Tarbosaurus - Historia wersji

Taurovenator: /* Środowisko */

2024-02-22T15:11:54Z

‎Środowisko

Paweł o 21:53, 2 gru 2023

2023-12-02T21:53:36Z

Dino: /* Odżywianie */

2022-08-10T12:18:33Z

‎Odżywianie

Dino: /* Odżywianie */

2022-08-10T12:16:14Z

‎Odżywianie

Kamil Kamiński: /* Odżywianie */

2019-05-14T20:53:42Z

‎Odżywianie

Kamil Kamiński: Owocki i in., 2019

2019-05-14T20:51:43Z

Owocki i in., 2019

Kamil Kamiński: /* Szkielet pozaczaszkowy */

2017-07-16T14:32:36Z

‎Szkielet pozaczaszkowy

Kamil Kamiński o 14:32, 16 lip 2017

2017-07-16T14:32:00Z

Kamil Kamiński o 13:41, 16 lip 2017

2017-07-16T13:41:40Z

Kamil Kamiński o 13:41, 16 lip 2017

2017-07-16T13:41:04Z

@@ Linia 103: / Linia 103: @@
 Większość szczątków tarbozaura znaleziono w formacji Nemegt ([[Mongolia]]). Nigdy nie datowano wieku tej formacji radiometrycznie, jednak fauna zachowana w zapisie kopalnym daje dowody że pochodzi ona z wczesnego [[mastrycht]]u (późna [[kreda]]). Wczesny [[mastrycht]] trwał mniej więcej 72-68 mln lat temu. Wiek formacji Subashi w której znaleziono szczątki szanszanozaura (''[[Shanshanosaurus]]'') uważane przez niektórych za młodego tarbozaura, również pochodzi z [[mastrycht]]u. Liczne osady rzeczne sugerują większą wilgotność niż w innych mongolskich późnokredowych formacjach jak Barun Goyot czy Djadochta. Jednak występowały przynajmniej okresowe susze. Owocki i in. (2019) wskazują na występowanie chłodnego klimatu monsunowego, z maksimum opadów w miesiącach letnich. Badania izotopów tlenu i węgla w zębach dinozaurów dowodzą występowania w Nemegt ekosystemu leśnego zdominowanego przez drzewa iglaste, takie jak araukarie.
-Znaleziono tam skamieliny dużej ilości zwierząt wodnych, jak mięczaki, krokodyle (''Shamosuchus'') czy żółwie wodne. Skamieniałości ssaków w formacji Nemegt są bardzo rzadkie, ale znaleziono tam wiele ptaków jak hespernisoform ''Judinornis'' czy wczesny przedstawiciel blaszkodziobych ''Teviornis''. Tarbozaur był tam największym drapieżnikiem. Żył w towarzystwie takich dinozaurów jak ankylozaury np. ''[[Tarchia]]'', hadrozaury takie jak ''[[Saurolophus]]'' czy ''[[Barsboldia]]'', zauropody jak ''[[Nemegtosaurus]]'' oraz pachycefalozaury jak ''[[Prenocephale]]'' i ''[[Homalocephale]]''. Występowało tam sporo niewielkich teropodów jak troodonty (''[[Borogovia]]'', ''[[Tochisaurus]]'', ''[[Saurornithoides]]'') czy owiraptorozaury reprezentowane przez ''[[Elmisaurus]]'', ''[[Nemegtia]]'' i ''[[Rinchenia]]''. Te niewielkie drapieżniki nie stanowiły konkurencji pokarmowej dla dorosłego tarbozaura, choć młode osobniki (najprawdopodobniej pozostające pod opieką rodziców jak u większości krokodyli i ptaków) zajmujące podobne nisze ekologiczne mogły z nimi rywalizować. Występowały tam też najprawdopodobniej wszystkożerne ornitomimozaury jak ''[[Gallimimus]]'' i ''[[Anserimimus]]'' oraz roślinożerne terizinozaury jak ''[[Therizinosaurus]]''. W formacji Nemegt znaleziono również szczątki dziwacznego i najprawdopodobniej także wszystkożernego [[teropod]]a - ''[[Deinocheirus]]'' - o dwuipółmetrowych kończynach przednich.
+Znaleziono tam skamieliny dużej ilości zwierząt wodnych, jak mięczaki, krokodyle (''Shamosuchus'') czy żółwie wodne. Skamieniałości ssaków w formacji Nemegt są bardzo rzadkie, ale znaleziono tam wiele ptaków jak hespernisoform ''[[Judinornis]]'' czy wczesny przedstawiciel blaszkodziobych ''[[Teviornis]]''. Tarbozaur był tam największym drapieżnikiem. Żył w towarzystwie takich dinozaurów jak ankylozaury np. ''[[Tarchia]]'', hadrozaury takie jak ''[[Saurolophus]]'' czy ''[[Barsboldia]]'', zauropody jak ''[[Nemegtosaurus]]'' oraz pachycefalozaury jak ''[[Prenocephale]]'' i ''[[Homalocephale]]''. Występowało tam sporo niewielkich teropodów jak troodonty (''[[Borogovia]]'', ''[[Tochisaurus]]'', ''[[Zanabazar]]'') czy owiraptorozaury reprezentowane przez ''[[Elmisaurus]]'', ''[[Nemegtomaia]]'' i ''[[Rinchenia]]''. Te niewielkie drapieżniki nie stanowiły konkurencji pokarmowej dla dorosłego tarbozaura, choć młode osobniki (najprawdopodobniej pozostające pod opieką rodziców jak u większości krokodyli i ptaków) zajmujące podobne nisze ekologiczne mogły z nimi rywalizować. Występowały tam też najprawdopodobniej wszystkożerne ornitomimozaury jak ''[[Gallimimus]]'' i ''[[Anserimimus]]'' oraz roślinożerne terizinozaury jak ''[[Therizinosaurus]]''. W formacji Nemegt znaleziono również szczątki dziwacznego i najprawdopodobniej także wszystkożernego [[teropod]]a - ''[[Deinocheirus]]'' - o dwuipółmetrowych kończynach przednich.
 ===Odżywianie===

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Tarbosaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor = [[Dawid Mika]], [[Maciej Ziegler]], [[Maciej Pindakiewicz]], [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+|Korekta = [[Daniel Madzia]], [[Karol Sabath]], [[Marcin Szermański]], [[Alan Broka]]
-| Korekta:
+|nazwa = ''Tarbosaurus'' (tarbozaur)
-|-
+|długość = 10 m (?12 m)
-| [[Dawid Mika]]
+|wysokość =
-[[Maciej Ziegler]]
+|masa = 4-5 t
+|dieta = mięsożerny
-[[Maciej Pindakiewicz]]
+|miejsce = [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski
+<small>([[formacja|formacje]] [[Nemegt]] i ?[[Barun Goyot]])
 </small>
-----
+[[Chiny]] - Xinjiang, ? Guangdong
 <small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
-|-
+|systematyka =
-! '''Systematyka'''
+[[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 61: / Linia 35: @@
 [[Tyrannosaurinae]]
 ==Wstęp==
 Tarbozaur to duży [[teropod]], którego szczątki odkryto na terenie dzisiejszej Mongolii, oraz prawdopodobnie Chin. Był on największym [[tyranozauroid]]em jaki kiedykolwiek żył w Azji, ale pod względem rozmiarów ustępował swojemu słynnemu kuzynowi – [[Tyrannosaurus|tyranozaurowi]]. Znaleziono sporo szkieletów tego dinozaura, co pozwoliło dosyć dokładnie przebadać jego budowę i filogenezę.
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]]em jest okaz PIN 551-1. Obejmuje on niekompletną czaszkę, tylne kręgi szyjne, cztery kręgi grzbietowe i kość udową.
+[[Plik:Tarbosaurus_skull_K.Sabath_APP_2003.PNG|thumb|Czaszka ''Tarbosaurus''. Autor: [[Karol Sabath]], źródło: Hurum i Sabath, 2003]]
 Materiał przypisany jest bardzo bogaty i obejmuje zarówno niekompletne szkielety, jak i dziesiątki pojedynczych kości i zębów. Na uwagę zasługują m.in. następujące okazy: IGM 107/7 (młody, 2-3-letni osobnik: czaszka z żuchwą, tylne kręgi grzbietowe, żebra, kości przednich oraz tylnych kończyn), PIN 552-2 (szkielet młodego osobnika: niekompletna czaszka, niemal wszystkie kręgi, żebra, kości miednicy oraz kończyn przednich i tylnych), ZPAL MgD-I/29 (niekompletna czaszka z żuchwą, kręgi szyjne, krzyżowe i ogonowe, niekompletne kończyny), ZPAL MgD-I/4 (duży osobnik: czaszka o długości 1,11 m wraz z żuchwą, kręgi krzyżowe i ogonowe, elementy miednicy i kończyn tylnych) ([[Michael Mortimer|Mortimer]], online).
@@ Linia 154: / Linia 132: @@
 |{{Kpt| [[Dong]], [[1977]]}}
 |-
-| {{V|''Tarbosaurus bataar''}}
+| {{V|''T. bataar''}}
 | {{Kpt|([[Maleev]], [[1955]]) [[Rozhdestvensky]], [[1965]]}}
 |-

@@ Linia 134: / Linia 134: @@
 [[Plik:Tarbosaurus_skull_front.jpg|300px|thumb|right|Widziana od przodu czaszka tarbozaura. Autor zdjęcia: FunkMonk [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tarbosaurus_skull_front.jpg].]]
-W programie popularnonaukowym pt. "Dinozaury zabójcy" ("The Truth About Killer Dinosaurs") przedstawiono krótko wyniki starcia między niezidentyfikowanym ankylozaurem a tarbozaurem. Ustalano że uderzenie maczugi owego tyreofora było w stanie pogruchotać kości tarbozaura, ale tarbozaur mógł bez problemu przegryźć pancerz ankylozaura (stwierdzono to bez dokładnej symulacji, bazując na badaniu, które wykazało że zbliżony rozmiarami i spokrewnionym z tarbozaurem tyranozaur mógł ugryzieniami szczek zmiażdżyć auto).
+W programie popularnonaukowym pt. "Dinozaury zabójcy" ("The Truth About Killer Dinosaurs") przedstawiono krótko wyniki starcia między niezidentyfikowanym ankylozaurem a tarbozaurem. Ustalano że uderzenie maczugi owego tyreofora było w stanie pogruchotać kości tarbozaura, ale tarbozaur mógł bez problemu przegryźć pancerz ankylozaura (stwierdzono to bez dokładnej stymulacji, bazując na badaniu, które wykazało że zbliżony rozmiarami i spokrewnionym z tarbozaurem tyranozaur mógł ugryzieniami szczek zmiażdżyć auto).
 ==Tarbozaur w kulturze masowej==

@@ Linia 134: / Linia 134: @@
 [[Plik:Tarbosaurus_skull_front.jpg|300px|thumb|right|Widziana od przodu czaszka tarbozaura. Autor zdjęcia: FunkMonk [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tarbosaurus_skull_front.jpg].]]
-W programie popularnonaukowym pt. "Dinozaury zabójcy" ("The Truth About Killer Dinosaurs") przedstawiono krótko wyniki starcia między niezidentyfikowanym ankylozaurem a tarbozaurem. Ustalano że uderzenie maczugi owego tyreofora było w stanie pogruchotać kości tarbozaura, ale tarbozaur mógł bez problemu przegryźć pancerz ankylozaura (stwierdzono to bez dokładnej stymulacji, bazując na badaniu, które wykazało że zbliżony rozmiarami i spokrewnionym z tarbozaurem tyranozaur mógł ugryzieniami szczek zmiażdżyć auto).
+W programie popularnonaukowym pt. "Dinozaury zabójcy" ("The Truth About Killer Dinosaurs") przedstawiono krótko wyniki starcia między niezidentyfikowanym ankylozaurem a tarbozaurem. Ustalano że uderzenie maczugi owego tyreofora było w stanie pogruchotać kości tarbozaura, ale tarbozaur mógł bez problemu przegryźć pancerz ankylozaura (stwierdzono to bez dokładnej symulacji, bazując na badaniu, które wykazało że zbliżony rozmiarami i spokrewnionym z tarbozaurem tyranozaur mógł ugryzieniami szczek zmiażdżyć auto).
 ==Tarbozaur w kulturze masowej==

@@ Linia 131: / Linia 131: @@
 Obecnie tyranozaurydy uważane są za aktywne drapieżniki, a bezpośrednie dowody polowań na dinozaury roślinożerne znane są u ''Tyrannosaurus'' (zob. [[Tyrannosauroidea#Odżywianie i zmysły]]). Nie ma powodu by sądzić, że u tarbozaur było inaczej. Niewątpliwie jednak teropody pożerały również napotkaną padlinę, i znane są dowody na występowanie takich zachowań u tarbozaura. Przypisywane mu ślady zębów znaleziono na żebrach [[Deinocheirus|deinocheira]] oraz na kości ramiennej [[Saurolophus|zaurolofa]]. Na tej ostatniej znajdują się ślady aż trzech rodzajów różnych ugryzień, służących delikatnemu obieraniu kości z mięsa, a uszkodzenia kości są zdecydowanie płytsze od tych przypisywanych tyranozaurowi. Może to wynikać z  różnego stylu konsumowania pokarmu, różnej siły zgryzu, bądź też, co wydaje się najbardziej prawdopodobne, z faktu ogryzania innej kości, otoczonej inną masą mięśniową i dostępnej w inny sposób (Hone i Watabe, 2010).
-Ofiarami tarbozaura mogły padać właściwie wszystkie dinozaury roślinożerne, występujące w jego środowisku. Wg Owockiego i in. (2019) badania izotopów węgla i tlenu w szkliwie zębów tarbozaura wskazuje, że były to głównie duze hadrozaury i zauropody. Najbardziej narażone były oczywiście osobniki młode, stare lub chore. Jak wspomniano wcześniej, podczas polowania tarbozaur polegał zapewne przede wszystkim na węchu i słuchu, a jego główną bronią były silne szczęki.
+Ofiarami tarbozaura mogły padać właściwie wszystkie dinozaury roślinożerne, występujące w jego środowisku. Wg Owockiego i in. (2019) badania izotopów węgla i tlenu w szkliwie zębów tarbozaura wskazują, że były to głównie duze hadrozaury i zauropody. Najbardziej narażone były oczywiście osobniki młode, stare lub chore. Jak wspomniano wcześniej, podczas polowania tarbozaur polegał zapewne przede wszystkim na węchu i słuchu, a jego główną bronią były silne szczęki.
 [[Plik:Tarbosaurus_skull_front.jpg|300px|thumb|right|Widziana od przodu czaszka tarbozaura. Autor zdjęcia: FunkMonk [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tarbosaurus_skull_front.jpg].]]
 W programie popularnonaukowym pt. "Dinozaury zabójcy" ("The Truth About Killer Dinosaurs") przedstawiono krótko wyniki starcia między niezidentyfikowanym ankylozaurem a tarbozaurem. Ustalano że uderzenie maczugi owego tyreofora było w stanie pogruchotać kości tarbozaura, ale tarbozaur mógł bez problemu przegryźć pancerz ankylozaura (stwierdzono to bez dokładnej stymulacji, bazując na badaniu, które wykazało że zbliżony rozmiarami i spokrewnionym z tarbozaurem tyranozaur mógł ugryzieniami szczek zmiażdżyć auto).
 ==Tarbozaur w kulturze masowej==

@@ Linia 123: / Linia 123: @@
 ===Środowisko===
 [[Plik:Pick_and_run_by_raph.jpg|300px|thumb|right|''[[Alioramus]] altai'', ''Tarbosaurus'' i ''[[Deinocheirus]]'' (martwy). [http://raph04art.deviantart.com/art/Pick-and-run-611680348 Autor: Raph04art].]]
-Większość szczątków tarbozaura znaleziono w formacji Nemegt ([[Mongolia]]). Nigdy nie datowano wieku tej formacji radiometrycznie, jednak fauna zachowana w zapisie kopalnym daje dowody że pochodzi ona z wczesnego [[mastrycht]]u (późna [[kreda]]). Wczesny [[mastrycht]] trwał mniej więcej 72-68 mln lat temu. Wiek formacji Subashi w której znaleziono szczątki szanszanozaura (''[[Shanshanosaurus]]'') uważane przez niektórych za młodego tarbozaura, również pochodzi z [[mastrycht]]u. Liczne osady rzeczne sugerują większą wilgotność niż w innych mongolskich późnokredowych formacjach jak Barun Goyot czy Djadochta. Jednak występowały przynajmniej okresowe susze. Znaleziono tam skamieliny dużej ilości zwierząt wodnych, jak mięczaki, krokodyle (''Shamosuchus'') czy żółwie wodne. Skamieniałości ssaków w formacji Nemegt są bardzo rzadkie, ale znaleziono tam wiele ptaków jak hespernisoform ''Judinornis'' czy wczesny przedstawiciel blaszkodziobych ''Teviornis''. Tarbozaur był tam największym drapieżnikiem. Żył w towarzystwie takich dinozaurów jak ankylozaury np. ''[[Tarchia]]'', hadrozaury takie jak ''[[Saurolophus]]'' czy ''[[Barsboldia]]'', zauropody jak ''[[Nemegtosaurus]]'' oraz pachycefalozaury jak ''[[Prenocephale]]'' i ''[[Homalocephale]]''. Występowało tam sporo niewielkich teropodów jak troodonty (''[[Borogovia]]'', ''[[Tochisaurus]]'', ''[[Saurornithoides]]'') czy owiraptorozaury reprezentowane przez ''[[Elmisaurus]]'', ''[[Nemegtia]]'' i ''[[Rinchenia]]''. Te niewielkie drapieżniki nie stanowiły konkurencji pokarmowej dla dorosłego tarbozaura, choć młode osobniki (najprawdopodobniej pozostające pod opieką rodziców jak u większości krokodyli i ptaków) zajmujące podobne nisze ekologiczne mogły z nimi rywalizować. Występowały tam też najprawdopodobniej wszystkożerne ornitomimozaury jak ''[[Gallimimus]]'' i ''[[Anserimimus]]'' oraz roślinożerne terizinozaury jak ''[[Therizinosaurus]]''. W formacji Nemegt znaleziono również szczątki dziwacznego i najprawdopodobniej także wszystkożernego [[teropod]]a - ''[[Deinocheirus]]'' - o dwuipółmetrowych kończynach przednich.
+Większość szczątków tarbozaura znaleziono w formacji Nemegt ([[Mongolia]]). Nigdy nie datowano wieku tej formacji radiometrycznie, jednak fauna zachowana w zapisie kopalnym daje dowody że pochodzi ona z wczesnego [[mastrycht]]u (późna [[kreda]]). Wczesny [[mastrycht]] trwał mniej więcej 72-68 mln lat temu. Wiek formacji Subashi w której znaleziono szczątki szanszanozaura (''[[Shanshanosaurus]]'') uważane przez niektórych za młodego tarbozaura, również pochodzi z [[mastrycht]]u. Liczne osady rzeczne sugerują większą wilgotność niż w innych mongolskich późnokredowych formacjach jak Barun Goyot czy Djadochta. Jednak występowały przynajmniej okresowe susze. Owocki i in. (2019) wskazują na występowanie chłodnego klimatu monsunowego, z maksimum opadów w miesiącach letnich. Badania izotopów tlenu i węgla w zębach dinozaurów dowodzą występowania w Nemegt ekosystemu leśnego zdominowanego przez drzewa iglaste, takie jak araukarie.
 ===Odżywianie===
 [[Plik:TarbosaurusP1050352.jpg|300px|thumb|right|Szkielet tarbozaura w pozycji pośmiertnej. Autor zdjęcia: Gunnar Ries [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:TarbosaurusP1050352.jpg].]]
-Obecnie tyranozaurydy uważane są za aktywne drapieżniki, a bezpośrednie dowody polowań na dinozaury roślinożerne znane są u ''Tyrannosaurus'' (zob. [[Tyrannosauroidea#Odżywianie i zmysły]]). Nie ma powodu by sądzić, że u tarbozaur było inaczej. Niewątpliwie jednak teropody pożerały również napotkaną padlinę, i znane są dowody na występowanie takich zachowań u tarbozaura. Przypisywane mu ślady zębów znaleziono na żebrach [[Deinocheirus|deinocheira]] oraz na kości ramiennej [[Saurolophus|zaurolofa]]. Na tej ostatniej znajdują się ślady aż trzech rodzajów różnych ugryzień, służących delikatnemu obieraniu kości z mięsa, a uszkodzenia kości są zdecydowanie płytsze od tych przypisywanych tyranozaurowi. Może to wynikać z  różnego stylu konsumowania pokarmu, różnej siły zgryzu, bądź też, co wydaje się najbardziej prawdopodobne, z faktu ogryzania innej kości, otoczonej inną masą mięśniową i dostępnej w inny sposób. (Hone i Watabe, 2010).
+Obecnie tyranozaurydy uważane są za aktywne drapieżniki, a bezpośrednie dowody polowań na dinozaury roślinożerne znane są u ''Tyrannosaurus'' (zob. [[Tyrannosauroidea#Odżywianie i zmysły]]). Nie ma powodu by sądzić, że u tarbozaur było inaczej. Niewątpliwie jednak teropody pożerały również napotkaną padlinę, i znane są dowody na występowanie takich zachowań u tarbozaura. Przypisywane mu ślady zębów znaleziono na żebrach [[Deinocheirus|deinocheira]] oraz na kości ramiennej [[Saurolophus|zaurolofa]]. Na tej ostatniej znajdują się ślady aż trzech rodzajów różnych ugryzień, służących delikatnemu obieraniu kości z mięsa, a uszkodzenia kości są zdecydowanie płytsze od tych przypisywanych tyranozaurowi. Może to wynikać z  różnego stylu konsumowania pokarmu, różnej siły zgryzu, bądź też, co wydaje się najbardziej prawdopodobne, z faktu ogryzania innej kości, otoczonej inną masą mięśniową i dostępnej w inny sposób (Hone i Watabe, 2010).
-Ofiarami tarbozaura mogły padać właściwie wszystkie dinozaury roślinożerne, występujące w jego środowisku. Najbardziej narażone były oczywiście osobniki młode, stare lub chore. Jak wspomniano wcześniej, podczas polowania tarbozaur polegał zapewne przede wszystkim na węchu i słuchu, a jego główną bronią były silne szczęki.
+Ofiarami tarbozaura mogły padać właściwie wszystkie dinozaury roślinożerne, występujące w jego środowisku. Wg Owockiego i in. (2019) badania izotopów węgla i tlenu w szkliwie zębów tarbozaura wskazuje, że były to głównie duze hadrozaury i zauropody. Najbardziej narażone były oczywiście osobniki młode, stare lub chore. Jak wspomniano wcześniej, podczas polowania tarbozaur polegał zapewne przede wszystkim na węchu i słuchu, a jego główną bronią były silne szczęki.
 [[Plik:Tarbosaurus_skull_front.jpg|300px|thumb|right|Widziana od przodu czaszka tarbozaura. Autor zdjęcia: FunkMonk [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tarbosaurus_skull_front.jpg].]]
@@ Linia 200: / Linia 202: @@
 Mortimer, M. (2016). “The theropod database”
 [http://theropoddatabase.com/Tyrannosauroidea.html#Alioramusremotus]
 Paul, G.S. (2010) “The Princeton Field Guide to Dinosaurs”. Princeton University Press.

@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 ===Szkielet pozaczaszkowy===
-Ogólny plan budowy był typowy dla przedstawicieli rodziny [[Tyrannosauridae]]. Tak jak oni, tarbozaur miał krótkie, dwupalczaste kończyny przednie. Podobnie jak u jego słynnego krewniaka, wydają się one zbyt krótkie, by mogły być używane do walki (choć niekiedy uważa się, że przednie łapy tyranozaura mogły być używanie do polowania, zob. [[Tyrannosauroidea#Strategie polowania]]. Być może służyły też do przytrzymania samicy przy kopulacji lub pomagały przy podnoszeniu się z odpoczynku. Choć równie dobrze mogły być bezużyteczną spuścizną po przodkach. U tarbozaura kończyny przednie były prawdopodobnie  najkrótsze w porównaniu do reszty ciała wśród wszystkich [[tyranozauryd]]ów (np. u osobnika PIN 552-1 kość ramienna stanowi 26% długości kości udowej; dla porównania u tyranozaura jest to 29% [Carr i in., 2017]).
+Ogólny plan budowy był typowy dla przedstawicieli rodziny [[Tyrannosauridae]]. Tak jak oni, tarbozaur miał krótkie, dwupalczaste kończyny przednie. Podobnie jak u jego słynnego krewniaka, wydają się one zbyt krótkie, by mogły być używane do walki (choć niekiedy uważa się, że przednie łapy tyranozaura mogły być używanie do polowania, zob. [[Tyrannosauroidea#Strategie polowania]]). Być może służyły też do przytrzymania samicy przy kopulacji lub pomagały przy podnoszeniu się z odpoczynku. Choć równie dobrze mogły być bezużyteczną spuścizną po przodkach. U tarbozaura kończyny przednie były prawdopodobnie  najkrótsze w porównaniu do reszty ciała wśród wszystkich [[tyranozauryd]]ów (np. u osobnika PIN 552-1 kość ramienna stanowi 26% długości kości udowej; dla porównania u tyranozaura jest to 29% [Carr i in., 2017]).
 [[Plik:Tarbosaurus_skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka holotypu tarbozaura. Autor zdjęcia: FunkMonk. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tarbosaurus_skull.jpg].]]
 Głowa spoczywała na krótkiej i mocnej szyi o kształcie litery „S”. Tworzyło ją do dziesięciu (wg Maleeva osiem lub dziewięć) krótkich, szerokich kręgów. Punkt ciężkości "strasznego jaszczura" znajdował się nad biodrami. Kręgi grzbietowe były wysokie i silnie bocznie spłaszczone. Długi ogon, złożony z co najmniej trzydziestu pięciu kręgów (osobnik PIN 552-2 miał aż czterdzieści pięć kręgów ogonowych) równoważył ciężar przedniej części ciała. W przeciwieństwie do przednich łap, tylne kończyny były długie i silne. U starszych i większych osobników kość udowa była dłuższa od kości piszczelowej, a u młodych – odwrotnie. Podobne różnice związane z wiekiem zaobserwowano u innych tyranozaurydów.
 ==Klasyfikacja==

@@ Linia 86: / Linia 86: @@
 Sabath i Hurum (2003) przebadali biomechanikę czaszek azjatyckich ''Tarbosaurus'' i ''[[Alioramus]]'' oraz ''[[Tyrannosaurus]]'' (żyjącego w Ameryce Północnej). U tarbozaura podczas gryzienia siła była przekazywana od kości szczękowej do otaczających je kości, tymczasem u tyranozaura od kości szczękowej do zrośniętych kości nosowych, a następnie do łzowych przez coś w rodzaju podpórek lub wsporników kostnych. Tarbozaur ich nie miał, ale miał mocno zbudowany występ kości szczękowej, mieszczący się w osłonie z kości łzowej. Ten sam wyrostek u amerykańskich tyranozaurydów, w tym tyranozaura, był zaledwie cienką płytką. Równocześnie mocne połączenie między kością łzową a kośćmi czołowymi i przedczołowymi świadczy o jej mniejszej elastyczności.
-==Mózg==
+===Mózg===
 Czaszka tarbozaura znaleziona w [[1948]] roku przez radziecko-mongolską wyprawę (PIN 553-1) zawierała również puszkę mózgową. [[Maleev]] wykonał gipsowy odlew jej wnętrza, co umożliwiło przebadanie struktury mózgu. Nowsze modele wykonane z poliuretanowej gumy umożliwiają jego jeszcze dokładniejsze zbadanie. Mózg tarbozaura budową bardziej przypominał mózg krokodyli i innych gadów niż ptaków. Objętość mózgu tego [[teropod]]a jest szacowana na ok. 184 cm sześcienne. Podobnie jak u tyranozaura opuszki i nerwy węchowe są bardzo duże. Nerw przedsionkowo-ślimakowy jest duży, co sugeruje dobry słuch. Natomiast nerwy i części mózgu odpowiedzialne za wzrok są małe. Pokrywa śródmózgowia odpowiedzialna za przetwarzaniu danych wizualnych u gadów jest u tego [[tyranozauroid]]a bardzo mała. Te cechy budowy mózgu świadczą, że podczas polowania tarbozaur używał głównie węchu i słuchu (Saveliev i in., 2005).

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 |-
 ! '''Długość''':
-| 10 (12 ?) m
+| 10 (?12) m
 |-
 ! '''Masa''':
-| 4-5 t (?)
+| 4-5 t
 |-