Panoplosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 21:12, 15 kwi 2026

2026-04-15T21:12:24Z

Kamil Kamiński o 13:20, 15 kwi 2026

2026-04-15T13:20:41Z

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny */

2026-04-09T12:29:50Z

‎Materiał kopalny

Kamil Kamiński o 12:20, 9 kwi 2026

2026-04-09T12:20:36Z

Kamil Kamiński o 12:16, 9 kwi 2026

2026-04-09T12:16:32Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2026-04-09T12:15:05Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny */

2026-04-09T12:14:37Z

‎Materiał kopalny

Kamil Kamiński o 09:31, 9 kwi 2026

2026-04-09T09:31:57Z

Kamil Kamiński o 09:30, 9 kwi 2026

2026-04-09T09:30:02Z

Kamil Kamiński o 09:29, 9 kwi 2026

2026-04-09T09:29:28Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-{DISPLAYTITLE:''Panoplosaurus''}}
+{{DISPLAYTITLE:''Panoplosaurus''}}
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 138: / Linia 138: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
- Do sprawdzenia i aktualizacji.
+{DISPLAYTITLE:''Panoplosaurus''}}
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 65: / Linia 63: @@
 ==Budowa i paleobiologia==
-Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023) (zob. więcej w [[Ankylosauria#Paleobiologia]]). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Badania za pomocą tomografii komputerowej ujawniły skomplikowany system przewodów nosowych. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode. Livius i in. (2026) zauważyli, że u niektórych okazów panoplozaura występowała płytka kostna między kośćmi nosowymi, podczas gdy u innych - nie. Znaczenie tych różnic nie zostało jednak wyjaśnione.
+Niskie, szerokie ciało panoplozaura pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał prawdopodobnie tylko trzy palce u przednich łap, choć nie jest to do końca pewne (Carpenter, 1990).
 ==''Panoplosaurus'' a ''Edmontonia''==
-W tym samym miejscu i czasie co panoplozaur żyła ''[[Edmontonia]] rugosidens'', którą kiedyś uważano za gatunek [[rodzaj]]u ''Panoplosaurus''. Z tego powodu wiele rekonstrukcji panoplozaura w rzeczywistości przedstawia tego drugiego nodozauryda. Różniły się jednak dość wyraźnie - panoplozaur nie miał charakterystycznych kolców barkowych edmontonii, skierowanych w dół i do przodu. Różniły się także kształtem czaszki i zębów. Panoplozaur miał ją wyższą i mocniej opancerzoną. Inna była także budowa kręgów i ''synsakrum'' - u edmontonii przyrośnięte były trzy kręgi krzyżowe, a u tego drugiego cztery. Dodatkowo u panoplozaura kość krucza i łopatka były zrośnięte. Odrębnośc obu rodzajów potwierdza też tomografia komputerowa czaszki ''Panoplosaurus'', która ujawniła nieznane wcześniej informacje na temat jej wewnętrznej budowy (Livius i in., 2026).
+W tym samym miejscu i czasie co panoplozaur żyła ''[[Edmontonia]] rugosidens'', którą kiedyś uważano za gatunek [[rodzaj]]u ''Panoplosaurus''. Z tego powodu wiele rekonstrukcji panoplozaura w rzeczywistości przedstawia tego drugiego nodozauryda. Różniły się jednak dość wyraźnie - panoplozaur nie miał charakterystycznych kolców barkowych edmontonii, skierowanych w dół i do przodu. Różniły się także kształtem czaszki i zębów. Panoplozaur miał ją wyższą i mocniej opancerzoną. Inna była także budowa kręgów i ''synsakrum'' - u edmontonii przyrośnięte były trzy kręgi krzyżowe, a u tego drugiego cztery. Dodatkowo u panoplozaura kość krucza i łopatka były zrośnięte, podczas gdy u edmontonii -nie. Odrębność obu rodzajów potwierdza też tomografia komputerowa czaszki ''Panoplosaurus'', która ujawniła nieznane wcześniej informacje na temat jej wewnętrznej budowy (Livius i in., 2026).
 [[Rodzaj]] ''[[Edmontonia]]'' przetrwał dłużej niż ''Panoplosaurus'', który wymarł około 74 milionów lat temu.
@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 - ''Panoplosaurus'' sp.:
-Okaz zaliczony do rodzaju ''Panoplosaurus'' to zrośnięta kość łapatkowo-krucza odnaleziona w osadach formacji Aguja w Teksasie (OMNH, bez numeru katalogowego).
+Okaz zaliczony do rodzaju ''Panoplosaurus'' to zrośnięta kość łapatkowo-krucza odnaleziona w osadach formacji Aguja w Teksasie (OMNH, bez numeru katalogowego). Z tej samej formacji raportowano też osteodermy (West, 2020). Fragmentaryczność materiału i odległość geograficzna, dzieląca szczątki od tych niewątpliwie należących do panoplozaura pozwalają jednak wątpić w poprawność takiej interpretacji.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 120: / Linia 120: @@
 Mallon, J.C. & Anderson, J.S. (2014). "The Functional and Palaeoecological Implications of Tooth Morphology and Wear for the Megaherbivorous Dinosaurs from the Dinosaur Park Formation (Upper Campanian) of Alberta, Canada". PLOS ONE. 9 (6) e98605. [[doi:10.1371/journal.pone.0098605]].
 http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php [kopia https://web.archive.org/web/20110727210126/http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php ]

@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 - Materiał przypisany:
-ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów. Związek tych ostatnich  ze szkieletem bywa jednak kwestionowany (Mallon i Jordan, 2014).
+ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów. Związek tych ostatnich  ze szkieletem bywa jednak kwestionowany (Mallon i Anderson, 2014).
 TMP 1983.025.0002 - czaszka

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 Panoplozaur był podobnym do czołgu [[Nodosauridae|nodozaurydem]], czyli ankylozaurem bez kostnej maczugi na ogonie. Żył w późnej kredzie na zachodzie [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]]. Jest jednym z lepiej znanych nodozaurydów - znaleziono dwa niekompletne szkielety i trzy czaszki. Jego nazwa oznacza "jaszczur w pełni opancerzony" - ze względu na jego kolczasty pancerz.
-==Budowa==
+==Budowa i paleobiologia==
-Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Badania za pomocą tomografii komputerowej ujawniły skomplikowany system przewodów nosowych. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode. Livius i in. (2026) zauważyli, że u niektórych okazów panoplozaura występowała płytka kostna między kośćmi nosowymi, podczas gdy u innych - nie. Znaczenie tych różnic nie zostało jednak wyjaśnione.
+Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023) (zob. więcej w [[Ankylosauria#Paleobiologia]]). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Badania za pomocą tomografii komputerowej ujawniły skomplikowany system przewodów nosowych. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode. Livius i in. (2026) zauważyli, że u niektórych okazów panoplozaura występowała płytka kostna między kośćmi nosowymi, podczas gdy u innych - nie. Znaczenie tych różnic nie zostało jednak wyjaśnione.
 ==''Panoplosaurus'' a ''Edmontonia''==

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 <small>(dolne warstwy formacji [[Dinosaur Park]])</small>
-i [[USA]] - Teksas
+?[[USA]] - Teksas i Alaska
-<small>(formacja [[Aguja]])</small>
+<small>?(formacje [[Aguja]] i [[Matanuska]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''

← poprzednia wersja		Wersja z 12:15, 9 kwi 2026
Linia 118:		Linia 118:

	Livius, M. C. H., Witmer, L. M., Ryan, M. J., Maddin, H. C., & Mallon, J. C. (2026). "Redescription of the ''Panoplosaurus mirus'' (Ankylosauria: Nodosauridae) holotype skull using computed tomography, and a new comparative scheme for panoplosaurin cranial ornamentation." Journal of Vertebrate Paleontology. [[doi:10.1080/02724634.2026.2636589]].		Livius, M. C. H., Witmer, L. M., Ryan, M. J., Maddin, H. C., & Mallon, J. C. (2026). "Redescription of the ''Panoplosaurus mirus'' (Ankylosauria: Nodosauridae) holotype skull using computed tomography, and a new comparative scheme for panoplosaurin cranial ornamentation." Journal of Vertebrate Paleontology. [[doi:10.1080/02724634.2026.2636589]].
		+
		+	Mallon, J.C. & Anderson, J.S. (2014). "The Functional and Palaeoecological Implications of Tooth Morphology and Wear for the Megaherbivorous Dinosaurs from the Dinosaur Park Formation (Upper Campanian) of Alberta, Canada". PLOS ONE. 9 (6) e98605. [[doi:10.1371/journal.pone.0098605]].

	http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php [kopia https://web.archive.org/web/20110727210126/http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php ]		http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php [kopia https://web.archive.org/web/20110727210126/http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php ]

← poprzednia wersja		Wersja z 09:31, 9 kwi 2026
Linia 52:		Linia 52:

	[[Nodosauridae]] / [[Panoplosauridae]]		[[Nodosauridae]] / [[Panoplosauridae]]
		+
		+	[[Nodosaurinae]]

	[[Panoplosaurini]]		[[Panoplosaurini]]

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 [[Ankylosauria]]
-[[Nodosauridae]]
+[[Nodosauridae]] / [[Panoplosauridae]]
 [[Panoplosaurini]]

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 76 Ma
+| ok. 76-74 Ma
 <small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>