Cambridge: Cambridge University Press. 312–336
+Horner, J.R., Currie, P.J. (1994). "Embryonic and neonatal morphology and ontogeny of a new species of ''Hypacrosaurus'' (Ornithischia, Lambeosauridae) from Montana and Alberta". W: Carpenter, K., Hirsch, K.F., Horner, J.R. (eds.). Dinosaur Eggs and Babies. Cambridge: Cambridge University Press. 312–336
-Joubarne, T., Therrien, F, Zelenitsky, D.K. (2024). " Evidence of age segregation behavior in Hypacrosaurus stebingeri (Hadrosauridae: Lambeosaurinae) based on the taphonomic comparison of bonebeds from the Upper Cretaceous (upper Campanian) Oldman Formation of southernmost Alberta (Canada) and Two Medicine Formation of Montana (USA)". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. [https://doi.org/10.1016/j.palaeo.2024.112416]
+Joubarne, T., Therrien, F, Zelenitsky, D.K. (2024). " Evidence of age segregation behavior in ''Hypacrosaurus stebingeri'' (Hadrosauridae: Lambeosaurinae) based on the taphonomic comparison of bonebeds from the Upper Cretaceous (upper Campanian) Oldman Formation of southernmost Alberta (Canada) and Two Medicine Formation of Montana (USA)". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. [https://doi.org/10.1016/j.palaeo.2024.112416]
 Lull, R.S., Wright, N.E. (1942). Hadrosaurian Dinosaurs of North America. Geological Society of America Special Paper 40. Geological Society of America.

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura (zob. [[Hadrosauridae#Wzrost i rozwój osobniczy]] oraz [[Hadrosauridae#Gniazda i jaja]]).
-Hipakrozaur, podobnie jak większość hadrozaurów, żył w stadach, które (u starszego gatunku) co ciekawe były zróżnicowane wiekowo: młodociane osobniki w wieku od jednego do trzech lat żyły w stadach składających się tylko z takich osobników (np: skupiające wyłącznie roczne młode). W wieku czterech lat osobniki młodociane dołączały do osobników dorosłych (Joubarne i in., 2024).
+Hipakrozaur, podobnie jak większość hadrozaurów, żył prawdopodobnie w stadach (zob. więcej w [[Hadrosauridae#Zachowania stadne]].
 [[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg|thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]]
 [[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_by_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja szkieletu ''H. sternbergi''. Autor: Scott Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Hypacrosaurus-stebingeri-539002439].]]

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura (zob. [[Hadrosauridae#Wzrost i rozwój osobniczy]] oraz [[Hadrosauridae#Gniazda i jaja]]).
-Hipakrozaur, podobnie jak inne hadrozaury, żył w stadach, które (u starszego gatunku) co ciekawe były zróżnicowane wiekowo: młodociane osobniki w wieku od jednego do trzech lat żyły w stadach składających się tylko z takich osobników (np: skupiające wyłącznie roczne młode). W wieku czterech lat osobniki młodociane dołączały do osobników dorosłych (Joubarne i in., 2024).
+Hipakrozaur, podobnie jak większość hadrozaurów, żył w stadach, które (u starszego gatunku) co ciekawe były zróżnicowane wiekowo: młodociane osobniki w wieku od jednego do trzech lat żyły w stadach składających się tylko z takich osobników (np: skupiające wyłącznie roczne młode). W wieku czterech lat osobniki młodociane dołączały do osobników dorosłych (Joubarne i in., 2024).
 [[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg|thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]]
 [[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_by_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja szkieletu ''H. sternbergi''. Autor: Scott Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Hypacrosaurus-stebingeri-539002439].]]
 [[Plik: Hypacrosaurus altispinus.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja przyżyciowa grupki hipakrozaurów. Autor: ABelov2014. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hypacrosaurus_altispinus.jpg].]]
 ==Gatunki==
 ===''H. altispinus''===

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 |czas                    = {{Występowanie|76.1|69.5}}
 ok. 75,34-69,5 [[Ma]] <br>
-<small>([[późna kreda]] (późny [[kampan]] - środkowy [[mastrycht]])</small>
+<small>[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - środkowy [[mastrycht]])</small>
 |systematyka             =
 [[Dinosauria]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Hypacrosaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor                   = [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+|Korekta                 = [[Michał Siedlecki]]
-| Korekta:
+|nazwa                   = ''Hypacrosaurus'' (hipakrozaur)
-|-
+|długość                 = 8-10 m
-| [[Kamil Kamiński]]
+|wysokość                =
+|masa                    = 2,6-3,7 t
-|}
+|dieta                   = roślinożerny
-</small>
+|miejsce                 = '''''H. altispinus''''' <br>
+[[Kanada]] - Alberta
-----
+<small>([[formacja]] [[Horseshoe Canyon]] - ogniwa Morrin i Tolman)</small>
+<hr>
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+'''''H. stebingeri''''' <br>
-! colspan=2 | ''Hypacrosaurus'' (hipakrozaur)
+Kanada - Alberta i [[USA]] - Montana
-|-
+<small>(formacje [[Oldman]] - górna część i [[Two Medicine]] - ogniwo Flag Butte)</small>
-! '''Długość''':
+|czas                    = {{Występowanie|76.1|69.5}}
-| 8-10 m
+ok. 75,34-69,5 [[Ma]] <br>
-|-
+<small>([[późna kreda]] (późny [[kampan]] - środkowy [[mastrycht]])</small>
-! '''Masa''':
+|systematyka             =
-| 2,6-3,7 t
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
@@ Linia 45: / Linia 32: @@
 [[Lambeosaurinae]]
 [[Lambeosaurini]]
-|-
+|grafika = Life reconstruction of Hypacrosaurus altispinus.png
-| colspan=2 |[[Plik: Hypacrosaurus-v2.jpg|400px]]
+|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''H. altispinus''. Autor: Connor Ashbridge. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Hypacrosaurus_altispinus.png]
-<small>Rekonstrukcja.
+[[Plik:Hypacrosaurus Size.svg|350px]]
+Porównanie rozmiarów znanych gatunków hipakrozaura z człowiekiem. Autor: Slate Weasel. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hypacrosaurus_Size.svg]
-Autor: Debivort.</small>
+|mapa
-|}
+}}
 ==Wstęp==
 ''Hypacrosaurus'' to rodzaj hadrozaura, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Ameryki Północnej. Był on podobny do bardziej znanego [[Corythosaurus|korytozaura]] i w przeszłości czasem bywał z nim synonimizowany. ''Hypacrosaurus'' prawdopodobnie obejmuje dwa gatunki: ''H. altispinus'' i ''H. sternbergi'', choć wg części badań nie tworzą one kladu.
@@ Linia 78: / Linia 66: @@
 Przez lata wysuwano liczne hipotezy na temat funkcji grzebieni lambeozaurynów, w tym również hipakrozaura. Współczesne koncepcje dotyczą najczęściej funkcji pokazowych, akustycznych i termoregulacyjnych (zob. szerzej w [[Hadrosauridae#Funkcje grzebienia lambeozaurynów]]).
-Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura (zob. [[Hadrosauridae#Wzrost i rozwój osobniczy]] oraz [[Hadrosauridae#Gniazda i jaja). [[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg|thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]]
+Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura (zob. [[Hadrosauridae#Wzrost i rozwój osobniczy]] oraz [[Hadrosauridae#Gniazda i jaja]]).
 [[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_by_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja szkieletu ''H. sternbergi''. Autor: Scott Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Hypacrosaurus-stebingeri-539002439].]]
+[[Plik: Hypacrosaurus altispinus.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja przyżyciowa grupki hipakrozaurów. Autor: ABelov2014. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Hypacrosaurus_altispinus.jpg].]]
 ==Gatunki==
 ===''H. altispinus''===
@@ Linia 92: / Linia 83: @@
 ===''?H. sternbergi''===
-'''Miejsce:''' [[USA]] – Montana, [[Kanada]] – Alberta, [[formacja]] [[Two Medicine]]
+'''Miejsce:''' [[USA]] – Montana, [[Kanada]] – Alberta, formacje [[Two Medicine]] i [[Oldman]]
 '''Czas:''' ok. 76,1-76,0 [[Ma]] (późny [[kampan]]- na podstawie Fowler [2017]).
-'''Materiał kopalny: ''' Holotypem jest okaz MOR 549 (kompletna czaszka i szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika). Materiał przypisany obejmuje skamieniałe jaja, embriony, gniazda, kości piskląt, młodych i dorosłych okazów, dokumentujących niemal wszystkie stadia rozwoju tego dinozaura.
+'''Materiał kopalny: ''' Holotypem jest okaz MOR 549 (kompletna czaszka i szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika). Materiał przypisany obejmuje skamieniałe jaja, embriony, gniazda, kości piskląt, młodych i dorosłych okazów, dokumentujących niemal wszystkie stadia rozwoju tego dinozaura, w tym trzy złoża kości (jedno z Oldman i dwa z Two Medicine) będące pozostałościami głównie po osobnikach młodocianych w różnym wieku (Joubarne i in., 2024)
 '''Charakterystyka: ''' Drugi gatunek hipakrozaura, znacznie starszy geologicznie niż gatunek typowy. Początkowo uważany przez Hornera i Currie’go za formę przejściową pomiędzy ''[[Lambeosaurus]]'' a ''H. altispinus'', nie wykazującą żadnych [[autapomorfia|autapomorfii]]. Obecnie jednak taki pogląd wydaje się słabo uzasadniony, choćby ze względu na fakt, że oba gatunki nie mają pokrywającego się zasięgu czasowego i dzielą je co najmniej 4 mln lat (Evans, 2010). Brink i in. (2014) wykazali, że ''H. sternbergi'' wyróżniał się przynajmniej jedną cechą kości przedszczękowej oraz różnił się od  gatunku typowego kilkoma cechami budowy czaszki, m.in. wydłużonymi nozdrzami zewnętrznymi czy rozwidloną kością zaoczodołową. Kwestią sporną jest natomiast to, czy rzeczywiści należy go zaliczać do rodzaju ''Hypacrosaurus''.
@@ Linia 102: / Linia 93: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Hypacrosaurus''
+|{{V|''Hypacrosaurus''}}
 | {{Kpt|[[Barnum Brown|Brown]]}}, [[1913]]
 |-
@@ Linia 108: / Linia 99: @@
 | {{Kpt|[[Lawrence Lambe|Lambe]]}}, [[1917]]
 |-
-! ''H. altispinus''
+|{{V|''H. altispinus''}}
 | {{Kpt|Brown}}, 1913
 |-
 | = ''Cheneosaurus tolmanensis''
-| {{Kpt|[[Lawrence Lambe|Lambe]]}}, [[1917]]
+| {{Kpt|Lambe}}, 1917
 |-
-! ''?H. sternbergi''
+|{{V|''?H. sternbergi''}}
 | {{Kpt|[[John Horner|Horner]]}} i {{Kpt|[[Philip Currie|Currie]]}}, [[1994]]
 |-
@@ Linia 136: / Linia 127: @@
 Horner, J.R., Currie, P.J. (1994). "Embryonic and neonatal morphology and ontogeny of a new species of Hypacrosaurus (Ornithischia, Lambeosauridae) from Montana and Alberta". W: Carpenter, K., Hirsch, K.F., Horner, J.R. (eds.). Dinosaur Eggs and Babies. Cambridge: Cambridge University Press. 312–336
 Lull, R.S., Wright, N.E. (1942). Hadrosaurian Dinosaurs of North America. Geological Society of America Special Paper 40. Geological Society of America.
-Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.
+Paul, G.S. (2024) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" (3. edycja) wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.
 </small>

@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura (zob. [[Hadrosauridae#Wzrost i rozwój osobniczy]] oraz [[Hadrosauridae#Gniazda i jaja). [[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg|thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]].
-==,Gatunki==
+[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_by_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstrukcja szkieletu ''H. sternbergi''. Autor: Scott Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Hypacrosaurus-stebingeri-539002439].]]
 ===''H. altispinus''===
 '''Miejsce:''' [[Kanada]] – Alberta, [[formacja]] [[Horseshoe Canyon]]

@@ Linia 72: / Linia 72: @@
 Obecnie nie ma całkowitej pewności, czy do rodzaju ''Hypacrosaurus'' należą dwa gatunki, czy tylko ''H. altispinus''. Wg części analiz, ''H. altispinus'' i ''H. sternbergi'' są [[takson]]ami siostrzanymi (np. Evans i Reisz [2007]], Godefroit i in. [2012]). Inne badania wskazują jednak, że gatunki te nie tworzą [[kladu]]. Np. w analizie, którą przeprowadził Suzuki (2004), ''H. altispinus'' okazał się bliższy ''[[Nipponosaurus]]'' niż ''H. sternbergi''. Wg [[Albert Prieto-Márquez|Prieto-Márqueza]] i in. (2012) gatunek typowy tworzył klad z ''[[Olorotitan]]'', podczas gdy ''H. sternbergi'' był prymitywniejszy. W badaniu Prieto-Márqueza i in. (2018) ''H. sternbergi'' występuje jako takson siostrzany do kladu najbardziej zaawansowanych lambeozaurynów, wśród których znajduje się ''H. altispinus''. Wiele prac wskazuje więc, że rodzaj ''Hypacrosaurus'' może być [[parafiletyzm|parafiletyczny]].
-==Paleobiologia i paleoekologia==
+==Paleobiologia==
 [[Plik: Hypacrosaurus_altispinus_-_AMNH_-_DSC06304.JPG |thumb|300px|Czaszka ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Daderot [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_altispinus_-_AMNH_-_DSC06304.JPG].]]
 ''Hypacrosaurus'' żywił się niską i średnią roślinnością (do wysokości ok. 4 m), podobnie jak inne lambeozauryny (zob. też [[Parasaurolophus#Odżywianie]]).
@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 Dzięki odkryciom skamieniałych jaj, gniazd i kości bardzo młodych osobników ''H. sternbergi'', wiadomo dużo na temat zwyczajów rozrodczych i ontogenezy hipakrozaura. Jaja tego lambeozauryna były duże i niemal okrągłe, mierząc 18,5 x 20 cm. Jedno z zachowanych gniazd zawiera osiem takich jaj. Czaszki embrionów i piskląt były proporcjonalnie krótsze, z większymi oczodołami i mniejszą liczbą zębów. Zamiast charakterystycznego grzebienia na szczycie czaszki znajdowało się tylko niewielkie zgrubienie. W miarę wzrostu zwierzęcia kości kończyn tylnych stawały się smuklejsze. Poza tym pisklęta hipakrozaura mocno przypominały dorosłe soszniki. Już u embrionów stwierdzono starcie zębów, co oznacza, że były one w pełni funkcjonalne jeszcze przed wylęgiem (Horner i Currie, 1994).
-[[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpgJPG |thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]]
+[[Plik:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg|thumb|300px|Szkielet młodego ''H. altispinus''. Autor zdjęcia: Claire Houck [https://en.wikipedia.org/wiki/Hypacrosaurus#/media/File:Hypacrosaurus_Altispinus.jpg].]]
 Badania Ericksona i współpracowników (2017) wskazują, że okres inkubacji u hipakrozaura był stosunkowo długi i wynosił ok. 174 dni, co stanowi dwukrotność przewidywanego okresu dla jaj ptasich podobnej wielkości, a nawet przewyższa o 12% szacunki dla jaj gadzich.
@@ Linia 99: / Linia 99: @@
 '''Charakterystyka: ''' Gatunek typowy hipakrozaura, młodszy geologicznie od ''H. sternbergi''. Evans (2010) wskazał cztery cechy czaszki i jedną miednicy, które wyróżniały ''H. altispinus''. Jedna z nich (brak ciemiączka przedszczękowo-nosowego) występowała też u drugiego gatunku (Brink i in., 2014).
-===''H. sternbergi''===
+===''?H. sternbergi''===
 '''Miejsce:''' [[USA]] – Montana, [[Kanada]] – Alberta, [[formacja]] [[Two Medicine]]
@@ Linia 122: / Linia 122: @@
 | {{Kpt|[[Lawrence Lambe|Lambe]]}}, [[1917]]
 |-
-! ''H. sternbergi''
+! ''?H. sternbergi''
-| {{Kpt|[[John Horner|Horner}} i {{Kpt|[[Philip Currie|Currie}}, [[1994]]
+| {{Kpt|[[John Horner|Horner]]}} i {{Kpt|[[Philip Currie|Currie]]}}, [[1994]]
 |-
 |}