Talenkauen - Historia wersji

Taurovenator o 21:25, 31 mar 2024

2024-03-31T21:25:09Z

Taurovenator o 15:27, 23 mar 2024

2024-03-23T15:27:18Z

Taurovenator o 14:07, 23 mar 2024

2024-03-23T14:07:25Z

Taurovenator o 06:55, 9 lut 2024

2024-02-09T06:55:20Z

Kamil Kamiński o 22:21, 8 lut 2024

2024-02-08T22:21:57Z

Taurovenator o 17:18, 8 lut 2024

2024-02-08T17:18:59Z

Kamil Kamiński: /* Wstęp */

2019-10-20T17:58:53Z

‎Wstęp

Kamil Kamiński o 18:34, 25 lip 2019

2019-07-25T18:34:09Z

Kamil Kamiński o 14:41, 14 lip 2019

2019-07-14T14:41:09Z

Kamil Kamiński o 13:25, 14 lip 2019

2019-07-14T13:25:50Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Talenkauen''}}
 {{Opis
@@ Linia 107: / Linia 109: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]

@@ Linia 19: / Linia 19: @@
 [[Neornithischia]]
-?[[Cerapoda]]
+[[Cerapoda]]
 ?[[Ornithopoda]]
-??[[Iguanodontia]]
+?[[Iguanodontia]]
 [[Elasmaria]]
@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 [[Kategoria:Ornithischia]]
 [[Kategoria:Ornithopoda]]
-[[Kategoria:Ornithopoda bazalne]]
+[[Kategoria:Iguanodontia]]
 [[Kategoria:Ameryka Południowa]]
 [[Kategoria:Argentyna]]
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]

@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 [[Kategoria:Ornithischia]]
 [[Kategoria:Ornithopoda]]
 [[Kategoria:Ameryka Południowa]]
 [[Kategoria:Argentyna]]
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 [[Elasmaria]]
-  |grafika                = Talenkauen_santacrucensis_1.jpg
+  |grafika                = Talenkauen.png
-  |podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Ghedoghedo [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Talenkauen_santacrucensis_1.jpg]
+  |podpis             Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Talenkauen.png#mw-jump-to-license]
   |PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 Do ''Talenkauen'' mogą też należeć dwa izolowane zęby z żuchwy (Rozadilla i in., 2019).
-Kolejny okaz przypisany do ''Talenkauen santacruzensis'' to MPM-PV 23353 - częściowy artykułowany szkielet obejmujący czaszkę, kolumny kręgów szyjnych, grzbietowych i krzyżowych, żebra grzbietowe, płyty międzyżebrowe, lewe kość biodrowa, k. kulszowa i k. łonowa. Okaz ten daje nowe informacje na temat budowy miednicy tego dinozaura ptasiomiednicznego (Agnolín i in., 2024).
+Kolejny okaz przypisany do ''Talenkauen santacruzensis'' to MPM-PV 23353 - częściowy artykułowany szkielet obejmujący czaszkę, kolumny kręgów szyjnych, grzbietowych i krzyżowych, żebra grzbietowe, płyty międzyżebrowe, lewe kości: biodrową, k. kulszową i k. łonową. Okaz ten dostarcza nowych informacji na temat budowy miednicy tego dinozaura ptasiomiednicznego (Agnolín i in., 2024).
 ==Wiek geologiczny==

@@ Linia 42: / Linia 42: @@
 Holotyp (MPM-10001) to prawie kompletny szkielet, brakuje tylko tylnej części czaszki, większości ogona, dłoni, fragmentów miednicy i nielicznych części tylnych kończyn. Szczątki należały do dorosłego osobnika.
 Do ''Talenkauen'' mogą też należeć dwa izolowane zęby z żuchwy (Rozadilla i in., 2019).
 ==Wiek geologiczny==
@@ Linia 73: / Linia 75: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Bell, P.R., Brougham, T., Herne, M.C., Frauenfelder, T., Smith, E.T. (2019). "''Fostoria dhimbangunmal'', gen. et sp. nov., a new iguanodontian (Dinosauria, Ornithopoda) from the mid-Cretaceous of Lightning Ridge, New South Wales, Australia". Journal of Vertebrate Paleontology. Online edition: e1564757. [[doi:10.1080/02724634.2019.1564757]].
+<small>Agnolín, F. L.; Álvarez Herrera, G.; Rolando, M. A.; Motta, M.; Rozadilla, S.; Verdiquio, L.; D'Angelo, J. S.; Moyano-Paz, D.; Varela, A. N.; Sterli, J.; Bogan, S.; Miner, S.; Moreno R., Ana; Muñoz, G.; Isasi, M. P.; Novas, F. E. (2024). "Fossil vertebrates from the Cerro Fortaleza Formation (Upper Cretaceous), Santa Cruz Province, Argentina". Cretaceous Research. 154. 105735. https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2023.105735
 Boyd, C.A. (2015). "The systematic relationships and biogeographic history of ornithischian dinosaurs". „PeerJ”. 3, s. e1523. [[DOI: 10.7717/peerj.1523]].

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 ==Wstęp==
-''Talenkauen'' to niewielki, [[takson bazalny|bazalny]] przedstawiciel [[Iguanodontia|iguanodonów]] żyjący w późnej kredzie na terytorium obecnej Argentyny. Jego niezwykłą cechą były kostne płyty pokrywające boki ciała. Spore kontrowersje budzi wiek osadów, w których znaleziono szczątki tego zwierzęcia. ''Talenkauen'' został nazwany i opisany w 2004 r. przez zespół paleontologów, któ®ym przewodził znany argentyński naukowiec [[Fernando Novas]].
+''Talenkauen'' to niewielki, [[takson bazalny|bazalny]] przedstawiciel [[Iguanodontia|iguanodonów]] żyjący w późnej kredzie na terytorium obecnej Argentyny. Jego niezwykłą cechą były kostne płyty pokrywające boki ciała. Spore kontrowersje budzi wiek osadów, w których znaleziono szczątki tego zwierzęcia. ''Talenkauen'' został nazwany i opisany w 2004 r. przez zespół paleontologów, którym przewodził znany argentyński naukowiec [[Fernando Novas]].
 ==Etymologia==

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ==Filogeneza==
-Kolejna niewiadoma to pozycja filogenetyczna talenkauena. Wg Novasa i in. (2004) był to prymitywny [[Iguanodontia|iguanodon]]. Później często klasyfikowano go jako przedstawiciela [[klad]]u [[Elasmaria]] wraz z innymi podobnymi roślinożercami znanymi z południowych lądów. Elasmaria mogą być iguanodonami, prymitywnymi [[Ornithopoda|ornitopodami]] lub nawet w ogóle nie należeć do Ornithopoda (Boyd, 2015).
+Kolejna niewiadoma to pozycja filogenetyczna talenkauena. Wg Novasa i in. (2004) był to prymitywny [[Iguanodontia|iguanodon]]. Później często klasyfikowano go jako przedstawiciela [[klad]]u [[Elasmaria]] wraz z innymi podobnymi roślinożercami znanymi z południowych lądów. Elasmaria mogą być iguanodonami, prymitywnymi [[Ornithopoda|ornitopodami]] lub nawet w ogóle nie należeć do Ornithopoda (Boyd, 2015). Wg ostatnich badań (Bell i in., 2019) ''Talenkauen'' wraz z ''[[Fostoria]]'', ''[[Muttaburrasaurus]]'' i ''[[Anabisetia]]'' tworzył nienazwany klad prymitywnych iguanodontów.
 ==Budowa==
@@ Linia 73: / Linia 73: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Boyd, C.A. (2015). "The systematic relationships and biogeographic history of ornithischian dinosaurs". „PeerJ”. 3, s. e1523. [[DOI: 10.7717/peerj.1523]].
+<small>Bell, P.R., Brougham, T., Herne, M.C., Frauenfelder, T., Smith, E.T. (2019). "''Fostoria dhimbangunmal'', gen. et sp. nov., a new iguanodontian (Dinosauria, Ornithopoda) from the mid-Cretaceous of Lightning Ridge, New South Wales, Australia". Journal of Vertebrate Paleontology. Online edition: e1564757. [[doi:10.1080/02724634.2019.1564757]].
 Butler, R.J., Galton, P.M. (2008). "The 'dermal armour' of the ornithopod dinosaur Hypsilophodon from the Wealden (Early Cretaceous: Barremian) of the Isle of Wight: a reappraisal". Cretaceous Research. 29 (4): 636–642. [[doi:10.1016/j.cretres.2008.02.002]].

← poprzednia wersja		Wersja z 14:41, 14 lip 2019
Linia 16:		Linia 16:

	[[Ornithischia]]		[[Ornithischia]]
		+
		+	[[Neornithischia]]

	?[[Cerapoda]]		?[[Cerapoda]]

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 ''Talenkauen''  był niezbyt dużym ornitopodem. Ogólną budową przypominał późnojurajskiego ''[[Dryosaurus]]'' z Ameryki Północnej. Różnił się od niego dłuższą szyją, proporcjonalnie mniejszą głową i dłuższymi, smukłymi ramionami. Prymitywną cechą talenkauena była obecność dwóch stożkowatych zębów w kości przedszczękowej. U bardziej zaawansowanych iguanodonów pysk był zakończony bezzębnym dziobem. Czaszka była krótka i bocznie spłaszczona. W kości szczękowej znajdowało się 16 romboidalnych zębów, a w zębowej – 15. Ich liczba była zbliżona do driozaura czy [[Camptosaurus|kamptozaura]] (Rozadilla i in., 2019).
-Jak już wspomniano, szyja była stosunkowo długa, co wynikało z wydłużenia i poprzecznego zwężenia tworzących ja kręgów. Taka budowa stanowiła jedną z charakterystycznych cech [[klad]]u [[Elasmaria]] (Rozadilla i in., 2019). Cechą łączącą telenkauena z innymi południowoamerykańskimi ornitopodami (''[[Notohypsilophodon]]'' i ''[[Anabisetia]]'') była kość ramienna ze zmniejszonym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. ''deltopectoral crest”), stanowiącym miejsce przyczepu mięśni. Miednica, a zwłaszcza kość biodrowa była bardzo smukła. Za to tylne kończyny cechowały się silną budową. Szczególnie masywne były kości śródstopia. Kość udowa była dłuższa od piszczelowej, co jest typowe dla tej grupy dinozaurów (Novas i in., 2004) i wskazuje na brak szczególnych przystosowań do szybkiego biegu.
+Jak już wspomniano, szyja była stosunkowo długa, co wynikało z wydłużenia i poprzecznego zwężenia tworzących ja kręgów. Taka budowa stanowiła jedną z charakterystycznych cech [[klad]]u [[Elasmaria]] (Rozadilla i in., 2019). Cechą łączącą telenkauena z innymi południowoamerykańskimi ornitopodami (''[[Notohypsilophodon]]'' i ''[[Anabisetia]]'') była kość ramienna ze zmniejszonym grzebieniem naramienno-piersiowym (ang. ''deltopectoral crest''), stanowiącym miejsce przyczepu mięśni. Miednica, a zwłaszcza kość biodrowa była bardzo smukła. Za to tylne kończyny cechowały się silną budową. Szczególnie masywne były kości śródstopia. Kość udowa była dłuższa od piszczelowej, co jest typowe dla tej grupy dinozaurów (Novas i in., 2004) i wskazuje na brak szczególnych przystosowań do szybkiego biegu.
 [[Plik: Talenkauen_skeleton.jpg|250px|thumb|right|Zmontowany szkielet talenkauena Autor zdjęcia: Evelyn D'Esposito [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Talenkauen_skeleton.jpg].]]
@@ Linia 88: / Linia 88: @@
 Varela, A.N., Poiré, D.G., Martin, T., Gerdes, A., Goin, F J., Gelfo, J. N., Hoffmann, S. (2012). "U-Pb zircon constraints on the age of the Cretaceous Mata Amarilla Formation, Southern Patagonia, Argentina: Its relationship with the evolution of the Austral Basin". Andean Geology. 39 (3): 359–379. [[doi:10.5027/andgeoV39n3-a01]].
- </small>
+</small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]