Paralititan - Historia wersji

Paweł o 19:55, 6 kwi 2024

2024-04-06T19:55:17Z

Taurovenator o 18:13, 31 mar 2024

2024-03-31T18:13:53Z

Kamil Kamiński o 20:26, 10 lut 2022

2022-02-10T20:26:48Z

Mateusz o 11:06, 2 kwi 2018

2018-04-02T11:06:41Z

Mateusz: grafika

2018-04-02T11:05:01Z

grafika

Dino o 16:21, 29 lis 2016

2016-11-29T16:21:24Z

Szerman o 18:21, 29 lut 2016

2016-02-29T18:21:46Z

Danu: /* Paleoekologia */ nazwa pterozaura

2014-02-21T12:04:07Z

‎Paleoekologia: nazwa pterozaura

Szerman o 09:20, 22 lis 2012

2012-11-22T09:20:20Z

Szerman o 14:30, 28 maj 2012

2012-05-28T14:30:30Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Paralititan''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Marcin Szermański]]
-| Autor:
+ |Korekta                =  [[Maciej Ziegler]], [[Jakub Kowalski]], [[Tomasz Singer]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Paralititan'' (paralitytan)
-|-
+ |długość                = 27 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref>
-| [[Marcin Szermański]]
+ |masa                   = 30 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-| [[Maciej Ziegler]]
+ |wysokość               = 5,4 m (w ramionach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-[[Jakub Kowalski]]
+ |dieta                  = roślinożerny
+ |miejsce                = [[Egipt]] - Al-Wahat al-Bahrijja
-[[Tomasz Singer]]
+<small>([[formacja]] [[Baharija]])</small>
-|}
+ |czas                   = {{Występowanie|99|94}}
-</small>
+ok. 99-94 [[Ma]]<br>
+<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]])</small>
-----
+ |systematyka            = [[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 46: / Linia 20: @@
 [[Sauropoda]]
 [[Macronaria]]
@@ Linia 58: / Linia 28: @@
 [[Titanosauria]]
-|-
+ |grafika                = Paralititan stromeri.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Paralititan stromeri.jpg|400px|]]
+ |podpis                 = Rekonstrukcja paralitytana. Autor: DiBgd [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paralititan_stromeri.jpg]
-<small>Rekonstrukcja paralitytana.</small>
+ |PorównanieGrupa        =
-|-
+ |PorównanieDługość      =
-! colspan=2 | Mapa znalezisk:
+ |mapa                   =
 <display_points type="terrain" zoom=4>
 .3° N, 29.0° E~formacja [[Baharija]], Al-Wahat al-Bahrijja, [[Egipt]]|<small>''[[Paralititan]] stromeri'' - '''CGM 1119'''([[holotyp]]).<br>
 </display_points>
-|}
+}}
 ==Wstęp==
-''Paralititan'' to duży [[rodzaj]] zauropoda z grupy [[Titanosauria]]. Żył na terenie dzisiejszego [[Egipt]]u na początku późnej kredy, ok. 99-93,5 milionów lat temu ([[cenoman]]).
+''Paralititan'' to duży [[rodzaj]] zauropoda z grupy [[Titanosauria]]. Żył na terenie dzisiejszego [[Egipt]]u na początku późnej kredy, ok. 99-94 milionów lat temu ([[cenoman]]).
 Jako nowy [[rodzaj]] i [[gatunek]] (''P. stromeri'') został opisany przez Smitha i jego współpracowników w [[2001]] roku. Co ciekawe, paralitytan jest pierwszym [[tetrapod]]em (zwierzęciem czworonożnym) odnalezionym na terenie [[Egipt]]u od [[1935]] roku.
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (CGM 81119) to 2 zrośnięte kręgi (?)krzyżowo-ogonowe (''caudal sacral''; prawdopodobnie 5 i 6), pierwszy kręg ogonowy, proksymalny krąg ogonowy, żebra grzbietowe i krzyżowe, niekompletne obie kości łopatkowe, kompletna prawa i niekompletna lewa kość ramienna, dystalna kość śródręcza i kilka(naście) dodatkowych elementów.
@@ Linia 90: / Linia 58: @@
 ''Paralititan'' był być może jednym z największych znanych dinozaurów. W momencie jego opisania ([[2001]]) jego prawa kość ramienna o długości 1,69 metra była najdłuższą znaną kością ramienną kredowego dinozaura. Jest ona o ok. 12,5 % dłuższa od analogicznej kości należącej do znanego z długich ramion ''[[Isisaurus]] colberti'' (1,48 m).
-Większa (o 7,5 %) ma być kość ramienna należąca do ''[[Argentinosaurus]]'' (1,81 m), ale jest to wartość ekstrapolowana – nie jest zatem pewne, czy odnaleziony okaz argentynozaura za życia miał te obie kości tej długości. Jak zresztą sugerują [[Smith]] i in. ([[2001]]), ''Paralititan'' prawdopodobnie nie osiągał rozmiarów argentynozaura. Jeżeli przyjmiemy, że te oba tytanozaury miały te same proporcje oraz to, że wartość 1,81 metra jest prawidłowa, to mógł osiągać 28-32 metry długości. Jednak na podstawie ''[[Saltasaurus]]'' [[Kenneth Carpenter |Carpenter]] szacuje jego rozmiary na ok. 26 metrów, a w swojej książce [[Gregory Paul|Paul]] ([[2010]]) na zaledwie >20 m i 20 ton. Z kolei na podstawie szacowań argentynozaura przez Mazzettę i in. ([[2004]]) można przyjąć przedział 39-57 ton (najbardziej prawdopodobne 48 t).
+Większa (o 7,5 %) ma być kość ramienna należąca do ''[[Argentinosaurus]]'' (1,81 m), ale jest to wartość ekstrapolowana – nie jest zatem pewne, czy odnaleziony okaz argentynozaura za życia miał te obie kości tej długości. Jak zresztą sugerują [[Smith]] i in. ([[2001]]), ''Paralititan'' prawdopodobnie nie osiągał rozmiarów argentynozaura. Jeżeli przyjmiemy, że te oba tytanozaury miały te same proporcje oraz to, że wartość 1,81 metra jest prawidłowa, to mógł osiągać 28-32 metry długości. Jednak na podstawie ''[[Saltasaurus]]'' [[Kenneth Carpenter |Carpenter]] szacuje jego rozmiary na ok. 26 metrów, a w swojej książce [[Gregory Paul|Paul]] ([[2010]]) na zaledwie >20 m i 20 ton. Z kolei na podstawie szacowań argentynozaura przez Mazzettę i in. ([[2004]]) można przyjąć przedział 39-57 ton (najbardziej prawdopodobne 48 t). Molina-Perez i Larramendi (2020) ocenili, że ''Paralititan'' mógł mieć 27 m długości, 30 t masy oraz 5,4 m wysokości w ramionach.
 ==Etymologia==
@@ Linia 111: / Linia 79: @@
 Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.
-</small>
+<references/></small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 124: / Linia 92: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Cenoman]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Paralititan''}}
 <small>
@@ Linia 122: / Linia 124: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Cenoman]]

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.3° N, 29.0° E|formacja [[Baharija]], Al-Wahat al-Bahrijja, [[Egipt]]|<small>''[[Paralititan]] stromeri'' - '''CGM 1119'''([[holotyp]]).<br>
+.3° N, 29.0° E~formacja [[Baharija]], Al-Wahat al-Bahrijja, [[Egipt]]|<small>''[[Paralititan]] stromeri'' - '''CGM 1119'''([[holotyp]]).<br>
 </display_points>
 |}

@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 99-93,5 Ma
+| 99-93,5 [[Ma]]
 <small>późna [[kreda]] ([[cenoman]])</small>
@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-Al-Bawiti, Egypt|formacja [[Baharija]], Al-Wahat al-Bahrijja, [[Egipt]]|<small>''[[Paralititan]] stromeri'' - '''CGM 81119'''([[holotyp]]).<br>
+.3° N, 29.0° E|formacja [[Baharija]], Al-Wahat al-Bahrijja, [[Egipt]]|<small>''[[Paralititan]] stromeri'' - '''CGM 1119'''([[holotyp]]).<br>
 </display_points>
 |}

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 [[Titanosauria]]
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk:
@@ Linia 92: / Linia 95: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Paralititan''
+| {{V|''Paralititan''}}
 | {{Kpt|Smith, Lamanna, Lacovara, [[Peter Dodson|Dodson]], Smith, Poole, Giegengack}} i {{Kpt|Attia}}, [[2001]]
 |-
-! ''P. stromeri''
+| {{V|''P. stromeri''}}
-| {{Kpt|Smith, Lamanna, Lacovara, Dodson, Smith, Poole, Giegengack}} i {{Kpt|Attia}}, 2001
+| {{Kpt|Smith, Lamanna, Lacovara, [[Peter Dodson|Dodson]], Smith, Poole, Giegengack}} i {{Kpt|Attia}}, [[2001]]
 |}

@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (CGM 81119) to 2 zrośnięte kręgi (?)krzyżowo-ogonowe (''caudal sacral''; prawdopodobnie 5 i 6), pierwszy krąg ogonowy, proksymalny krąg ogonowy, żebra grzbietowe i krzyżowe, niekompletne obie kości łopatkowe, kompletna prawa i niekompletna lewa kość ramienna, dystalna kość śródręcza i kilka(naście) dodatkowych elementów.
+[[Holotyp]] (CGM 81119) to 2 zrośnięte kręgi (?)krzyżowo-ogonowe (''caudal sacral''; prawdopodobnie 5 i 6), pierwszy kręg ogonowy, proksymalny krąg ogonowy, żebra grzbietowe i krzyżowe, niekompletne obie kości łopatkowe, kompletna prawa i niekompletna lewa kość ramienna, dystalna kość śródręcza i kilka(naście) dodatkowych elementów.
 Smith i in. ([[2001]]) uznają za materiał przypisany bardzo duży kręg grzbietowy (1912VIII64), który był szerszy niż wyższy. Został on opisany przez [[Ernst Stromer|Stromer]]a ([[1932]]) i prawdopodobnie został zniszczony podczas II Wojny Światowej.
@@ Linia 104: / Linia 104: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Mazzetta, Gerardo V.; Christiansen, Per; Fariña, Richard A. (2004) "Giants and Bizarres: Body Size of Some Southern South American Cretaceous Dinosaurs" Historical Biology 65 (2-4): ss.1–13.
+Mazzetta, G.V., Christiansen, P., Fariña, R.A. (2004) "Giants and Bizarres: Body Size of Some Southern South American Cretaceous Dinosaurs" Historical Biology 65 (2-4): 1–13.
-Smith, J.B.; Lamanna, M.C.; Lacovara, K.J.; Dodson, P.; Smith, J.R.; Poole, J.C.; Giegengack, R.; and Attia, Y. (2001) "A Giant sauropod dinosaur from an Upper Cretaceous mangrove deposit in Egypt". Science 292 (5522): 1704–1706. doi:10.1126/science.1060561. PMID 11387472
+Smith, J.B., Lamanna, M.C., Lacovara, K.J., Dodson, P., Smith, J.R., Poole, J.C., Giegengack, R. & Attia, Y. (2001) "A Giant sauropod dinosaur from an Upper Cretaceous mangrove deposit in Egypt". Science 292 (5522): 1704–1706. [[doi:10.1126/science.1060561. PMID 11387472]]
-Paul G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford
+Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.
 </small>

@@ Linia 81: / Linia 81: @@
 ''Paralititan'' zamieszkiwał obszary strefy pływowej, porośnięte wysoką roślinnością namorzynową, którą miał się pożywiać. Były to zielone tereny, poprzecinane meandrującymi rzekami, pełne jezior i rozlewisk – istna oaza, gdyż wewnątrz kontynentu panował klimat gorący i suchy.
-Tereny te zamieszkiwało prócz niego wiele zwierząt, takie jak: ryby (liczne rekiny, ryby dwudyszne), płazy (reprezentowane przez liczne żaby), żółwie, plezjozaury, pterozaury (''[[Alana]]'', ''[[Coloborhynchus]]''), łuskonośne, krokodylomorfy (''Laganosuchus'', ''Stomatosuchus'') oraz pozostałe 4 gatunki dinozaurów: [[teropod]]y ''[[Bahariasaurus]]'', ''[[Carcharodontosaurus]]'' i ''[[Spinosaurus]]'' oraz zauropod ''[[Aegyptosaurus]]''.
+Tereny te zamieszkiwało prócz niego wiele zwierząt, takie jak: ryby (liczne rekiny, ryby dwudyszne), płazy (reprezentowane przez liczne żaby), żółwie, plezjozaury, pterozaury (''[[Alanqa]]'', ''[[Coloborhynchus]]''), łuskonośne, krokodylomorfy (''Laganosuchus'', ''Stomatosuchus'') oraz pozostałe 4 gatunki dinozaurów: [[teropod]]y ''[[Bahariasaurus]]'', ''[[Carcharodontosaurus]]'' i ''[[Spinosaurus]]'' oraz zauropod ''[[Aegyptosaurus]]''.
 Istnieją dowody na to, że ''Paralititan'' mógł padać ofiarą ''[[Carcharodontosaurus]]''. Odnaleziono bowiem wśród szczątków tego zauropoda koronę zęba należącego do karcharodontozaura. Prawdopodobnie albo upolował on (nie wiadomo czy sam, czy stadnie) paralitytana, albo spożywał jego padlinę.

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 [[Titanosauria]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Paralititan.jpg|400px|]]
+| colspan=2 |[[Plik:Paralititan2.jpg|400px|]]
-<small>Rekonstrukcja przyżyciowa paralitytana. [http://www.rareresource.com/pho_paralititan.htm]</small>
+<small>Rekonstrukcja przyżyciowa paralitytana. [http://paleoking.blogspot.com/2009/10/time-to-bust-out-your-sauropods.html]</small>
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk: