Natovenator - Historia wersji

Paweł o 08:15, 22 lut 2024

2024-02-22T08:15:03Z

Dino: Udanoceratops jest znany z Djadokhta, a kwezytozaur nie jest pewne czy pochodzi z Baruungoyot czy z Nemegt

2023-02-01T10:59:21Z

Udanoceratops jest znany z Djadokhta, a kwezytozaur nie jest pewne czy pochodzi z Baruungoyot czy z Nemegt

Paweł o 20:16, 31 gru 2022

2022-12-31T20:16:13Z

Kamil Kamiński: /* Budowa i paleobiologia */

2022-12-31T17:10:00Z

‎Budowa i paleobiologia

Kamil Kamiński o 17:08, 31 gru 2022

2022-12-31T17:08:02Z

Kriolofozaur o 16:44, 31 gru 2022

2022-12-31T16:44:51Z

Kriolofozaur o 16:08, 31 gru 2022

2022-12-31T16:08:58Z

Kriolofozaur o 15:54, 31 gru 2022

2022-12-31T15:54:28Z

Nazuul: Ajmak południowogobijski to nazwa własna = wielką, "Fig." na polski

2022-12-03T13:03:22Z

Ajmak południowogobijski to nazwa własna = wielką, "Fig." na polski

Paweł: Poprawki

2022-12-03T12:56:35Z

Poprawki

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Natovenator'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[dromeozauryd]]a żyjącego w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenach dzisiejszej Mongolii. Został opisany przez Lee i wspólników w 2022 roku.
+''Natovenator'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[dromeozauryd]]a żyjącego w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszej Mongolii. Został opisany przez Lee i wspólników w 2022 roku.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 59: / Linia 59: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Natovenator''}}
-| {{Kpt|Lee, Lee, [[Philip Currie|Currie]], Sissons, Park, Kim, Barsbold i Tsogtbaatar}}, [[2022]]
+| {{Kpt|Lee, Lee, [[Philip Currie|Currie]], Sissons, Park, Kim, Barsbold}} i {{Kpt|Tsogtbaatar}}, [[2022]]
 |-
 | {{V|''N. polydontus''}}
-| {{Kpt|Lee, Lee, [[Philip Currie|Currie]], Sissons, Park, Kim, Barsbold i Tsogtbaatar}}, 2022
+| {{Kpt|Lee, Lee, [[Philip Currie|Currie]], Sissons, Park, Kim, Barsbold}} i {{Kpt|Tsogtbaatar}}, 2022
 |}

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 ==Paleoekologia==
-W środowisku natowenatora żyło wiele zwierząt: ssaki, jaszczurki, oraz dinozaury: [[Dromaeosauridae|dromeozaurydy]] ''[[Shri]]'' i ''[[Kuru]]'', ptaki, [[Protoceratopsidae|protoceratopsydy]] ''[[Bagaceratops]]'' i ''[[Breviceratops]]'' oraz duży [[Leptoceratopsidae|leptoceratopsyd]] ''[[Udanoceratops]]'', [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]], bliski krewny ''Natovenator'' ''[[Hulsanpes]]'' oraz [[Titanosauria|tytanozaur]]  ''[[Quaesitosaurus]]''.W tym środowisku żyły również ''[[Tylocephale]]'', [[Alvarezsauridae|alwarezaurydy]] np. ''[[Ceratonykus]]'' oraz [[Ankylosauria|ankylozaury]] takie jak ''[[Tarchia]]''. Prawdopodobnie z większością tych zwierząt nie wchodził sobie w drogę, choć niektórzy roślinożercy zapewne jedli wodne rośliny w zbiornikach, w których polował.
+W środowisku natowenatora żyło wiele zwierząt: ssaki, jaszczurki, oraz dinozaury: [[Dromaeosauridae|dromeozaurydy]] ''[[Shri]]'' i ''[[Kuru]]'', ptaki, [[Protoceratopsidae|protoceratopsydy]] ''[[Bagaceratops]]'' i ''[[Breviceratops]]'', [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]], oraz bliski krewny ''Natovenator'' ''[[Hulsanpes]]''. W tym środowisku żyły również ''[[Tylocephale]]'', [[Alvarezsauridae|alwarezaurydy]] np. ''[[Ceratonykus]]'' oraz [[Ankylosauria|ankylozaury]] takie jak ''[[Tarchia]]''. Prawdopodobnie z większością tych zwierząt nie wchodził sobie w drogę, choć niektórzy roślinożercy zapewne jedli wodne rośliny w zbiornikach, w których polował.
 ==Etymologia==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Natovenator''}}
 {{Opis
-  |Autor                  = [[Paweł Konarzewski]]
+  |Autor                  = [[Paweł Konarzewski]], [[Szymon Jagusztyn]]
-  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]], [[Szymon Jagusztyn]]
+  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
   |nazwa                  = ''Natovenator'' (natowenator)
-  |długość                = ok. 60 cm<ref>Oszacowanie własne (PK) na podstawie ryc. 4 w Lee i in., 2022</ref>
+  |długość                = ok. 60 cm <ref>Oszacowanie własne (PK) na podstawie ryc. 4 w Lee i in., 2022</ref>
   |wysokość               =
   |dieta                  = mięsożerny
@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ==Systematyka==
 Według analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez autorów opisu omawiany teropod jest najbliżej spokrewniony z ''[[Hulsanpes]]'' i ''[[Mahakala]]''  oraz nieco dalej z ''[[Halszkaraptor]]'', którego nazwa pochodzi od [[Halszka Osmólska|polskiej paleontolożki]]. Wszystkie te dinozaury należą do podrodziny [[Halszkaraptorinae]].
 ==Etymologia==
 Nazwa rodzajowa ''Natovenator'' to połączenie łacińskiego słowa ''nato'' (pływać) i ''venator'' (myśliwy). Całą nazwa dosłownie oznacza "pływający myśliwy". Odnosi się ona do diety związanej z rybami oraz hipotetycznego półwodnego trybu życia. Epitet gatunkowy ''polydontus'' to połączenie greckich słów ''polys'' (wiele) i ''odous'' (zęby) i razem można przetłumaczyć jako  "wielozębny". Nawiązuje do dużej ilości zębów, które posiadał.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 63: / Linia 64: @@
 | {{Kpt|Lee, Lee, [[Philip Currie|Currie]], Sissons, Park, Kim, Barsbold i Tsogtbaatar}}, 2022
 |}
 ==Bibliografia==

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Budowa i paleobiologia==
-''Natovenator'' był niewielkim [[dromeozauryd]]em z długą, lekko zbudowaną czaszkę wraz z długim pyskiem i dużymi oczodołami. Niektóre jego [[autapomorfia|autapomorfie]] to mn. szeroki rowek na górnej powierzchni [[kość przedszczękowa|kości przedszczękowej]], wydłużony wyrostek nosowy [[kość szczękowa|kości przedszczękowej]], zachodzący na [[kość nosowa|kości nosowe]]. W kości przedszczękowej znajdowało się 13 dużych podobnych do siekaczy zębów. Trzy pierwsze zęby z kości szczękowej były znacznie zmniejszone i zgrupowane razem z następnym zębem bez żadnych oddzieleń przegrodami międzyzębowymi. Zęby na kości przedszczękowej różniły się od tych w kości szczękowej, u natowenatora występował więc wyraźny heterodontyzm . Unikalna była też budowa  kości czaszki m.in. [[kość potyliczna|wyrostka potylicznego]] i [[kość skrzydłowa| kości skrzydłowej]]. Jego żebra były skierowane do tyłu, przez to miał opływowy kształt, co nie zostało dotąd stwierdzone u nieptasich teropodów. Kości śródręcza II były w kształcie klepsydry z wyraźnie wklęsłymi powierzchniami bocznymi.  W kręgach szyjnych nie było [[pleurocel|pleuroceli]], czyli wgłębień na bocznej części kręgu.
+''Natovenator'' był niewielkim [[dromeozauryd]]em z długą, lekko zbudowaną czaszkę wraz z długim pyskiem i dużymi oczodołami. Niektóre jego [[autapomorfia|autapomorfie]] to mn. szeroki rowek na górnej powierzchni [[kość przedszczękowa|kości przedszczękowej]], wydłużony wyrostek nosowy [[kość szczękowa|kości przedszczękowej]], zachodzący na [[kość nosowa|kości nosowe]]. W kości przedszczękowej znajdowało się 13 dużych podobnych do siekaczy zębów. Trzy pierwsze zęby z kości szczękowej były znacznie zmniejszone i zgrupowane razem z następnym zębem bez żadnych oddzieleń przegrodami międzyzębowymi. Zęby na kości przedszczękowej różniły się od tych w kości szczękowej, u natowenatora występował więc wyraźny heterodontyzm. Unikalna była też m.in. budowa [[kość potyliczna|wyrostka potylicznego]] i [[kość skrzydłowa| kości skrzydłowej]]. Jego żebra były skierowane do tyłu, przez to miał opływowy kształt, co nie zostało dotąd stwierdzone u nieptasich teropodów. Kości śródręcza II były w kształcie klepsydry z wyraźnie wklęsłymi powierzchniami bocznymi.  W kręgach szyjnych nie było [[pleurocel|pleuroceli]], czyli wgłębień na bocznej części kręgu.
-Lee i in. (2022) sugerują, że ''Natovenator'' podobnie jak ''[[Halszkaraptor]]'' był przystosowywany do wodnego trybu życia. Miał on opływowe ciało ułatwiające pływanie. Jest to przykład [[konwergencja|ewolucji konwergentej]] z ptakami nurkującymi. Można wymienić również inne cechy jako przystosowanie do wodnego trybu życia: wzrost liczby zębów, zredukowane przednie zęby szczękowe, obecność rozwiniętego splotu naczyniowo-nerwowego w kości przedszczękowej, który zapewne był zakończony receptorami, cofnięcie nozdrzy w celu ułatwienia oddychania  podczas przebywania w wodzie, wydłużenie szyi(która nie była  tak długa jak u ''[[Halszkaraptor]]'', budowę [[kręg|kręgów szyjnych i ogonowych]] oraz spłaszczenie kości długich kończyn przednich. Cechy te występowały również u żółwi, plezjozaurów i [[spinozauryd]]ów. Pod wodą poruszał się za pomocą krótkich przednich kończyn oraz głównie długich tylnych. Przyczyna opóźnionego schematu wymiany zębów przedszczękowych jest nieznana, aczkolwiek mogła mieć związek z wodnym pokarmem. Intrygujące są też ślady ugryzień na szczęce tego dinozaura. Ich sprawca również nie jest znany.
+Lee i in. (2022) sugerują, że ''Natovenator'' podobnie jak ''[[Halszkaraptor]]'' był przystosowywany do wodnego trybu życia. Miał on opływowe ciało ułatwiające pływanie. Jest to przykład [[konwergencja|ewolucji konwergentej]] z ptakami nurkującymi. Można wymienić również inne cechy jako przystosowanie do wodnego trybu życia: wzrost liczby zębów, zredukowane przednie zęby szczękowe, obecność rozwiniętego splotu naczyniowo-nerwowego w kości przedszczękowej, który zapewne był zakończony receptorami, cofnięcie nozdrzy w celu ułatwienia oddychania  podczas przebywania w wodzie, wydłużenie szyi (która nie była  tak długa jak u ''[[Halszkaraptor]]'', budowę [[kręg|kręgów szyjnych i ogonowych]] oraz spłaszczenie kości długich kończyn przednich. Cechy te występowały również u żółwi, plezjozaurów i [[spinozauryd]]ów. Pod wodą poruszał się za pomocą krótkich przednich kończyn oraz głównie długich tylnych. Przyczyna opóźnionego schematu wymiany zębów przedszczękowych jest nieznana, aczkolwiek mogła mieć związek z wodnym pokarmem. Intrygujące są też ślady ugryzień na szczęce tego dinozaura. Ich sprawca również nie jest znany.
 ==Systematyka==

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Budowa i paleobiologia==
-''Natovenator'' był niewielkim [[dromeozauryd]]em z długą, lekko zbudowaną czaszkę wraz z długim pyskiem i dużymi oczodołami. Niektóre jego [[autapomorfia|autapomorfie]] to mn. szeroki rowek na górnej powierzchni [[kość przedszczękowa|kości przedszczękowej]], wydłużony wyrostek nosowy [[kość szczękowa|kości przedszczękowej]], zachodzący na [[kość nosowa|kości nosowe]]. W kości przedszczękowej znajdowało się 13 dużych podobnych do siekaczy zębów. Trzy pierwsze zęby z kości szczękowej były znacznie zmniejszone i zgrupowane razem z następnym zębem bez żadnych oddzieleń przegrodami międzyzębowymi. Zęby na kości przedszczękowej różniły się od tych w kości szczękowej, co świadczy o heterodontyzmie tego dinozaura . Unikalna była też budowa  kości czaszki mn. [[kość potyliczna|wyrostka potylicznego]] i [[kość skrzydłowa| kości skrzydłowej]]. Jego żebra były skierowane do tyłu, przez to miał opływowy kształt, co nie zostało dotąd stwierdzone u nieptasich teropodów. Kości śródręcza II były w kształcie klepsydry z wyraźnie wklęsłymi powierzchniami bocznymi.  W kręgach szyjnych nie było [[pleurocel|pleuroceli]], czyli wgłębień na bocznej części kręgu.
+''Natovenator'' był niewielkim [[dromeozauryd]]em z długą, lekko zbudowaną czaszkę wraz z długim pyskiem i dużymi oczodołami. Niektóre jego [[autapomorfia|autapomorfie]] to mn. szeroki rowek na górnej powierzchni [[kość przedszczękowa|kości przedszczękowej]], wydłużony wyrostek nosowy [[kość szczękowa|kości przedszczękowej]], zachodzący na [[kość nosowa|kości nosowe]]. W kości przedszczękowej znajdowało się 13 dużych podobnych do siekaczy zębów. Trzy pierwsze zęby z kości szczękowej były znacznie zmniejszone i zgrupowane razem z następnym zębem bez żadnych oddzieleń przegrodami międzyzębowymi. Zęby na kości przedszczękowej różniły się od tych w kości szczękowej, u natowenatora występował więc wyraźny heterodontyzm . Unikalna była też budowa  kości czaszki m.in. [[kość potyliczna|wyrostka potylicznego]] i [[kość skrzydłowa| kości skrzydłowej]]. Jego żebra były skierowane do tyłu, przez to miał opływowy kształt, co nie zostało dotąd stwierdzone u nieptasich teropodów. Kości śródręcza II były w kształcie klepsydry z wyraźnie wklęsłymi powierzchniami bocznymi.  W kręgach szyjnych nie było [[pleurocel|pleuroceli]], czyli wgłębień na bocznej części kręgu.
 Lee i in. (2022) sugerują, że ''Natovenator'' podobnie jak ''[[Halszkaraptor]]'' był przystosowywany do wodnego trybu życia. Miał on opływowe ciało ułatwiające pływanie. Jest to przykład [[konwergencja|ewolucji konwergentej]] z ptakami nurkującymi. Można wymienić również inne cechy jako przystosowanie do wodnego trybu życia: wzrost liczby zębów, zredukowane przednie zęby szczękowe, obecność rozwiniętego splotu naczyniowo-nerwowego w kości przedszczękowej, który zapewne był zakończony receptorami, cofnięcie nozdrzy w celu ułatwienia oddychania  podczas przebywania w wodzie, wydłużenie szyi(która nie była  tak długa jak u ''[[Halszkaraptor]]'', budowę [[kręg|kręgów szyjnych i ogonowych]] oraz spłaszczenie kości długich kończyn przednich. Cechy te występowały również u żółwi, plezjozaurów i [[spinozauryd]]ów. Pod wodą poruszał się za pomocą krótkich przednich kończyn oraz głównie długich tylnych. Przyczyna opóźnionego schematu wymiany zębów przedszczękowych jest nieznana, aczkolwiek mogła mieć związek z wodnym pokarmem. Intrygujące są też ślady ugryzień na szczęce tego dinozaura. Ich sprawca również nie jest znany.

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
   |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
   |nazwa                  = ''Natovenator'' (natowenator)
-  |długość                = ok. 60 cm <ref>Oszacowanie własne (PK) na podstawie Fig. 4 w Lee i in., 2022</ref>
+  |długość                = ok. 60 cm<ref>Oszacowanie własne (PK) na podstawie ryc. 4 w Lee i in., 2022</ref>
   |wysokość               =
   |dieta                  = mięsożerny
   |miejsce                =
-[[Mongolia]] - ajmak południowogobijski
+[[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski
 <small>([[formacja]] [[Baruungoyot]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|83.6|72.1}}