Rapetosaurus - Historia wersji

Taurovenator o 15:31, 31 mar 2024

2024-03-31T15:31:12Z

Kamil Kamiński o 17:35, 19 sie 2019

2019-08-19T17:35:06Z

Mateusz: grafika

2016-11-17T10:31:21Z

grafika

Nazuul: /* Spis gatunków */ skrócony zapis jak w większości opisów

2016-10-19T15:08:03Z

‎Spis gatunków: skrócony zapis jak w większości opisów

Mateusz: Poprawa i aktualizacja

2016-10-13T14:23:53Z

Poprawa i aktualizacja

Podgląd zmian

Mateusz o 09:18, 13 maj 2016

2016-05-13T09:18:35Z

Mateusz o 15:27, 29 kwi 2016

2016-04-29T15:27:02Z

Mateusz o 15:25, 29 kwi 2016

2016-04-29T15:25:23Z

Mateusz o 08:41, 27 kwi 2016

2016-04-27T08:41:50Z

Mateusz o 08:32, 27 kwi 2016

2016-04-27T08:32:48Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Rapetosaurus''}}
 <small>
@@ Linia 158: / Linia 160: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.9° S, 46.6° E|formacja [[Maevarano]], [[Madagaskar]]|<small>''R. krausei''.<br>
+.9° S, 46.6° E~formacja [[Maevarano]], [[Madagaskar]]|<small>''R. krausei''.<br>
 </display_points>
 |}

← poprzednia wersja		Wersja z 10:31, 17 lis 2016
Linia 106:		Linia 106:

	== Wrogowie ==		== Wrogowie ==
		+	[[Plik:Majungasaurus masiakasaurus rapetosaurus by abelov2014-d98qt7f.jpg\|400px\|thumb\|left\|Dorosły rapetozaur przerażony nagłym pojawieniem się dwóch [[Majungasaurus\|mażungazaurów]]. Ich celem jest jednak młody rapetozaur, który nieopatrznie wyszedł na nieosłonięty teren. Tej dramatycznej scenie przyglądają się rybożerne [[Masiakasaurus\|masiakazaury]] oraz żaba ''Beelzebufo''. Autor: ABelov2014 [http://abelov2014.deviantart.com/art/Majungasaurus-Masiakasaurus-Rapetosaurus-558883419].]]
	Na kościach rapetozaura znaleziono ślady po zębach. Ich oględziny wykazały, że należały one do mażungazaura - sporego abelizauryda, będącego czołowym drapieżnikiem późnokredowego [[Madagaskar]]u. Nie wiadomo jednak czy ów [[teropod]] aktywnie polował na rapetozaury, czy po prostu odżywiał się ich padliną. Charakterystyczne cechy czaszki oraz szyi mażungazaura, jego krótkie kończyny tylne, uniemożliwiające szybki bieg, lecz zapewniające prędkość wystarczającą do utrzymania kroku stadu zauropodów, zdają się popierać hipotezę o tym, że mażungazaur i inne abelizaurydy żywiły się głównie zauropodami. Natomiast obroną rapetozaura mogły być jego rozmiary i przypuszczalny stadny tryb życia.		Na kościach rapetozaura znaleziono ślady po zębach. Ich oględziny wykazały, że należały one do mażungazaura - sporego abelizauryda, będącego czołowym drapieżnikiem późnokredowego [[Madagaskar]]u. Nie wiadomo jednak czy ów [[teropod]] aktywnie polował na rapetozaury, czy po prostu odżywiał się ich padliną. Charakterystyczne cechy czaszki oraz szyi mażungazaura, jego krótkie kończyny tylne, uniemożliwiające szybki bieg, lecz zapewniające prędkość wystarczającą do utrzymania kroku stadu zauropodów, zdają się popierać hipotezę o tym, że mażungazaur i inne abelizaurydy żywiły się głównie zauropodami. Natomiast obroną rapetozaura mogły być jego rozmiary i przypuszczalny stadny tryb życia.

@@ Linia 115: / Linia 115: @@
 | {{Kpt|[[Kristina Curry Rogers|Curry Rogers]]}} i {{Kpt|[[Catherine Forster|Forster]]}}, [[2001]]
 |-
-| {{V|''Rapetosaurus krausei''}}
+| {{V|''R. krausei''}}
 | {{Kpt|[[Kristina Curry Rogers|Curry Rogers]]}} i {{Kpt|[[Catherine Forster|Forster]]}}, [[2001]]
 |}

@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 == Środowisko ==
-Szczątki rapetozaura odkryto w formacji [[Maevarano]]. Wprawdzie nie była ona datowana radiometrycznie, ale dowody biostrygraficzne i paleomagnetyzm wskazują, że pochodzi ona z [[mastrycht]]u (ok. 70-65 milionów lat temu). Wtedy, podobnie jak dzisiaj, [[Madagaskar]] był odizolowaną wyspą, znajdującą się wtedy o 10-15 stopni szerokości geograficznej bardziej na południe. Rapetozaur zamieszkiwał przybrzeżny teren pocięty dopływami rzek. Ponieważ w mastrychcie podniósł się poziom morza, rapetozaur był prawdopodobnie czasami zmuszony do przeprawienia się przez rzeki w celu dotarcia na inne tereny. Dochodziło do okresowych susz, powodujących wysoką śmiertelność zwierząt. Rapetozaur żył w towarzystwie ceratozaurów, takich jak wykazujący zachowania kanibalistyczne [[abelizauryd]] ''[[Majungasaurus]]'', [[noazauryd]] ''[[Masiakasauru]]''s odżywiający się prawdopodobnie rybami, nadrzewny [[dromeozauryd]] ''[[Rahonavis]]'' (być może [[chimera]]), ptaki jak np. ''Vorona'', krokodylomorfy ''Mahajangasuchus'', ''Simosuchus'' czy ''Trematochampsa'', nieopisane dinozaury ptasiomiedniczne i tytanozaury. W skałach tej formacji odkryto także szczątki węży, ryb, żółwi i ssaków. Jednym z najbardziej znanych niedinozaurowych kręgowców z tej formacji jest gigantyczna żaba ''Beelzebufo'', mogąca polować na pisklęta rapetozaura i innych dinozaurów.
+Szczątki rapetozaura odkryto w formacji [[Maevarano]]. Wprawdzie nie była ona datowana radiometrycznie, ale dowody biostrygraficzne i paleomagnetyzm wskazują, że pochodzi ona z [[mastrycht]]u (ok. 70-65 milionów lat temu). Wtedy, podobnie jak dzisiaj, [[Madagaskar]] był odizolowaną wyspą, znajdującą się wtedy o 10-15 stopni szerokości geograficznej bardziej na południe. Rapetozaur zamieszkiwał przybrzeżny teren pocięty dopływami rzek. Ponieważ w mastrychcie podniósł się poziom morza, rapetozaur był prawdopodobnie czasami zmuszony do przeprawienia się przez rzeki w celu dotarcia na inne tereny. Dochodziło do okresowych susz, powodujących wysoką śmiertelność zwierząt. Rapetozaur żył w towarzystwie ceratozaurów, takich jak wykazujący zachowania kanibalistyczne [[abelizauryd]] ''[[Majungasaurus]]'', [[noazauryd]] ''[[Masiakasaurus]]'' odżywiający się prawdopodobnie rybami, nadrzewny [[dromeozauryd]] ''[[Rahonavis]]'' (być może [[chimera]]), ptaki jak np. ''Vorona'', krokodylomorfy ''Mahajangasuchus'', ''Simosuchus'' czy ''Trematochampsa'', nieopisane dinozaury ptasiomiedniczne i tytanozaury. W skałach tej formacji odkryto także szczątki węży, ryb, żółwi i ssaków. Jednym z najbardziej znanych niedinozaurowych kręgowców z tej formacji jest gigantyczna żaba ''Beelzebufo'', mogąca polować na pisklęta rapetozaura i innych dinozaurów.
 == Klasyfikacja ==
-Rapetozaur należy do [[klad]]u [[Nemegtosauridae]], którego inni przedstawiciele są znani z Azji i być może kontynentalnej Afryki oraz Ameryki Południowej. Razem z kilkoma innymi kladami należy ona do [[Titanosauria]] - grupy zauropodów definiowanej jako obejmującą ostatniego wspólnego przodka ''[[Andesaur]]'' i ''[[Saltasaurus]]'' oraz wszystkich jego potomków. Jest to najliczniejsza grupa zauropodów, ale dość enigmatyczna. Do czasu odkrycia rapetozaura były one znane zaledwie z bardzo fragmentarycznych skamielin - pojedynczych kości, zwykle pozaczaszkowych. Pierwszy opisany przedstawiciel tytanozaurów - ''[[Titanosaurus]]'' - został opisany na podstawie pojedynczych pozaczaszkowych elementów. Z czasem został on używany jako "[[takson worek]]", do którego wliczano fragmentaryczne, często niediagnostyczne szczątki zauropodów z różnych części świata. Mimo że to właśnie od niego pochodzą nazwy [[klad]]ów [[Titanosauria]] i [[Titanosauridae]] jest uważany obecnie za ''[[nomen dubium]]''. Tytanozaury razem z [[brachiozaurydami]] i [[kamarazaurydami]] należą do grupy zwanej [[Macronaria]] ("duże nozdrza"). Większość przedstawicieli tego kladu miało wysokie czaszki, jednak u nemegtozaurydów i saltazaurydów były one niskie i wydłużone. Świetnie zachowany szkielet rapetozaura nie tylko pomaga ustalić wygląd innych tytanozaurów i pokrewieństwo między członkami tej grupy, ale stanowi też podstawę do szacowania ich wielkości. Tytanozaury w odróżnieniu od innych grup zauropodów przetrwały do końca ery mezozoicznej.
+Rapetozaur należy do [[klad]]u [[Nemegtosauridae]], którego inni przedstawiciele są znani z Azji i być może kontynentalnej Afryki oraz Ameryki Południowej. Razem z kilkoma innymi kladami należy ona do [[Titanosauria]] - grupy zauropodów definiowanej jako obejmującą ostatniego wspólnego przodka ''[[Andesaurus]]'' i ''[[Saltasaurus]]'' oraz wszystkich jego potomków. Jest to najliczniejsza grupa zauropodów, ale dość enigmatyczna. Do czasu odkrycia rapetozaura były one znane zaledwie z bardzo fragmentarycznych skamielin - pojedynczych kości, zwykle pozaczaszkowych. Pierwszy opisany przedstawiciel tytanozaurów - ''[[Titanosaurus]]'' - został opisany na podstawie pojedynczych pozaczaszkowych elementów. Z czasem został on używany jako "[[takson worek]]", do którego wliczano fragmentaryczne, często niediagnostyczne szczątki zauropodów z różnych części świata. Mimo że to właśnie od niego pochodzą nazwy [[klad]]ów [[Titanosauria]] i [[Titanosauridae]] jest uważany obecnie za ''[[nomen dubium]]''. Tytanozaury razem z [[brachiozaurydami]] i [[kamarazaurydami]] należą do grupy zwanej [[Macronaria]] ("duże nozdrza"). Większość przedstawicieli tego kladu miało wysokie czaszki, jednak u nemegtozaurydów i saltazaurydów były one niskie i wydłużone. Świetnie zachowany szkielet rapetozaura nie tylko pomaga ustalić wygląd innych tytanozaurów i pokrewieństwo między członkami tej grupy, ale stanowi też podstawę do szacowania ich wielkości. Tytanozaury w odróżnieniu od innych grup zauropodów przetrwały do końca ery mezozoicznej.
 == Wrogowie ==

@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 [[Sauropoda]]
 [[Macronaria]]
 [[Somphospondyli]]
@@ Linia 79: / Linia 73: @@
 == Odkrycie i etymologia ==
 Nazwa ''Rapetosaurus krausei'' oznacza "jaszczur Rapeta i Krause'a". Jest on pierwszym tytanozaurem, którego pierwsze odkryte szczątki składały się z prawie kompletnego szkieletu z czaszką. Nazwa [[rodzaj]]owa ''Rapetosaurus'' składa się z imienia Rapeto należącego do olbrzyma z malgalskiego oraz greckiego słowa ''sauros'' - jaszczur. Epitet gatunkowy tego dinozaura honoruje zaś Davida W. Krause'a - przywódcę ekspedycji na [[Madagaskar]] mającej na celu odkrycie tamtejszych skamielin. Dobry stan zachowania szczątków rapetozaura umożliwił dokładniejsze zrekonstruowanie wyglądu innych, znanych z bardziej fragmentarycznych skamielin tytanozaurów i dokładniejsze ustalenie pokrewieństwa między nimi. Pierwszy opis szczątków rapetozaura został dokonany przez [[Kristina Curry Rogers|Kristinę Curry Rogers]] i [[Catherine Forster]] w naukowym piśmie "Nature". Ów świetnie zachowany szkielet (UA 8698) należy do osobnika młodego, poza nim odkryto także bardziej fragmentaryczne kości trzech innych osobników. Brakuje mu jedynie kilku kręgów ogonowych. Jest to najlepiej zachowany odkryty do tej pory szkielet tytanozaura.
 == Środowisko ==

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ? [[Nemegtosaurinae]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:|400px|]]
+| colspan=2 |[[Plik:Rapetosaurus Hartman.jpg|400px|]]
-<small>[]</small>
+<small>Rekonstrukcja szkieletu rapetozaura. Autor: Scott Hartman [http://www.skeletaldrawing.com/sauropods-and-kin/rapetosaurus].</small>
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk:
@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-Madagascar|formacja [[Maevarano]], [[Madagaskar]]|<small>''R. krausei''.<br>
+.9° S, 46.6° E|formacja [[Maevarano]], [[Madagaskar]]|<small>''R. krausei''.<br>
 </display_points>
 |}
-==Wstęp==
+== Wstęp ==
 Rapetozaur to niewielki zauropod, który występował w późnej kredzie, ok. 70-65 milionów lat temu na terenach [[Madagaskar]]u. Obecnie wyróżnia się tylko jeden [[gatunek]] rapetozaura - ''R. krausei''. Podobnie jak inne zauropody był czworonożnym i roślinożernym, zapewne żyjącym w stadach zwierzęciem.
-==Budowa==
+== Budowa ==
 Rapetozaur był typowym zauropodem z krótkim, smukłym ogonem, długą szyją i olbrzymim słoniopodobnym ciałem. Jego czaszka przypominała tę należącą do diplodoków i miała długi, wąski pysk i małe ołówkokszałtne zęby. Były one przystosowane do zrywania roślinności, ale nie nadawały się do żucia. W porównaniu z innymi zauropodami - w tym tytanozaurami - nie był zbyt duży. Dobrze zachowany szkielet młodego osobnika ma 8 metrów długości, a dorośli przedstawiciele [[rodzaj]]u ''Rapetosaurus'' mogli osiągać dwukrotnie większe rozmiary (ok. 15 m długości).
-==Odkrycie i etymologia==
+== Odkrycie i etymologia ==
 Nazwa ''Rapetosaurus krausei'' oznacza "jaszczur Rapeta i Krause'a". Jest on pierwszym tytanozaurem, którego pierwsze odkryte szczątki składały się z prawie kompletnego szkieletu z czaszką. Nazwa [[rodzaj]]owa ''Rapetosaurus'' składa się z imienia Rapeto należącego do olbrzyma z malgalskiego oraz greckiego słowa ''sauros'' - jaszczur. Epitet gatunkowy tego dinozaura honoruje zaś Davida W. Krause'a - przywódcę ekspedycji na [[Madagaskar]] mającej na celu odkrycie tamtejszych skamielin. Dobry stan zachowania szczątków rapetozaura umożliwił dokładniejsze zrekonstruowanie wyglądu innych, znanych z bardziej fragmentarycznych skamielin tytanozaurów i dokładniejsze ustalenie pokrewieństwa między nimi. Pierwszy opis szczątków rapetozaura został dokonany przez [[Kristina Curry Rogers|Kristinę Curry Rogers]] i [[Catherine Forster]] w naukowym piśmie "Nature". Ów świetnie zachowany szkielet (UA 8698) należy do osobnika młodego, poza nim odkryto także bardziej fragmentaryczne kości trzech innych osobników. Brakuje mu jedynie kilku kręgów ogonowych. Jest to najlepiej zachowany odkryty do tej pory szkielet tytanozaura.
-==Środowisko==
+== Środowisko ==
 Szczątki rapetozaura odkryto w formacji [[Maevarano]]. Wprawdzie nie była ona datowana radiometrycznie, ale dowody biostrygraficzne i paleomagnetyzm wskazują, że pochodzi ona z [[mastrycht]]u (ok. 70-65 milionów lat temu). Wtedy, podobnie jak dzisiaj, [[Madagaskar]] był odizolowaną wyspą, znajdującą się wtedy o 10-15 stopni szerokości geograficznej bardziej na południe. Rapetozaur zamieszkiwał przybrzeżny teren pocięty dopływami rzek. Ponieważ w mastrychcie podniósł się poziom morza, rapetozaur był prawdopodobnie czasami zmuszony do przeprawienia się przez rzeki w celu dotarcia na inne tereny. Dochodziło do okresowych susz, powodujących wysoką śmiertelność zwierząt. Rapetozaur żył w towarzystwie ceratozaurów, takich jak wykazujący zachowania kanibalistyczne [[abelizauryd]] ''[[Majungasaurus]]'', [[noazauryd]] ''[[Masiakasauru]]''s odżywiający się prawdopodobnie rybami, nadrzewny [[dromeozauryd]] ''[[Rahonavis]]'' (być może [[chimera]]), ptaki jak np. ''Vorona'', krokodylomorfy ''Mahajangasuchus'', ''Simosuchus'' czy ''Trematochampsa'', nieopisane dinozaury ptasiomiedniczne i tytanozaury. W skałach tej formacji odkryto także szczątki węży, ryb, żółwi i ssaków. Jednym z najbardziej znanych niedinozaurowych kręgowców z tej formacji jest gigantyczna żaba ''Beelzebufo'', mogąca polować na pisklęta rapetozaura i innych dinozaurów.
-==Klasyfikacja==
+== Klasyfikacja ==
 Rapetozaur należy do [[klad]]u [[Nemegtosauridae]], którego inni przedstawiciele są znani z Azji i być może kontynentalnej Afryki oraz Ameryki Południowej. Razem z kilkoma innymi kladami należy ona do [[Titanosauria]] - grupy zauropodów definiowanej jako obejmującą ostatniego wspólnego przodka ''[[Andesaur]]'' i ''[[Saltasaurus]]'' oraz wszystkich jego potomków. Jest to najliczniejsza grupa zauropodów, ale dość enigmatyczna. Do czasu odkrycia rapetozaura były one znane zaledwie z bardzo fragmentarycznych skamielin - pojedynczych kości, zwykle pozaczaszkowych. Pierwszy opisany przedstawiciel tytanozaurów - ''[[Titanosaurus]]'' - został opisany na podstawie pojedynczych pozaczaszkowych elementów. Z czasem został on używany jako "[[takson worek]]", do którego wliczano fragmentaryczne, często niediagnostyczne szczątki zauropodów z różnych części świata. Mimo że to właśnie od niego pochodzą nazwy [[klad]]ów [[Titanosauria]] i [[Titanosauridae]] jest uważany obecnie za ''[[nomen dubium]]''. Tytanozaury razem z [[brachiozaurydami]] i [[kamarazaurydami]] należą do grupy zwanej [[Macronaria]] ("duże nozdrza"). Większość przedstawicieli tego kladu miało wysokie czaszki, jednak u nemegtozaurydów i saltazaurydów były one niskie i wydłużone. Świetnie zachowany szkielet rapetozaura nie tylko pomaga ustalić wygląd innych tytanozaurów i pokrewieństwo między członkami tej grupy, ale stanowi też podstawę do szacowania ich wielkości. Tytanozaury w odróżnieniu od innych grup zauropodów przetrwały do końca ery mezozoicznej.
-==Wrogowie==
+== Wrogowie ==
 Na kościach rapetozaura znaleziono ślady po zębach. Ich oględziny wykazały, że należały one do mażungazaura - sporego abelizauryda, będącego czołowym drapieżnikiem późnokredowego [[Madagaskar]]u. Nie wiadomo jednak czy ów [[teropod]] aktywnie polował na mażungazaury, czy po prostu odżywiał się ich padliną. Charakterystyczne cechy czaszki oraz szyi mażungazaura i jego krótkie kończyny tylne, uniemożliwiające szybki bieg, lecz zapewniające prędkość wystarczającą do utrzymania kroku stadu zauropodów, zdają się popierać hipotezę o tym, że mażungazaur i inne abelizaurydy żywiły się głównie zauropodami. Równocześnie u owego dinozaura znaleziono dowody na kanibalizm. Obroną rapetozaura mogły być rozmiary, przypuszczalny stadny tryb życia oraz osteodermy, który były największe z dotąd odkrytych - miały objętość prawie 10 l (jednak z uwagi na pustą przestrzeń w płycie dorosłego rapetozaura bardziej prawdopodobne wydaje się, że był to rezerwuar minerałów w trudnym środowisku - Curry Rogers i in., [[2011]]).
-==Spis gatunków==
+== Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Rapetosaurus''}}
@@ Linia 99: / Linia 99: @@
 |}
-==Bibliografia==
+== Bibliografia ==
 <small>

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 | [[Madagaskar]]
-<small>([[formacja]] [[Maevarano]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Maevarano]] - [[ogniwo]] Anembalemba)</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 70-60 [[Ma]]
+| 70-66 [[Ma]]
 <small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>