Kamil Kamiński o 21:46, 22 gru 2019

2019-12-22T21:46:49Z

Adrian Sztuba: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Opisthocoelicaudia''}} {{Opis |Autor = Tomasz Sokołowski |Korekta = Adrian Sztuba |nazwa = ''Ophistocoelicaudia'' (opistocelikaudia) |długoś..."

2019-12-22T20:16:08Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Opisthocoelicaudia''}} {{Opis |Autor = Tomasz Sokołowski |Korekta = Adrian Sztuba |nazwa = ''Ophistocoelicaudia'' (opistocelikaudia) |długoś..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Opisthocoelicaudia''}}
{{Opis
|Autor = [[Tomasz Sokołowski]]
|Korekta = [[Adrian Sztuba]]
|nazwa = ''Ophistocoelicaudia'' (opistocelikaudia)
|długość = ok. 12 m (holotyp)
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski
<small> ([[formacja]] [[Nemegt]])</small>
|czas = {{Występowanie|72|66}}
ok. 72-66 [[Ma]]

[[późna kreda]] ([[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Sauropoda]]

[[Macronaria]]

[[Somphospondyli]]

[[Titanosauria]]

[[Lithostrotia]]

[[Saltasauridae]]

[[Opisthocoelicaudiinae]]
|grafika = Nemegtosaurus3.jpg
|podpis = Rekonstrukcja nemegtozaura, oparta na szkielecie opistocelikaudii. Autor: Josep Asensi [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nemegtosaurus3.jpg]
|PorównanieGrupa = Titanosauria_phylopic
|PorównanieDługość = 12
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=3>
43 30 N, 101 02 E~ formacja Nemegt, Mongolia
</display_points>

}}
==Wstęp==
''Ophistocoelicaudia'' to rodzaj tytanozaura, który żył podczas podczas późnej kredy na terenach obecnej Mongolii. Część badaczy sugeruje, że może to być [[młodszy synonim]] ''[[Nemegtosaurus]]''.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza "tylnowklęsłe kręgi ogonowe", zaś epitet gatunkowy honoruje Wojciecha Skarżyńskiego, polskiego paleontologa i uczestnika aż sześciu wypraw do Mongolii.

==Materiał kopalny==
[[Plik:Opisthocoelicaudia skeleton restoration.jpg|300px|thumb|right|Odnalezione elementy szkieletu ''Opisthocoelicaudia''. Autor: Jaime A. Headden. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Opisthocoelicaudia_skeleton_restoration.jpg].]]
W 1965 roku polsko-mongolska wyprawa na pustynię Gobi odkryła szczątki małego zauropoda. Odkryta skamieniałość była stosunkowo kompletna jak na zauropoda. Nie zachowała się czaszka i większa części kręgów szyjnych, które najprawdopodobniej zostały oderwane od ciała przez padlinożerców (na co wskazują ślady zębów na miednicy i kości udowej). Okaz ten stał się [[holotyp]]em nowego rodzaju i gatunku zauropoda - ''Opisthocoelicaudia skarzynskii''.

[[Borsuk-Białynicka]] (1977) przypisała do tego gatunku także okaz ZPAL MgDI/25c (jest to łopatka i kość krucza młodego osobnika).

Odnaleziono także fragment ogona (okaz MPD 100/406) przypisywany do Opisthocoelicaudia (Currie i in., 2003).

==Systematyka==
W 1977 roku profesor Magdalena Borsuk-Białynicka opisała tego dinozaura jako [[Camarasauridae|kamarazauryda]], lecz w późniejszych badaniach uznano go za tytanozaura z [[klad]]u [[Saltasauridae]]. Dla saltazaurydów bliżej spokrewnionych z ''Opisthocoelicaudia'' niż z ''[[Saltasaurus]]'' utworzono także klad [[Opisthocoelicaudiinae]].

==Synonim Nemegtosaurus?==
Kwestia pokrewieństwa ''Opisthocoelicaudia'' oraz znalezionego w pobliżu ''[[Nemegtosaurus]]'' jest niejasna ze względu na ich niepokrywający się materiał kopalny. Najpewniej były to blisko spokrewnione dinozaury, być może nawet synonimy. Kwestia ta została szerzej opisana w haśle o ''Nemegtosaurus'' - zob. [[Nemegtosaurus#Budowa i synonimizacja z Opisthocoelicaudia]].

==Budowa i paleobiologia==
''Opisthocoelicaudia'' z wyglądu przypominała zapewne inne tytanozaury, jednak posiadała unikalne dla siebie cechy, w tym nietypowe stawy kręgów ogonowych, dzięki którym powstała nazwa. Mianowicie kręgi przedniej połowy ogona były z przodu wypukłe, a z tyłu wklęsłe.

[[Plik:Opisthocoelicaudia posture.svg|200px|thumb|right|Postawy ''Opisthocoelicaudia''. A - postawa oparta o rekonstrukcję Borsuk-Białynickiej (1977). B - postawa oparta o rekonstrukcję Schwarz i in. (2007). Autor: Jens Lallensack. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Opisthocoelicaudia_posture.svg].]]
Schwarz i in. (2007) zasugerowali, że kręgosłup ''Opisthocoelicaudia'' opadał nieco do tyłu, a to ze względu na ułożenie kości łopatkowo-kruczej. W ich rekonstrukcji była ona umieszczona pod bardziej stromym kątem (ok. 55–65 °), co powodowało uniesienie okolic ramion.

Wg Borsuk-Białynickiej (1977) budowa kręgów ogonowych i miednicy ''Opisthocoelicaudia'' mogła umożliwiać stawanie na dwóch nogach podpierając się ogonem. Taka postawa byłaby przydatna przy sięganiu po wyżej rosnące liście. Interesujące było również ułożenie ogona - inaczej niż u większości zauropodów ogon ''Opisthocoelicaudia'' był skierowany nieznacznie w górę.

[[Plik:Opisthocoelicaudia Museum of Evolution in Warsaw 21.JPG|200px|thumb|right|Rekonstrukcja kończyny przedniej ''Opisthocoelicaudia''. Widoczna jest stopa przedniej kończyny, która jest silnie zredukowana. Autor: Adrian Grycuk. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Opisthocoelicaudia_Museum_of_Evolution_in_Warsaw_21.JPG].]]
U zauropodów następowała redukcja kości "dłoni" przedniej kończyny. “Dłoń” ''Opisthocoelicaudia'' była już silnie zredukowana - nie posiadała kości nadgarstka ani paliczków. W podobnym stopniu były zredukowane także “dłonie” innych tytanozaurydów, np. ''[[Epachthosaurus]]''. Za to palce kończyny tylnej były dobrze wykształcone.

===Tropy i rozmiar===
[[Plik:Opisthocoelicaudia footprint.JPG|200px|thumb|right|Przykładowy trop zauropoda z Nemegt, pozostawiony najpewniej przez ''Opisthocoelicaudia''. Autor: [[Philip Currie]]. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Opisthocoelicaudia_footprint.JPG].]]
W Nemegt znaleziono tropy zauropodów. Pasują one do stóp opistocelikaudii - stopa była asymetryczna i miała trzy głębokie, wąskie pazury (Currie i in., 2003).

Niektóre tropy zostały pozostawione przez nieco, lub nawet znacznie większe od holotypu opistocelikaudii osobniki. Długość holotypu wynosiła ok. 12 m, a masa jest szacowana na (w zależności od badań) od ok. 8,4 t (Paul, 2010) do ponad 20 t (np. Anderson i in., 2009). Wg Borsuk-Białynickiej (1977) był to osobnik stary. Możliwe jednak, że ten dinozaur mógł osiągnąć znacznie większe rozmiary. Trop pozostawiony przez holotyp ''Opisthocoelicaudia'' miałby nieco więcej, niż 46 cm szerokości. Natomiast Stettner i in. (2017) opisali trop z Nemegt (być może pozostawiony przez opistocelikaudię) o długości 76 cm i szerokości 62 cm, a Nakajima i in. (2017) jeszcze większy - mający odpowiednio 100 cm i 76 cm.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
! ''Opisthocoelicaudia''
| {{Kpt|[[Borsuk-Białynicka|Magdalena Borsuk-Białynicka]]}}, [[1977]]
|?= ''[[Nemegtosaurus]]''
|-
! ''O. skarzynskii''
| {{Kpt|[[Borsuk-Białynicka|Magdalena Borsuk-Białynicka]]}}, [[1977]]
|?= ''Nemegtosaurus mongoliensis''
|}

==Biblografia==
<small> Borsuk-Białynicka, M.M. (1977). "A new camarasaurid sauropod Opisthocoelicaudia skarzynskii gen. n., sp. n. from the Upper Cretaceous of Mongolia". Palaeontologia Polonica. 37 (5): 5–64.

Currie, P., Badamgarav, D., & Koppelhus, E. (2003). “The First Late Cretaceous Footprints from the Nemegt Locality in the Gobi of Mongolia”. Ichnos, 10(1), 1–13. [[doi:10.1080/10420940390235071]]

Díez Díaz, V., Garcia, G., Pereda-Suberbiola, X., Jentgen-Ceschino, B., Stein, K., Godefroit, P., & Valentin, X. (2018). “The titanosaurian dinosaur Atsinganosaurus velauciensis (Sauropoda) from the Upper Cretaceous of southern France: New material, phylogenetic affinities, and palaeobiogeographical implications”. Cretaceous Research, 91, 429–456. [[doi:10.1016/j.cretres.2018.06.015]]

González Riga, B. J., Previtera, E., & Pirrone, C. A. (2009).” Malarguesaurus florenciae gen. et sp. nov., a new titanosauriform (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Mendoza, Argentina”. Cretaceous Research, 30(1), 135–148. [[doi:10.1016/j.cretres.2008.06.006]]

Sallam, H. M., Gorscak, E., O’Connor, P. M., El-Dawoudi, I. A., El-Sayed, S., Saber, S., Mahmoud A. Kora, Joseph J. W. Sertich, Erik R. Seiffert & Lamanna, M. C. (2018). “New Egyptian sauropod reveals Late Cretaceous dinosaur dispersal between Europe and Africa”. Nature Ecology & Evolution, 2(3), 445–451. [[doi:10.1038/s41559-017-0455-5]]

Hailu, Y., Qiang, J., Lamanna, M. C., Jinglu, L., & Yinxian, L. (2010). “A Titanosaurian Sauropod Dinosaur with Opisthocoelous Caudal Vertebrae from the Early Late Cretaceous of Liaoning Province, China”. Acta Geologica Sinica - English Edition, 78(4), 907–911. [[doi:10.1111/j.1755-6724.2004.tb00212.x]]

Stettner, B., Persons, W. S., & Currie, P. J. (2018). “A giant sauropod footprint from the Nemegt Formation (Upper Cretaceous) of Mongolia”. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 494, 168–172. [[doi:10.1016/j.palaeo.2017.10.027]]

Nakajima, J., Kobayashi, Y., Chinzorig, T., Tanaka, T., Takasaki, R., Tsogtbaatar, K., Currie, P.J. & Fiorillo, A. R. (2018). “Dinosaur tracks at the Nemegt locality: Paleobiological and paleoenvironmental implications”. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 494, 147–159. [[doi:10.1016/j.palaeo.2017.10.026]]

Schwarz, D., Frey, E., & Meyer, C. A. (2007). “Novel reconstruction of the orientation of the pectoral girdle in sauropods”. The Anatomical Record: Advances in Integrative Anatomy and Evolutionary Biology, 290(1), 32–47. [[doi:10.1002/ar.20405]]

Milan, J., Christiansen P., & Mateus O. (2005). “A three-dimensionally preserved sauropod manus impression from the Upper Jurassic of Portugal: Implications for sauropod manus shape and locomotor mechanics”. Kaupia. 14, 47-52.

Anderson, J. F., Hall-Martin, A., & Russell, D. A. (2009). "Long-bone circumference and weight in mammals, birds and dinosaurs". Journal of Zoology, 207(1), 53–61. [[doi:10.1111/j.1469-7998.1985.tb04915.x]]

Paul, G.S (2010) http://gspauldino.com/data.html</small>

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropoda]]
[[Kategoria:Macronaria]]
[[Kategoria:Somphospondyli]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Mongolia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Plik:Opisthocoelicaudia skeleton restoration.jpg|300px|thumb|right|Odnalezione elementy szkieletu ''Opisthocoelicaudia''. Autor: Jaime A. Headden. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Opisthocoelicaudia_skeleton_restoration.jpg].]]
-W 1965 roku polsko-mongolska wyprawa na pustynię Gobi odkryła szczątki małego zauropoda. Odkryta skamieniałość była stosunkowo kompletna jak na zauropoda. Nie zachowała się czaszka i większa części kręgów szyjnych, które najprawdopodobniej zostały oderwane od ciała przez padlinożerców (na co wskazują ślady zębów na miednicy i kości udowej). Okaz ten stał się [[holotyp]]em nowego rodzaju i gatunku zauropoda - ''Opisthocoelicaudia skarzynskii''.
+W 1965 roku polsko-mongolska wyprawa na pustynię Gobi odkryła szczątki małego zauropoda. Odkryta skamieniałość była stosunkowo kompletna jak na zauropoda. Nie zachowała się czaszka i większość kręgów szyjnych, które najprawdopodobniej zostały oderwane od ciała przez padlinożerców (na co wskazują ślady zębów na miednicy i kości udowej). Okaz ten stał się [[holotyp]]em nowego rodzaju i gatunku zauropoda - ''Opisthocoelicaudia skarzynskii''.
 [[Borsuk-Białynicka]] (1977) przypisała do tego gatunku także okaz ZPAL MgDI/25c (jest to łopatka i kość krucza młodego osobnika).
-Odnaleziono także fragment ogona (okaz MPD 100/406) przypisywany do Opisthocoelicaudia (Currie i in., 2003).
+Odnaleziono także fragment ogona (okaz MPD 100/406) przypisywany do ''Opisthocoelicaudia'' (Currie i in., 2003).
 ==Systematyka==
 W 1977 roku profesor Magdalena Borsuk-Białynicka opisała tego dinozaura jako [[Camarasauridae|kamarazauryda]], lecz w późniejszych badaniach uznano go za tytanozaura z [[klad]]u [[Saltasauridae]]. Dla saltazaurydów bliżej spokrewnionych z ''Opisthocoelicaudia'' niż z ''[[Saltasaurus]]'' utworzono także klad [[Opisthocoelicaudiinae]].
-==Synonim Nemegtosaurus?==
+==Synonim ''Nemegtosaurus''?==
 Kwestia pokrewieństwa ''Opisthocoelicaudia'' oraz znalezionego w pobliżu ''[[Nemegtosaurus]]'' jest niejasna ze względu na ich niepokrywający się materiał kopalny. Najpewniej były to blisko spokrewnione dinozaury, być może nawet synonimy. Kwestia ta została szerzej opisana w haśle o ''Nemegtosaurus'' - zob. [[Nemegtosaurus#Budowa i synonimizacja z Opisthocoelicaudia]].

Opisthocoelicaudia - Historia wersji

Kamil Kamiński o 21:46, 22 gru 2019

Adrian Sztuba: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Opisthocoelicaudia''}} {{Opis |Autor = Tomasz Sokołowski |Korekta = Adrian Sztuba |nazwa = ''Ophistocoelicaudia'' (opistocelikaudia) |długoś..."