Lagerpetidae - Historia wersji

Taurovenator o 10:55, 1 lut 2024

2024-02-01T10:55:49Z

Dino o 12:02, 13 wrz 2023

2023-09-13T12:02:39Z

Taurovenator o 12:31, 31 sie 2023

2023-08-31T12:31:14Z

Taurovenator o 17:55, 20 sie 2023

2023-08-20T17:55:42Z

Taurovenator o 17:05, 20 sie 2023

2023-08-20T17:05:22Z

Taurovenator o 17:00, 20 sie 2023

2023-08-20T17:00:56Z

Taurovenator o 18:01, 17 sie 2023

2023-08-17T18:01:57Z

Taurovenator o 13:56, 2 mar 2021

2021-03-02T13:56:13Z

Taurovenator o 13:54, 2 mar 2021

2021-03-02T13:54:01Z

Dino o 05:37, 15 sty 2021

2021-01-15T05:37:39Z

@@ Linia 145: / Linia 145: @@
 === Lokomocja ===
 [[Plik:Eucoelophysis by Kahless28.jpg|300px|thumb|right|[[Eucoelophysis|Eucelofyz]] ([[Silesauridae|silezauryd]]) biegnący obok [[Dromomeron|dromomerona]] - późnego przedstawiciela lagerpetidów. Autor: [[Jakub Kowalski]].]]
-Naukowcy mieli różne pomysły na temat sposobu poruszania się lagerpetidów. Sugerowano zarówno pełną czworonożność jak i dwunożność. Najciekawsza była jednak hipoteza zaproponowana przez [[Andrea Arcucci|Arcucciego]]. Według niej zwierzęta te miały się poruszać szybkimi skokami. Popierają ją wyniki pomiaru kończyn przedstawicieli tego kladu przeprowadzone przez Gabriela Meyera (Meyer, 2023), z których wynika, że większość znanych lagerpetidów (oprócz [[Faxinalipterus|faksinaliptera]] potrafiła szybko biegać i dobrze skakać. Brak jednak w kręgosłupie znanych lagerpetidów specjalizacji typowych dla takiej formy lokomocji. Hipoteza ta nie znalazła też potwierdzenia w tropach, które wskazują, że były to zwierzęta czworonożne zdolne do dwunożnego biegu. Miednica miała jeszcze prymitywną, krokodylową budowę. Wciąż była szeroka, krótka, z płytką panewką, co wymuszało ustawienie nóg po bokach ciała. Jednak tylne nogi były już bardzo długie. Dawały główną siłą napędową zwierzęciu. W porównaniu do nich przednie łapy były krótkie i służyły głównie do podpierania się. Przez to w czasie biegu tylne nogi wyprzedzały przednie. W czasie chodu, a zwłaszcza biegu, przywodziciele uda i mięsień łonowo-kulszowo-piszczelowy ściągały nogi pod tułów w momencie stąpania. Ruch nóg odbywał się zatem w płaszczyźnie nachylonej pod pewnym kątem do podłoża. Miało to swe odbicie w budowie stopy, która była wyjątkowa wśród [[Dinosauromorpha|dinozauromorfów]]. Lagerpetidy były zwierzętami palcochodnymi. V palec był zredukowany do niewielkiej kości śródstopia. IV był najdłuższy, a kolejne co raz krótsze. Nadawało to stopie trójkątny zarys. Dlatego odbijały się od ziemi głównie na dwóch palcach stopy - III i IV.
+Naukowcy mieli różne pomysły na temat sposobu poruszania się lagerpetidów. Sugerowano zarówno pełną czworonożność jak i dwunożność. Najciekawsza była jednak hipoteza zaproponowana przez [[Andrea Arcucci|Arcucciego]]. Według niej zwierzęta te miały się poruszać szybkimi skokami. Popierają ją wyniki pomiaru kończyn przedstawicieli tego kladu przeprowadzone przez Gabriela Meyera (Meyer, 2023), z których wynika, że większość znanych lagerpetidów (oprócz [[Faxinalipterus|faksinaliptera]] potrafiła szybko biegać i dobrze skakać. Brak jednak w kręgosłupie znanych lagerpetidów specjalizacji typowych dla takiej formy lokomocji. Hipoteza ta nie znalazła też potwierdzenia w tropach, które wskazują, że były to zwierzęta czworonożne zdolne do dwunożnego biegu. Miednica miała jeszcze prymitywną, krokodylową budowę. Wciąż była szeroka, krótka, z płytką panewką, co wymuszało ustawienie nóg po bokach ciała. Jednak tylne nogi były już bardzo długie. Dawały główną siłą napędową zwierzęciu. W porównaniu do nich przednie łapy były krótkie i służyły głównie do podpierania się. Przez to w czasie biegu tylne nogi wyprzedzały przednie. W czasie chodu, a zwłaszcza biegu, przywodziciele uda i mięsień łonowo-kulszowo-piszczelowy ściągały nogi pod tułów w momencie stąpania. Ruch nóg odbywał się zatem w płaszczyźnie nachylonej pod pewnym kątem do podłoża. Miało to swe odbicie w budowie stopy, która była wyjątkowa wśród [[Dinosauromorpha|dinozauromorfów]]. Lagerpetidy były zwierzętami palcochodnymi. V palec był zredukowany do niewielkiej kości śródstopia. IV był najdłuższy, a kolejne co raz krótsze. Nadawało to stopie trójkątny zarys. Dlatego odbijały się od ziemi głównie na dwóch palcach stopy - III i IV. Badania ostatnich lat wskazują, że wczesne lagerpetidy mogły być zwierzętami czworonożnymi, rozstawiającymi swe kończyny na boki, podobnie jaki dzisiejsze  jaszczurki i płazy ogoniaste (Bennet, 2022; Agnolín i in., 2024).
 === Rozmiary ===
 Lagerpetidy były zwierzętami o niewielkich rozmiarach. Ich tropy mierzyły koło czterech, a całe zwierzęta około 40-65 centymetrów długości. Ich masę szacuje się na kilkaset gram do maksymalnie czterech kilo.
@@ Linia 153: / Linia 153: @@
 == Literatura ==
 <small>
 Brusatte, S.L., Niedźwiedzki, G., Butler, R.J. 2010. Footprints pull origin and diversification of dinosaur stem lineage deep into Early Triassic. Proceedings of the Royal Society B, t. 278, nr 1708, str. 1107-1113. [[DOI: 10.1098/rspb.2010.1746]]

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 [[Ornithodira]]
-???[[Dinosauromorpha]] / Pterosauromorpha
+???[[Dinosauromorpha]] / [[Pterosauromorpha]]
 [[Lagerpetidae]] <small>Arcucci, [[1986]]

@@ Linia 103: / Linia 103: @@
 |[[Argentyna]]
 |[[Chañares]] Fm.
-|{{LadynWiek}}
+|{{KarnikWiek}}
 |-
 |'''''[[Kongonaphon|Kongonaphon kely]]'''''

@@ Linia 145: / Linia 145: @@
 === Lokomocja ===
 [[Plik:Eucoelophysis by Kahless28.jpg|300px|thumb|right|[[Eucoelophysis|Eucelofyz]] ([[Silesauridae|silezauryd]]) biegnący obok [[Dromomeron|dromomerona]] - późnego przedstawiciela lagerpetidów. Autor: [[Jakub Kowalski]].]]
-Naukowcy mieli różne pomysły na temat sposobu poruszania się lagerpetidów. Sugerowano zarówno pełną czworonożność jak i dwunożność. Najciekawsza była jednak hipoteza zaproponowana przez [[Andrea Arcucci|Arcucciego]]. Według niej zwierzęta te miały się poruszać szybkimi skokami. Brak jednak w kręgosłupie znanych lagerpetidów specjalizacji typowych dla takiej formy lokomocji. Hipoteza ta nie znalazła też potwierdzenia w tropach, które wskazują, że były to zwierzęta czworonożne zdolne do dwunożnego biegu. Miednica miała jeszcze prymitywną, krokodylową budowę. Wciąż była szeroka, krótka, z płytką panewką, co wymuszało ustawienie nóg po bokach ciała. Jednak tylne nogi były już bardzo długie. Dawały główną siłą napędową zwierzęciu. W porównaniu do nich przednie łapy były krótkie i służyły głównie do podpierania się. Przez to w czasie biegu tylne nogi wyprzedzały przednie. W czasie chodu, a zwłaszcza biegu, przywodziciele uda i mięsień łonowo-kulszowo-piszczelowy ściągały nogi pod tułów w momencie stąpania. Ruch nóg odbywał się zatem w płaszczyźnie nachylonej pod pewnym kątem do podłoża. Miało to swe odbicie w budowie stopy, która była wyjątkowa wśród [[Dinosauromorpha|dinozauromorfów]]. Lagerpetidy były zwierzętami palcochodnymi. V palec był zredukowany do niewielkiej kości śródstopia. IV był najdłuższy, a kolejne co raz krótsze. Nadawało to stopie trójkątny zarys. Dlatego odbijały się od ziemi głównie na dwóch palcach stopy - III i IV.
+Naukowcy mieli różne pomysły na temat sposobu poruszania się lagerpetidów. Sugerowano zarówno pełną czworonożność jak i dwunożność. Najciekawsza była jednak hipoteza zaproponowana przez [[Andrea Arcucci|Arcucciego]]. Według niej zwierzęta te miały się poruszać szybkimi skokami. Popierają ją wyniki pomiaru kończyn przedstawicieli tego kladu przeprowadzone przez Gabriela Meyera (Meyer, 2023), z których wynika, że większość znanych lagerpetidów (oprócz [[Faxinalipterus|faksinaliptera]] potrafiła szybko biegać i dobrze skakać. Brak jednak w kręgosłupie znanych lagerpetidów specjalizacji typowych dla takiej formy lokomocji. Hipoteza ta nie znalazła też potwierdzenia w tropach, które wskazują, że były to zwierzęta czworonożne zdolne do dwunożnego biegu. Miednica miała jeszcze prymitywną, krokodylową budowę. Wciąż była szeroka, krótka, z płytką panewką, co wymuszało ustawienie nóg po bokach ciała. Jednak tylne nogi były już bardzo długie. Dawały główną siłą napędową zwierzęciu. W porównaniu do nich przednie łapy były krótkie i służyły głównie do podpierania się. Przez to w czasie biegu tylne nogi wyprzedzały przednie. W czasie chodu, a zwłaszcza biegu, przywodziciele uda i mięsień łonowo-kulszowo-piszczelowy ściągały nogi pod tułów w momencie stąpania. Ruch nóg odbywał się zatem w płaszczyźnie nachylonej pod pewnym kątem do podłoża. Miało to swe odbicie w budowie stopy, która była wyjątkowa wśród [[Dinosauromorpha|dinozauromorfów]]. Lagerpetidy były zwierzętami palcochodnymi. V palec był zredukowany do niewielkiej kości śródstopia. IV był najdłuższy, a kolejne co raz krótsze. Nadawało to stopie trójkątny zarys. Dlatego odbijały się od ziemi głównie na dwóch palcach stopy - III i IV.
 === Rozmiary ===
 Lagerpetidy były zwierzętami o niewielkich rozmiarach. Ich tropy mierzyły koło czterech, a całe zwierzęta około 40-65 centymetrów długości. Ich masę szacuje się na kilkaset gram do maksymalnie czterech kilo.
@@ Linia 163: / Linia 163: @@
 Langer, M.C., Nesbitt, S.J., Bittencourt, J.S., Irmis, R.B. 2013. Non-dinosaurian Dinosauromorpha. W: Nesbitt S.J., Desojo J.B. i R.B. Irmis (red.) Anatomy, Phylogeny and Palaeobiology of Early Archosaurs and their Kin. Geological Society, London, Special Publications, t. 379, str. 157-186. [[doi: 10.1144/SP379.9]]
-Marsicano, C.A., Irmis, R.B., Mancuso, A.C., Mundil, R., Chemale, F. 2016. The precise temporal calibration of dinosaur origins. Proceedings of the National Academy of Sciences, t. 113, nr 3, str. 509-513.     [[doi: 10.1073/pnas.1512541112]]</small>
+Marsicano, C.A., Irmis, R.B., Mancuso, A.C., Mundil, R., Chemale, F. 2016. The precise temporal calibration of dinosaur origins. Proceedings of the National Academy of Sciences, t. 113, nr 3, str. 509-513.     [[doi: 10.1073/pnas.1512541112]]
 [[Kategoria:Artykuły paleontologiczne]]

@@ Linia 118: / Linia 118: @@
 |[[Brazylia]]
 |[[Caturrita]] Fm.
-|{{KarnikWiek}}-([[noryk]])
+|{{NorykWiek}}
 |-
 |'''''[[Scleromochlus|Scleromochlus taylori]]'''''

@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 |[[USA]]
 |[[Colorado City]]  Fm.
-|{{NorykWiek}}
+|{{KarnikWiek}}-([[noryk]])
 |-
 |'''''[[Dromomeron|Dromomeron romeri]]'''''
@@ Linia 108: / Linia 108: @@
 |[[Madagaskar]]
 |[[Makay]] Fm.
-|{{LadynWiek}}-{{KarnikWiek}}
+|{{LadynWiek}}-([[karnik]])
 |-
 |'''''[[Venetoraptor|Venetoraptor gassenae]]'''''
@@ Linia 118: / Linia 118: @@
 |[[Brazylia]]
 |[[Caturrita]] Fm.
-|{{KarnikWiek}}-{{NorykWiek}}
+|{{KarnikWiek}}-([[noryk]])
 |-
 |'''''[[Scleromochlus|Scleromochlus taylori]]'''''

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 ! '''Systematyka'''
 | [[Archosauria]]
 [[Avemetatarsalia]]
 [[Ornithodira]]
-[[Dinosauromorpha]] / Pterosauromorpha
+???[[Dinosauromorpha]] / Pterosauromorpha
 [[Lagerpetidae]] <small>Arcucci, [[1986]]
@@ Linia 43: / Linia 44: @@
 :''[[Ixalerpeton]]''
 :''[[Lagerpeton]]''
 </small>
 |-
 |colspan=2|{{Dinosauromorpha}}
 |}
-'''Lagerpetidae (lagerpetidy)''' - grupa niewielkich, wyspecjalizowanych [[Dinosauromorpha|dinozauromorfów]], które najwcześniej oddzieliły się od linii dinozaurowej. Znane są tylko z kilku form. Początkowo zostały przez [[Andrea Arcucci|Arcucciego]] (1986) ochrzczone jako Lagerpetonidae, ale według zasad [[ICZN]] była to nazwa nieprawidłowa i została zastąpiona na obecną.
+'''Lagerpetidae (lagerpetidy)''' - grupa niewielkich, wyspecjalizowanych [[Dinosauromorpha|dinozauromorfów]], które najwcześniej oddzieliły się od linii dinozaurowej. Znane są tylko z kilku form. Początkowo zostały przez [[Andrea Arcucci|Arcucciego]] (1986) ochrzczone jako Lagerpetonidae, ale według zasad [[ICZN]] była to nazwa nieprawidłowa i została zastąpiona na obecną. Ostatnie kilka lat badań kwestionuje pozycję lagerpetidów jako dalekich krewnych dinozaurów, lecz oznaczają je jako członków grupy Pterosauromorpha<ref> Kammerer, Christian F.; Nesbitt, Sterling J.; Flynn, John J.; Ranivoharimanana, Lovasoa; Wyss, André R. (2020-07-28). "A tiny ornithodiran archosaur from the Triassic of Madagascar and the role of miniaturization in dinosaur and pterosaur ancestry". Proceedings of the National Academy of Sciences. 117 (30): 17932–17936. https://doi.org/10.1073%2Fpnas.1916631117</ref><ref> Ezcurra, Martín D.; Nesbitt, Sterling J.; Bronzati, Mario; Dalla Vecchia, Fabio Marco; Agnolin, Federico L.; Benson, Roger B. J.; Brissón Egli, Federico; Cabreira, Sergio F.; Evers, Serjoscha W.; Gentil, Adriel R.; et al. (2020-12-09). "Enigmatic dinosaur precursors bridge the gap to the origin of Pterosauria". Nature. 588 (7838): 445–449. https://doi.org/10.1038%2Fs41586-020-3011-4</ref><ref>Baron, Matthew G. (2021-08-20). "The origin of Pterosaurs". Earth-Science Reviews. 221: 103777 https://doi.org/10.1016%2Fj.earscirev.2021.103777</ref>
 == Formalna definicja (''stem-based'') ==
@@ Linia 103: / Linia 108: @@
 |[[Madagaskar]]
 |[[Makay]] Fm.
-|{{LadynWiek}}-([[karnik]])
+|{{LadynWiek}}-{{KarnikWiek}}
 |-
 |forma z Eagle Basin

@@ Linia 110: / Linia 110: @@
 |{{NorykWiek}}
 |-
-|forma z [[Ischigualasto]]
+|<b>PVSJ 883</b> (forma z [[Ischigualasto]])
 |[[Argentyna]]
 |[[Ischigualasto]] Fm.