Obelignathus - Historia wersji

Paweł: /* Spis gatunków */

2025-05-09T08:59:48Z

‎Spis gatunków

Dino o 08:51, 9 maj 2025

2025-05-09T08:51:12Z

Dino: /* Budowa i interpretacja */

2025-05-09T08:49:39Z

‎Budowa i interpretacja

Kamil Kamiński: /* Historia taksonu */

2025-05-08T19:56:15Z

‎Historia taksonu

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2025-05-08T19:55:03Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2025-05-08T19:54:26Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE: ''Obelignathus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Obelignathus'' (obelign..."

2025-05-08T19:52:53Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE: ''Obelignathus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Obelignathus'' (obelign..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE: ''Obelignathus''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Obelignathus'' (obelignat)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Francja]], Oksytania
([[formacja]] „Grès à Reptiles”)
|czas = {{Występowanie|74|70}}
ok. 74-70 [[Ma]] 
późna [[kreda]] (późny [[kampan]] – wczesny [[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Rhabdodontomorpha]]
|grafika = Obelignathus_(life_restoration).png
|podpis = Rekonstrukcja obelignata. Autorka: Edyta Felcyn-Kowalska [https://www.nature.com/articles/s41598-025-98083-z]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Obelignathus'' to [[rodzaj]] niedużego dinozaura roślinożernego z [[klad]]u [[Rhabdodontomorpha]], żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Francji. Przez lata uważano go za gatunek [[Rhabdodon|rabdodona]]. Dopiero w 2025 r. polsko-czeski duet paleontologiczny, [[Łukasz Czepiński]] i [[Daniel Madzia]], przenieśli go do osobnego rodzaju.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa ''Obelignathus'' nawiązuje do słynnego komiksowego Obelixa, postaci znanej z nadludzkiej siły. Drugi człon pochodzi od greckiego ''gnathos'' i oznacza „szczęka”. Całość owej nazwy odnosi się do niezwykle masywnej budowy kości zębowej obelignata. Epitet gatunkowy pochodzi od Spetimanii, historycznej prowincji królestwa Wizygotów.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (MDE D30) to niekompletna prawa kość zębowa (brakuje przedniego fragmentu). Do omawianego taksonu przypisywano też inne szczątki, lecz nie zostały one formalnie opisane ani szczegółowo zilustrowane.

==Historia taksonu==
Szczątki obelignata znaleziono w 1990 r. na terenie gminy Saint-Chinian, w departamencie Hérault, będącym częścią regionu administracyjnego Oksytania we Francji. Rok później duet francuskich paleontologów, [[Eric Buffetaut]] i [[Jean le Loeuff]], nazwali na ich podstawie nowy gatunek dinozaura. Ponieważ uzębienie okazu MDE D30 przypominało zęby ''[[Rhabdodon]] priscus'', uczeni ci uznali, iż jest to kolejny gatunek z tego rodzaju. W kolejnych latach powszechnie uznawano taką interpretację za poprawną, choć sugerowano również, że może to być synonim gatunku typowego rabdodona. W 2025 r. Czepiński i Madzia dokonali redeskrypcji okazu MDE D30. Na jej podstawie, a także w oparciu o analizy filogenetyczne uznali, że jest to zupełnie odrębny od rabdodona rodzaj dinozaura.
[[Plik:Obelignathus_septimanicus_(holotype,_MDE_D30).png|300px|thumb|right|Holotyp obelignata. Źródlo: Czepiński i Madzia, 2025. [https://www.nature.com/articles/s41598-025-98083-z].]]

==Budowa i interpretacja==
''Obelignathus'' zapewne przypominał wyglądem inne rabdodontomorfy. Jedyny znany fragment szkieletu – kość zębowa, cechuje się niezwykle masywną budową. Była ona proporcjonalnie krótsza (mierzyła ok. 130-140 mm), lecz szersza i wyższa niż u jego krewniaków. Sugeruje to występowanie u obeliganta innego niż u pozostałych rabdodontomorfów mechanizmu szczękowego. Być może również zwyczaje żywieniowe omawianego dinozaura odbiegały od jego pobratyńców. W analizie filogenetycznej, przeprowadzonej przez Czepińskiego i Madzię, uzyskano dwie alternatywne pozycje ''Obelignathus'' - jako bazalnego rabdodontomorfa lub jako wczesnego członka linii rozwojowej prowadzącej do kladu [[Elasmaria]]. Autorzy opisu podkreślają, że na jego pozycję zapewne wpływ ma fragmentaryczna natura znaleziska. Nowe odkrycia mogą wykazać, że był on bardziej zaawansowany i należał do [[Rhabdodontoidea]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Obelignathus''}}
| {{Kpt[[Łukasz Czepiński|Czepiński}} i {{Kpt|[[Damiel Madzia|Madzia]]}}, [[2025]]
|-
| {{V|''O. septimanicus''}}
| {{Kpt|([[Éric Buffetaut|Buffetaut]]}} i {{Kpt|[[Jean Le Loeuff|Le Loeuff]], [[1991]]), Czepiński & Madzia, [[2025]]}}
|-
| = ''[[Rhabdodon]] septimanicus''
| {{Kpt|[[Éric Buffetaut|Buffetaut]]}} i {{Kpt|[[Jean Le Loeuff|Le Loeuff]]}}, [[1991]]
|}

==Bibliografia==
Buffetaut, E. & Le Loeuff, J. (1991) A new species of ''Rhabdodon'' (Dinosauria, Ornithischia) from the Upper Cretaceous of Herault (southern France). Paleontology, C.R. Acad. Sci. Paris, t. 312, Serie II. 943-948.

Czepiński, Ł. & Madzia, D. (2025). "Exploring the diversity and disparity of rhabdodontomorph ornithopods from the Late Cretaceous European archipelago". Scientific Reports. 15 (1): 15209. [[doi:10.1038/s41598-025-98083-z]].


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Iguanodontia bazalne]]
[[Kategoria:Europa]]
[[Kategoria:Francja]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 |-
 | {{V|''O. septimanicus''}}
-| {{Kpt|([[Éric Buffetaut|Buffetaut]]}} i {{Kpt|[[Jean Le Loeuff|Le Loeuff]], [[1991]]), Czepiński & Madzia, [[2025]]}}
+| {{Kpt|([[Éric Buffetaut|Buffetaut]]}} i {{Kpt|[[Jean Le Loeuff|Le Loeuff]]}}, [[1991]]), {{Kpt|[[Łukasz Czepiński|Czepiński]]}} i {{Kpt|[[Daniel Madzia|Madzia]]}}, [[2025]]
 |-
 | = ''[[Rhabdodon]] septimanicus''

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa ''Obelignathus'' nawiązuje do słynnego komiksowego Obelixa, postaci znanej z nadludzkiej siły. Drugi człon pochodzi od greckiego ''gnathos'' i oznacza „szczęka”. Całość owej nazwy odnosi się do niezwykle masywnej budowy kości zębowej obelignata. Epitet gatunkowy pochodzi od Spetimanii, historycznej prowincji królestwa Wizygotów.
+Nazwa rodzajowa ''Obelignathus'' nawiązuje do słynnego komiksowego Obelixa, postaci znanej z nadludzkiej siły. Drugi człon pochodzi od greckiego ''gnathos'' i oznacza „szczęka”. Całość owej nazwy odnosi się do niezwykle masywnej budowy kości zębowej obelignata. Epitet gatunkowy pochodzi od Septymanii, historycznej prowincji królestwa Wizygotów.
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (MDE D30) to niekompletna prawa kość zębowa (brakuje przedniego fragmentu). Do omawianego taksonu przypisywano też inne szczątki, lecz nie zostały one formalnie opisane ani szczegółowo zilustrowane.
+[[Holotyp]] (MDE D30) to niekompletna prawa kość zębowa (brakuje przedniego fragmentu). Do omawianego gatunku przypisywano też inne szczątki, lecz nie zostały one formalnie opisane ani szczegółowo zilustrowane.
 ==Historia taksonu==
-Szczątki obelignata znaleziono w 1990 r. na terenie gminy Saint-Chinian, w departamencie Hérault, będącym częścią regionu administracyjnego Oksytania we Francji. Rok później duet francuskich paleontologów, [[Eric Buffetaut]] i [[Jean Le Loeuff]], nazwali na ich podstawie nowy gatunek dinozaura. Ponieważ uzębienie okazu MDE D30 przypominało zęby ''[[Rhabdodon]] priscus'', uczeni ci uznali, iż jest to kolejny gatunek z tego rodzaju. W kolejnych latach powszechnie uznawano taką interpretację za poprawną, choć sugerowano również, że może to być synonim gatunku typowego rabdodona. W 2025 r. Czepiński i Madzia dokonali redeskrypcji okazu  MDE D30. Na jej podstawie, a także w oparciu o analizy filogenetyczne uznali, że jest to zupełnie odrębny od rabdodona rodzaj dinozaura.
+Szczątki obelignata znaleziono w 1990 r. na terenie gminy Saint-Chinian, w departamencie Hérault, będącym częścią regionu administracyjnego Oksytania we Francji. Rok później francuscy paleontolodzy, [[Eric Buffetaut]] i [[Jean Le Loeuff]], nazwali na ich podstawie nowy gatunek dinozaura. Ponieważ uzębienie okazu MDE D30 przypominało zęby ''[[Rhabdodon]] priscus'', uczeni ci uznali, iż jest to kolejny gatunek z tego rodzaju. W kolejnych latach powszechnie uznawano taką interpretację za poprawną, choć sugerowano również, że może to być synonim gatunku typowego rabdodona. W 2025 r. Czepiński i Madzia dokonali redeskrypcji okazu  MDE D30. Na jej podstawie, a także w oparciu o analizy filogenetyczne uznali, że jest to zupełnie odrębny od rabdodona rodzaj dinozaura.
 [[Plik:Obelignathus_septimanicus_(holotype,_MDE_D30).png|300px|thumb|right|Holotyp obelignata. Źródlo: Czepiński i Madzia, 2025. [https://www.nature.com/articles/s41598-025-98083-z].]]
@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Obelignathus''}}
-| {{Kpt|[[Łukasz Czepiński|Czepiński]]}} i {{Kpt|[[Damiel Madzia|Madzia]]}}, [[2025]]
+| {{Kpt|[[Łukasz Czepiński|Czepiński]]}} i {{Kpt|[[Daniel Madzia|Madzia]]}}, [[2025]]
 |-
 | {{V|''O. septimanicus''}}

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Budowa i interpretacja==
-''Obelignathus'' zapewne przypominał wyglądem inne rabdodontomorfy. Jedyny znany fragment szkieletu – kość zębowa, cechuje się niezwykle masywną budową. Była ona proporcjonalnie krótsza (mierzyła ok. 130-140 mm), lecz szersza i wyższa niż u jego krewniaków. Sugeruje to występowanie u obeliganta innego niż u pozostałych rabdodontomorfów mechanizmu szczękowego. Być może również zwyczaje żywieniowe omawianego dinozaura odbiegały od jego pobratyńców. W analizie filogenetycznej, przeprowadzonej przez Czepińskiego i Madzię, uzyskano dwie alternatywne pozycje ''Obelignathus'' - jako bazalnego rabdodontomorfa lub jako wczesnego członka linii rozwojowej prowadzącej do kladu [[Elasmaria]]. Autorzy opisu podkreślają, że na jego pozycję zapewne wpływ ma fragmentaryczna natura znaleziska. Nowe odkrycia mogą wykazać, że był on bardziej zaawansowany i należał do [[Rhabdodontoidea]].
+''Obelignathus'' zapewne przypominał wyglądem inne rabdodontomorfy. Jedyny znany fragment szkieletu – kość zębowa, cechuje się niezwykle masywną budową. Była ona proporcjonalnie krótsza (mierzyła ok. 130-140 mm), lecz szersza i wyższa niż u jego krewniaków, różniła się też rozmieszczeniem przyczepów dla mięśni szczęk. Sugeruje to występowanie u obelignata innego niż u pozostałych rabdodontomorfów mechanizmu szczękowego. Być może również zwyczaje żywieniowe omawianego dinozaura odbiegały od jego pobratymców. W analizie filogenetycznej, przeprowadzonej przez Czepińskiego i Madzię, uzyskano dwie alternatywne pozycje ''Obelignathus'' - jako bazalnego rabdodontomorfa lub jako wczesnego członka linii rozwojowej prowadzącej do kladu [[Elasmaria]]. Autorzy opisu podkreślają, że na jego pozycję zapewne wpływ ma fragmentaryczna natura znaleziska. Nowe odkrycia mogą wykazać, że był on bardziej zaawansowany i należał do [[Rhabdodontoidea]].
 ==Spis gatunków==