Pinacosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia i paleoekologia */

2024-10-06T19:55:10Z

‎Paleobiologia i paleoekologia

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia i paleoekologia */ Przeniesienie części treści do Ankylosauria

2024-10-06T19:54:27Z

‎Paleobiologia i paleoekologia: Przeniesienie części treści do Ankylosauria

Kamil Kamiński o 22:15, 28 gru 2023

2023-12-28T22:15:27Z

Paweł o 14:08, 28 gru 2023

2023-12-28T14:08:28Z

Kamil Kamiński o 22:23, 18 lut 2023

2023-02-18T22:23:27Z

Paweł: uzupełnienia

2023-02-18T15:11:12Z

uzupełnienia

Podgląd zmian

Kamil Kamiński o 19:08, 12 lis 2018

2018-11-12T19:08:39Z

Nazuul: Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy

2018-04-08T13:32:39Z

Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy

Kamil Kamiński o 20:26, 15 lis 2017

2017-11-15T20:26:00Z

Kamil Kamiński: P. mephistocephalus poza Pinacosaurus?

2017-11-11T16:57:15Z

P. mephistocephalus poza Pinacosaurus?

@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 [[Plik: Pinacosaurus_skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''P. mephistocephalus''. Autor zdjęcia: Eduard Solà [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus_skull.jpg].]]
-Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P. grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani pinakozaur mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków. Zob. więcej na temat paleobiologii w [[Ankylosauria#Paleobiologia]]
+Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P. grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani pinakozaur mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków. Zob. więcej na temat paleobiologii w [[Ankylosauria#Paleobiologia]].
 ==Gatunki==

@@ Linia 72: / Linia 72: @@
 ''Pinacosaurus'' żył w środowisku półpustynnym, o dość ubogiej szacie roślinnej. W warunkach tych dominowały stosunkowo niewielkie zwierzęta. Pinakozaurowi prawdopodobnie nie zagrażały więc wielkie teropody, inaczej niż w przypadku północnoamerykańskich ankylozaurów. Najczęstszymi drapieżnikami były [[Dromaeosauridae|dromeozaurydy]] i [[Troodontidae|troodontydy]], z reguły nieprzekraczające kilkunastu kilogramów. Były one zbyt małe, by stanowić zagrożenie dla dorosłych osobników. Przewaga wielkości, kostny pancerz i maczuga na ogonie były zapewne wystarczającą bronią. Z formacji [[Djadochta]] znane są jednak doniesienia o szczątkach znacznie potężniejszych [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]], być może ''[[Tarbosaurus]]'' ([[Michael Mortimer|Mortimer]], online).
 [[Plik: Pinacosaurus_skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''P. mephistocephalus''. Autor zdjęcia: Eduard Solà [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus_skull.jpg].]]
-Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P. grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani pinakozaur mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków.
+Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P. grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani pinakozaur mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków. Zob. więcej na temat paleobiologii w [[Ankylosauria#Paleobiologia]]
 ==Gatunki==

@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 Pierwsze szczątki odkryto w 1923 r. ''Pinacosaurus'' został nazwany i opisany w 1933 r. przez amerykańskiego paleontologa [[Charles Gilmore|Charlesa Gilmore’a]]. Naukowiec ten zaliczył omawianego dinozaura do rodziny [[Nodosauridae]], jednak dzisiaj jest on uważany za pewnego członka [[Ankylosauridae]]. W 1935 r. opisano drugi gatunek pinakozaura - ''Pinacosaurus ninghsiensis'', obecnie jest on jednak uważany za synonim ''P. grangeri'' (m.in. Arbour i Currie, 2015). Podobnie wygląda sprawa ''Syrmosaurus viminocaudus'', opisanego przez [[Maleev]]a w 1952 r.
-W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz z wspólnikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]] wydobytej podczas Radziecko-Mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
+W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz z wspólnikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]], wydobyte podczas Radziecko-Mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
 W 1996 r. Belgijsko-Chińska ekspedycja odkryła kolejny szkielet młodego osobnika w skałach Bayan Mandahu. Trzy lata później [[Pascal Godefroit]] i współpracownicy na jego podstawie opisali nowy gatunek - ''Pinacosaurus mefistocephalus''. W 2010 r. [[Gregory Paul]] sugerował, że może on być synonimem gatunku typowego. Obecnie jednak większość naukowców uznaje ważność ''P. mefistocephalus'' (ale zob. dalej).

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski
-<small>([[formacja]] [[Djadochta]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Djadochta]] i [[Alagteeg]])</small>
 Chiny - Mongolia Wewnętrzna
 <small>([[formacja]] [[Bayan Mandahu]] i [[Wulansuhai]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|83.6|72.1}}
+  |czas                   = {{Występowanie|86.3|72.1}}
-,6-72,1 [[Ma]]<br>
+?ok. 86,3-72,1 [[Ma]]<br>
-<small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
+<small>[[późna kreda]] (?[[santon]]-[[kampan]])</small>
   |systematyka            = [[Dinosauria]]
@@ Linia 44: / Linia 45: @@
 Pierwsze szczątki odkryto w 1923 r. ''Pinacosaurus'' został nazwany i opisany w 1933 r. przez amerykańskiego paleontologa [[Charles Gilmore|Charlesa Gilmore’a]]. Naukowiec ten zaliczył omawianego dinozaura do rodziny [[Nodosauridae]], jednak dzisiaj jest on uważany za pewnego członka [[Ankylosauridae]]. W 1935 r. opisano drugi gatunek pinakozaura - ''Pinacosaurus ninghsiensis'', obecnie jest on jednak uważany za synonim ''P. grangeri'' (m.in. Arbour i Currie, 2015). Podobnie wygląda sprawa ''Syrmosaurus viminocaudus'', opisanego przez [[Maleev]]a w 1952 r.
-W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników.
+W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz z wspólnikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]] wydobytej podczas Radziecko-Mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
 W 1996 r. Belgijsko-Chińska ekspedycja odkryła kolejny szkielet młodego osobnika w skałach Bayan Mandahu. Trzy lata później [[Pascal Godefroit]] i współpracownicy na jego podstawie opisali nowy gatunek - ''Pinacosaurus mefistocephalus''. W 2010 r. [[Gregory Paul]] sugerował, że może on być synonimem gatunku typowego. Obecnie jednak większość naukowców uznaje ważność ''P. mefistocephalus'' (ale zob. dalej).
@@ Linia 80: / Linia 81: @@
 ==Gatunki==
 ===''P. grangeri''===
-'''Miejsce:''' [[Mongolia]] i [[Chiny]], [[formacja|formacje]] [[Djadochta]] i [[Bayan Mandahu]]
+'''Miejsce:''' [[Mongolia]] i [[Chiny]], [[formacja|formacje]] [[Djadochta]], [[Alagteeg]] i [[Bayan Mandahu]]
 '''Materiał kopalny:''' [[Holotyp]] (AMNH 6523) to czaszka wraz z żuchwą. Materiał przypisany obejmuje kilkadziesiąt okazów, przy czym są to zarówno młode, jak i dorosłe osobniki (Arbour i in., 2014; Arbour i Currie, 2015). Wśród nich są zarówno pojedyncze kości, jak i prawie kompletne szkielety. Razem pozwalają one odtworzyć w zasadzie cały szkielet zwierzęcia.
@@ Linia 128: / Linia 129: @@
 Burns, M., Arbour, V., Sissons, R., Currie, P. (2011). "Juvenile specimens of ''Pinacosaurus grangeri'' Gilmore, 1933 (Ornithischia: Ankylosauria) from the Late Cretaceous of China, with comments on the specific taxonomy of Pinacosaurus". Cretaceous Research. 32 (2011): 174–186. [[doi:10.1016/j.cretres.2010.11.007]]
 Currie, P.J., Badamgarav, D., Koppelhus, E.B., Sissons, R., and Vickaryous, M.K. (2011) "Hands, feet, and behaviour in Pinacosaurus (Dinosauria: Ankylosauridae)", Acta Palaeontologica Polonica 56(3): 489–504
@@ Linia 161: / Linia 164: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]
 [[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 [[Plik: Pinacosaurus_skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''P. mephistocephalus''. Autor zdjęcia: Eduard Solà [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus_skull.jpg].]]
-Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P.grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków.
+Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P. grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani pinakozaur mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków.
 ==Gatunki==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
- {{DISPLAYTITLE:''Pinacosaurus''}}
+{{DISPLAYTITLE:''Pinacosaurus''}}
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 102: / Linia 102: @@
 [[Plik: Pinacosaurus_resting.JPG|300px|thumb|right|Odpoczywajacy pinakozaur. Autor: Conty [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus_resting.JPG].]]
-==='?P. mephistocephalus''===
+===?''P. mephistocephalus''===
 '''Miejsce:''' [[Chiny]], [[formacja]] [[Bayan Mandahu]]

@@ Linia 158: / Linia 158: @@
 Paul, G.S. (2010). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs", wyd. Princeton University.
- <small>
+<small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-{{DISPLAYTITLE:''Pinacosaurus''}}
+ {{DISPLAYTITLE:''Pinacosaurus''}}
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników.
-W 1996 r. Belgijsko-Chińska ekspedycja odkryła kolejny szkielet młodego osobnika w skałach Bayan Mandahu. Trzy lata później [[Pascal Godefroit]] i współpracownicy na jego podstawie opisali nowy gatunek - ''Pinacosaurus mefistocephalus''. W 2010 r. [[Gregory Paul]] sugerował, że może on być synonimem gatunku typowego. Obecnie jednak większość naukowców uznaje ważność ''P. mefistocephalus'' (np. Burns i in., 2011; Arbour, 2014; [[Victoria Arbour|Arbour]] i [[Philip Currie|Currie]], 2015).
+W 1996 r. Belgijsko-Chińska ekspedycja odkryła kolejny szkielet młodego osobnika w skałach Bayan Mandahu. Trzy lata później [[Pascal Godefroit]] i współpracownicy na jego podstawie opisali nowy gatunek - ''Pinacosaurus mefistocephalus''. W 2010 r. [[Gregory Paul]] sugerował, że może on być synonimem gatunku typowego. Obecnie jednak większość naukowców uznaje ważność ''P. mefistocephalus'' (ale zob. dalej).
 [[Plik: Pinacosaurusbcn1.JPG|300px|thumb|right|Czaszka ''Pinacosaurus grangeri''. Autor zdjęcia: Eduard Solà [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurusbcn1.JPG].]]
@@ Linia 102: / Linia 102: @@
 [[Plik: Pinacosaurus_resting.JPG|300px|thumb|right|Odpoczywajacy pinakozaur. Autor: Conty [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus_resting.JPG].]]
-===''P. mephistocephalus''===
+===''?P. mephistocephalus''===
 '''Miejsce:''' [[Chiny]], [[formacja]] [[Bayan Mandahu]]
@@ Linia 109: / Linia 109: @@
 '''Charakterystyka:''' od gatunku typowego różnił się brakiem wycięcia w ornamentacji czaszki ponad nozdrzami oraz długimi i smukłymi rogami na kościach łuskowych, sięgającymi wyraźnie za tylny brzeg czaszki. Szerokość czaszki w okolicach tych rogów była większa niż w okolicy nadoczodołowej. ''P. mephistocephalus'' nie miał też wcięcia na kości łzowej (Arbour i Currie, 2015). Godefroit i in. (1999) wymieniali też inne różnice dotyczące czaszki, łopatki oraz kończyn przednich. Bazują one jednak na porównaniu z osobnikiem ''P. grangeri'' będącym w innym wieku niż holotyp ''P. mephistocephalus''. Być może więc niektóre z tych cech są związane z ontogenezą. Taką opinię potwierdzają to również Burns i in. (2011). Autorzy ci podają jednak, że oprócz różnicy w kształcie i wielkości rogów na kościach łuskowych, oba gatunki różnią się kształtem dachu czaszki za oczodołami (u gatunku typowego  jest on płaski, a u ''P. mephistocephalus'' – okrągły) oraz jedną cechą kości biodrowej. Jednak wg Arbour (2014) pierwsza z tych różnic jest trudna do oceny.
 [[Plik: Pinacosaurus.JPG|300px|thumb|right|Szkielet pinakozaura częściowo tkwiący w skale. Autor zdjęcia: Laikayiu [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus.JPG].]]
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 127: / Linia 128: @@
 | {{Kpt|[[Maleev]]}}, [[1954]]
 |-
-| {{V|''P. mephistocephalus''}}
+| {{V|''?P. mephistocephalus''}}
 | {{Kpt|[[Godefroit]], [[Pereda Superbiola]], [[Li]] i [[Dong]]}}, [[1999]]
 |-
@@ Linia 138: / Linia 139: @@
 Arbour, V.M., Currie, P.J. (2015) “Systematics, phylogeny and palaeobiogeography of the ankylosaurid dinosaurs”. Journal of Systematic Palaeontology. [[doi:10.1080/14772019.2015.1059985]]
-Burns, M., Arbour, V., Sissons, R., Currie, P. (2011). "Juvenile specimens of ''Pinacosaurus grangeri'' Gilmore, 1933 (Ornithischia: Ankylosauria) from the Late Cretaceous of China, with comments on the specific taxonomy of Pinacosaurus". Cretaceous Research. 32 (2011): 174–186. [[doi:10.1016/j.cretres.2010.11.007]]
+Burns, M., Arbour, V., Sissons, R., Currie, P. (2011). "Juvenile specimens of Pinacosaurus grangeri Gilmore, 1933 (Ornithischia: Ankylosauria) from the Late Cretaceous of China, with comments on the specific taxonomy of Pinacosaurus". Cretaceous Research. 32 (2011): 174–186. [[doi:10.1016/j.cretres.2010.11.007]]
-Currie, P.J., Badamgarav, D., Koppelhus, E.B., Sissons, R., and Vickaryous, M.K. (2011) "Hands, feet, and behaviour in ''Pinacosaurus'' (Dinosauria: Ankylosauridae)", Acta Palaeontologica Polonica 56(3): 489–504
+Currie, P.J., Badamgarav, D., Koppelhus, E.B., Sissons, R., and Vickaryous, M.K. (2011) "Hands, feet, and behaviour in Pinacosaurus (Dinosauria: Ankylosauridae)", Acta Palaeontologica Polonica 56(3): 489–504
 Hill, R.V., D'Emic, M.D., Bever, G.S., Norell, M.A. (2015) "A complex hyobranchial apparatus in a Cretaceous dinosaur and the antiquity of avian paraglossalia", Zoological Journal of the Linnean Society [[DOI: 10.1111/zoj.12293]] (abstrakt).
@@ Linia 148: / Linia 149: @@
 Gilmore, C.W. (1933). "Two new dinosaurian reptiles from Mongolia with notes on some fragmentary specimens". American Museum Novitates (679): 1–20.
-Godefroit, P.,  Pereda-Suberbiola, X., Li, H., Dong, Z. (1999) "A new species of the ankylosaurid dinosaur ''Pinacosaurus'' from the Late Cretaceous of Inner Mongolia (P.R. China)", Bulletin de l'Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique, Sciences de la Terre 69, 17-36.
+Godefroit, P.,  Pereda-Suberbiola, X., Li, H., Dong, Z. (1999) "A new species of the ankylosaurid dinosaur Pinacosaurus from the Late Cretaceous of Inner Mongolia (P.R. China)", Bulletin de l'Institut Royal des Sciences Naturelles de Belgique, Sciences de la Terre 69, 17-36.
-Maryańska, T. (1971) „New data on the skull of ''Pinacosaurus grangeri'' (Ankylosauria)”, Palaeontologia Polonica 25:45-53.
+Maryańska, T. (1971) „New data on the skull of Pinacosaurus granger (Ankylosauria)”, Palaeontologia Polonica 25:45-53.
 Maryańska, T. (1977) "Ankylosauridae (Dinosauria) from Mongolia", Palaeontologia Polonica 37: 85-151.
@@ Linia 157: / Linia 158: @@
 Paul, G.S. (2010). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs", wyd. Princeton University.
-<small>
+ <small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]