Richardoestesia - Historia wersji

Taurovenator: Rekonstrukcja przyżyciowa

2023-08-03T17:50:09Z

Rekonstrukcja przyżyciowa

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2019-11-26T09:30:32Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2019-11-26T09:29:58Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: /* ?Richardoestesia isosceles */

2019-11-25T12:51:02Z

‎?Richardoestesia isosceles

Kamil Kamiński o 12:50, 25 lis 2019

2019-11-25T12:50:37Z

Kamil Kamiński o 12:50, 25 lis 2019

2019-11-25T12:50:00Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Richardoestesia''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |nazwa = ''Richardoestesia'' (rikardostezja) |długość..."

2019-11-25T12:47:31Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Richardoestesia''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |nazwa = ''Richardoestesia'' (rikardostezja) |długość..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Richardoestesia''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|nazwa = ''Richardoestesia'' (rikardostezja)
|długość =
|wysokość =
|dieta =
|miejsce =
[[USA]] (patrz tekst)
|czas = {{Występowanie|77|75}}
{{Wiek|kampan|kampan}} 
późna [[kreda]] ([[kampan]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

?[[Paraves]]

??[[Dromaeosauridae]]
|grafika = Richardoestesia.png
|podpis = Ząb przypisywany do ''R. gilmorei''. Źródło: Larson i Currie (2013).
[http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0054329]
|PorównanieGrupa = Dromaeosauridae
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}

==Wstęp==
''Richardoestesia'' to [[rodzaj]] niedużego [[Theropoda|teropoda]], prawdopodobnie z rodziny [[Dromaeosauridae]], żyjącego na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych w późnej kredzie. Niestety, jest on znany głównie z zębów, przez co jego dokładny wygląd i pozycja systematyczna pozostają niepewne.

==Historia i materiał kopalny==
Pierwsze szczątki ''Richardoestesia'' odkryto w 1917 r. Składały się na nie fragmenty żuchwy i zęby. W 1924 r. [[Charles Gilmore]] opisał je jako skamieniałości należące do ''[[Chirostenotes]]''. Dzisiaj wiadomo jednak, że chirostenot był bezzębnym [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurem]]. Dlatego w 1990 r. [[Philip Currie]] i współpracownicy utworzyli dla niego nowy rodzaj ''Richardoestesia''.

[[Holotyp]] (CMN 343) to niekompletne kości zębowe z zębami. Pochodzą one z osadów formacji [[Dinosaur Park]]. Oprócz tego do ''Richardoestesia gilmorei'' przypisywano mnóstwo zębów z późnokredowych formacji skalnych zachodniej części Ameryki Północnej. Są wśród nich kolejne zęby z Dinosaur Park, ale też m.in. z [[Horseshoe Canyon]], [[Judith River]] i [[Aguja]]. Wydaje się bardzo wątpliwe, by szczątki pochodzące z tak odległych geograficznie i stratygraficznie miejsc rzeczywiście należały do jednego gatunku. Jeszcze bardziej nieprawdopodobne są doniesienia o skamieniałościach tego zwierzęcia znalezionych w jurajskich lub kredowych skałach na terenie Europy (Wielka Brytania, Hiszpania, Portugalia). Wg Larsona i [[Philip Currie|Currie]] (2013) ''Richardoestesia gilmorei'' powinna być ograniczona do materiału znanego wyłącznie z Dinosaur Park.

==Etymologia==
[[Plik: Richardoestesia_isosceles.png|300px|thumb|right|Ząb ''R. isosceles''. Źródło: Larson i Currie (2013). [http://www.plosone.org/article/info%3Adoi%2F10.1371%2Fjournal.pone.0054329].]]
Nazwa ''Richardoestesia'' honoruje amerykańskiego paleontologa Richarda Estesa, który był pionierem badań zębów teropodów. Analogicznie epitet gatunkowy odnosi się doi postaci Charlesa Gilmore’a.

==Budowa i systematyka==
Ze względu na niedostatek szczątków, niewiele można powiedzieć na temat budowy ''Richardoestesia''. Zapewne był to nieduży, zwinny mięsożerca. Zęby były zakrzywione do tyłu, a ich krawędzie zaopatrzone w niewielkie, zaokrąglone piłkowania. Powszechnie uważa się rikardostezję za [[Dromaeosauridae|dromeozauryda]], jednak Larson iCurrie uznali ją za przedstawiciela [[Coelurosauria]] o niepewnej pozycji systematycznej. Sues i Averianov (2013) stwierdzili, że najpewniej był to przedstawiciel [[Paraves]].

==?''Richardoestesia isosceles''==
Gatunek ten został nazwany w 2001 r. przez Sankey na podstawie zębów pochodzących z formacji [[Aguja] w Teksasie. Później przypisywano do niego zęby z różnych zakątków Ameryki Północnej. Podobnie jak w przypadku ''R. gilmorei'', są to zapewne błędne identyfikacje, a zęby te pochodzą od innych, być może blisko spokrewnionych taksonów. Wg Averianova i Suesa (2019) gatunek ten jest nieodróżnialny od ''R. asiatica'' i został przez nich uznany za ''[[nomen dubium]]''.

==?''Richardoestesia asiatica''==
''Richardoestesia asiatica'' pochodzi z formacji [[Bissekty]] w Uzbekistanie, datowanych na [[turon]]. Przypisywano do tego gatunku także szczątki z wczesnokredowej formacji Khodzhakul. ''R. asiatica'' została opisana w 2013 r. przez Suesa i Averianova. Badacze ci zsynonimizowali ten gatunek z ''Asiamericana asiatica''. Zwierzę to jest znane wyłącznie z zębów. Wg Averianova i Suesa (2019) wykazuje ono typowe cechy dla rodzaju ''Richardoestesia'', natomiast od gatunku typowego różni się m.in. prostymi koronami zębów. Jest jednak nieodróżnialne od trzeciego z nazwanych gatunków - ''R. isosceles''. Z uwagi na odległość geograficzną i różnicę kilkudziesięciu milionów lat w stosunku do gatunku typowego, przynależność do rodzaju ''Richardoestesia'' jest co najmniej dyskusyjna.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Richardoestesia''}}
| {{Kpt|[[Philip Currie|Currie]], [[Keith Rigby|Rigby]]}} i {{Kpt|[[Robert Sloan|Sloan]]}}, [[1990]]
|-
| {{V|''R. gilmorei''}}
| {{Kpt|[[Philip Currie|Currie]], [[Keith Rigby|Rigby]]}} i {{Kpt|[[Robert Sloan|Sloan]]}}, [[1990]]
|-
| {{V|?''R. isosceles''}}
| {{Kpt|([[Julia Sankey|Sankey]]}}
|-
| {{V|?''R. asiatica''}}
| ({{Kpt|[[Lev Nessov|Nessov]]}} [[1995]]) {{Kpt|[[Hans-Dieter Sues|Sues]]}} i {{Kpt|[[Alexander Averianov|Averianov]]}}, [[2013]]
|-
| = ''Asiamericana asiatica''
| {{Kpt|([[Lev Nessov|Nessov]]}}
|}

==Bibliografia==
 Averianov, A., Sues, H.-D. (2019). “Morphometric analysis of the teeth and taxonomy of the enigmatic theropod ''Richardoestesia'' from the Upper Cretaceous of Uzbekistan. Journal of Vertebrate Paleontology. 39, e1614941.

Larson, D.W., Currie, P.J. (2013). “Multivariate Analyses of Small Theropod Dinosaur Teeth and Implications for Paleoecological Turnover through Time.” PLoS ONE 8(1): e54329. [[doi:10.1371/journal.pone.0054329]].

Mortimer, M. (online 2014) [https://www.theropoddatabase.com/Dromaeosaurs.htm#Richardoestesiagilmorei].

Sues, H.-D., Averianov, A. (2013). “Enigmatic teeth of small theropod dinosaurs from the Upper Cretaceous (Cenomanian–Turonian) of Uzbekistan.” Canadian Journal of Earth Sciences. 50, 306-314.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]

← poprzednia wersja		Wersja z 17:50, 3 sie 2023
Linia 36:		Linia 36:

	==Historia i materiał kopalny==		==Historia i materiał kopalny==
		+	[[Plik:Ojo Alamo cf. Richardoestesia sp profile reconstruction.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rekonstrukcja ''Richardoestesia [[Sp.\|sp.]]'' jako przedstawiciela dromeozaurydów. Autor: LancianIdolatry [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ojo_Alamo_cf._Richardoestesia_sp_profile_reconstruction.jpg].]]
	Pierwsze szczątki ''Richardoestesia'' odkryto w 1917 r. Składały się na nie fragmenty żuchwy i zęby. W 1924 r. [[Charles Gilmore]] opisał je jako skamieniałości należące do ''[[Chirostenotes]]''. Dzisiaj wiadomo jednak, że chirostenot był bezzębnym [[Oviraptorosauria\|owiraptorozaurem]]. Dlatego w 1990 r. [[Philip Currie]] i współpracownicy utworzyli dla niego nowy rodzaj ''Richardoestesia''.		Pierwsze szczątki ''Richardoestesia'' odkryto w 1917 r. Składały się na nie fragmenty żuchwy i zęby. W 1924 r. [[Charles Gilmore]] opisał je jako skamieniałości należące do ''[[Chirostenotes]]''. Dzisiaj wiadomo jednak, że chirostenot był bezzębnym [[Oviraptorosauria\|owiraptorozaurem]]. Dlatego w 1990 r. [[Philip Currie]] i współpracownicy utworzyli dla niego nowy rodzaj ''Richardoestesia''.

@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 |-
 | {{V|?''R. isosceles''}}
-| {{Kpt|([[Julia Sankey|Sankey]]}}, [[2001]]
+| {{Kpt|[[Julia Sankey|Sankey]]}}, [[2001]]
 |-
 | {{V|?''R. asiatica''}}
@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 |-
 | = ''Asiamericana asiatica''
-| {{Kpt|([[Lev Nessov|Nessov]]}}
+| {{Kpt|[[Lev Nessov|Nessov]]}}, [[1995]]
 |}

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 ==?''Richardoestesia isosceles''==
-Gatunek ten został nazwany w 2001 r. przez Sankey na podstawie zębów pochodzących z formacji [[Aguja] w Teksasie. Później przypisywano do niego zęby z różnych zakątków Ameryki Północnej. Podobnie jak w przypadku ''R. gilmorei'', są to zapewne błędne identyfikacje, a zęby te pochodzą od innych, być może blisko spokrewnionych taksonów. Wg Averianova i Suesa (2019) gatunek ten jest nieodróżnialny od ''R. asiatica'' i został przez nich uznany za ''[[nomen dubium]]''.
+Gatunek ten został nazwany w 2001 r. przez Sankey na podstawie zębów pochodzących z formacji [[Aguja]] w Teksasie. Później przypisywano do niego zęby z różnych zakątków Ameryki Północnej. Podobnie jak w przypadku ''R. gilmorei'', są to zapewne błędne identyfikacje, a zęby te pochodzą od innych, być może blisko spokrewnionych taksonów. Wg Averianova i Suesa (2019) gatunek ten jest nieodróżnialny od ''R. asiatica'' i został przez nich uznany za ''[[nomen dubium]]''.
 ==?''Richardoestesia asiatica''==

@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 |grafika                = Richardoestesia.png
   |podpis                 = Ząb przypisywany do ''R. gilmorei''. Źródło: Larson i Currie (2013).
-  |PorównanieGrupa        = Dromaeosauridae
+  |PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =
   |mapa                   =
 }}

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
 [[USA]] <br><small>(patrz tekst)</small>
   |czas                   = {{Występowanie|77|75}}
-{{Wiek|kampan|kampan}}<br>
+ok. 77-75  [[Ma]]<br>
 <small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>
   |systematyka            =
@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 |grafika                = Richardoestesia.png
   |podpis                 = Ząb przypisywany do ''R. gilmorei''. Źródło: Larson i Currie (2013).
   |PorównanieGrupa        = Dromaeosauridae
   |PorównanieDługość      =