Taurovenator o 10:55, 24 mar 2024

2024-03-24T10:55:41Z

Mateusz: /* Ekosystem */

2015-03-19T16:45:28Z

‎Ekosystem

Mateusz: Nowe hasło

2015-03-19T16:29:03Z

Nowe hasło

Nowa strona

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Mateusz Tałanda]]
|
|}

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | Formacja Los Colorados
|-
! '''Miąższość''':
| 600m
|-
! '''Wiek''':
| 227-213 [[Ma]] ([[późny trias]], [[noryk]])
|-
! '''Ówczesny klimat''':
| ciepły i wilgotny
|-
! '''Kraj''':
| [[Argentyna]]
|-
! colspan=2 | '''Dinozaury''':
|-
| colspan=2 | [[Prosauropoda|prozauropody]] [[Coloradisaurus|koloradizaur]], jeden nienazwany i [[Riojasaurus|riojazaur]], [[Sauropoda|zauropody]] [[Lessemsaurus|lessemzaur]] i jeden nienazwany (ok. 10m długości), [[Theropoda|teropod]] [[Zupaysaurus|zupajzaur]].
|-
! colspan=2 | '''Inna lądowa fauna:'''
|-
| colspan=2 |dicynodont ''Jachaleria'', aetozaur ''Neoaetosauroides'', krokodylomorfy ''Pseudohesperosuchus'' i ''Hemiprotosuchus'', rauizuch ''Fasolasuchus'', ornitozuchid ''Riojasuchus'', roślinożerny cynodont ''Chaliminia'', żółw ''Palaeochersis'' i nienazwany popozauryd.
|-
! colspan=2 | '''Flora:'''
|-
| colspan=2 | Odciski pni i korzeni średniej wielkości drzew.
|}

== Wstęp ==
'''Los Colorados''' to słynna południowoamerykańska [[formacja]], datowana na 227-213 milionów lat. Dostarczyła naukowcom licznych szczątków wczesnych [[dinozaur]]ów oraz krewniaków krokodyli.

== Położenie ==
[[Formacja]] Los Colorados znajduje się w środkowo-zachodniej [[Argentyna|Argentynie]] w prowincjach San Juan i La Rioja. Powstała na skutek rozciągania się płyty [[Gondwana|Gondwany]], gdy pod koniec [[paleozoik]]u na terenie południo-zachodniej [[Ameryka Południowa|Ameryki Południowej]] utworzył się szereg ośrodków depozycji. Jeden z nich, basen Ischigualasto-Villa Unión jest w całości wypełniony przez grube pokłady przeważnie rzecznych i jeziornych osadów. Najwyższa (najmłodsza) część tego basenu to czerwone warstwy osadzone przez systemy rzek w [[późny trias|późnym triasie]]. To one właśnie tworzą formację Los Colorados. Poniżej znajdują się osady formacji [[Ischigualasto]] i [[Chañares]], a Los Colorados przykrywa niezgodnie formacja Cerro Rajado, prawdopodobnie wieku [[kreda|kredowego]].

== Sedymentacja ==
Osady formacji Los Colorados to głównie średnio- i drobnoziarniste piaskowce. Ku górze co raz większy udział mają iłowce, by ostatecznie zdominować najwyższą część. [[Magnetostratygrafia]] wskazuje, że osady formacji Los Colorados odkładały się przez 14 milionów lat w średnim tempie około 35 metrów na milion lat.

== Klimat ==
Początkowo uważano, że w czasie gromadzenia się osadów, na terenie Los Colorados panował suchy, gorący klimat. Teren miał być porośnięty skąpą roślinnością. Później jednak odrzucono tę hipotezę ze względu na brak szczelin z wysychania, minerałów powstających przy wysychaniu oraz śladów wydm. Brak skamieniałych roślin jest wynikiem wczesnej [[diageneza|diagenezy]]. Natomiast obfitość różnych grup roślinożerców wskazuje raczej na bogatą roślinność. Wspierają to dane sedymentologiczne, świadczące o wilgotnych warunkach.

== Ekosystem ==
Starsze dzieje Los Colorados są słabo poznane. Wiadomo, że na początku (około 225 milionów lat) pasły się tam duże dicynodonty jachalerie, na które polowały nieokreślone [[archozaur]]y.

Najlepiej jest poznana górna część formacji, datowana na około 217-213 milionów lat. Była ona wtedy zasiedlona przez faunę "La Esquina". Zdominowana ona była przez różne grupy archozaurów - zarówno te roślinożerne jak i mięsożerne. Do tych pierwszych należał średniej wielkości aetozaur ''Neoaetosauroides''. Chronił on swoje ciało przed drapieżnikami pancerzem z kostnych płytek. Główną grupę roślinożerców stanowiły jednak [[Prosauropoda|prozauropody]] i [[Sauropoda|zauropody]]. Były zróżnicowane na około 5 osobnych [[gatunek|gatunków]] i miały rozmiary od 3 do 10 metrów. Najliczniejszy z nich był [[Riojasaurus|riojazaur]], który jest znany z wielu osobników różnego wieku. Oprócz niego występowały [[Coloradisaurus|koloradizaur]], [[Lessemsaurus|lessemzaur]] i dwa nienazwane gatunki. Dzięki długim szyjom mogły sięgać także po wysoką roślinność.

Proporcje między [[dinozaur]]ami a innymi archozaurami wśród drapieżników były odwrotne niż u jaroszy. Tu przeważali krewniacy krokodyli. Krokodylomorfy, takie jak ''Pseudohesperosuchus'' i ''Hemiprotosuchus'', były małe i czworonożne. Oba miały długie i smukłe kończyny. W przeciwieństwie do dzisiejszych krewniaków, żyły całkowicie na lądzie. Postrachem wszystkich gadów był ogromny rauizuch ''Fasolasuchus''. Jego głowa mierzyła prawie metr długości. Mógł polować nawet na największe zauropody i prozauropody. Natomiast ornitozuchid ''Riojasuchus'' był średniej wielkości drapieżnikiem, prawdopodobnie wywodzącym się z ''Venaticosuchus'' z formacji [[Ischigualasto]]. Oba są krewnymi ''Ornithosuchus'' z Anglii. Teropody były rzadkie. Znaleziono przynajmniej dwa osobniki. Jednego nazwano [[Zupaysaurus|zupajzaur]], a drugi jest zbyt słabo zachowany, by go dokładniej oznaczyć. Zupajzaur mierzył 3 metry długości i wybierał niewielkie ofiary, takie jak cynodont ''Chaliminia''. Jest on znany tylko z jednego okazu. Jego czaszka mierzy kilka centymetrów długości. Żywił się roślinami. Oprócz nich występowały duże żółwie. Ich karapaksy mierzyły prawie 70 centymetrów długości. Głowa była mała, a ogon długi, lecz pozbawiony [[osteodermy|osteoderm]]. Należały do [[rodzaj]]u ''Palaeochersis''. Co ciekawe, znaleziono je tylko w jednym miejscu.

== Bibliografia ==

Arcucci, A.B., Marsicano, C.A., Caselli, A.T. 2004. Tetrapod association and palaeoenvironment of the Los Colorados Formation (Argentina): a significant sample from Western Gondwana at the end of the Triassic. Geobios, t. 37, nr 5, str. 557–568. [[doi:10.1016/j.geobios.2003.04.008]]

Ezcurra, M.D., Apaldetti, C. 2012. A robust sauropodomorph specimen from the Upper Triassic of Argentina and insights on the diversity of the Los Colorados Formation. Proceedings of the Geologists' Association. [[doi:10.1016/j.pgeola.2011.05.002]]

Kent, D.V., Malnis, P.S., Colombi, C.E., Alcober, O.A., Martínez R.N. 2014. Age constraints on the dispersal of dinosaurs in the Late Triassic from magnetochronology of the Los Colorados Formation (Argentina). PNAS, t. 111 nr 22, str. 7958–7963. [[doi: 10.1073/pnas.1402369111]]

Novas, F. 2009. The Age of Dinosaurs in South America. Indiana University Press, str. 1-452.

[[Kategoria: Formacje]]
[[Kategoria: Formacje triasowe]]
[[Kategoria: Formacje Ameryki Południowej]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:55, 24 mar 2024
Linia 68:		Linia 68:
	[[Kategoria: Formacje triasowe]]		[[Kategoria: Formacje triasowe]]
	[[Kategoria: Formacje Ameryki Południowej]]		[[Kategoria: Formacje Ameryki Południowej]]
		+	[[Kategoria:Formacje Argentyny]]

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 == Ekosystem ==
-Starsze dzieje Los Colorados są słabo poznane. Wiadomo, że na początku (około 225 milionów lat) pasły się tam duże dicynodonty jachalerie, na które polowały nieokreślone [[archozaur]]y.
+Starsze dzieje Los Colorados są słabo poznane. Wiadomo, że na początku (około 225 milionów lat) pasły się tam duże dicynodonty jachalerie, na które polowały nieokreślone [[Archosauria|archozaury]].
 Najlepiej jest poznana górna część formacji, datowana na około 217-213 milionów lat. Była ona wtedy zasiedlona przez faunę "La Esquina". Zdominowana ona była przez różne grupy archozaurów - zarówno te roślinożerne jak i mięsożerne. Do tych pierwszych należał średniej wielkości aetozaur ''Neoaetosauroides''. Chronił on swoje ciało przed drapieżnikami pancerzem z kostnych płytek. Główną grupę roślinożerców stanowiły jednak [[Prosauropoda|prozauropody]] i [[Sauropoda|zauropody]]. Były zróżnicowane na około 5 osobnych [[gatunek|gatunków]] i miały rozmiary od 3 do 10 metrów. Najliczniejszy z nich był [[Riojasaurus|riojazaur]], który jest znany z wielu osobników różnego wieku. Oprócz niego występowały [[Coloradisaurus|koloradizaur]], [[Lessemsaurus|lessemzaur]] i dwa nienazwane gatunki. Dzięki długim szyjom mogły sięgać także po wysoką roślinność.

Los Colorados - Historia wersji

Taurovenator o 10:55, 24 mar 2024

Mateusz: /* Ekosystem */

Mateusz: Nowe hasło