Noasaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 22:14, 20 gru 2024

2024-12-20T22:14:42Z

Paweł: Hendrickx i in., 2024

2024-12-20T17:55:38Z

Hendrickx i in., 2024

Kamil Kamiński o 19:21, 19 lip 2024

2024-07-19T19:21:13Z

Taurovenator o 17:03, 18 lip 2024

2024-07-18T17:03:00Z

Taurovenator: /* Budowa, paleobiologia i systematyka */

2024-07-18T16:37:07Z

‎Budowa, paleobiologia i systematyka

Taurovenator o 16:36, 18 lip 2024

2024-07-18T16:36:38Z

Taurovenator o 16:36, 18 lip 2024

2024-07-18T16:36:05Z

Taurovenator o 15:20, 18 lip 2024

2024-07-18T15:20:23Z

Taurovenator o 14:03, 31 mar 2024

2024-03-31T14:03:23Z

Nazuul o 15:16, 11 sty 2017

2017-01-11T15:16:22Z

@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 ==Odkrycia i materiał kopalny==
 [[Plik:Maxilla of Noasaurus.jpg|thumb|Kość szczękowa. Zdjęcie: Rafael Delcourt. Źródło: Delcourt, 2018. [https://www.nature.com/articles/s41598-018-28154-x].]]
-[[Holotyp]] (PVL 4061) to fragmentaryczny szkielet, na który składają się lewa kość szczękowa, prawa k. kwadratowa, łuk neuralny czwartego kręgu szyjnego, czwarte żebro szyjne, kolejne żebro (dziesiąte szyjne bądź pierwsze grzbietowe), trzon kręgu grzbietowego, prawdopodobny paliczek trzeciego palca dłoni, możliwy paliczek pazura drugiego palca dłoni oraz kość śródstopia II prawdopodobnie należący do niedojrzałego osobnika. Został znaleziony w osadach należących do [[mastrycht|mastrychckiej]] [[formacja|formacji]] [[Lecho]] i opisany przez [[Bonaparte|Bonapartego]] i [[Powell|Powella]] w 1980 roku.
+[[Holotyp]] (PVL 4061) to fragmentaryczny szkielet, na który składają się lewa kość szczękowa, prawa k. kwadratowa, łuk neuralny czwartego kręgu szyjnego, czwarte żebro szyjne, kolejne żebro (dziesiąte szyjne bądź pierwsze grzbietowe), trzon kręgu grzbietowego, prawdopodobny paliczek trzeciego palca dłoni, możliwy paliczek pazura drugiego palca dłoni oraz kość śródstopia II prawdopodobnie należąca do niedojrzałego osobnika. Został znaleziony w osadach należących do [[mastrycht|mastrychckiej]] [[formacja|formacji]] [[Lecho]] i opisany przez [[Bonaparte|Bonapartego]] i [[Powell|Powella]] w 1980 roku.
 Materiał przypisany to okaz MACN 622 - przedni kręg szyjny. Początkowo został opisany jako należący do [[Oviraptorosauria|owiraptorozaura]] (Frankfurt i Chiappe, 1999), a osiem lat później został uznany za pozostałość noazaura, być może tak naprawdę należący do okazu typowego (Agnolín i Martinelli, 2007).

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
 |Autor               = [[Tomasz Sokołowski]]
-|Korekta             = [[Maciej Ziegler]], [[Krzysztof Lichota]], [[Michał Siedlecki]]
+|Korekta             = [[Maciej Ziegler]], [[Krzysztof Lichota]], [[Michał Siedlecki]], [[Paweł Konarzewski]]
 |nazwa               = ''Noasaurus'' (noazaur)
 |długość             = 3 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 ==Odkrycia i materiał kopalny==
 [[Plik:Maxilla of Noasaurus.jpg|thumb|Kość szczękowa. Zdjęcie: Rafael Delcourt. Źródło: Delcourt, 2018. [https://www.nature.com/articles/s41598-018-28154-x].]]
-[[Holotyp]] (PVL 4061) to fragmentaryczny szkielet, na który składają się lewa kość szczękowa, prawa k. kwadratowa, łuk neuralny czwartego kręgu szyjnego, czwarte żebro szyjne, kolejne żebro (dziesiąte szyjne bądź pierwsze grzbietowe), trzon kręgu grzbietowego, prawdopodobny paliczek trzeciego palca dłoni, możliwy paliczek pazura drugiego palca dłoni oraz kość śródstopia II. Został znaleziony w osadach należących do [[mastrycht|mastrychckiej]] [[formacja|formacji]] [[Lecho]] i opisany przez [[Bonaparte|Bonapartego]] i [[Powell|Powella]] w 1980 roku.
+[[Holotyp]] (PVL 4061) to fragmentaryczny szkielet, na który składają się lewa kość szczękowa, prawa k. kwadratowa, łuk neuralny czwartego kręgu szyjnego, czwarte żebro szyjne, kolejne żebro (dziesiąte szyjne bądź pierwsze grzbietowe), trzon kręgu grzbietowego, prawdopodobny paliczek trzeciego palca dłoni, możliwy paliczek pazura drugiego palca dłoni oraz kość śródstopia II prawdopodobnie należący do niedojrzałego osobnika. Został znaleziony w osadach należących do [[mastrycht|mastrychckiej]] [[formacja|formacji]] [[Lecho]] i opisany przez [[Bonaparte|Bonapartego]] i [[Powell|Powella]] w 1980 roku.
 Materiał przypisany to okaz MACN 622 - przedni kręg szyjny. Początkowo został opisany jako należący do [[Oviraptorosauria|owiraptorozaura]] (Frankfurt i Chiappe, 1999), a osiem lat później został uznany za pozostałość noazaura, być może tak naprawdę należący do okazu typowego (Agnolín i Martinelli, 2007).
 Do tego dinozaura może należeć również kolejny paliczek pazura drugiego palca dłoni.
 ==Budowa, paleobiologia i systematyka==
-Noazaur był małym dinozaurem drapieżnym wyglądającym podobnie do lepiej poznanego [[Masiakasaurus|masjakazaura]] - prawdopodobnie miał od niego jeszcze bardziej wykrzywioną do dołu szczękę. Miał prawdopodobnie długą szyję i lekką budowę ciała. Z początku uważano, że noazaur posiadał kończyny tylne uzbrojone w sierpowate pazury, podobne do tych u [[dromeozauryd]]ów, [[troodontyd]]ów i rodzaju ''[[Archaeopteryx]]''. Jednak odkrycie madagaskarskiego ''Masiakasaurus'' obaliło tą tezę. Obecnie jednak uważa się, że pazury te mieściły się w "dłoniach", a nie na "stopach", podobnie jak u ''[[Megaraptor]]''.  Najprawdopodobniej polował na kręgowce mniejsze od siebie w tym [[Enantiornithes|enantiornisy]] oraz gady łuskonośne i ryby, ścigając je lub polując na nie z zasadzki. Do chwytania śliskich zdobyczy mógł wykorzystywać swoje zakrzywione szczęki (Carrano i in., 2011; [[Paul]], 2024)
+Noazaur był małym dinozaurem drapieżnym wyglądającym podobnie do lepiej poznanego [[Masiakasaurus|masjakazaura]] - prawdopodobnie miał od niego jeszcze bardziej wykrzywioną do dołu szczękę. Miał prawdopodobnie długą szyję i lekką budowę ciała. Z początku uważano, że noazaur posiadał kończyny tylne uzbrojone w sierpowate pazury, podobne do tych u [[dromeozauryd]]ów, [[troodontyd]]ów i rodzaju ''[[Archaeopteryx]]''. Jednak odkrycie madagaskarskiego ''Masiakasaurus'' obaliło tą tezę. Obecnie jednak uważa się, że pazury te mieściły się w "dłoniach", a nie na "stopach", podobnie jak u ''[[Megaraptor]]''. Od swoich kuzynów różnił się szczegółami budowy czaszki, kręgów oraz łap. Najprawdopodobniej polował na kręgowce mniejsze od siebie w tym [[Enantiornithes|enantiornisy]] oraz gady łuskonośne i ryby, ścigając je lub polując na nie z zasadzki. Do chwytania śliskich zdobyczy mógł wykorzystywać swoje zakrzywione szczęki oraz łapy (Carrano i in., 2011; [[Paul]], 2024; Hendrickx i in., 2024).
 [[Plik:Noasaurus hypothetical skull Headden.jpg|thumb|Hipotetyczna rekonstrukcja czaszki noazaura. Autor: Jaime A. Headden. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Noasaurus_hypothetical_skull_Headden.jpg].]]
 Noazaur jest przedstawicielem [[Abelisauroidea]] i rodzajem typowym w obrębie [[Noasauridae]]. Jest blisko spokrewniony z masjakazaurem oraz prawdopodobnie [[Velocisaurus|welocizaurem]] (zobacz [[Noasauridae#Kladogramy]]) .
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa ''Noasaurus'' znaczy "jaszczura z północno-zachodniej Argentyny". "NOA" to skrót od Noroeste Argentino (Northwestern Argentina) czyli regionu zawierającego m.in. prowincję Salta. Od tej nazwy autorzy opisu nazwali [[Noasauridae]]. Epitet gatunkowy upamiętnia technika Juana C. Leala, który odnalazł szczątki tego teropdoda.
+Nazwa rodzajowa ''Noasaurus'' znaczy "jaszczur z północno-zachodniej Argentyny". "NOA" to skrót od Noroeste Argentino (Northwestern Argentina) czyli regionu zawierającego m.in. prowincję Salta. Od tej nazwy autorzy opisu nazwali [[Noasauridae]]. Epitet gatunkowy upamiętnia technika Juana C. Leala, który odnalazł szczątki tego teropdoda.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
 |{{V|''Noasaurus''}}
-| {{Kpt|[[José Bonaparte|Bonaparte]]}} & {{Kpt|[[Jaime Powell|Powell]]}}, [[1980]]
+| {{Kpt|[[José Bonaparte|Bonaparte]]}} i {{Kpt|[[Jaime Powell|Powell]]}}, [[1980]]
 |-
 |{{V|''N. leali''}}
-| {{Kpt|Bonaparte}} & {{Kpt|Powell}}, 1980
+| {{Kpt|[[Bonaparte]]}} i {{Kpt|[[Powell]]}}, [[1980]]
 |}
@@ Linia 70: / Linia 73: @@
 Agnolin, F.L., Martinelli, A.G. (2007). "Did oviraptorosaurs (Dinosauria; Theropoda) inhabit Argentina?", Cretaceous Research, 28(5): 785-790
-Carrano, M.T., Loewen, M.A., Sertich, J.J.W. (2011). "New materials of ''Masiakasaurus knopfleri'' Sampson, Carrano, and Forster, 2001, and implications for the morphology of the Noasauridae (Theropoda: Ceratosauria)" . Smithsonian Contributions to Paleobiology. 95 (95): 1–53.
+Carrano, M. T., Loewen, M. A., & Sertich, J. J. W. (2011). "New materials of ''Masiakasaurus knopfleri'' Sampson, Carrano, and Forster, 2001, and implications for the morphology of the Noasauridae (Theropoda: Ceratosauria)". Smithsonian Contributions to Paleobiology. 95 (95): 1–53.
-Carrano, M.T., Sampson, S.D. (2008). "The Phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 6, 183-236.
+Frankfurt, N.G. & Chiappe, L.M. (1999). "A possible oviraptorosaur from the Late Cretaceous of northwestern Argentina". Journal of Vertebrate Paleontology. 19(1): 101-105
-Frankfurt, N.G.,  Chiappe, L.M. (1999). "A possible oviraptorosaur from the Late Cretaceous of northwestern Argentina". Journal of Vertebrate Paleontology. 19(1): 101-105
+Hendrickx, C., Cerroni, M. A., Agnolín, F. L., Catalano, S., Ribeiro, C. F., & Delcourt, R. (2024). "Osteology, relationship, and feeding ecology of the theropod dinosaur ''Noasaurus leali'', from the Late Cretaceous of North-Western Argentina". Zoological Journal of the Linnean Society, 202(4), zlae150. [[doi:10.1093/zoolinnean/zlae150]]
 Sampson, S.D., Carrano, M.T.,  Forster, C. A. (2001). "A bizarre predatory dinosaur from the Late Cretaceous of Madagascar" Nature, 409, 504–506.
@@ Linia 82: / Linia 87: @@
 Mortimer, M. (online, 2024) [http://theropoddatabase.com/Ceratosauria.htm#Noasaurusleali]
-Paul, G.S. (2024) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" (3. edycja). wyd. Princeton University
+Paul, G.S. (2024). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" (3. edycja). wyd. Princeton University
 <references/></small>

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Noasaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[Theropoda|teropoda]] należącego do [[Ceratosauria|ceratozaurów]] żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny pod koniec ery mezozoicznej.
+''Noasaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[Theropoda|teropoda]] z grupy [[Ceratosauria|ceratozaurów]], żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny pod koniec ery mezozoicznej.
 ==Odkrycia i materiał kopalny==

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 </display_points>
 }}
 ==Wstęp==
 ''Noasaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[Theropoda|teropoda]] należącego do [[Ceratosauria|ceratozaurów]] żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny pod koniec ery mezozoicznej.

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 Noazaur był małym dinozaurem drapieżnym wyglądającym podobnie do lepiej poznanego [[Masiakasaurus|masjakazaura]] - prawdopodobnie miał od niego jeszcze bardziej wykrzywioną do dołu szczękę. Miał prawdopodobnie długą szyję i lekką budowę ciała. Z początku uważano, że noazaur posiadał kończyny tylne uzbrojone w sierpowate pazury, podobne do tych u [[dromeozauryd]]ów, [[troodontyd]]ów i rodzaju ''[[Archaeopteryx]]''. Jednak odkrycie madagaskarskiego ''Masiakasaurus'' obaliło tą tezę. Obecnie jednak uważa się, że pazury te mieściły się w "dłoniach", a nie na "stopach", podobnie jak u ''[[Megaraptor]]''.  Najprawdopodobniej polował na kręgowce mniejsze od siebie w tym [[Enantiornithes|enantiornisy]] oraz gady łuskonośne i ryby, ścigając je lub polując na nie z zasadzki. Do chwytania śliskich zdobyczy mógł wykorzystywać swoje zakrzywione szczęki (Carrano i in., 2011; [[Paul]], 2024)
 [[Plik:Noasaurus hypothetical skull Headden.jpg|thumb|Hipotetyczna rekonstrukcja czaszki noazaura. Autor: Jaime A. Headden. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Noasaurus_hypothetical_skull_Headden.jpg].]]
-Noazaur jest przedstawicielem [[Abelisauroidea]] i rodzajem typowym w obrębie [[Noasauridae]]. Jest blisko spokrewniony z masjakazaurem oraz prawdopodobnie [[Velocisaurus|welocizaurem]] (zobacz [[Noasauridae#Kladogramy]], .
+Noazaur jest przedstawicielem [[Abelisauroidea]] i rodzajem typowym w obrębie [[Noasauridae]]. Jest blisko spokrewniony z masjakazaurem oraz prawdopodobnie [[Velocisaurus|welocizaurem]] (zobacz [[Noasauridae#Kladogramy]]) .
 ==Etymologia==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Noasaurus''}}
 {{Opis
@@ Linia 6: / Linia 4: @@
 |Korekta             = [[Maciej Ziegler]], [[Krzysztof Lichota]], [[Michał Siedlecki]]
 |nazwa               = ''Noasaurus'' (noazaur)
-|długość             = 3 m
+|długość             = 3 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-|wysokość            = 80 cm (w biodrach)
+|wysokość            = 80 cm (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|masa                = 38 kg
+|masa                = 38 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |dieta               = mięsożerny
 |miejsce             = [[Argentyna]] - Salta
@@ Linia 43: / Linia 41: @@
 ==Odkrycia i materiał kopalny==
 [[Plik:Maxilla of Noasaurus.jpg|thumb|Kość szczękowa. Zdjęcie: Rafael Delcourt. Źródło: Delcourt, 2018. [https://www.nature.com/articles/s41598-018-28154-x].]]
-Pierwsze szczątki tego gada opisane przez [[Jaime Powell|Jaime'go Powella]] i [[José Bonaparte|José'a Bonaparte]], pochodzące z osadów formacji Lecho oznaczone jako PVL 4061 składały się z górnej szczęki oraz pięciu zębów, kości kwadratowej, łuku neuralnego dalszego kręgu szyjnego, dwóch "żeber" szyjnych, trzon kręgu grzbietowego, paliczka i pazura kończyny przedniej oraz II kości śródstopia.
+[[Holotyp]] (PVL 4061) to fragmentaryczny szkielet, na który składają się lewa kość szczękowa, prawa k. kwadratowa, łuk neuralny czwartego kręgu szyjnego, czwarte żebro szyjne, kolejne żebro (dziesiąte szyjne bądź pierwsze grzbietowe), trzon kręgu grzbietowego, prawdopodobny paliczek trzeciego palca dłoni, możliwy paliczek pazura drugiego palca dłoni oraz kość śródstopia II. Został znaleziony w osadach należących do [[mastrycht|mastrychckiej]] [[formacja|formacji]] [[Lecho]] i opisany przez [[Bonaparte|Bonapartego]] i [[Powell|Powella]] w 1980 roku.
-W [[1999]] roku Nicholas Frankfurt i [[Luis Chiappe]] przypisali do tego gatunku również bliższe kręgi szyjne (MACN 622) uważane wcześniej za szczątki [[owiraptorozaur]]a. Należały do osobnika większego do okazu typowego.
+Materiał przypisany to okaz MACN 622 - przedni kręg szyjny. Początkowo został opisany jako należący do [[Oviraptorosauria|owiraptorozaura]] (Frankfurt i Chiappe, 1999), a osiem lat później został uznany za pozostałość noazaura, być może tak naprawdę należący do okazu typowego (Agnolín i Martinelli, 2007)
-Z początku uważano, że noazaur posiadał kończyny tylne uzbrojone w sierpowate pazury, podobne do tych u [[dromeozauryd]]ów, [[troodontyd]]ów i rodzaju ''[[Archaeopteryx]]''. Jednak odkrycie madagaskarskiego ''[[Masiakasaurus]]'' obaliło tą tezę. Obecnie jednak uważa się, że pazury te mieściły się w "dłoniach", a nie na "stopach", podobnie jak u ''[[Megaraptor]]''.
+Do tego dinozaura może należeć również kolejny paliczek pazura drugiego palca dłoni.
 [[Plik:Noasaurus hypothetical skull Headden.jpg|thumb|Hipotetyczna rekonstrukcja czaszki noazaura. Autor: Jaime A. Headden. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Noasaurus_hypothetical_skull_Headden.jpg].]]
 ==Etymologia==
 Nazwa rodzajowa ''Noasaurus'' znaczy "jaszczura z północno-zachodniej Argentyny". "NOA" to skrót od Noroeste Argentino (Northwestern Argentina) czyli regionu zawierającego m.in. prowincję Salta. Od tej nazwy autorzy opisu nazwali [[Noasauridae]]. Epitet gatunkowy upamiętnia technika Juana C. Leala, który odnalazł szczątki tego teropdoda.
@@ Linia 63: / Linia 65: @@
 ==Wybrana bibliografia==
 <small>
-Agnolin, F.L. & Chiarelli, P. (2010) "The position of the claws in Noasauridae (Dinosauria: Abelisauroidea) and its implications for abelisauroid manus evolution" Paläontologische Zeitschrift, 84, 2, 293-300.
+Agnolin, F.L., Apesteguia, S., Chiarelli, P. (2004). "The end of a myth: The mysterious ungual claw of Noasaurus leali". Journal of Vertebrate Paleontology. 24(3): 301A-302A.
-Carrano, M.T. & Sampson, S.D. (2008) "The Phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 6, 183-236.
+Sampson, S.D., Carrano, M.T.,  Forster, C. A. (2001). "A bizarre predatory dinosaur from the Late Cretaceous of Madagascar" Nature, 409, 504–506.
-Sampson, S.D., Carrano, M.T. & Forster, C. A. (2001) "A bizarre predatory dinosaur from the Late Cretaceous of Madagascar" Nature, 409, 504–506.
+Ford, T. (online, 2024) [http://paleofile.com/]
 Mortimer, M. (online, 2024) [http://theropoddatabase.com/Ceratosauria.htm#Noasaurusleali]
 <references/></small>
@@ Linia 82: / Linia 96: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 [[Noasauridae]]
 |-
 |}
@@ Linia 59: / Linia 61: @@
 ==Etymologia==
 Nazwa ''Noasaurus'' znaczy "jaszczura z północno-zachodniej Argentyny". "NOA" to skrót od Noroeste Argentino (Northwestern Argentina) czyli regionu zawierającego m.in. prowincję Salta. Od tej nazwy autorzy opisu nazwali [[Noasauridae]].
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 79: / Linia 78: @@
 Sampson, S.D., Carrano, M.T. & Forster, C. A. (2001) "A bizarre predatory dinosaur from the Late Cretaceous of Madagascar" Nature, 409, 504–506.
-http://home.comcast.net/~eoraptor/Ceratosauria.htm#Noasaurusleali</small>
+http://theropoddatabase.com/Ceratosauria.htm#Noasaurusleali
 [[Kategoria:Dinosauria]]