Shri - Historia wersji

Paweł: /* S. rapax */

2025-08-02T14:02:39Z

‎S. rapax

Kamil Kamiński o 21:14, 16 lip 2025

2025-07-16T21:14:52Z

Paweł: Moutrille i in., 2025

2025-07-16T12:53:47Z

Moutrille i in., 2025

Dino: /* Materiał kopalny i historia */

2023-09-28T10:10:24Z

‎Materiał kopalny i historia

Dino: /* Bibliografia */

2023-09-28T10:09:51Z

‎Bibliografia

Dino o 21:35, 27 wrz 2023

2023-09-27T21:35:07Z

Dino o 21:17, 27 wrz 2023

2023-09-27T21:17:58Z

Dino: redakcyjne

2023-09-27T21:14:51Z

redakcyjne

Paweł o 20:35, 27 wrz 2023

2023-09-27T20:35:20Z

Dino o 20:21, 27 wrz 2023

2023-09-27T20:21:09Z

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 ==''S. rapax''==
 [[Plik:Shri rapax.png|thumb|Rekonstrukcja ''S. rapax''. Autor: Ddinodan [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Shri_rapax.png]]]
-W 2025 roku zespół naukowców pod przewodnictwem Léa Moutrille opisał nowy gatunek ''Shri'' na podstawie niemalże kompletnego szkieletu (MPC-D 102/117). Przed 2010 rokiem okaz został nielegalne nabyty, a następnie przechowywany w prywatnych kolekcjach w Japonii i Anglii, zanim został kupiony przez francuską firmę Eldonia. Czaszka i pierwsze cztery połączone kręgi szyjne zostały oddzielone od pozostałych części i zeskanowane w Królewskim Belgijskim Instytucie Nauk Przyrodniczych (RBINS) w 2016 r., a następnie zwrócone właścicielowi. Epitet gatunkowy ''rapax'' wywodzi się z łaciny i oznacza "drapieżny" lub "chciwy".
+W 2025 roku zespół naukowców pod przewodnictwem Léi Moutrille opisał nowy gatunek ''Shri'' na podstawie niemalże kompletnego szkieletu (MPC-D 102/117). Przed 2010 rokiem okaz został nielegalne nabyty, a następnie przechowywany w prywatnych kolekcjach w Japonii i Anglii, zanim został kupiony przez francuską firmę Eldonia. Czaszka i pierwsze cztery połączone kręgi szyjne zostały oddzielone od pozostałych części i zeskanowane w Królewskim Belgijskim Instytucie Nauk Przyrodniczych (RBINS) w 2016 r., a następnie zwrócone właścicielowi. Epitet gatunkowy ''rapax'' wywodzi się z łaciny i oznacza "drapieżny" lub "chciwy".
-Czaszka ''S. rapax'' mogła mierzyć ok. 20 cm długości. Zwierzę to miało krótki, lecz masywny pysk. Odcinek szyjny liczył 11 kręgów, gdy u ''[[Velociraptor]]'' czy ''[[Linheraptor]]'' - 9 lub 10). Zatem szyja ''S. rapax'' była dłuższa niż u wspomnianych jej kuzynów. Kręgi ''S. rapax'' miały więcej otworów pneumatycznych niż ''S. devi''. Z kolei ogon był krótszy niż u [[Velociraptor|welociraptora]]. Cechą charakterystyczną omawianego zwierzęcia był przerośnięty szpon na kciuku.
+Czaszka ''S. rapax'' mogła mierzyć ok. 20 cm długości. Zwierzę to miało krótki, lecz masywny pysk. Odcinek szyjny liczył 11 kręgów, gdy u ''[[Velociraptor]]'' czy ''[[Linheraptor]]'' - 9 lub 10). Zatem szyja ''S. rapax'' była dłuższa niż u wspomnianych jej kuzynów. Kręgi ''S. rapax'' miały więcej otworów pneumatycznych niż ''S. devi''. Z kolei ogon był krótszy niż u [[Velociraptor|welociraptora]]. Cechą charakterystyczną omawianego zwierzęcia był przerośnięty szpon na pierwszym palcu dłoni (kciuku).
 Mimo iż autorzy opisu uważają, że ''S. rapax'' jest ważnym taksonem, to jeden z recenzentów publikacji, Łukasz Czepiński (online) ma co do tego wątpliwości. Badacz sądzi, że w rzeczywistości gatunek ten może być jedynie kolejnym osobnikiem ''S. devi''. Jego zdaniem czaszka ''S. rapax'' jest identyczna jak u ''S. devi'', a różnice w budowie szkieletu pozaczaszkowego mieszczą się w zakresie zmienności wewnątrzgatunkowej, a okaz najprawdopodobniej pochodził z pokładów [[Baruungoyot]]. Dodatkowo brakuje również porównania osadów pomiędzy stanowiskami Ukhaa Tolgod z [[formacja|formacji]] Djadokhta, a Hermiin Tsav czy Khulsan z [[Baruungoyot]], gdyż mają one bardzo zbliżoną do siebie litologię.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 ==''S. rapax''==
 [[Plik:Shri rapax.png|thumb|Rekonstrukcja ''S. rapax''. Autor: Ddinodan [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Shri_rapax.png]]]
-W 2025 roku zespół naukowców pod przewodnictwem Léa Moutrille opisał nowy gatunek ''Shri'' na podstawie niemalże kompletnego szkieletu (MPC-D 102/117). Przed 2010 rokiem okaz został nielegalne nabyty, a następnie przechowywany prywatnych kolekcjach w Japonii i Anglii, zanim został nabyty przez francuską firmę Eldonia. Czaszka i pierwsze cztery połączone kręgi szyjne zostały oddzielone od pozostałych części i zeskanowane w Królewskim Belgijskim Instytucie Nauk Przyrodniczych (RBINS) w 2016 r., a następnie zwrócone właścicielowi. Epitet gatunkowy ''rapax'' wywodzi się z łaciny i oznacza "drapieżny" lub "chciwy".
+W 2025 roku zespół naukowców pod przewodnictwem Léa Moutrille opisał nowy gatunek ''Shri'' na podstawie niemalże kompletnego szkieletu (MPC-D 102/117). Przed 2010 rokiem okaz został nielegalne nabyty, a następnie przechowywany w prywatnych kolekcjach w Japonii i Anglii, zanim został kupiony przez francuską firmę Eldonia. Czaszka i pierwsze cztery połączone kręgi szyjne zostały oddzielone od pozostałych części i zeskanowane w Królewskim Belgijskim Instytucie Nauk Przyrodniczych (RBINS) w 2016 r., a następnie zwrócone właścicielowi. Epitet gatunkowy ''rapax'' wywodzi się z łaciny i oznacza "drapieżny" lub "chciwy".
 Czaszka ''S. rapax'' mogła mierzyć ok. 20 cm długości. Zwierzę to miało krótki, lecz masywny pysk. Odcinek szyjny liczył 11 kręgów, gdy u ''[[Velociraptor]]'' czy ''[[Linheraptor]]'' - 9 lub 10). Zatem szyja ''S. rapax'' była dłuższa niż u wspomnianych jej kuzynów. Kręgi ''S. rapax'' miały więcej otworów pneumatycznych niż ''S. devi''. Z kolei ogon był krótszy niż u [[Velociraptor|welociraptora]]. Cechą charakterystyczną omawianego zwierzęcia był przerośnięty szpon na kciuku.

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
   |wysokość               =
   |dieta                  = mięsożerny
-  |miejsce                = [[Mongolia]]
+  |miejsce                = [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski
-<small>ajmak południowogobijski ([[formacja]] [[Baruungoyot]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Baruungoyot]] i ?[[Djadokhta]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|83.6|72.1}}
+  |czas                   = {{Występowanie|83.6|72.2}}
 <small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
 [[Theropoda]]
@@ Linia 27: / Linia 28: @@
 [[Velociraptorinae]]
   |grafika                = Shri devi.jpg
-  |podpis                 = Rekonstrukcja ''Shri''. <br>Autor: FunkMonk (Michael B. H.) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Shri_devi.jpg]
+  |podpis                 = Rekonstrukcja ''S. devi''. Autor: FunkMonk (Michael B. H.) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Shri_devi.jpg]
   |PorównanieGrupa        = Dromaeosauridae
   |PorównanieDługość      = 2
   |mapa                   =
-<display_points type="terrain" zoom=3>
+<display_points type="terrain" zoom=4>
 .2° N, 100.9° E~Khulsan <br>[[formacja]] [[Baruungoyot]]~''[[Shri|Shri devi]]''
 </display_points>
@@ Linia 39: / Linia 40: @@
 ==Materiał kopalny i historia==
-[[Plik:Shri specimens skeletal.png|thumb|Sylwetka ''Shri'' wraz z zaznaczonymi odnalezionymi kośćmi. Na niebiesko został oznaczony okaz [[holotyp]]owy, zaś na pomarańczowo materiał
+[[Plik:Shri specimens skeletal.png|thumb|Sylwetka ''Shri'' wraz z zaznaczonymi odnalezionymi kośćmi. Na niebiesko został oznaczony okaz [[holotyp]]owy, zaś na pomarańczowo materiał przypisany. Źródło: Czepiński, 2023 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Shri_ZPAL_MgD-I_97_specimen.png].]]
 [[Plik:Shri_ZPAL_MgD-I-97.png|thumb|Rekonstrukcja czaszki ''Shri devi'' na podstawie okazu ZPAL MgD-I/97. Autor: Ł. Czepiński, 2023]]
 [[Holotyp]] MPC-D 100/980 to częściowo [[artykułowany]] szkielet pozaczaszkowy obejmujący 23 kręgi przedkrzyżowe, miednicę, przednie kręgi ogonowe i szewrony, prawą kończynę tylną i lewą kość piszczelowo-stępową (''[[tibiotarsus]]''). Szczątki te, początkowo nazwane pseudonimem "Ichabodcraniosaurus" odkrył w 1991 r. [[Mark Norell]]. Przez długi czas uważano, że mogły one należeć do ''[[Velociraptor]]''. Dopiero w 2021 r. Turner i współpracownicy ustanowili dla niego nowy [[rodzaj]] i [[gatunek]].
@@ Linia 47: / Linia 47: @@
 ==Budowa==
-[[Plik:Shri ZPAL MgD-I 97 specimen.png|thumb|Okaz ZPAL MgD-I/97. Źródło: Czepiński, 2023 [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Shri_ZPAL_MgD-I_97_specimen.png#mw-jump-to-license]]]
+[[Plik:Shri ZPAL MgD-I 97 specimen.png|thumb|Okaz ZPAL MgD-I/97. Źródło: Czepiński, 2023 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Shri_ZPAL_MgD-I_97_specimen.png]]]
-''Shri'' wielkością i zapewne również wyglądem przypominała swojego kuzyna [[Velociraptor|welocyraptora]], będąc niewielkim, ptakopodobnym, ale zwinnym i dobrze uzbrojonym drapieżnikiem. W odróżnieniu od niego miała jednak słabo rozwinięty czwarty krętarz na kości udowej, różniła się również budową kręgów szyjnych. Ponadto ''Shri'' miała dłuższe śródstopie i większy pazur na drugim palcu stopy. Czaszka ''Shri'' była krótsza i głębsza niż u pokrewnych [[Velociraptorinae|welociraptorynów]], cechowała się również Z-kształtnym szwem między kością szczękową a jarzmową oraz ostatnim zębem kości szczękowej położonym bliżej oczodołu (Czepiński, 2023). Można zakładać, że zwierzę to pokryte było piórami, których obecność stwierdzono u innych [[dromeozauryd]]ów (Turner i in,. 2021).
+''Shri'' wielkością i zapewne również wyglądem przypominała swojego kuzyna [[Velociraptor|welocyraptora]], będąc niewielkim, ptakopodobnym, ale zwinnym i dobrze uzbrojonym drapieżnikiem. W odróżnieniu od niego, miała jednak słabo rozwinięty czwarty krętarz na kości udowej, różniła się również budową kręgów szyjnych. Ponadto ''Shri'' miała dłuższe śródstopie i większy pazur na drugim palcu stopy. Czaszka ''Shri'' była krótsza i głębsza niż u pokrewnych [[Velociraptorinae|welociraptorynów]], cechowała się również Z-kształtnym szwem między kością szczękową a jarzmową oraz ostatnim zębem kości szczękowej położonym bliżej oczodołu (Czepiński, 2023). Można zakładać, że zwierzę to pokryte było piórami, których obecność stwierdzono u innych [[dromeozauryd]]ów (Turner i in,. 2021).
 ''Shri'' swoją krótką czaszką, w porównaniu do innych [[Velociraptorinae|welociraptorynów]], przypominała północnoamerykańskich kuzynów ([[Dromaeosaurinae|dromeozaurynów]] i [[Saurornitholestinae|zaurornitolestynów]]). Zapewne u ''Shri'' taka morfologia wykształciła się w wyniku [[konwergencja|ewolucji konwergentnej]] (Czepiński, 2023).
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 62: / Linia 70: @@
 | {{V|''S. devi''}}
 | {{Kpt|[[Alan Turner|Turner]], [[Shaena Montanari|Montanari]]}} i {{Kpt|[[Mark Norell|Norell]]}}, [[2021]]
 |}
@@ Linia 69: / Linia 80: @@
 Czepiński, Ł. (2023). "Skull of a dromaeosaurid dinosaur ''Shri devi'' from the Upper Cretaceous of the Gobi Desert suggests convergence to the North American forms". Acta Palaeontologica Polonica 68. [[doi:10.4202/app.01065.2023]]
-Turner, A.H., Montanari, S., Norell, M.A. (2021). "A New Dromaeosaurid from the Late Cretaceous Khulsan Locality of Mongolia" (PDF). American Museum Novitates. 2020 (3965): 1–48. [[doi:10.1206/3965.1]]. </small>
+Czepiński, Ł. (2025 online) [https://www.forum.dinozaury.com/viewtopic.php?t=8839&start=50#p78371]
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 83: / Linia 98: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 42: / Linia 42: @@
   przypisany. Źródło: Czepiński, 2023 [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Shri_specimens_skeletal.png#mw-jump-to-license].]]
 [[Plik:Shri_ZPAL_MgD-I-97.png|thumb|Rekonstrukcja czaszki ''Shri devi'' na podstawie okazu ZPAL MgD-I/97. Autor: Ł. Czepiński, 2023]]
-[[Holotyp]] MPC-D 100/980 to częściowo [[artykułowany]] szkielet pozaczaszkowy obejmujący 23 kręgi przedkrzyżowe, miednicę, przednie kręgi ogonowe i szewrony, prawą kończynę tylną i lewą kość piszczelowo-stępową (ang. ''[[tibiotarsus]]''). Szczątki te, początkowo nazwane pseudonimem "Ichabodcraniosaurus" odkrył w 1991 r. [[Mark Norell]]. Przez długi czas uważano, że mogły one należeć do ''[[Velociraptor]]''. Dopiero w 2021 r. Turner i współpracownicy ustanowili dla niego nowy [[rodzaj]] i [[gatunek]].
+[[Holotyp]] MPC-D 100/980 to częściowo [[artykułowany]] szkielet pozaczaszkowy obejmujący 23 kręgi przedkrzyżowe, miednicę, przednie kręgi ogonowe i szewrony, prawą kończynę tylną i lewą kość piszczelowo-stępową (''[[tibiotarsus]]''). Szczątki te, początkowo nazwane pseudonimem "Ichabodcraniosaurus" odkrył w 1991 r. [[Mark Norell]]. Przez długi czas uważano, że mogły one należeć do ''[[Velociraptor]]''. Dopiero w 2021 r. Turner i współpracownicy ustanowili dla niego nowy [[rodzaj]] i [[gatunek]].
 Czepiński (2023) przypisał do rodzaju ''Shri'' okaz o numerze katalogowym ZPAL MgD-I/97 składający się z niekompletnej czaszki oraz częściowej lewej kończyny tylnej na podstawie morfologii stopy, który wcześniej uznawano za należący do ''[[Velociraptor|Velociraptor mongoliensis]]'' (Barsbold & Osmólska, 1999).
 ==Budowa==

@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Barsbold, R., & Osmólska, H. (1999). The skull of Velociraptor [Theropoda] from the Late Cretaceous of Mongolia. Acta Palaeontologica Polonica, 44(2), 189-219.
+<small>Barsbold, R., & Osmólska, H. (1999). The skull of ''Velociraptor'' [Theropoda] from the Late Cretaceous of Mongolia. Acta Palaeontologica Polonica, 44(2), 189-219.
 Czepiński, Ł. (2023). "Skull of a dromaeosaurid dinosaur ''Shri devi'' from the Upper Cretaceous of the Gobi Desert suggests convergence to the North American forms". Acta Palaeontologica Polonica 68. [[doi:10.4202/app.01065.2023]]

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
   |Korekta                = [[Paweł Konarzewski]], [[Łukasz Czepiński]]
-  |nazwa                  = ''Shri''
+  |nazwa                  = ''Shri'' (szri)
   |długość                = ok. 2 m
   |wysokość               =

@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 ==Materiał kopalny i historia==
 [[Plik:Shri specimens skeletal.png|thumb|Sylwetka ''Shri'' wraz z zaznaczonymi odnalezionymi kośćmi. Na niebiesko został oznaczony okaz [[holotyp]]owy, na pomarańczowo ZPAL MgD-I/97. Źródło: Czepiński, 2023 [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Shri_specimens_skeletal.png#mw-jump-to-license].]]
-[[Holotyp]] oznaczony jako IGM 100/980 to częściowo [[artykułowany]] szkielet pozaczaszkowy obejmujący 23 kręgi przedkrzyżowe, miednicę, przednie kręgi ogonowe i szewrony, prawą kończynę tylną i lewą kość piszczelowo-stępową (ang. ''tibiotarsus''). Szczątki te odkrył w 1991 r. [[Mark Norell]]. Przez długi czas uważano, że mogły one należeć do ''[[Velociraptor]]''. Dopiero w 2021 r. Turner i współpracownicy ustanowili dla niego nowy [[rodzaj]] i [[gatunek]].
+[[Plik:Shri_ZPAL_MgD-I-97.png|thumb|Rekonstrukcja czaszki ''Shri devi'' na podstawie okazu ZPAL MgD-I/97. Autor: Ł. Czepiński, 2023]]
 Czepiński (2023) przypisał do rodzaju ''Shri'' nowy okaz o numerze katalogowym ZPAL MgD-I/97 składający się z niekompletnej czaszki oraz częściowej lewej kończyny tylnej na podstawie morfologii stopy.
@@ Linia 46: / Linia 47: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:Shri ZPAL MgD-I 97 specimen.png|thumb|Okaz ZPAL MgD-I/97. Źródło: Czepiński, 2023 [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Shri_ZPAL_MgD-I_97_specimen.png#mw-jump-to-license]]]
-''Shri'' wielkością i zapewne również wyglądem przypominała swojego kuzyna [[Velociraptor|welocyraptora]], będąc niewielkim, ptakopodobnym, ale zwinnym i dobrze uzbrojonym drapieżnikiem. W odróżnieniu od niego miała jednak słabo rozwinięty czwarty krętarz na kości udowej, różniła się również budową kręgów szyjnych. Ponadto ''Shri'' miała dłuższe śródstopie i większy pazur na drugim palcu stopy. Można zakładać, że zwierzę to pokryte było piórami, których występowanie stwierdzono u kilku innych [[dromeozauryd]]ów (Turner i in,. 2021).
+''Shri'' wielkością i zapewne również wyglądem przypominała swojego kuzyna [[Velociraptor|welocyraptora]], będąc niewielkim, ptakopodobnym, ale zwinnym i dobrze uzbrojonym drapieżnikiem. W odróżnieniu od niego miała jednak słabo rozwinięty czwarty krętarz na kości udowej, różniła się również budową kręgów szyjnych. Ponadto ''Shri'' miała dłuższe śródstopie i większy pazur na drugim palcu stopy. Czaszka ''Shri'' była krótsza i głębsza niż u pokrewnych [[Velociraptorinae|welociraptorynów]], cechowała się również Z-kształtnym szwem między kością szczękową a jarzmową oraz ostatnim zębem kości szczękowej położonym bliżej oczodołu (Czepiński, 2023). Można zakładać, że zwierzę to pokryte było piórami, których występowanie stwierdzono u kilku innych [[dromeozauryd]]ów (Turner i in,. 2021).
 Dinozaur ten miał krótszą czaszkę w stosunku do innych przedstawicieli [[Velociraptorinae]]. Cecha ta również występuje u jego północnoamerykańskich kuzynów, jednak u ''Shri'' wykształciła się w wyniku [[konwergencja|ewolucji konwergentnej]] (Czepiński, 2023).