Ozimek - Historia wersji

Taurovenator o 13:02, 12 paź 2024

2024-10-12T13:02:34Z

Paweł: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Ozimek''}} {{Opis |Autor = Stanisław Kopeć, Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Ozim..."

2024-10-09T06:31:09Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Ozimek''}} {{Opis |Autor = Stanisław Kopeć, Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Ozim..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Ozimek''}}
{{Opis
|Autor = [[Stanisław Kopeć]], [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = ''Ozimek'' (ozimek)
|długość = ok. 90 cm
|masa =
|wysokość =
|dieta = prawdopodobnie owadożerny
|miejsce = [[Polska]] - Krasiejów
([[formacja]] [[Grabowa]])
|czas = {{Występowanie|230|227}}
ok. 230-227 [[Ma]] 
[[późny trias]] ([[karnik]])
|systematyka =
[[Archosauromorpha]]

? [[Sharovipterygidae]] / ? [[Tanystropheidae]]
|grafika = Reconstruction of Ozimek volans.png
|podpis = Rekonstrukcja szkieletu ''Ozimek'' w pozycji szybującej. Źródło: [[Dzik]] i [[Sulej]], 2016 [https://www.app.pan.pl/article/item/app002762016.html]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Ozimek'' to niezwykły archozauromorf żyjący w [[późny trias|późnym trasie]] na terenie dzisiejszej Polski. Ozimek został nazwany w 2016 roku przez dwóch polskich palentologów: [[Dzik|Jerzego Dzika]] oraz [[Sulej|Tomasza Suleja]].

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa nawiązuje do miejscowości Ozimek, nieopodal której odnaleziono skamieniałości. Epitet gatunkowy wywodzi się od łacińskiego słowa "volans", czyli "latać".

==Materiał kopalny==
[[Plik:Holotype of Ozimek volans.png|thumb|[[Holotyp|Okaz typowy]] ozimka. Źródło: [[Dzik]] i [[Sulej]], 2016 [https://www.app.pan.pl/article/item/app002762016.html].]]
[[Holotyp]] (ZPAL AbIII/2512) to niemalże kompletny szkielet pozbawiony głowy. Do ''Ozimek'' przypisuje się wiele pojedynczych kości (m. in. kręgi szyjne i grzbietowe, żebra, gastralia, kości ramienne, udowe, piszczele, strzałkowe oraz śródstopia) oraz następujące okazy:
*ZPAL AbIII/2012 - zmiażdżona czaszka, niemalże kompletna szyja oraz kości kończyn
*ZPAL AbIII/2511- bardzo kompletny, lecz [[dysartykułowany]] szkielet
*ZPAL AbIII/3191 - bardzo kompletny szkielet z [[dysartykułowany|dysartykułowaną]] czaszką
*UOPB 1148 - [[artykułowany|artykułowane]] kręgi szyjne 5-8, prawdopodobne fragmenty kości kruczej, kość udowa i ramienna oraz częściowa stopa

Konietzko‐Meier i współautorzy (2024) zauważyli, że kość ramienna i udowa okazu UOPB 1148 różnią się od siebie wiekiem. Kość z kończyny przedniej należała do w pełni dorosłego osobnika, zaś udowa - młodocianego lub prawie dorosłego. W związku z tym kość ramienną oznaczyli nr katalogowym UOPB 1148a, z kolei udową UOPB 1148b. Zdaniem badaczy szkielet UOPB 1148 składa się z co najmniej dwóch różnych osobników.

==Budowa==
[[Plik:Ozimek skull.jpg|thumb|Czaszka ozimka. Źródło: [[Dzik]] i [[Sulej]], 2016 [https://www.app.pan.pl/article/item/app002762016.html].]]
Pysk ''Ozimek'' był wyposażony w małe i ostre zęby. Wszystkie kręgi były [[centrum|proceliczne]] (z przodu są wklęsłe, z tyłu wypukłe). ''Ozimek'' miał długą szyję składającą się z 9 kręgów szyjnych. Cechą charakterystyczną omawianego rodzaju były powiększone, podobne do płytki kości krucze, które prawdopodobnie były połączone z mostkiem. Podobnie jak u ''Sharovipteryx'', ''Ozimek'' miał długie i smukłe kończyny, przy czym przednie były krótsze od tylnych. Między tylnymi kończynami rozciągała się duża błona. Cecha ta występowała również u ''Sharovipteryx'' (Dzik i Sulej, 2016).

==Paleobiologia==
[[Plik:Sharovipteryx.jpg|thumb|Rekonstrukcja szybującego ''Sharovipteryx''. Ozimek zapewne szybował podobnie. Autor: Dmitry Bogdanov [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sharovipteryx.jpg]]]
''Ozimek'' dzięki swojej budowie ciała mógł wykazywać zdolności do czasowego przemieszczania się w powietrzu. Dzik i Sulej (2016) zauważyli, że morfologia pasu barkowego uniemożliwiła lot na długie dystanse jak to robią dzisiejsze ptaki czy wymarłe pterozaury. Ich zdaniem ''Ozimek'' co najwyżej szybował na nieduże dystanse np. pomiędzy drzewami. Trzony kręgów oraz kości kończyn były puste, jednak nie miały typowych otworów pneumatycznych. Prawdopodobnie kości te były wypełnione tłuszczem. Cecha ta mogła zmniejszyć masę szkieletu ozimka. Konietzko‐Meier i in. (2024) uważają, że mikrostruktura kości długich ''Ozimek'' i dzisiejszych nietoperzy jest bardzo podobna. Jednak omawiamy rodzaj miał wolniejsze tempo wzrostu oraz metabolizm.

==Systematyka==
Autorzy opisu przypisali ozimka do [[klad]]u Sharovipterygidae. Pritchard i Sues (2019) w analizie kladystycznej wykazali, że ''Ozimek'' jest przedstawicielem Tanystropheidae, jednak nie wykluczają bliskiego pokrewieństwa opisywanego zwierzęcia z ''Sharovipteryx''. Zdaniem badaczy obydwa rodzaje mogą być nietypowymi tanystrofydami. Podobny rezultat otrzymali Spiekman i współpracownicy (2021).

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Ozimek''}}
|{{Kpt|[[Dzik]]}} i {{Kpt|[[Sulej]]}}, 2016
|-
| {{V|''O. volans''}}
|{{Kpt|[[Dzik]]}} i {{Kpt|[[Sulej]]}}, 2016
|}

==Bibliografia==

Dzik, J., & Sulej, T. (2016). "An early Late Triassic long-necked reptile with a bony pectoral shield and gracile appendages". Acta Palaeontologica Polonica, 61(4), 805-823. [[doi:10.4202/app.00276.2016]]

Konietzko‐Meier, D., Teschner, E. M., Tańczuk, A., & Sander, P. M. (2024). "I believe I can fly… New implications for the mode of life and palaeoecology of the Late Triassic ''Ozimek volans'' based on its unique long bone histology". Palaeontology, 67(3), e12715. [[doi:10.1111/pala.12715]]

Pritchard, A.C., & Sues, H.-D. (2019). "Postcranial remains of ''Teraterpeton hrynewichorum'' (Reptilia: Archosauromorpha) and the mosaic evolution of the saurian postcranial skeleton". Journal of Systematic Palaeontology. 17 (20): 1745–1765. [[doi:10.1080/14772019.2018.1551249]]

Spiekman, S.N.F., Fraser, N.C., & Scheyer, T.M. (2021). "A new phylogenetic hypothesis of Tanystropheidae (Diapsida, Archosauromorpha) and other "protorosaurs", and its implications for the early evolution of stem archosaurs". PeerJ. 9: e11143. [[doi:10.7717/peerj.11143]]


[[Kategoria:Trias w Polsce]]

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Stanisław Kopeć]], [[Paweł Konarzewski]]
-  |Korekta                =
+  |Korekta                = [[Michał Siedlecki]]
   |nazwa                  = ''Ozimek'' (ozimek)
   |długość                = ok. 90 cm
@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 Konietzko‐Meier i współautorzy (2024) zauważyli, że kość ramienna i udowa okazu UOPB 1148 różnią się od siebie wiekiem. Kość z kończyny przedniej należała do w pełni dorosłego osobnika, zaś udowa - młodocianego lub prawie dorosłego. W związku z tym kość ramienną oznaczyli nr katalogowym UOPB 1148a, z kolei udową UOPB 1148b. Zdaniem badaczy szkielet UOPB 1148 składa się z co najmniej dwóch różnych osobników.
 ==Budowa==
@@ Linia 45: / Linia 47: @@
 ==Paleobiologia==
 [[Plik:Sharovipteryx.jpg|thumb|Rekonstrukcja szybującego ''Sharovipteryx''. Ozimek zapewne szybował podobnie. Autor: Dmitry Bogdanov [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sharovipteryx.jpg]]]
-''Ozimek'' dzięki swojej budowie ciała mógł wykazywać zdolności do czasowego przemieszczania się w powietrzu. Dzik i Sulej (2016) zauważyli, że morfologia pasu barkowego uniemożliwiła lot na długie dystanse jak to robią dzisiejsze ptaki czy wymarłe pterozaury. Ich zdaniem ''Ozimek'' co najwyżej szybował na nieduże dystanse np. pomiędzy drzewami. Trzony kręgów oraz kości kończyn były puste, jednak nie miały typowych otworów pneumatycznych. Prawdopodobnie kości te były wypełnione tłuszczem. Cecha ta mogła zmniejszyć masę szkieletu ozimka. Konietzko‐Meier i in. (2024) uważają, że mikrostruktura kości długich ''Ozimek'' i dzisiejszych nietoperzy jest bardzo podobna. Jednak omawiamy rodzaj miał wolniejsze tempo wzrostu oraz metabolizm.
+''Ozimek'' dzięki swojej budowie ciała mógł wykazywać zdolności do czasowego przemieszczania się w powietrzu. Dzik i Sulej (2016) zauważyli, że morfologia pasu barkowego uniemożliwiła lot na długie dystanse jak to robią dzisiejsze ptaki czy wymarłe pterozaury. Ich zdaniem ''Ozimek'' co najwyżej szybował na nieduże dystanse np. pomiędzy drzewami. Trzony kręgów oraz kości kończyn były puste, jednak nie miały typowych otworów pneumatycznych. Prawdopodobnie kości te były wypełnione tłuszczem. Cecha ta mogła zmniejszyć masę szkieletu ozimka. Konietzko‐Meier i in. (2024) uważają, że mikrostruktura kości długich ''Ozimek'' i dzisiejszych nietoperzy jest bardzo podobna. Jednak omawiamy rodzaj miał wolniejsze tempo wzrostu oraz metabolizm. Jednakże część paleontologów np: Dawid Mazurek wątpią, iż ozimek potrafił szybować (komentarz własny - MS).
 ==Systematyka==
 Autorzy opisu przypisali ozimka do [[klad]]u Sharovipterygidae. Pritchard i Sues (2019) w analizie kladystycznej wykazali, że ''Ozimek'' jest przedstawicielem Tanystropheidae, jednak nie wykluczają bliskiego pokrewieństwa opisywanego zwierzęcia z ''Sharovipteryx''. Zdaniem badaczy obydwa rodzaje mogą być nietypowymi tanystrofydami. Podobny rezultat otrzymali Spiekman i współpracownicy (2021).
 ==Spis gatunków==