Mapusaurus - Historia wersji

Paweł o 09:39, 22 cze 2025

2025-06-22T09:39:53Z

Paweł o 09:39, 22 cze 2025

2025-06-22T09:39:03Z

Paweł o 07:44, 18 sty 2025

2025-01-18T07:44:06Z

Paweł: /* Spis gatunków */

2025-01-17T21:04:52Z

‎Spis gatunków

Paweł: /* Spis gatunków */

2025-01-17T21:04:32Z

‎Spis gatunków

Paweł o 21:03, 17 sty 2025

2025-01-17T21:03:35Z

Paweł: Taurovenator to odrębny takson - za Aranciaga Rolando i in., 2024

2024-10-12T14:01:21Z

Taurovenator to odrębny takson - za Aranciaga Rolando i in., 2024

Paweł: /* Spis gatunków */

2024-02-10T16:33:40Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: /* Budowa */

2024-02-10T12:01:26Z

‎Budowa

Paweł o 20:09, 15 paź 2023

2023-10-15T20:09:09Z

@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 [[Giganotosaurinae]] = [[Giganotosaurini]]
   |grafika                = Mapusaurus_Edyta_Felcyn.jpg
-  |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Mapusaurus''. Autorka: Edyta Felcyn.</small><br>
+  |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Mapusaurus''. Autorka: Edyta Felcyn.
 [[Plik:Mapusaurus Scale.svg|350px]]
 <small>Porównanie rozmiarów osobników ''Mapusaurus'' do człowieka. Autor: Slate Weasel. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mapusaurus_Scale.svg]</small>

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = mięsożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
-<small>([[formacja]] [[Huincul]])</small>
+<small>(górne warstwy [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|97|94}}
 ok. 97-94 [[Ma]] <ref>Canale i in., 2022</ref><br>
@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 W badaniu przeprowadzonym przez Canale i in. (2015) stwierdzono, że ''Mapusaurus'' wykazywał heterochronię. Jest to proces ewolucyjny, polegający na zmianie tempa i czasie rozwoju organizmu w stosunku do swoich przodków<ref>https://upwikipl.top/wiki/heterochrony</ref>. U ''Mapusaurus'' największe zmiany zachodziły w budowie czaszki. Najmłodsze osobniki miały dodatkowe okna w szczęce, które wraz ze wzrostem zanikały. Inną zauważalną zmianą rozwojową była redukcja pneumatyczności szczęki. Podobny proces występował u ''[[Allosaurus]]'' oraz innych przedstawicieli [[Allosauroidea]].
-===Patologie===
+===Paleopatologie===
 [[Plik:Mapusaurus bones.png|thumb|Zmiany patologiczne na kościach ''Mapusaurus''. Źródło: Bell i Coria, 2013 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mapusaurus_bones.png]]]
 Na szczątkach ''Mapusaurus'' odnaleziono nieprawidłowości na kręgu szyjnym, dwóch żebrach, paliczku stopy i kości biodrowej. Uważa się, że były spowodowane urazami (dwa przypadki), zakażeniami  (dwa przypadki) i innym czynnikiem (jeden przypadek) obecny u co najmniej jednego osobnika. Ustalono, że u dużych teropodów ([[abelizauryd]]y, [[allozauryd]]y, [[karcharodontozauryd]]y, [[tyranozauryd]]y) zmiany patologiczne na kościach były stosunkowo rzadkie (7-19% osobników). Najczęstszą przyczyną występowania patologii były urazy, które były spowodowane niebezpiecznym stylem życia drapieżników (Bell i Coria, 2013).
@@ Linia 70: / Linia 70: @@
 ===Paleośrodowisko===
-Zobacz: [[Huincul#Paleośrodowisko]]
+Zobacz: [[Huincul#Paleośrodowisko]].
 ==Etymologia==
@@ Linia 95: / Linia 95: @@
 <small> Bell, P. R., & Coria, R. A. (2013). "Palaeopathological survey of a population of ''Mapusaurus'': (Theropoda: Carcharodontosauridae) from the Late Cretaceous Huincul Formation, Argentina". PloS one, 8(5), e63409. [[doi:10.1371/journal.pone.0063409]]
-Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]]
+Canale, J. I., Apesteguía, S., Gallina, P. A., Mitchell, J., Smith, N. D., Cullen, T. M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F. A., & Makovicky, P. J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]]
 Canale, J. I., Novas, F. E., Salgado, L., & Coria, R. A. (2015). "Cranial ontogenetic variation in Mapusaurus roseae (Dinosauria: Theropoda) and the probable role of heterochrony in carcharodontosaurid evolution". Paläontologische Zeitschrift, 89(4), 983-993. [[doi:10.1007/s12542-014-0251-3]]
-Carrano, M.T., Benson, R.B.J. & Sampson, S.D. (2012) "The phylogeny of Tetanurae (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 10(2), 211-300. [[doi: 10.1080/14772019.2011.630927]]
+Carrano, M. T., Benson, R. B. J., & Sampson, S. D. (2012). "The phylogeny of Tetanurae (Dinosauria: Theropoda)". Journal of Systematic Palaeontology, 10(2), 211-300. [[doi: 10.1080/14772019.2011.630927]]
-Coria, R.A. & Currie, P.J. (2006) "A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina" Geodiversitas, 28(1), 71-118. [https://app.ingemmet.gob.pe/biblioteca/pdf/Geodiv28-1-71.pdf]
+Coria, R. A., & Currie, P. J. (2006). "A new carcharodontosaurid (Dinosauria, Theropoda) from the Upper Cretaceous of Argentina". Geodiversitas, 28(1), 71-118. [https://app.ingemmet.gob.pe/biblioteca/pdf/Geodiv28-1-71.pdf]
 Coria, R. A., Currie, P. J., Ortega, F., & Baiano, M. A. (2020). "An Early Cretaceous, medium-sized carcharodontosaurid theropod (Dinosauria, Saurischia) from the Mulichinco Formation (upper Valanginian), Neuquén Province, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 111, 104319. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104319]]
-Coria, R.A. & Salgado, L. (1995) "A new giant carnivorous dinosaur from the Cretaceous of Patagonia" Nature, 377, 225-226.
+Coria, R. A. & Salgado, L. (1995). "A new giant carnivorous dinosaur from the Cretaceous of Patagonia". Nature, 377, 225-226.
-Mazzetta, G.V., Christiansen, P. & Fariña, R.A. (2004) "Giants and Bizarres: Body Size of Some Southern South American Cretaceous Dinosaurs" Historical Biology, 16, 71-83.
+Mazzetta, G. V., Christiansen, P. & Fariña, R. A. (2004) "Giants and Bizarres: Body Size of Some Southern South American Cretaceous Dinosaurs" Historical Biology, 16, 71-83.
-Motta, M. J.,  Aranciaga Rolando, A. M., Rozadilla, S., Agnolín, F. E., Chimento, N., R., Egli, F., B., Novas, F. E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[https://www.researchgate.net/publication/304013683_NEW_THEROPOD_FAUNA_FROM_THE_UPPER_CRETACEOUS_HUINCUL_FORMATION_OF_NORTHWESTERN_PATAGONIA_ARGENTINA]
+Motta, M. J.,  Aranciaga Rolando, A. M., Rozadilla, S., Agnolín, F. E., Chimento, N., R., Egli, F., B., &  Novas, F. E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[https://www.researchgate.net/publication/304013683_NEW_THEROPOD_FAUNA_FROM_THE_UPPER_CRETACEOUS_HUINCUL_FORMATION_OF_NORTHWESTERN_PATAGONIA_ARGENTINA]
-Mortimer, online [https://theropoddatabase.com/Carnosauria.htm#Mapusaurusroseae]
+Mortimer, online [https://theropoddatabase.github.io/Carnosauria.htm#Mapusaurusroseae]
-Therrien, F. & Henderson, D.M. (2007) "My theropod is bigger than yours...or not: estimating body size from skull length in theropods" Journal of Vertebrate Paleontology, 27(1), 108-115.
+Therrien, F. & Henderson, D. M. (2007). "My theropod is bigger than yours...or not: estimating body size from skull length in theropods". Journal of Vertebrate Paleontology, 27(1), 108-115.
 http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=478&Itemid=103

← poprzednia wersja		Wersja z 07:44, 18 sty 2025
Linia 25:		Linia 25:

	[[Allosauroidea]]		[[Allosauroidea]]
−
−	~~[[Carcharodontosauriformes]]~~

	[[Carcharodontosauridae]]		[[Carcharodontosauridae]]

@@ Linia 87: / Linia 87: @@
 |-
 |{{V| ''M. roseae''}}
-| {{Kpt|[[Coria]]}} i {{Kpt|[[Curri]}}, [[2006]]
+| {{Kpt|[[Coria]]}} i {{Kpt|[[Currie]]}}, [[2006]]
 |-
 | = "Mapusaurus rosae"

@@ Linia 87: / Linia 87: @@
 |-
 |{{V| ''M. roseae''}}
-| {{Kpt|Coria}} i {{Kpt|Currie}}, 2006
+| {{Kpt|[[Coria]]}} i {{Kpt|[[Curri]}}, [[2006]]
 |-
 | = "Mapusaurus rosae"
-| {{Kpt|Papolio}}, 2004
+| {{Kpt|Papolio}}, [[2004]]
 | ''[[nomen nudum]]''
 |}

← poprzednia wersja		Wersja z 21:03, 17 sty 2025
Linia 25:		Linia 25:

	[[Allosauroidea]]		[[Allosauroidea]]
		+
		+	[[Carcharodontosauriformes]]

	[[Carcharodontosauridae]]		[[Carcharodontosauridae]]

@@ Linia 94: / Linia 94: @@
 | ''[[nomen nudum]]''
 |-
-| = ''T. violantei''
+| = ''Taurovenator violantei''
 | {{Kpt|[[Motta]], [[Alexis Rolando|Rolando]], [[Sebastian Rozadilla|Rozadilla]], [[Federico Agnolin|Agnolin]], [[Nicolas Chimento|Chimento]], [[Federico Egli|Egli]]}} i {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, [[2016]]
 |-

@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 ===Budowa===
 [[Plik:Mapusaurus.jpg|thumb|300px|Zrekonstruowane czaszki ''Mapusaurus''. Fot. Kabacchi [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mapusaurus.jpghttps://commons.wikimedia.org/wiki/File:Mapusaurus_skulls.jpg]]]
-''Mapusaurus'' był ogromnym, dwunożnym drapieżnikiem stanowiącym zagrożeniem dla większości współczesnych mu zwierząt. Wykazywał odmienną budowę czaszki od swojego kuzyna ''[[Giganotosaurus]]''. Charakteryzował się grubymi, zrogowaciałymi, niewykształconymi bruzdami znajdującymi się na nosie. Nad oczami znajdowały się niewielkie różki. Miał dużą czaszkę z licznymi, ostrymi zębami znajdującymi się na kościach szczękową. Od ''[[Giganotosaurus]]'' różnił się również brakiem drugiego otworu pneumatycznego na kości kwadratowej, zakrzywionym trzonem kości kulszowej oraz bardziej smukłą kością strzałkową (Coria i Currie, 2006; Carrano i in., 2012).
+''Mapusaurus'' był ogromnym, dwunożnym drapieżnikiem stanowiącym zagrożeniem dla większości współczesnych mu zwierząt. Wykazywał odmienną budowę czaszki od swojego kuzyna ''[[Giganotosaurus]]''. Charakteryzował się grubymi, zrogowaciałymi, niewykształconymi bruzdami znajdującymi się na nosie. Nad oczami znajdowały się niewielkie różki. Miał dużą czaszkę z licznymi, ostrymi zębami. Od ''[[Giganotosaurus]]'' różnił się również brakiem drugiego otworu pneumatycznego na kości kwadratowej, zakrzywionym trzonem kości kulszowej oraz bardziej smukłą kością strzałkową (Coria i Currie, 2006; Carrano i in., 2012).
 ===Ontogeneza i heterochronia===

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
   |nazwa                  = ''Mapusaurus'' (mapuzaur)
   |długość                = 12,7 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-  |wysokość               =
+  |wysokość               = ok. 3,7 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |masa                   = 7,6 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |dieta                  = mięsożerny