Pujatopouli - Historia wersji

Paweł o 20:15, 21 lis 2025

2025-11-21T20:15:12Z

Taurovenator: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Pujatopouli''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Pujatopouli'' (pujatopouli) |długość = |wysokość = |masa = |dieta =..."

2025-11-21T19:45:49Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Pujatopouli''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Pujatopouli'' (pujatopouli) |długość = |wysokość = |masa = |dieta =..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Pujatopouli''}}
{{Opis
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta =
|nazwa = ''Pujatopouli'' (pujatopouli)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = prawdopodobnie rybożerny
|miejsce = [[Antarktyda]] - Wyspa Marambio
([[formacja]] [[Lopez de Bertodano]])
|czas = {{Występowanie|67.9|66}}
ok. 67,9-66 [[Ma]] 
 [[późna kreda]] ([[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Avialae]]

[[Pygostylia]]

[[Ornithothoraces]]

[[Euornithes]]

[[Ornithuromorpha]]

[[Ornithurae]]

[[Neornithes]]

[[Neognathae]]

?[[Galloanserae]]/?[[Neoaves]]

?[[Anseriformes]]/?[[Galliformes]]/?[[Phaethoquornithes]]

?[[Aequornithes]]

?[[Feraequornithes]]

?[[Austrodyptornithes]]

|grafika = Holotype of Pujatopouli soberana.jpg
|podpis = [[Holotyp|Okaz typowy]] ''Pujatopouli soberana''. Autor: Rayelen Baridón [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Holotype_of_Pujatopouli_soberana.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Pujatopouli'' to rodzaj ptaka żyjącego pod koniec [[Mezozoik|Mezozoiku]] na terenie dzisiejszej Antarktydy. Prawdopodobnie jest to jeden z najstarszych krewniaków dzisiejszych ptaków rurkonosych (Procellariformes).

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza "ptak Pujato" (nowogreckie słowo ''pouli'' oznacza "ptak") i upamiętnia generała Hernána Pujato, argentyńskiego wojskowego i badacza, który zaprojektował tzw. Plan Antarktyczny, w ramach którego założono Argentyński Instytut Antarktyczny, będący pierwszą krajową instytucją zajmującą się badaniem Antarktyki, stworzono bazę San Martín na południe od Bieguna Południowego oraz zakup lodołamacza ARA Gen General San Martin. Epitet gatunkowy oznacza z hiszpańskiego "suwerenna" i odnosi się do "Patrulla Soberana" - pierwszej argentyńskej załogi, która założyła bazę naukową Vicecomodoro Marambio na wyspie Marambio (Seymour), na terenie której odkryto szczątki omawianego ptaka.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (MLP-PV 08-XI-30-44) to częściowy szkielet, który składa się z częściowej czaszki (prawie kompletna mózgoczaszka i bliższy koniec dziobu , zachowującej przedni margines nozdrzy), zachowanej w dwóch częściach żuchwy (bez części stawowej), fragmentu mostka, dalszego końca prawej kości ramiennej, przedniego końca lewej k. łokciowej, czterech przedkrzyżowych kręgów grzbietowych,, częściowo kompletnej miednicy (bez prawej k. łonowej i tylnych porcji lewej k. łonowej i k. kulszowej), ''[[synsacrum]]'' oraz lewego ''[[tibiotarsus]]''. Okaz ten został wspomniany w 2024 roku jako niezidentyfikowany przedstawiciel [[Neornithes]] (Acosta Hospitaleche i in., 2024).

==Budowa, paleobiologia i systematyka==
Pujatopouli był dość niewielkim ptakiem, mniejszym od [[Vegavis|wegawisa]] i [[Polarornis|polarornisa]]. Odróżniał się od nich ponadto detalami w budowie czaszki i szkieletu pozaczaszkowego (przykładowo miał dwanaście kręgów krzyżowych, a nie jedenaście jak wegawis). Bazując na budowie czaszki (prosty,wydłużony dziób, dobrze wykształcone przyczepy mięśni szyjnych) i szkieletu pozaczaszkowego (budowa ''tibiotarsus'', niezrośnięcie się miednicy z ''synsacrum''), autorzy opisu uznali ten takson za prawdopodobnego rybożercę, który pływał głównie za pomocą napędu generowanego przez stopy.

Irazoqui i współpracownicy (2025) przeprowadzili analizę filogenetyczną na podstawie dwóch matryc cech - jednej poświęconej ptakom mezozoicznym oraz drugiej skupiającej się na współczesnych ptakach. W analizie opartej na pierwszym zestawie danych, pujatopouli został umieszczony w [[politomia|politomii]] z kurem bankiwa (Gallus gallus), wegawisem oraz polarornisem, co sugerowałoby jego pokrewieństwo z ptakami grzebiącymi (Galliformes), natomiast wg drugiej matrycy omawiany takson jest taksonem siostrzanym burzykowatych (Procellaridae), czyli przedstawicielem nowoczesnych ptaków (Neoaves), blisko spokrewnionym z wspomnianymi burzykami, czy albatrosami. Autorzy publikacji ostrożnie skłaniają się ku hipotezie o przynależności pujatopouli do Neoaves.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Pujatopouli''}}
| {{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona}} i {{Kpt|Acosta Burlaille}}, [[2005]]
|-
| {{V|''P. soberana''}}
| {{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona}} i {{Kpt|Acosta Burlaille}}, [[2005]]
|-
|}

==Bibliografia==

Acosta Hospitaleche, C.; Irazoqui, F.; Bona, P.; Paulina-Carabajal, A. (2024). "Review of the Cretaceous avian diversity of Antarctica: a changing scenario for the evolution of early Neornithine birds". Advances in Polar Science. 35 (1): 1–13. [[doi:10.12429/j.advps.2023.0025]]

Irazoqui, F.; Acosta Hospitaleche, C.; Gelfo, J. N.; Paulina Carabajal, A.; Bona, P.; Acosta Burlaille, L. (2025). "Diving in the Maastrichtian of Marambio (Seymour) Island: A new member of the Neoaves in the Cretaceous Antarctic avifauna". Cretaceous Research 106259. [[doi:10.1016/j.cretres.2025.106259]]
<references/>

[[Kategoria:Avialae]]
[[Kategoria:Pygostylia]]
[[Kategoria:Ornithothoraces]]
[[Kategoria:Euornithes]]
[[Kategoria:Ornithuromorpha]]
[[Kategoria:Ornithurae]]
[[Kategoria:Neornithes]]
[[Kategoria:Antarktyda (ptaki)]]
[[Kategoria:Mezozoik (ptaki)]]
[[Kategoria:Kreda (ptaki)]]
[[Kategoria:Mastrycht (ptaki)]]

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Pujatopouli'' to rodzaj ptaka żyjącego pod koniec [[Mezozoik|Mezozoiku]] na terenie dzisiejszej Antarktydy. Prawdopodobnie jest to jeden z najstarszych krewniaków dzisiejszych ptaków rurkonosych (Procellariformes).
+''Pujatopouli'' to rodzaj ptaka żyjącego pod koniec [[Mezozoik|mezozoiku]] na terenie dzisiejszej Antarktydy. Prawdopodobnie jest to jeden z najstarszych krewniaków dzisiejszych ptaków rurkonosych (Procellariformes).
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa oznacza "ptak Pujato" (nowogreckie słowo ''pouli'' oznacza "ptak") i upamiętnia generała Hernána Pujato, argentyńskiego wojskowego i badacza, który zaprojektował tzw. Plan Antarktyczny, w ramach którego założono Argentyński Instytut Antarktyczny, będący pierwszą krajową instytucją zajmującą się badaniem Antarktyki, stworzono bazę San Martín na południe od Bieguna Południowego oraz zakup lodołamacza ARA Gen General San Martin. Epitet gatunkowy oznacza z hiszpańskiego "suwerenna" i odnosi się do "Patrulla Soberana" - pierwszej argentyńskej załogi, która założyła bazę naukową Vicecomodoro Marambio na wyspie Marambio (Seymour), na terenie której odkryto szczątki omawianego ptaka.
+Nazwa rodzajowa oznacza "ptak Pujato" (nowogreckie słowo ''pouli'' oznacza "ptak") i upamiętnia generała Hernána Pujato, argentyńskiego wojskowego i badacza, który zaprojektował tzw. Plan Antarktyczny, w ramach którego założono Argentyński Instytut Antarktyczny, będący pierwszą krajową instytucją zajmującą się badaniem Antarktyki, stworzono bazę San Martín na południe od Bieguna Południowego oraz zakup lodołamacza ARA Gen General San Martin. Epitet gatunkowy oznacza z hiszpańskiego "suwerenna" i odnosi się do "Patrulla Soberana" - pierwszej argentyńskiej załogi, która założyła bazę naukową Vicecomodoro Marambio na wyspie Marambio (Seymour), na terenie której odkryto szczątki omawianego ptaka.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 ==Budowa, paleobiologia i systematyka==
-Pujatopouli był dość niewielkim ptakiem, mniejszym od [[Vegavis|wegawisa]] i [[Polarornis|polarornisa]]. Odróżniał się od nich ponadto detalami w budowie czaszki i szkieletu pozaczaszkowego (przykładowo miał dwanaście kręgów krzyżowych, a nie jedenaście jak wegawis). Bazując na budowie czaszki (prosty,wydłużony dziób, dobrze wykształcone przyczepy mięśni szyjnych) i szkieletu pozaczaszkowego (budowa ''tibiotarsus'', niezrośnięcie się miednicy z ''synsacrum''), autorzy opisu uznali ten takson za prawdopodobnego rybożercę, który pływał głównie za pomocą napędu generowanego przez stopy.
+Pujatopouli był dość niewielkim ptakiem, mniejszym od [[Vegavis|wegawisa]] i [[Polarornis|polarornisa]]. Odróżniał się od nich ponadto detalami w budowie czaszki i szkieletu pozaczaszkowego (przykładowo miał dwanaście kręgów krzyżowych, a nie jedenaście jak [[Vegavis|wegawis]]). Bazując na budowie czaszki (prosty,wydłużony dziób, dobrze wykształcone przyczepy mięśni szyjnych) i szkieletu pozaczaszkowego (budowa ''tibiotarsus'', niezrośnięcie się miednicy z ''synsacrum''), autorzy opisu uznali ten takson za prawdopodobnego rybożercę, który pływał głównie za pomocą napędu generowanego przez stopy.
-Irazoqui i współpracownicy (2025) przeprowadzili analizę filogenetyczną na podstawie dwóch matryc cech - jednej poświęconej ptakom mezozoicznym oraz drugiej skupiającej się na współczesnych ptakach. W analizie opartej na pierwszym zestawie danych, pujatopouli został umieszczony w [[politomia|politomii]] z kurem bankiwa (Gallus gallus), wegawisem oraz polarornisem, co sugerowałoby jego pokrewieństwo z ptakami grzebiącymi (Galliformes), natomiast wg drugiej matrycy omawiany takson jest taksonem siostrzanym burzykowatych (Procellaridae), czyli przedstawicielem nowoczesnych ptaków (Neoaves), blisko spokrewnionym z wspomnianymi burzykami, czy albatrosami. Autorzy publikacji ostrożnie skłaniają się ku hipotezie o przynależności pujatopouli do Neoaves.
+Irazoqui i współpracownicy (2025) przeprowadzili analizę filogenetyczną na podstawie dwóch matryc cech - jednej poświęconej ptakom mezozoicznym oraz drugiej skupiającej się na współczesnych ptakach. W analizie opartej na pierwszym zestawie danych, pujatopouli został umieszczony w [[politomia|politomii]] z kurem bankiwa (''Gallus gallus''), wegawisem oraz polarornisem, co sugerowałoby jego pokrewieństwo z ptakami grzebiącymi (Galliformes), natomiast wg drugiej matrycy omawiany takson jest taksonem siostrzanym burzykowatych (Procellaridae), czyli przedstawicielem nowoczesnych ptaków (Neoaves), blisko spokrewnionym z wspomnianymi burzykami, czy albatrosami. Autorzy publikacji ostrożnie skłaniają się ku hipotezie o przynależności pujatopouli do Neoaves.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Pujatopouli''}}
-| {{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona}} i {{Kpt|Acosta Burlaille}}, [[2005]]
+| {{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona}} i {{Kpt|Acosta Burlaille}}, [[2025]]
 |-
 | {{V|''P. soberana''}}
-| {{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona}} i {{Kpt|Acosta Burlaille}}, [[2005]]
+| {{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona}} i {{Kpt|Acosta Burlaille}}, [[2025]]
 |}