Neuquensaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 21:15, 20 wrz 2026

2026-09-20T21:15:16Z

Paweł: uzupełnienia

2026-09-20T12:29:50Z

uzupełnienia

Paweł: uzupełnienia

2025-09-05T10:38:40Z

uzupełnienia

Podgląd zmian

Taurovenator o 13:48, 24 kwi 2020

2020-04-24T13:48:57Z

Kamil Kamiński o 20:13, 5 lis 2019

2019-11-05T20:13:36Z

Kamil Kamiński: /* Wstęp */

2019-11-04T20:10:07Z

‎Wstęp

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2019-11-04T16:34:34Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: /* Budowa */

2019-10-28T06:06:56Z

‎Budowa

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2019-10-27T19:17:38Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński o 19:16, 27 paź 2019

2019-10-27T19:16:25Z

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Neuquensaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiej wielkości [[Sauropoda|zauropoda]] z [[klad]]u [[Titanosauria]] żyjącego w późnej kredzie na obszarach dzisiejszej Argentyny. Został on pierwotnie opisany przez Lydekkera jako kolejny gatunek wątpliwego rodzaju ''[[Titanosaurus]]'' (1893). Następnie dinozaur ten był łączony z rodzajem ''[[Saltasaurus]]''. W 1986 r. argentyński paleontolog [[Jaime Powell]] przeniósł go do nowego rodzaju ''Neuquensaurus'', jednak z naukowego punktu widzenia stał się on ważną nazwą dopiero w 1992 r.
+''Neuquensaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[Sauropoda|zauropoda]] z [[klad]]u [[Titanosauria]] żyjącego w późnej kredzie na obszarach dzisiejszej Argentyny. Został on pierwotnie opisany przez Lydekkera jako kolejny gatunek wątpliwego rodzaju ''[[Titanosaurus]]'' (1893). Następnie dinozaur ten był łączony z rodzajem ''[[Saltasaurus]]''. W 1986 r. argentyński paleontolog [[Jaime Powell]] przeniósł go do nowego rodzaju ''Neuquensaurus'', jednak z naukowego punktu widzenia stał się on ważną nazwą dopiero w 1992 r.
 ==Etymologia==
@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 Zurriaguz (2016) przeprowadziła analizę morfometryczną kręgów ''Neuquensaurus''. Badaczka zauważyła, że wśród nich można wyróżnić dwa odmienne typy budowy (morfotypy). Pierwszy z nich obejmuje kręgi pokrywające się z [[holotyp|okazem typowym]]. Drugi zawiera zarówno szczątki przypisywane do ''N. australis'' jak i ''N. robustus''. Wśród nich znajduje się również jeden kręg szyjny mogący należeć do nieznanego nauce tytanozaura.
-Zurriaguz i in. (2026) opisali młodociany okaz ''Neuquensaurus'' (MCS-Pv 174). Obejmuje trzon kręgu grzbietowego, trzon kręgu krzyżowego, dwa trzony kręgów ogonowych, prawą łopatkę, lewy kość kruczą prawą płytkę mostkową, lewą kość łonową oraz lewą kość strzałkową.
+Zurriaguz i in. (2026) opisali młodociany okaz ''Neuquensaurus'' (MCS-Pv 174). Obejmuje trzon kręgu grzbietowego, trzon kręgu krzyżowego, dwa trzony kręgów ogonowych, prawą łopatkę, lewą kość kruczą, prawą płytkę mostkową, lewą kość łonową oraz lewą kość strzałkową.
 Citton i in. (2026) przeanalizowali nagromadzenie szczątków ''Neuquensaurus'', w którym występowało co najmniej 6 osobników. Zdaniem naukowców szczątki zauropodów zostały szybko pogrzebane, prawdopodobnie w wyniku epizodycznej powodzi.

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquen i Salta
-<hr>
 <small>([[formacja|formacje]] [[Anacleto]] i [[Lecho]])</small>
@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 <small>([[formacja]] [[Asencio]])</small
-  |czas                   = {{Występowanie|83|70}}
+  |czas                   = {{Występowanie|83|73}}
 ok. 83-73 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 Materiał przypisany obejmuje m.in. kości obręczy barkowej, płyty mostkowe, kości przednich i tylnych kończyn oraz miednicy, a także kość krzyżową. Niestety, wiele spośród szczątków nekenzaura jest obecnie uważanych za zaginione (Otero, 2010). W 2005 r. [[Leonardo Salgado|Salgado]] i in. opisali nowy okaz MCS-5, obejmujący kompletne kręgi szyjne, większość grzbietowych, kilkanaście ogonowych, kość krzyżową, kości miednicy oraz kończyn tylnych, a także dwie osteodermy.
-Zurriaguz (2016) przeprowadził analizę morfometryczną kręgów ''Neuquensaurus''. Badacz zauważył, że wśród nich można wyróżnić dwa odmienne typy budowy (morfotypy). Pierwszy z nich obejmuje kręgi pokrywające się z [[holotyp|okazem typowym]]. Drugi zawiera zarówno szczątki przypisywane do ''N. australis'' jak i ''N. robustus''. Wśród nich znajduje się również jeden kręg szyjny mogący należeć do nieznanego nauce tytanozaura.
+Zurriaguz (2016) przeprowadziła analizę morfometryczną kręgów ''Neuquensaurus''. Badaczka zauważyła, że wśród nich można wyróżnić dwa odmienne typy budowy (morfotypy). Pierwszy z nich obejmuje kręgi pokrywające się z [[holotyp|okazem typowym]]. Drugi zawiera zarówno szczątki przypisywane do ''N. australis'' jak i ''N. robustus''. Wśród nich znajduje się również jeden kręg szyjny mogący należeć do nieznanego nauce tytanozaura.
-==Budowa==
+Citton i in. (2026) przeanalizowali nagromadzenie szczątków ''Neuquensaurus'', w którym występowało co najmniej 6 osobników. Zdaniem naukowców szczątki zauropodów zostały szybko pogrzebane, prawdopodobnie w wyniku epizodycznej powodzi.
 ''Neuquensaurus'' był raczej niewielkim lub średniej wielkości tytanozaurem (Salgado i in., 2005). Oszacowania jego rozmiarów różnią się znacząco i wahają się od 7,5 m ([[Gregory Paul|Paul]], 2010) do 15 m długości ([[Thomas Holtz|Holtz]], 2011). Otero (2010) określa go jako jednego z najmniejszych zauropodów w ogóle, a zaprezentowana przez niego rekonstrukcja szkieletu wskazuje na ok. 8 m długości. Bardzo zbliżoną długość ''Neuquensaurus'' (8,2 m) podają również Molina Perez i Larramendi (2020). Od swoich krewniaków ''Neuquensaurus'' różnił się cechami budowy kręgów i kości strzałkowej. Kość krzyżowa składała się z siedmiu kręgów, z których kręgi od 3. do 5. miały zwężone trzony (Salgado i in., 2005). ''Neuquensaurus'' wykazywał wiele [[synapomorfia|synapomorfii]] saltazaurynów, ale miał też kilka cech prymitywnych w budowie kończyn przednich czy miednicy (Otero, 2010). Omawiany zauropod miał odmienną muskulaturę kończyn niż zauropody i współczesne archozaury wynikającą z wyjątkowej budowy miednicy oraz kości udowej (Otero i Vizcaino, 2008). Odkrycie osteoderm stowarzyszonych ze szczątkami neukenzaura wskazuje, że był on chroniony przez rodzaj pancerza, tworzonego przez niewielkie, kostne guzy (Salgado i in., 2005). Jak w przypadku wielu zauropodów, nie znamy żadnych kości czaszki omawianego tytanozaura.
 Pierwszy kręg szyjny (dźwigacz) ''Neuquensaurus'' był pozbawiony otworów pneumatycznych. Na końcu dźwigacza znajdowała się wstawka zwana [[intercentrum]]. Przybierała ona kształt litery U, podobnie jak ''[[Rapetosaurus]]'' i ''[[Quetecsaurus]]'', lecz była cieńsza. Na proksymalnym (bliższym) końcu [[intercentrum]] był wyrostek o kształcie zbliżonym do prostokąta. Cecha ta była mogła być [[autapomorfia|autapomorfią]] ''Neuquensaurus''. Neurapofoza (struktura tworząca łuk nerwowy kręgu) miała kształt litery D oraz stanowiła jedną z [[autapomorfia|cech diagnostycznych]] omawianego tytanozaura. Drugi kręg szyjny (obrotnik) był silnie spneumatyzowany i charakteryzował się krótkim trzonem oraz kulistymi łukami nerwowymi (Zurriaguz i in., 2025).
 ==?''Neuquensaurus robustus''==
@@ Linia 79: / Linia 85: @@
 | ({{Kpt|[[Richard Lydekker|Lydekker]]}}, [[1893]]) {{Kpt|[[John Mcintosh|Mcintosh]]}}, [[1990]]
 |-
-| {{V|?''N. robustus''}}
+| ?''N. robustus''
 | ({{Kpt|[[Friedrich von Huene|von Huene]]}}, [[1929]]) {{Kpt|[[Jaime Powell|Powell]]}}, [[1992]]
 | ''[[nomen dubium]]''
@@ Linia 92: / Linia 98: @@
 ==Bibliografia==
 <small>Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) "Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage". PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]].
 Holtz, T. (2012) ''"Dinosaurs"'' (suplement) [[https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]].
@@ Linia 106: / Linia 114: @@
 Zurriaguz, V. (2016). "Morphological diversity of ''Neuquensaurus'' Powell, 1992 (Sauropoda; Titanosauria): insights from geometric morphometrics applied to the vertebral centrum shape". Historical Biology, 28(7), 972-977. [[doi:10.1080/08912963.2015.1079630]]
 Zurriaguz, V., Martinelli, A., Citton, P., Kaluza, J., & Cerda, I. (2025). "The atlas-axis complex in the titanosaur ''Neuquensaurus australis'' (Dinosauria: Sauropoda)". Historical Biology, 1-10. [[doi:10.1080/08912963.2025.2486387]]

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] – Neuquen, [[Urugwaj]]
-<small>([[formacja]] [[Anacleto]])</small>
+<small>([[formacja|formacje]] [[Anacleto]] i [[Asencio]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|84|76}}
 ok. 84-76  [[Ma]]<br>
@@ Linia 96: / Linia 96: @@
 [[Kategoria:Ameryka Południowa]]
 [[Kategoria:Argentyna]]
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
   |Korekta                =
-  |nazwa                  = ''Neuquensaurus'' (nekenzaur)
+  |nazwa                  = ''Neuquensaurus'' (neukenzaur)
   |długość                = 8-15? m
   |wysokość               =
@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 ==Budowa==
-''Neuquensaurus'' był raczej niewielkim lub średniej wielkości tytanozaurem (Salgado i in., 2005). Oszacowania jego rozmiarów różnią się znacząco i wahają się od 7,5 m ([[Gregory Paul|Paul]], 2010) do 15 m długości ([[Thomas Holtz|Holtz]], 2011). Otero (2010) określa go jako jednego z najmniejszych zauropodów w ogóle, a zaprezentowana przez niego rekonstrukcja szkieletu wskazuje na ok. 8 m długości. Od swoich krewniaków ''Neuquensaurus'' różnił się cechami budowy kręgów i kości strzałkowej. Kość krzyżowa składała się z siedmiu kręgów, z których kręgi od 3. do 5. miały zwężone trzony (Salgado i in., 2005). ''Neuquensaurus'' wykazywał wiele [[synapomorfia|synapomorfii]] saltazaurynów, ale miał też kilka cech prymitywnych w budowie kończyn przednich czy miednicy (Otero, 2010). Odkrycie osteoderm stowarzyszonych ze szczątkami nekenzaura wskazuje, że był on chroniony przez rodzaj pancerza, tworzonego przez niewielkie, kostne guzy (Salgado i in., 2005). Jak w przypadku wielu zauropodów, nie znamy żadnych kości czaszki omawianego tytanozaura.
+''Neuquensaurus'' był raczej niewielkim lub średniej wielkości tytanozaurem (Salgado i in., 2005). Oszacowania jego rozmiarów różnią się znacząco i wahają się od 7,5 m ([[Gregory Paul|Paul]], 2010) do 15 m długości ([[Thomas Holtz|Holtz]], 2011). Otero (2010) określa go jako jednego z najmniejszych zauropodów w ogóle, a zaprezentowana przez niego rekonstrukcja szkieletu wskazuje na ok. 8 m długości. Od swoich krewniaków ''Neuquensaurus'' różnił się cechami budowy kręgów i kości strzałkowej. Kość krzyżowa składała się z siedmiu kręgów, z których kręgi od 3. do 5. miały zwężone trzony (Salgado i in., 2005). ''Neuquensaurus'' wykazywał wiele [[synapomorfia|synapomorfii]] saltazaurynów, ale miał też kilka cech prymitywnych w budowie kończyn przednich czy miednicy (Otero, 2010). Odkrycie osteoderm stowarzyszonych ze szczątkami neukenzaura wskazuje, że był on chroniony przez rodzaj pancerza, tworzonego przez niewielkie, kostne guzy (Salgado i in., 2005). Jak w przypadku wielu zauropodów, nie znamy żadnych kości czaszki omawianego tytanozaura.
 [[Plik: Titanosaurus_australis.jpg|300px|thumb|right|Holotyp ''N. australis''. Autor zdjęcia: Richard Lydekker [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Titanosaurus_australis.jpg].]]
@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 |-
 | =''[[Saltasaurus]] australis''
-| {{Kpt|[[John Mcintosh|Mcintosh]]}}, [[1990]]
+| ({{Kpt|[[Richard Lydekker|Lydekker]]}}, [[1893]]) {{Kpt|[[John Mcintosh|Mcintosh]]}}, [[1990]]
 |-
 | {{V|?''N. robustus''}}
@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 |-
 | =''[[Saltasaurus]] robustus''
-| {{Kpt|[[John Mcintosh|Mcintosh]]}}, [[1990]]
+| ({{Kpt|[[Friedrich von Huene|von Huene]]}}, [[1929]]) {{Kpt|[[John Mcintosh|Mcintosh]]}}, [[1990]]
 |-
 |}

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 ==Wstęp==
-''Neuquensaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiego lub średniej wielkości [[Sauropoda|zauropoda]] z [[klad]]u [[Titanosauria]] żyjącego w późnej kredzie na obszarach dzisiejszej Argentyny. Został on pierwotnie opisany przez Lydekkera jako kolejny gatunek wątpliwego rodzaju ''[[Titanosaurus]]'' (1893). W 1986 r. argentyński paleontolog [[Jaime Powell]] przeniósł go do nowego rodzaju ''Neuquensaurus'', jednak z naukowego punktu widzenia stał się on ważną nazwą dopiero w 1992 r.
+''Neuquensaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiego lub średniej wielkości [[Sauropoda|zauropoda]] z [[klad]]u [[Titanosauria]] żyjącego w późnej kredzie na obszarach dzisiejszej Argentyny. Został on pierwotnie opisany przez Lydekkera jako kolejny gatunek wątpliwego rodzaju ''[[Titanosaurus]]'' (1893). Następnie dinozaur ten był łączony z rodzajem ''[[Saltasaurus]]''. W 1986 r. argentyński paleontolog [[Jaime Powell]] przeniósł go do nowego rodzaju ''Neuquensaurus'', jednak z naukowego punktu widzenia stał się on ważną nazwą dopiero w 1992 r.
 ==Etymologia==

@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 | =''[[Titanosaurus]] australis''
 | {{Kpt|[[Richard Lydekker|Lydekker]]}}, [[1893]]
 |-
 | {{V|?''N. robustus''}}
@@ Linia 69: / Linia 72: @@
 | =''[[Titanosaurus]] robustus''
 | {{Kpt|[[Friedrich von Huene|von Huene]]}}, [[1929]]
 |-
 |}