Sinotyrannus - Historia wersji

Taurovenator o 21:12, 19 paź 2023

2023-10-19T21:12:55Z

Kamil Kamiński o 19:58, 12 sty 2017

2017-01-12T19:58:22Z

Kamil Kamiński: /* Budowa i rozmiary */

2016-12-21T21:26:21Z

‎Budowa i rozmiary

Kamil Kamiński: /* Wstęp */

2016-12-21T18:43:52Z

‎Wstęp

Kamil Kamiński: /* Wstęp */

2016-12-21T18:43:12Z

‎Wstęp

Kamil Kamiński o 18:42, 21 gru 2016

2016-12-21T18:42:52Z

Kamil Kamiński: /* Budowa i rozmiary */

2016-12-07T19:07:40Z

‎Budowa i rozmiary

Kamil Kamiński o 18:57, 7 gru 2016

2016-12-07T18:57:28Z

Kamil Kamiński: /* Filogeneza */

2016-12-07T18:55:52Z

‎Filogeneza

Kamil Kamiński: Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Sinotyrannus''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- |Kamil Kamiński | |} ---- {| cl...”

2016-12-07T18:52:51Z

Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Sinotyrannus''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- |Kamil Kamiński | |} ---- {| cl...”

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Sinotyrannus''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
|[[Kamil Kamiński]]
|
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Sinotyrannus'' (sinotyran)
|-
! '''Długość''':
| ok. 8-9 (?10) m

|-
! '''Masa''':
| ok. 1,5 t

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| Chiny – zachodnia część prowincji Liaoning

([[formacja]] [[Jiufotang]] - warstwy Lujiatun)
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| ok. 120 [[Ma]]

[[wczesna kreda]] (apt)
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Tyrannosauroidea]]

[[Proceratosauridae]]

|-
| colspan=2 |[[Plik:Sinotyrannus KZV 001.png|400px|]]
Odnalezione kości sinotyrana (na szaro) na tle sylwetki zwierzęcia. Autor: Conty [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sinotyrannus_KZV_001.png].
|-
! colspan=2 | Mapa znalezisk:
|-
| colspan=2 |
<display_points type="terrain" zoom=4>
41°15′N, 119°24′E|Formacja Jiufotang, zachodnie Liaoning, Chiny
</display_points>
|}

==Wstęp==
''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt o rozmiarach porównywalnych z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji.

==Odkrycie i opis==
Szczątki ''Sinotyrannus'' zostały odkryte w zachodniej części prowincji Liaoning w Chinach, w okolicach miasta Dachegzi. Teropod ten został następnie nazwany i opisany na podstawie fragmentarycznego szkieletu jednego osobnika w 2009 r. na łamach „Geological Bulletin of China” przez zespół paleontologów w składzie: [[Ji Qiang]], [[Ji Shu'an]] i [[Zhang Lijun]].

==Materiał kopalny==
Holotyp (KZV-001) to przednia część czaszki i żuchwy (kości przedszczękowe, niekompletne k. szczękowe, nosowe i zębowe), trzy niekompletne kręgi grzbietowe, kilka żeber grzbietowych, niekompletne kości biodrowe, bliższa część kości łonowej, fragmenty kości łonowej, niekompletne paliczki i pazur przedniej kończyny. Odnalezione kości zaznaczono kolorem szarym na ilustracji obok. Okaz ten znajduje się w Bureau of Land and Resources of Kazuo County w prowincji Liaonong.

==Etymologia==
Nazwa ''Sinotyrannus'' powstała z połączenia łacińskiego słowa ''Sino'', oznaczającego Chiny, oraz greckiego ''tyrannus'', czyli „tyran”. Ten drugi człon bardzo często znajduje się w nazwach teropodów spokrewnionych z [[Tyrannosaurus|tyranozaurem]]. Epitet gatunkowy (''kazuoensis'') pochodzi od nazwy prefektury Kazuo.

==Budowa i rozmiary==
Czaszka sinotyrana znana jest jedynie fragmentarycznie. Zachowana część była silnie bocznie spłaszczona i mierzyła 458 mm, co wskazuje, że całkowita długość czaszki mogła wynosić ok. 1 m. Kości przedszczękowe były krótkie i wysokie, jak u późniejszych tyranozaurydów. Nozdrza zewnętrzne były niezwykle duże, długie i owalne. Mierzyły one aż 212 mm, znacznie więcej niż u przedstawicieli [[Tyrannosauridae]]. Kości szczękowe i zębowe nie zachowały się w całości, przez co nie można określić dokładnej liczby zębów. Brzuszna krawędź przedniej części kości szczękowej była nieco wklęsła, co odróżnia sinotyrana od tyranozaurydów, u których krawędź ta była wypukła. Zęby miały piłkowane krawędzie z przodu i tyłu, a struktura ząbkowania była podobna jak u tyranozaurydów (Ji i in., 2009). Jednak wg [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) były one cieńsze niż u późniejszych krewniaków, takich jak ''[[Daspletosaurus]]'' czy ''[[Albertosaurus]]''. Okno przedoczodołowe było duże i miało owalny kształt. Na nosie sinotyrana znajdował się grzebień, tak jak u bazalnych tyranozauroidów ''[[Guanlong]]'' i ''[[Proceratosaurus]]''. Czaszka była płytsza i mniej wytrzymała niż u tyranozaurydów, a mięśnie szczęk słabiej rozwinięte (Brusatte i Carr, 2016). Wg tych autorów ''Sinotyrannus'' prawdopodobnie przypominał przerośniętą wersję [[Guanlong|guanlonga]].
Nieliczne zachowane kręgi grzbietowe miały wysokie i masywne wyrostki kolczyste, zwrócone pionowo lub nieznacznie ku tyłowi. Trzony w widoku bocznym były prawie prostokątne (Ji i n., 2009).

[[Velociraptorinae|welociraptorynów]], ''[[Eotyrannus]]'' i młodych [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] (Xu i in., 2004).
[[Plik:Sinotyrannus kazouensis by saberrex.jpg|400px|thumb|right|Rekopnstrukcja sinotyrana. Autor: Jeremy Herz. [ http://saberrex.deviantart.com/art/Sinotyrannus-kazouensis-512128686].]]

==Filogeneza==
Ji i in. (2009) umieścili ''Sinotyrannus'' w nadrodzinie [[Tyrannosauroidea]] i sugerowali, że mógł on być najstarszym tyranozaurydem. Przemawiały za tym duże rozmiary oraz wielkość i pozycja okna przedoczodołowego. Jednak jak stwierdzili sami autorzy opisu, istniały także wyraźne różnice w wielkości nozdrzy zewnętrznych, kształcie brzusznej krawędzi kości szczękowej czy budowie kości biodrowej. Późniejsze analizy wskazywały, że sinotyran nie był tyranozaurydem, ale bazalnym tyranozauroidem, należącym do rodziny [[Proceratosauridae]]. Wg różnych badań jego najbliższymi krewniakami mogły być znacznie mniejsze rodzaje ''[[Juratyrant]]'', ''[[Stockesosaurus]]'', ''[[Guanlong]]' lub ''[[Proceratosaurus]]''. Z kolei praca [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) sugeruje, że był on taksonem siostrzanym zbliżonego pod względem rozmiarów ''[[Yutyrannus]]''.

==Paleoekologia i paleobiologia==
Osady formacji [[Jiufotang]], gdzie znaleziono szczątki sinotyrana, obfitują w pozostałości wielu gatunków pterozaurów, prymitywnych ptaków i z reguły drobnych, pierzastych teropodów, jak np. [[Dromaeosauridae|dromeozauryd]] ''[[Microraptor]]''. Jednocześnie nie znaleziono tam wielu roslinożerców. Ofiarami omawianego tyranozauroida mogły padać niewielkie prymitywne ceratopsy ''[[Psittacosaurus]]'' i ankylozaurydy ''[[Chuanqilong]]''. ''Sinotyrannus'' musiał być dominującym drapieżnikiem w tym środowisku.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Sinotyrannus''}}
| {{Kpt|[[Ji Qiang|Qiang]], [[Ji Shu-an|Shu-an]] }} i {{Kpt|[[Zhang Li-jun|Li-jun]]}}, [[2009]]
|-
| {{V|''S. kazouensis''}}
| {{Kpt|[[Ji Qiang|Qiang]], [[Ji Shu-an|Shu-an]] }} i {{Kpt|[[Zhang Li-jun|Li-jun]]}}, [[2009]]
|}

==Bibliografia==

Brusatte, S.L. & Carr, T.D. (2016) "The phylogeny and evolutionary history of tyrannosauroid dinosaurs". Scientific Reports, 6, 20252. [[doi:10.1038/srep20252]]

He, H.,Y., Wang, X, .L., Zhou, Z., H., Wang, F., Boven, A., Shi, G., H., Zhu, R., X. (2004). "Timing of the Jiufotang Formation (Jehol Group) in Liaoning, northeastern China, and its implications". Geophysical Research Letters. 31 (13): 1709. [[doi:10.1029/2004GL019790]]

Ji, Q., Ji., S., Zhang L.. (2009) "First large tyrannosauroid theropod from the Early Cretaceous Jehol Biota in northeastern China. „Geological Bulletin of China” ". 28 (10), s. 1369–1374. [http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTotal-ZQYD200910002.htm]

Loewen, M., A., Irmis, R., B., Sertich, J., J.W., Currie, P., J., Sampson, S.,D. (2013) "Tyrant Dinosaur Evolution Tracks the Rise and Fall of Late Cretaceous Oceans" PLoS ONE 8(11), e79420. [[doi:10.1371/journal.pone.0079420]]

Mortimer, M. (2016) online. http://theropoddatabase.com/Tyrannosauroidea.html#Sinotyrannuskazuoensis


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Tyrannosauroidea]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Apt]]

@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 ==Wstęp==
-''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich ([[Stephen Brusatte]] i in., 2010).
+''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich ([[Stephen Brusatte|Brusatte]] i in., 2010).
 ==Odkrycie i opis==

@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 ==Wstęp==
-''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich ([[Stephen Brasatte]] i in., 2010).
+''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich ([[Stephen Brusatte]] i in., 2010).
 ==Odkrycie i opis==

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 | Chiny – zachodnia część prowincji Liaoning
-<small>([[formacja]] [[Jiufotang]] - warstwy Lujiatun)</small>
+<small>([[formacja]] [[Jiufotang]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 ==Filogeneza==
-Ji i in. (2009) umieścili ''Sinotyrannus'' w nadrodzinie [[Tyrannosauroidea]] i sugerowali, że mógł on być najstarszym tyranozaurydem. Przemawiały za tym duże rozmiary oraz wielkość i pozycja okna przedoczodołowego. Jednak jak stwierdzili sami autorzy opisu, istniały także wyraźne różnice w wielkości nozdrzy zewnętrznych, kształcie brzusznej krawędzi kości szczękowej czy budowie kości biodrowej. Późniejsze analizy wskazywały, że sinotyran nie był tyranozaurydem,   ale bazalnym tyranozauroidem, należącym do rodziny [[Proceratosauridae]]. Wg różnych badań jego najbliższymi krewniakami mogły być znacznie mniejsze rodzaje ''[[Juratyrant]]'', ''[[Stockesosaurus]]'', ''[[Guanlong]]'' lub ''[[Proceratosaurus]]''. Z kolei praca [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) sugeruje, że był on taksonem siostrzanym zbliżonego pod względem rozmiarów ''[[Yutyrannus]]''.
+Ji i in. (2009) umieścili ''Sinotyrannus'' w nadrodzinie [[Tyrannosauroidea]] i sugerowali, że mógł on być najstarszym tyranozaurydem. Przemawiały za tym duże rozmiary oraz wielkość i pozycja okna przedoczodołowego. Jednak jak stwierdzili sami autorzy opisu, istniały także wyraźne różnice w wielkości nozdrzy zewnętrznych, kształcie brzusznej krawędzi kości szczękowej czy budowie kości biodrowej. Późniejsze analizy wskazywały, że sinotyran nie był tyranozaurydem,   ale bazalnym tyranozauroidem, należącym do rodziny [[Proceratosauridae]]. Wg różnych badań jego najbliższymi krewniakami mogły być znacznie mniejsze rodzaje ''[[Juratyrant]]'', ''[[Stokesosaurus]]'', ''[[Guanlong]]'' lub ''[[Proceratosaurus]]''. Z kolei praca [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) sugeruje, że był on taksonem siostrzanym zbliżonego pod względem rozmiarów ''[[Yutyrannus]]''.
 ==Paleoekologia i paleobiologia==

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-°15′N, 119°24′E|Formacja Jiufotang, zachodnie Liaoning, Chiny
+°15′N, 119°24′E~Formacja Jiufotang, zachodnie Liaoning, Chiny
 </display_points>
 |}

@@ Linia 77: / Linia 77: @@
 Nieliczne zachowane kręgi grzbietowe miały wysokie i masywne wyrostki kolczyste, zwrócone pionowo lub nieznacznie ku tyłowi. Trzony w widoku bocznym były prawie prostokątne (Ji i n., 2009).
 [[Velociraptorinae|welociraptorynów]], ''[[Eotyrannus]]'' i młodych [[Tyrannosauridae|tyranozaurydów]] (Xu i in., 2004).
-[[Plik:Sinotyrannus kazouensis by saberrex.jpg|400px|thumb|right|Rekopnstrukcja sinotyrana. Autor: Jeremy Herz. [ http://saberrex.deviantart.com/art/Sinotyrannus-kazouensis-512128686].]]
+[[Plik:Sinotyrannus kazouensis by saberrex.jpg|400px|thumb|right|Rekopnstrukcja sinotyrana. Autor: Jeremy Herz. [http://saberrex.deviantart.com/art/Sinotyrannus-kazouensis-512128686].]]
 ==Filogeneza==

@@ Linia 72: / Linia 72: @@
 Nazwa ''Sinotyrannus'' powstała z połączenia łacińskiego słowa ''Sino'', oznaczającego Chiny, oraz greckiego ''tyrannus'', czyli „tyran”. Ten drugi człon bardzo często znajduje się w nazwach teropodów spokrewnionych z [[Tyrannosaurus|tyranozaurem]]. Epitet gatunkowy (''kazuoensis'') pochodzi od nazwy prefektury Kazuo.
-==Budowa i rozmiary==
+==Budowa==
 Czaszka sinotyrana znana jest jedynie fragmentarycznie. Zachowana część była silnie bocznie spłaszczona i mierzyła 458 mm, co wskazuje, że całkowita długość czaszki mogła wynosić ok. 1 m. Kości przedszczękowe były krótkie i wysokie, jak u późniejszych tyranozaurydów. Nozdrza zewnętrzne były niezwykle duże, długie i owalne. Mierzyły one aż 212 mm, znacznie więcej niż u przedstawicieli [[Tyrannosauridae]]. Kości szczękowe i zębowe nie zachowały się w całości, przez co nie można określić dokładnej liczby zębów. Brzuszna krawędź przedniej części kości szczękowej była nieco wklęsła, co odróżnia sinotyrana od tyranozaurydów, u których krawędź ta była wypukła. Zęby miały piłkowane krawędzie z przodu i tyłu, a struktura ząbkowania była podobna jak u tyranozaurydów (Ji i in., 2009). Jednak wg [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) były one cieńsze niż u późniejszych krewniaków, takich jak ''[[Daspletosaurus]]'' czy ''[[Albertosaurus]]''. Okno przedoczodołowe było duże i miało owalny kształt. Na nosie sinotyrana znajdował się grzebień, tak jak u bazalnych tyranozauroidów ''[[Guanlong]]'' i ''[[Proceratosaurus]]''. Czaszka była płytsza i mniej wytrzymała niż u tyranozaurydów, a mięśnie szczęk słabiej rozwinięte (Brusatte i Carr, 2016). Wg tych autorów ''Sinotyrannus'' prawdopodobnie przypominał przerośniętą wersję [[Guanlong|guanlonga]].

@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 ==Wstęp==
-''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]]  z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt o rozmiarach porównywalnych z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji.
+''Sinotyrannus'' był dużym [[Tyrannosauroidea|tyranozauroidem]] z wczesnej kredy współczesnych Chin. W momencie odkrycia był pierwszym wczesnokredowym przedstawicielem tej grupy zwierząt porównywalnym wielkością z późniejszymi o kilkadziesiąt milionów lat, zaawansowanymi [[Tyrannosauridae|tyranozaurydami]] z Ameryki Północnej i Azji. Jego duże rozmiary wyewoluowały jednak prawdopodobnie niezależnie od nich ([[Stephen Brasatte]] i in., 2010).
 ==Odkrycie i opis==
@@ Linia 96: / Linia 96: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Brusatte, S.L. & Carr, T.D. (2016) "The phylogeny and evolutionary history of tyrannosauroid dinosaurs". Scientific Reports, 6, 20252. [[doi:10.1038/srep20252]]
+Brusatte, S.L., Chure, D., J., Benson, R., B., J., Xu, X. (2010) "The osteology of Shaochilong maortuensis, a carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Late Cretaceous of Asia." „Zootaxa”. 2334, s. 1–46 [http://www.ivpp.ac.cn/qt/papers/201403/P020140313395378192632.pdf]
 He, H.,Y., Wang, X, .L., Zhou, Z., H., Wang, F., Boven, A., Shi, G., H., Zhu, R., X. (2004). "Timing of the Jiufotang Formation (Jehol Group) in Liaoning, northeastern China, and its implications". Geophysical Research Letters. 31 (13): 1709. [[doi:10.1029/2004GL019790]]