Styracosaurus - Historia wersji

Paweł: przeniesienie części informacji do hasła Ceratopsoidea

2024-10-31T18:30:01Z

przeniesienie części informacji do hasła Ceratopsoidea

Taurovenator o 21:13, 30 lis 2023

2023-11-30T21:13:12Z

Paweł o 14:52, 17 lis 2023

2023-11-17T14:52:31Z

Paweł: /* Wstęp */

2023-10-26T15:59:31Z

‎Wstęp

Paweł o 15:49, 26 paź 2023

2023-10-26T15:49:47Z

Kamil Kamiński o 21:26, 14 paź 2023

2023-10-14T21:26:10Z

Paweł: /* Budowa i paleobiologia */

2023-10-14T17:30:58Z

‎Budowa i paleobiologia

Paweł: Senter i Mackey, 2023

2023-10-11T13:19:37Z

Senter i Mackey, 2023

Paweł o 07:45, 11 wrz 2023

2023-09-11T07:45:00Z

Paweł o 06:59, 2 kwi 2023

2023-04-02T06:59:33Z

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 [[Eucentrosaura]]
-[[Centrosaurini]]
+? [[Centrosaurini]]
   |grafika                = Styracosaurus.png
   |podpis                 = Rekonstrukcja ''S. albertensis''. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Styracosaurus.png]
@@ Linia 96: / Linia 96: @@
 ==Paleopatologie==
 [[Plik:Sage Creek Styracosaurus Royal Tyrrell 1.jpg|left|thumb|Szkielet okazu TMP 89.97.1. Fot. Etemenanki3 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Sage_Creek_Styracosaurus_Royal_Tyrrell_1.jpg]]]
-[[Holotyp|Okaz typowy]] ''Styracosaurus'' miał połączone i częściowo nadchodzące na siebie podstawy rogów ciemieniowych P4 i P5 na lewej stronie kryzy. Prawdopodobnie deformacja ta powstała w wyniku złamania kości ciemieniowej (Holmes i in., 2007).
+O paleopatologiach ceratopsydów zobacz więcej w: [[Ceratopsoidea#Paleopatologie]].
 ==Styrakozaur w kulturze masowej==

← poprzednia wersja		Wersja z 21:13, 30 lis 2023
Linia 178:		Linia 178:
	[[Kategoria:Kreda]]		[[Kategoria:Kreda]]
	[[Kategoria:Kampan]]		[[Kategoria:Kampan]]
		+	[[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 [[Centrosaurini]]
-  |grafika                = Styracosaurus_albertensis_Julius_Csotonyi.PNG
+  |grafika                = Styracosaurus.png
-  |podpis                 = Rekonstrukcja ''S. albertensis''. Autor: Julius Csotonyi [http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0067182.g006]
+  |podpis                 = Rekonstrukcja ''S. albertensis''. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Styracosaurus.png]
 [[Plik:Styracosaurus ovatus by ABelov2014.jpg|350px]]
 Rekonstrukcja ''S. ovatus'' padającego ofiarą dromeozaurydów. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Rubeosaurus-ovatus-523602283]

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 ==Wstęp==
 [[Plik: AMNH_5372.jpg|thumb|300px|Szkielet okazu AMNH 5372. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:AMNH_5372.jpg].]]
-''Styracosaurus'' to [[rodzaj]] średniej wielkości dinozaura rogatego należącego do [[klad]]u centrozaurynów. Żył około 76,4-75,5 milionów lat temu, w okresie późnej kredy ([[kampan]]) na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Rodzaj ten ma dwa ważne [[gatunek|gatunki]]: ''Styracosaurus albertensis'' i ''Styracosaurus ovatus''. Dawniej do styrakozaura było zaliczanych dużo więcej gatunków, lecz straciły one ważność bądź zostały przeniesione do innych [[rodzaj]]ów (''[[Einiosaurus]]''). Jego skamieniałości znajdywane są w kanadyjskiej prowincji Alberta i stanie Montana w USA.
+''Styracosaurus'' to [[rodzaj]] średniej wielkości dinozaura rogatego należącego do [[klad]]u centrozaurynów. Żył około 75,8-75,1 milionów lat temu, w okresie późnej kredy ([[kampan]]) na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Rodzaj ten ma dwa ważne [[gatunek|gatunki]]: ''Styracosaurus albertensis'' i ''Styracosaurus ovatus''. Dawniej do styrakozaura było zaliczanych dużo więcej gatunków, lecz straciły one ważność bądź zostały przeniesione do innych [[rodzaj]]ów (''[[Einiosaurus]]''). Jego skamieniałości znajdywane są w kanadyjskiej prowincji Alberta i stanie Montana w USA.
 Styrakozaur to roślinożerca żerujący i poruszający się na wszystkich czterech kończynach. Osiągał on długość 5,5 metra, 2 metrów wysokości w biodrach oraz wagę w okolicach 2-4 ton. Jak wszystkie ceratopsydy, miał masywną czaszkę, najeżoną groźnie wyglądającymi rogami.

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 <small>(formacja [[Two Medicine]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|76.4|75.5}}
+  |czas                   = {{Występowanie|75.8|75.1}}
-ok. 76,4-75,5 [[Ma]] <ref>Fowler, 2017</ref><br>
+ok. 75,8-75,1 [[Ma]] <ref>Eberth, D. A., Evans, D. C., Ramezani, J., Kamo, S. L., Brown, C. M., Currie, P. J., & Braman, D. R. (2023). "Calibrating geologic strata, dinosaurs, and other fossils at Dinosaur Provincial Park (Alberta, Canada) using a new CA-ID-TIMS U–Pb geochronology". Canadian Journal of Earth Sciences. [[doi:10.1139/cjes-2023-0037]]</ref><br>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
   |systematyka            =
@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 '''Miejsce:''' [[Kanada]] – Alberta, [[formacja]] [[Dinosaur Park]]
-'''Czas:''' ok. 76,4-76,2 [[Ma]]
+'''Czas:''' ok. 75,8-75,1 [[Ma]]
 '''Materiał kopalny''': [[Holotyp]] to osobnik CMN 344 - niemal kompletna czaszka i szkielet pozaczaszkowy.
@@ Linia 78: / Linia 78: @@
 '''Miejsce:''' [[USA]] – Montana, [[formacja]] [[Two Medicine]]
-'''Czas:''' ok. 75,6-75,5 [[Ma]]
+'''Czas:''' ?ok. 75,6-75,5 [[Ma]]<ref>Ryan (2003) podaje, że stanowisko w którym znajdował się [[holotyp]] ''S. ovatus'' jest nieznane, ale uważa, że znajduje się w pobliżu miejsca, gdzie odnaleziono holotyp ''Einiosaurus''. Wg Folwera (2017) ''S. ovatus'' mógł być starszy od ''[[Stellasaurus]]'', a podany przez niego czas występowania jest jedynie hipotetyczny.</ref>
 '''Materiał kopalny''': [[Holotyp]] to okaz USNM 11869, zawierający następujące szczątki: częściowa kość ciemieniowa należąca do dorosłego osobnika, składająca się z większości poprzecznego łuku wraz z trzema zrośniętymi parami kolcopodobnych wyrostków na pozycjach P3, P4 i P5.

@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 Najmłodszy z dotąd opisanych okazów (TMP 09.80.1) miał mały, zakrzywiony róg na nosie i krótkie, okrągłe rogi nad oczami. Zamiast długich kolców, na kościach ciemieniowych rosły krótkie, trójkątne i płaskie wyrostki. Rogi nadoczodołowe młodego styrakozaura były krótsze i bardziej zaokrąglone niż u podobnej wielkości centrozaura. TMP 09.80.1 miał również stosunkowo dłuższy pysk niż dorosłe osobniki (Brown i in., 2020).
-Kończyny były raczej krótkie i zbudowane z masywnych kości (zob. też [[Triceratops#Kończyny i lokomocja]]). Ułożenie kończyn przednich i ruch ramion u ''Styracosaurus'' przypomina jak ten u [[chasmozauryn]]ów. Podczas poruszania się łokcie były schowane po bokach, z kością promieniową przed kością łokciową i bez rotacji wewnętrznej. Styrakozaur, gdy zginał i prostował swoje łokcie powodował ruchy ciała i głowy na boki lub w górę i w dół (Senter i Mackey, 2023). Trzy palce kończyn przednich i wszystkie cztery palce stopy zakończone były szerokimi, zaokrąglonymi kopytkami. Ogon styrakozaura był krótki, podobnie jak u innych zaawansowanych ceratopsów.
+Kończyny były raczej krótkie i zbudowane z masywnych kości (zob. też [[Triceratops#Kończyny i lokomocja]]). Ułożenie kończyn przednich i ruch ramion u ''Styracosaurus'' przypomina ten u [[chasmozauryn]]ów. Podczas poruszania się łokcie były schowane po bokach, z kością promieniową przed kością łokciową i bez rotacji wewnętrznej. Styrakozaur, gdy zginał i prostował swoje łokcie powodował ruchy ciała i głowy na boki lub w górę i w dół (Senter i Mackey, 2023). Trzy palce kończyn przednich i wszystkie cztery palce stopy zakończone były szerokimi, zaokrąglonymi kopytkami. Ogon styrakozaura był krótki, podobnie jak u innych zaawansowanych ceratopsów.
 ''Styracosaurus'' prawdopodobnie padał ofiarą takich dinozaurów drapieżnych jak ''[[Daspletosaurus]]''. Przed takimi zagrożeniami bronił się, zapewne używając ostrych rogów oraz być może tworząc stada, choć nie ma na to jednoznacznych dowodów.

@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 Najmłodszy z dotąd opisanych okazów (TMP 09.80.1) miał mały, zakrzywiony róg na nosie i krótkie, okrągłe rogi nad oczami. Zamiast długich kolców, na kościach ciemieniowych rosły krótkie, trójkątne i płaskie wyrostki. Rogi nadoczodołowe młodego styrakozaura były krótsze i bardziej zaokrąglone niż u podobnej wielkości centrozaura. TMP 09.80.1 miał również stosunkowo dłuższy pysk niż dorosłe osobniki (Brown i in., 2020).
-Kończyny były raczej krótkie i zbudowane z masywnych kości (zob. też [[Triceratops#Kończyny i lokomocja]]). Trzy palce kończyn przednich i wszystkie cztery palce stopy zakończone były szerokimi, zaokrąglonymi kopytkami. Ogon styrakozaura był krótki, podobnie jak u innych zaawansowanych ceratopsów.
+Kończyny były raczej krótkie i zbudowane z masywnych kości (zob. też [[Triceratops#Kończyny i lokomocja]]). Ułożenie kończyn przednich i ruch ramion u ''Styracosaurus'' przypomina jak ten u [[chasmozauryn]]ów. Ruch odbywał się z łokciami schowanymi po bokach, z kością promieniową przed kością łokciową i bez rotacji wewnętrznej. Kształty wydrążenia stawowego i bulwiastej głowy kości ramiennej umożliwiały przedstawicielom [[Ceratopsidae]] kołysanie tułowiem w lewo i w prawo z rozłożonymi kończynami przednimi (Senter i Mackey, 2023). Trzy palce kończyn przednich i wszystkie cztery palce stopy zakończone były szerokimi, zaokrąglonymi kopytkami. Ogon styrakozaura był krótki, podobnie jak u innych zaawansowanych ceratopsów.
 ''Styracosaurus'' prawdopodobnie padał ofiarą takich dinozaurów drapieżnych jak ''[[Daspletosaurus]]''. Przed takimi zagrożeniami bronił się, zapewne używając ostrych rogów oraz być może tworząc stada, choć nie ma na to jednoznacznych dowodów.
@@ Linia 160: / Linia 160: @@
 Sampson, S.D., Lund, E.K., Loewen, M.A., Farke, A.A. & Clayton, K.E. (2013) "A remarkable short-snouted horned dinosaur from the Late Cretaceous (late Campanian) of southern Laramidia" Proceedings of the Royal Society B, 280(1766), 20131186. [[doi:10.1098/rspb.2013.1186]]
 Tanke, D.H & Rothschild, B.M. (2010). "Paleopathologies in Albertan Ceratopsids and Their Behavioral Significance" [w:] Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J. & Eberth, D. A. (red) "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrrell Museum Ceratopsian Symposium" Indiana University Press, 355-384.

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
   |masa                   = ok. 1,8-4,2 t
   |dieta                  = roślinożerny
-  |miejsce                = [[Kanada]] – Alberta
+  |miejsce                = '''''S. albertensis'''''<br>
 <small>(formacja [[Dinosaur Park]])</small>
+<hr>
 [[USA]] - Montana

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Paweł Kryta]], [[Kamil Kamiński]]
-  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Marcin Szermański]]
+  |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Marcin Szermański]], [[Paweł Konarzewski]]
   |nazwa                  = ''Styracosaurus'' (styrakozaur)
   |długość                = 5,5 m
@@ Linia 42: / Linia 42: @@
 }}
 ==Wstęp==
 ''Styracosaurus'' to [[rodzaj]] średniej wielkości dinozaura rogatego należącego do [[klad]]u centrozaurynów. Żył około 76,4-75,5 milionów lat temu, w okresie późnej kredy ([[kampan]]) na terenach dzisiejszej Ameryki Północnej. Rodzaj ten ma dwa ważne [[gatunek|gatunki]]: ''Styracosaurus albertensis'' i ''Styracosaurus ovatus''. Dawniej do styrakozaura było zaliczanych dużo więcej gatunków, lecz straciły one ważność bądź zostały przeniesione do innych [[rodzaj]]ów (''[[Einiosaurus]]''). Jego skamieniałości znajdywane są w kanadyjskiej prowincji Alberta i stanie Montana w USA.
@@ Linia 89: / Linia 90: @@
 ''Styracosaurus'' prawdopodobnie padał ofiarą takich dinozaurów drapieżnych jak ''[[Daspletosaurus]]''. Przed takimi zagrożeniami bronił się, zapewne używając ostrych rogów oraz być może tworząc stada, choć nie ma na to jednoznacznych dowodów.
 ==Styrakozaur w kulturze masowej==
@@ Linia 94: / Linia 101: @@
 ==Etymologia==
 Nazwa ''Styracosaurus'' oznacza "jaszczur z harpunem" (gr. ''styrax''/στύραξ "harpun", ''sauros''/σαῦρος "jaszczur") i odnosi się do kolców na kryzie, które przypominają ostrza harpuna. Epitet gatunkowy ''albertensis'' odnosi się do miejsca odkrycia [[holotyp]]u: kanadyjskiej prowincji Alberta.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
@@ Linia 123: / Linia 125: @@
 | {{Kpt|[[Brown]]}} i {{Kpt|Schlaikjer}}, [[1937]]
 |-
-| {{V| ''Styracosaurus ovatus''}}
+| {{V| ''S. ovatus''}}
 | {{Kpt|[[Charles Gilmore|Gilmore]]}}, [[1930]]
 |-
@@ Linia 137: / Linia 139: @@
 <small> Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) ''"Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage"''  PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]
-Brown, C., Holmes, R. & Currie, P.J. (2020). “A subadult individual of Styracosaurus albertensis (Ornithischia: Ceratopsidae) with comments on ontogeny and intraspecific variation in Styracosaurus and Centrosaurus.” Vertebrate Anatomy Morphology Palaeontology 8(1): 67-95
+Brown, C., Holmes, R. & Currie, P.J. (2020). "A subadult individual of ''Styracosaurus albertensis'' (Ornithischia: Ceratopsidae) with comments on ontogeny and intraspecific variation in ''Styracosaurus'' and ''Centrosaurus"''. Vertebrate Anatomy Morphology Palaeontology 8(1): 67-95
 [[DOI: https://doi.org/10.18435/vamp29361]].
-Fiorillo, A.R. & Tykoski, R.S. (2012) "A new species of the centrosaurine ceratopsid Pachyrhinosaurus from the North Slope (Prince Creek Formation: Maastrichtian) of Alaska" Acta Palaeontologica Polonica, [[doi:10.4202/app.2011.0033]]
+Fiorillo, A.R. & Tykoski, R.S. (2012) "A new species of the centrosaurine ceratopsid ''Pachyrhinosaurus'' from the North Slope (Prince Creek Formation: Maastrichtian) of Alaska" Acta Palaeontologica Polonica, [[doi:10.4202/app.2011.0033]]
 Fowler, D.W. (2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America" PLoS ONE, 12(11), e0188426. [[doi:10.1371/journal.pone.0188426]]
@@ Linia 152: / Linia 154: @@
 Paul, G.S. (2010). "''The Princeton Field Guide to Dinosaurs''" wyd. Princeton University.
-Ryan, M.J.; Holmes, R. & Russell, A.P. (2007). "A revision of the late Campanian centrosaurine ceratopsid genus Styracosaurus from the Western Interior of North America" Journal of Vertebrate Paleontology, 27, 944-962.
+Ryan, M.J., Holmes, R. & Russell, A.P. (2007). "A revision of the late Campanian centrosaurine ceratopsid genus Styracosaurus from the Western Interior of North America" Journal of Vertebrate Paleontology, 27, 944-962.
 Sampson, S.D., Lund, E.K., Loewen, M.A., Farke, A.A. & Clayton, K.E. (2013) "A remarkable short-snouted horned dinosaur from the Late Cretaceous (late Campanian) of southern Laramidia" Proceedings of the Royal Society B, 280(1766), 20131186. [[doi:10.1098/rspb.2013.1186]]
 Wilson, J.P., Ryan, M.J. & Evans, D.C. (2020). "A new, transitional centrosaurine ceratopsid from the Upper Cretaceous Two Medicine Formation of Montana and the evolution of the 'Styracosaurus-line' dinosaurs". Royal Society Open Publishing. 7 (4). [[doi:10.1098/rsos.200284]]