Tetanurae - Historia wersji

Nazuul: /* Dowiedz się więcej */ Kategoria:Stała rezerwacja‎

2017-05-21T07:12:12Z

‎Dowiedz się więcej: Kategoria:Stała rezerwacja‎

Nazuul: +Mózgoczaszka Murusrupator, +Barrett i in. 2015 o rozpowszechnieniu piór

2017-04-23T19:40:41Z

+Mózgoczaszka Murusrupator, +Barrett i in. 2015 o rozpowszechnieniu piór

Podgląd zmian

Kamil Kamiński: /* Występowanie */ literówka

2016-12-25T22:15:34Z

‎Występowanie: literówka

Kamil Kamiński: /* Megaraptora */ literówki

2016-12-25T22:06:07Z

‎Megaraptora: literówki

Nazuul: Rauhut i in. 2016 Wiehenvenator

2016-09-03T10:48:37Z

Rauhut i in. 2016 Wiehenvenator

Nazuul: kolejność kladogramów; różne mniejsze aktualizacje i uzupełnienia

2016-08-16T17:26:39Z

kolejność kladogramów; różne mniejsze aktualizacje i uzupełnienia

Podgląd zmian

Nazuul: Megaraptora 2016

2016-07-26T15:37:16Z

Megaraptora 2016

Podgląd zmian

Nazuul: częściowa (i zaległa) aktualizacja: Aoniraptor/Gualicho, Chilesaurus wg Mortimera, palce limuzaura - wycofanie się?

2016-07-14T18:07:05Z

częściowa (i zaległa) aktualizacja: Aoniraptor/Gualicho, Chilesaurus wg Mortimera, palce limuzaura - wycofanie się?

Podgląd zmian

Mateusz: /* Występowanie */

2016-03-15T09:47:00Z

‎Występowanie

Nazuul: +Chilesaurus

2015-04-28T19:34:25Z

+Chilesaurus

Podgląd zmian

← poprzednia wersja		Wersja z 07:12, 21 maj 2017
Linia 684:		Linia 684:
	[[Kategoria:Theropoda]]		[[Kategoria:Theropoda]]
	[[Kategoria:Grupy teropodów‎]]		[[Kategoria:Grupy teropodów‎]]
		+	[[Kategoria:Stała rezerwacja‎]]

@@ Linia 125: / Linia 125: @@
 Początki grupy Megaraptora sięgają jury, jeśli należą one do [[Carcharodontosauria]] (zob. [[Carnosauria#Kiedy]]) albo są bazalnymi [[celurozaur]]ami. Najwcześniejszym megaraptorem jest pochodzący z wczesnej kredy - prawdopodobnie [[barrem]]u (130-125) Azji ''[[Fukuiraptor]]''; z tego samego okresu znany jest także prawdopodobnie nienależący do tej grupy ''[[Eotyrannus]]'' (zob. [[#Megaraptoridae|niżej]]. Najmłodszy nazwany megaraptor to prawdopodobnie ''[[Aerosteon]]'', pochodzący z formacji [[Anacleto]], datowanej na [[santon]], ok. 84 Ma (Sereno i in., 2009) lub wczesny [[kampan]] (ok. 83-76 Ma) (Leanza i in., 2004) albo z wcześniejszej formacji [[Plottier]] (González-Riga w Novas i in., 2013, suplement, s. 74), datowanej na późny [[koniak]] (ok. 87-85 Ma) (Leanza i in., 2004). Z tych samej lokalizacji pochodzą szczątki drugiego megaraptodyda, podobnego do ''[[Megaraptor]]'' (Novas i in., 2013). ''[[Orkoraptor]]'' został opisany jako pochodzący z wczesnego mastrychtu, lecz później stwierdzono, że jest prawdopodobnie starszy - ?[[cenoman]]-?santon (100-83 Ma) (Novas i in., 2013; O’Gorman i Varela, 2010). Zęby podobne do ''[[Orkoraptor]]'' znane są z najwyższych warstw datowanej na [[santon]] (Leanza i in., 2004) formacji [[Bajo de La Carpa]] (Gianechini i in., 2011). Z [[mastrycht]]u (72-66 Ma) Brazylii znany jest kręg ogonowy, zidentyfikowany jako pochodzący od przedstawiciela Megaraptora (Méndez i in., 2012; kolejny taki kręg znany jest z ?[[kampan]]u Brazylii - Martinelli i in., 2013). Identyfikacja opiera się na obserwacji, że z południowoamerykańskich teropodów jedynie megaraptory miały otwory pneumatyczne w tylnych kręgach ogonowych (pneumatyzacja środkowych i tylnych kręgów ogonowych występuje także u [[Oviraptorosauria]] [Benson i in, 2012], ale ich kręgi mają inne proporcje [są krótsze i szersze - Osmólska i in., 2004; Persons i in., 2013] i nie są one znane z kontynentów południowych); w przypadku drugiego kręgu autorzy wskazali także inne cechy różniące go od owiraptorozaurów. Motta i in. (2016), choć zinterpretowali kręgi jako krzyżowe, nie podważyli megaraptorowej identyfikacji, uznając, że są one bliższe ''[[Aoniraptor]]'' niż ''[[Megaraptor]]''. ''Aoniraptor'' może być jednak [[synonim]]em ''[[Gualicho]]'' (zob. opis), który prawdopodobnie nie należy do Megaraptora (Apesteguía i in., 2016, o alternatywnej filogenezie zob. opis ''[[Gualicho]]'').
-Wiele megaraptorów znaleziono w Ameryce Południowej - zwłaszcza w południowej Argentynie (Patagonia) we wczesnej późnej kredzie (ok. 100-85 Ma) i w Australii (Novas i in., 2013; Bell i in., 2016). Zdaniem Norasa i in. (2013) to jeden z elementów fauny łączących te obszary z wyłączeniem północnej Ameryki Południowej i Afryki. Jednak z Brazylii mogą być znane megaraptory (Méndez i in., 2012; Motta i in., 2016) a dwa ostatnie obszary są słabo poznane. Megaraptory znane są również z Azji (wczesny ''[[Fukiraptor]]'').
+Wiele megaraptorów znaleziono w Ameryce Południowej - zwłaszcza w południowej Argentynie (Patagonia) we wczesnej późnej kredzie (ok. 100-85 Ma) i w Australii (Novas i in., 2013; Bell i in., 2016). Zdaniem Novasa i in. (2013) to jeden z elementów fauny łączących te obszary z wyłączeniem północnej Ameryki Południowej i Afryki. Jednak z Brazylii mogą być znane megaraptory (Méndez i in., 2012; Motta i in., 2016) a dwa ostatnie obszary są słabo poznane. Megaraptory znane są również z Azji (wczesny ''[[Fukiraptor]]'').
 Przedstawiciele tej grupy zamieszkiwali też być może inne kontynenty: Afrykę, Amerykę Północną oraz Europę.
 Motta i in. (2016) sugerują, że północnoafrykańskie ''[[Deltadromeus]]'' i ''[[Bahariasaurus]]'' są megaraptorami, lecz są to formy o kontrowersyjnej filogenezie (zob. ich opisy). Także pazury "''Spinosaurus'' B" wykazują podobieństwo do ''[[Australovenator]]'' (Novas i in., 2013), lecz zapewne należą do ''[[Spinosaurus]]'' (Ibrahim i in., 2014).
 Z Ameryki Północnej pochodzi możliwy megaraptor ''[[Siats]]'' (Zanno i Makovicky, 2013). Trzon kręgu grzbietowego z Idaho (formacja Wayan - najpóźniejszy [[alb]]-[[cenoman]]) jest podobny do ''[[Neovenator]]'', ''[[Aerosteon]]'' i ''Siats''.
 Z Europy pochodzi uznany za megaraptoryda ''[[Eotyrannus]]'' - zob. [[#Megaraptoridae|niżej]].
 ======Megaraptoridae======

@@ Linia 108: / Linia 108: @@
 Benson i in. (2010) wyróżnili 7 [[synapomorfia|synapomorfii]] [[Neovenatoridae]] a Carrano i in. (2012) 5.
-Wg analizy Novasa i in. (2013) 13 cech łączy Megaraptora z celurozaurami, dotyczących głównie kończyn tylnych, m.in. zęby z zredukowanym ząbkowaniem i gwałtowne zwężenie strzałki poniżej przyczepu ''M. iliofibularis'', z tyranozauroidami łączą je 3 cechy a z kladem ''[[Xiongguanlong]]''+[[Tyrannosauridae]] aż 13 (możliwy bazalny megaraptor ''[[Siats]]'' ma jedną z tych cech, ale nie ma dwóch, w tym zwężenia strzałki; pozostałe są nieznane z powodu fragmentaryczności ''Siats'' - Zanno i Makovicky, 2013; z powodu fragmentaryczności materiału, żadnej z tych cech nie można stwierdzić u ''[[Aoniraptor]]'', lecz Motta i in. [2016] wskazują na 2 dechy megaraptorów i 5 cech środkowych kręgów ogonowych zbliżających go do [[Tyrannosauridae]]).
+Wg analizy Novasa i in. (2013) 13 cech łączy Megaraptora z celurozaurami, dotyczących głównie kończyn tylnych, m.in. zęby z zredukowanym ząbkowaniem i gwałtowne zwężenie strzałki poniżej przyczepu ''M. iliofibularis'', z tyranozauroidami łączą je 3 cechy a z kladem ''[[Xiongguanlong]]''+[[Tyrannosauridae]] aż 13 (możliwy bazalny megaraptor ''[[Siats]]'' ma jedną z tych cech, ale nie ma dwóch, w tym zwężenia strzałki; pozostałe są nieznane z powodu fragmentaryczności ''Siats'' - Zanno i Makovicky, 2013; z powodu fragmentaryczności materiału, żadnej z tych cech nie można stwierdzić u ''[[Aoniraptor]]'', lecz Motta i in. [2016] wskazują na 2 cechy megaraptorów i 5 cech środkowych kręgów ogonowych zbliżających go do [[Tyrannosauridae]]).
-Natomiast analiza Porfiriego i in. (2014), z nowymi danymi o ''[[Megaraptor]]'', wykazała 6 cech łączących celurozaury i megaraptory (część pokrywa się z cechami podanymi przez Norasa i in. [2013) i 14 cech łączących megaraptory i tyranozauroidy, w tym czaszki (np. wydłużony otwór nosowy, pierwszy ząb żuchwy mały), jednak część z nich jest problematyczna (Apesteguia i in., 2016).
+Natomiast analiza Porfiriego i in. (2014), z nowymi danymi o ''[[Megaraptor]]'', wykazała 6 cech łączących celurozaury i megaraptory (część pokrywa się z cechami podanymi przez Novasa i in. [2013) i 14 cech łączących megaraptory i tyranozauroidy, w tym czaszki (np. wydłużony otwór nosowy, pierwszy ząb żuchwy mały), jednak część z nich jest problematyczna (Apesteguia i in., 2016).
 Megaraptory miały wysoki mniejszy krętarz udowy i zmodyfikowany staw skokowy z długim wyrostkiem wstępującym kości skokowej i wyraźną przyporą skokową na piszczeli ([[synapomorfia|synapomorfie]] za Benson i in., 2010; nieznane u ''Siats'').
-Młody osobnik ''[[Megaraptor]]'' miał długą i niską czaszkę (jak u celurozaurów), z dużymi otworami nosowymi (jak u m.in. tyranozauroidów z grupy [[Proceratosauridae]]) i [[heterodontyzm|heterodontycznym]] uzębieniem. Żuchwa była delikatna. Zęby były dość małe, zwłaszcza na przedzie pyska. Generalnie czaszka różni się znacząco od ''[[Neovenator]]''. Szyja była smukła, zaś klatka piersiowa szeroka i wysoka, [[gastralia]] były zbliżone rozmiarami do żeber. Megaraptory miały wydłużone, potężne przednie kończyny, z szerokim zakresem ruchu (White i in., 2015) a na nich wielkie i wąskie pazury (budowa jest nieznana u ''[[Neovenator]]'' i ''[[Siats]]'') (Porfiri i in., 2014). Sugeruje to, że w zdobywaniu pożywienia większa była rola kończyn niż pyska. Jeśli do tego kladu należy ''[[Gualicho]]'', jak sugerują Motta i in. (2016), to u niektórych megaraptorów doszło jednak do znacznej redukcji kończym przednich, w proporcjach zbliżony do [[ceratozaur]]ów, choć budowa dwupalczastej dłoni jest podobna do [[tetanur]]ów (Apesteguia i in., 2016). U ''[[Megaraptor]]'' występowała szczątkowa IV kość śródręcza, jak u [[sinraptor]]a - [[plezjomorfia]] lub [[rewersja]] do stanu pierwotnego. Przedstawiciele tego kladu potrafili szybko biegać, na co wskazują wydłużone dolne partie kończyn - kości śródstopia były długie i smukłe (nieznane u ''Siats'') (Benson i in., 2010). Prócz ''[[Spinosaurus]]'' (zob. [[Spinosaurus|jego opis]]), pod względem proporcji ''[[Australovenator]]'' jest najlepiej przystosowany do szybkiej lokomocji wśród bazalnych tetanurów (współczynnik obliczony metodą Personsa i Curriego [2016] na podstawie wymiarów podanych przez Hocknulla i in. [2009] to 3,7%). Wśród nie[[celurozaur]]owych [[teropod]]ów jedynie niektóre [[ceratozaury]] go przewyższają (zob. [[Ceratosauria#Lokomocja]]), lecz wśród celurozaurów nie wyróżnia się pod tym względem. Megaraptora cechuje też znaczny stopień pneumatyzacji szkieletu, w tym kości kończyn (znów nieznane u ''Siats''); są to jednej z najbardziej spneumatyzowanych nieptasich teropodów (Benson i in., 2012; Coria i Currie, 2016).
+Młody osobnik ''[[Megaraptor]]'' miał długą i niską czaszkę (jak u celurozaurów), z dużymi otworami nosowymi (jak u m.in. tyranozauroidów z grupy [[Proceratosauridae]]) i [[heterodontyzm|heterodontycznym]] uzębieniem. Żuchwa była delikatna. Zęby były dość małe, zwłaszcza na przedzie pyska. Generalnie czaszka różni się znacząco od ''[[Neovenator]]''. Szyja była smukła, zaś klatka piersiowa szeroka i wysoka, [[gastralia]] były zbliżone rozmiarami do żeber. Megaraptory miały wydłużone, potężne przednie kończyny, z szerokim zakresem ruchu (White i in., 2015) a na nich wielkie i wąskie pazury (budowa jest nieznana u ''[[Neovenator]]'' i ''[[Siats]]'') (Porfiri i in., 2014). Sugeruje to, że w zdobywaniu pożywienia większa była rola kończyn niż pyska. Jeśli do tego kladu należy ''[[Gualicho]]'', jak sugerują Motta i in. (2016), to u niektórych megaraptorów doszło jednak do znacznej redukcji kończym przednich, w proporcjach zbliżony do [[ceratozaur]]ów, choć budowa dwupalczastej dłoni jest podobna do [[tetanur]]ów (Apesteguia i in., 2016). U ''[[Megaraptor]]'' występowała szczątkowa IV kość śródręcza, jak u [[sinraptor]]a - [[plezjomorfia]] lub [[rewersja]] do stanu pierwotnego. Przedstawiciele tego kladu potrafili szybko biegać, na co wskazują wydłużone dolne partie kończyn - kości śródstopia były długie i smukłe (nieznane u ''Siats'') (Benson i in., 2010). Prócz ''[[Spinosaurus]]'' (zob. [[Spinosaurus|jego opis]]), pod względem proporcji ''[[Australovenator]]'' jest najlepiej przystosowany do szybkiej lokomocji wśród bazalnych tetanurów (współczynnik obliczony metodą Personsa i Curriego [2016] na podstawie wymiarów podanych przez Hocknulla i in. [2009] to 3,7%). Wśród nie[[celurozaur]]owych [[teropod]]ów jedynie niektóre [[ceratozaury]] go przewyższają (zob. [[Ceratosauria#Lokomocja]]), lecz wśród celurozaurów nie wyróżnia się pod tym względem. Megaraptora cechuje też znaczny stopień pneumatyzacji szkieletu, w tym kości kończyn (znów nieznane u ''Siats''); są to jedne z najbardziej spneumatyzowanych nieptasich teropodów (Benson i in., 2012; Coria i Currie, 2016).
 Analizy oparte na [[#Zanno_i_Makovicky.2C_2013|badaniu Zanno i Makovicky’ego (2013)]] wykazały, że ''[[Siats ]]'' jest megaraptorem ([[#Bell_i_in..2C_2016_.28Ia.29|Bell i in., 2016 (Ia)]]) lub co najmniej [[neowenatoryd]]em ([[#Coria_i_Currie.2C_2016_.28I.29|Coria i Currie, 2016]]; [[#Bell_i_in..2C_2016_.28Ib.29|Bell i in., 2016 (Ib)]]). Cecha łącząca go z megaraptorami to wyraźne trzonodiapofyzalne płytki (''centrodiapophyseal laminae'') przedzielone głęboką wewnątrzdiapofyzalnym (''infradiapophyseal'') dołem na łukach kręgowych kręgów ogonowych (Zanno i Makovicky, 2013), jednak u ''Megaraptor'' są one inaczej zbudowane (Porfiri i in., 2014). Ci ostatni autorzy wskazują na brak u ''Siats'' cech megaraptorów, a nawet [[celurozaur]]ów. Jedna z analiz [[#Bell_i_in..2C_2016_.28IIa.29|Bella i in. (2016)]] wykazała jednak różne pozycje tego taksonu w Coelurosauria (bazalnego megaraptora, zaawansowanego [[tyranozauroid]]a, [[ornitomimozaur]]a i bardziej zaawansowanego od tyranozauroidów celurozaura), natomiast [[#Bell_i_in..2C_2016_.28IIb.29|analiza inną metodą]], że to ornitomimozaur.

@@ Linia 71: / Linia 71: @@
 =====Piatnitzkysauridae=====
-Według nowych, obszernych badań to niewielka grupa jurajskich bazalnych megalozauroidów z obu Ameryk i być może Azji ([[#Benson.2C_2010|Benson, 2010]]; [[#Carrano_i_in..2C_2012|Carrano i in., 2012]]). Zęby podobne do późnocnoamerykańskiego ''[[Marshosaurus]]'' znane są także z [[kimeryd]]u Niemiec (Gerke i Wings, 2016 - morfotyp J).
+Według nowych, obszernych badań to niewielka grupa jurajskich bazalnych megalozauroidów z obu Ameryk i być może Azji ([[#Carrano_i_in..2C_2012|Carrano i in., 2012]]; [[#Rauhut_i_in..2C_2016|Rauhut i in. (2016)]]). Zęby podobne do późnocnoamerykańskiego ''[[Marshosaurus]]'' znane są także z [[kimeryd]]u Niemiec (Gerke i Wings, 2016 - morfotyp J).
 Wcześniejsze badania wskazywały różne pozycje Piatnitzkysauridae wśród Tetanurae, często były to najbardziej (np. [[#Smith_i_in..2C_2007|Smith i in., 2007]]) lub prawie najbardziej bazalne z nich ([[Theropoda#Novas_i_in..2C_2015_.28I.29|Novas i in., 2015(I)]]) a czasem ''[[Piatnitzkysaurus]]'' uważany był za zaawansowanego [[megalozauroid]]a ([[#Holtz_i_in..2C_2004|Holtz i in., 2004]]) lub [[allozauroid]]a (co było rzadko testowane [[analiza filogenetyczna|analizami filogenetycznymi]], jak u niepublikowanych badaniach [[#Chure.2C_2000|Chure, 2000]]).
@@ Linia 112: / Linia 112: @@
 Megaraptory miały wysoki mniejszy krętarz udowy i zmodyfikowany staw skokowy z długim wyrostkiem wstępującym kości skokowej i wyraźną przyporą skokową na piszczeli ([[synapomorfia|synapomorfie]] za Benson i in., 2010; nieznane u ''Siats'').
-Młody osobnik ''[[Megaraptor]]'' miał długą i niską czaszkę (jak u celurozaurów), z dużymi otworami nosowymi (jak u m.in. tyranozauroidów z grupy [[Proceratosauridae]]) i [[heterodontyzm|heterodontycznym]] uzębieniem. Żuchwa była delikatna. Zęby były dość małe, zwłaszcza na przedzie pyska. Generalnie czaszka różni się znacząco od ''[[Neovenator]]''. Szyja była smukła, zaś klatka piersiowa szeroka i wysoka, [[gastralia]] były zbliżone rozmiarami do żeber. Megaraptory miały wydłużone, potężne przednie kończyny, z szerokim zakresem ruchu (White i in., 2015) a na nich wielkie i wąskie pazury (budowa jest nieznana u ''[[Neovenator]]'' i ''[[Siats]]'') (Porfiri i in., 2014). Sugeruje to, że w zdobywaniu pożywienia większa była rola kończyn niż pyska. Jeśli do tego kladu należy ''[[Gualicho]]'', jak sugerują Motta i in. (2016), to u niektórych megaraptorów doszło jednak do znacznej redukcji kończym przednich, w proporcjach zbliżony do [[ceratozaur]]ów, choć budowa dwupalczastej dłoni jest podobna do [[tetanur]]ów (Apesteguia i in., 2016). U ''[[Megaraptor]]'' występowała szczątkowa IV kość śródręcza, jak u [[sinraptor]]a - [[plezjomorfia]] lub [[rewersja]] do stanu pierwotnego. Przedstawiciele tego kladu potrafili szybko biegać, na co wskazują wydłużone dolne partie kończyn - kości śródstopia były długie i smukłe (nieznane u ''Siats'') (Benson i in., 2010). Pod względem proporcji ''[[Australovenator]]'' jest najlepiej przystosowany do szybkiej lokomocji wśród bazalnych tetanurów (współczynnik obliczony metodą Personsa i Curriego [2016] na podstawie wymiarów podanych przez Hocknulla i in. [2009] to 3,7%). Wśród nie[[celurozaur]]owych [[teropod]]ów jedynie niektóre [[ceratozaury]] go, choć znacznie, przewyższają, lecz wśród celurozaurów nie wyróżnia się pod tym względem.  Megaraptora cechuje też znaczny stopień pneumatyzacji szkieletu, w tym kości kończyn (znów nieznane u ''Siats''); są to jednej z najbardziej spneumatyzowanych nieptasich teropodów (Benson i in., 2012; Coria i Currie, 2016).
+Młody osobnik ''[[Megaraptor]]'' miał długą i niską czaszkę (jak u celurozaurów), z dużymi otworami nosowymi (jak u m.in. tyranozauroidów z grupy [[Proceratosauridae]]) i [[heterodontyzm|heterodontycznym]] uzębieniem. Żuchwa była delikatna. Zęby były dość małe, zwłaszcza na przedzie pyska. Generalnie czaszka różni się znacząco od ''[[Neovenator]]''. Szyja była smukła, zaś klatka piersiowa szeroka i wysoka, [[gastralia]] były zbliżone rozmiarami do żeber. Megaraptory miały wydłużone, potężne przednie kończyny, z szerokim zakresem ruchu (White i in., 2015) a na nich wielkie i wąskie pazury (budowa jest nieznana u ''[[Neovenator]]'' i ''[[Siats]]'') (Porfiri i in., 2014). Sugeruje to, że w zdobywaniu pożywienia większa była rola kończyn niż pyska. Jeśli do tego kladu należy ''[[Gualicho]]'', jak sugerują Motta i in. (2016), to u niektórych megaraptorów doszło jednak do znacznej redukcji kończym przednich, w proporcjach zbliżony do [[ceratozaur]]ów, choć budowa dwupalczastej dłoni jest podobna do [[tetanur]]ów (Apesteguia i in., 2016). U ''[[Megaraptor]]'' występowała szczątkowa IV kość śródręcza, jak u [[sinraptor]]a - [[plezjomorfia]] lub [[rewersja]] do stanu pierwotnego. Przedstawiciele tego kladu potrafili szybko biegać, na co wskazują wydłużone dolne partie kończyn - kości śródstopia były długie i smukłe (nieznane u ''Siats'') (Benson i in., 2010). Prócz ''[[Spinosaurus]]'' (zob. [[Spinosaurus|jego opis]]), pod względem proporcji ''[[Australovenator]]'' jest najlepiej przystosowany do szybkiej lokomocji wśród bazalnych tetanurów (współczynnik obliczony metodą Personsa i Curriego [2016] na podstawie wymiarów podanych przez Hocknulla i in. [2009] to 3,7%). Wśród nie[[celurozaur]]owych [[teropod]]ów jedynie niektóre [[ceratozaury]] go przewyższają (zob. [[Ceratosauria#Lokomocja]]), lecz wśród celurozaurów nie wyróżnia się pod tym względem. Megaraptora cechuje też znaczny stopień pneumatyzacji szkieletu, w tym kości kończyn (znów nieznane u ''Siats''); są to jednej z najbardziej spneumatyzowanych nieptasich teropodów (Benson i in., 2012; Coria i Currie, 2016).
 Analizy oparte na [[#Zanno_i_Makovicky.2C_2013|badaniu Zanno i Makovicky’ego (2013)]] wykazały, że ''[[Siats ]]'' jest megaraptorem ([[#Bell_i_in..2C_2016_.28Ia.29|Bell i in., 2016 (Ia)]]) lub co najmniej [[neowenatoryd]]em ([[#Coria_i_Currie.2C_2016_.28I.29|Coria i Currie, 2016]]; [[#Bell_i_in..2C_2016_.28Ib.29|Bell i in., 2016 (Ib)]]). Cecha łącząca go z megaraptorami to wyraźne trzonodiapofyzalne płytki (''centrodiapophyseal laminae'') przedzielone głęboką wewnątrzdiapofyzalnym (''infradiapophyseal'') dołem na łukach kręgowych kręgów ogonowych (Zanno i Makovicky, 2013), jednak u ''Megaraptor'' są one inaczej zbudowane (Porfiri i in., 2014). Ci ostatni autorzy wskazują na brak u ''Siats'' cech megaraptorów, a nawet [[celurozaur]]ów. Jedna z analiz [[#Bell_i_in..2C_2016_.28IIa.29|Bella i in. (2016)]] wykazała jednak różne pozycje tego taksonu w Coelurosauria (bazalnego megaraptora, zaawansowanego [[tyranozauroid]]a, [[ornitomimozaur]]a i bardziej zaawansowanego od tyranozauroidów celurozaura), natomiast [[#Bell_i_in..2C_2016_.28IIb.29|analiza inną metodą]], że to ornitomimozaur.
@@ Linia 164: / Linia 164: @@
 najstarsze:
-: ''[[Shidaisaurus]]'' 176-167 Ma
+: ''[[Magnosaurus]]'' 170-169 Ma
-: ''[[Magnosaurus]]'' 172-168 Ma
+: ''[[Shidaisaurus]]'' 174-168 Ma
 :  ??''[[Kayentavenator]]'' 193-187 Ma
 :  ??''[[Cryolophosaurus]]'' 203-177 Ma (bliżej 203)
@@ Linia 177: / Linia 179: @@
-Najstarszymi niewątpliwymi tetanurami są środkowojurajskie ''[[Magnosaurus]]'' i ''[[Shidaisaurus]]'', jednak wiek tego drugiego jest wielce niepewny. Oba są już znacznie oddalone filogenetycznie od podstawy Tetanurae, zatem grupa ta musiała zróżnicować się już znacznie wcześniej. Obecność [[celurozaur]]ów ([[Tyrannosauroidea|tyranozauroidów]]) w niewiele później, w [[baton]]ie potwierdza ten wniosek. Najstarszy przedstawiciel [[takson siostrzany|siostrzanego kladu]] ([[ceratozaur]] ''[[Eoabelisaurus]]'') to także zaawansowany przedstawiciel swojego rodu; mogą też istnieć starsze ceratozaury – zob. [[Ceratosauria#Kiedy]]. ''[[Cryolophosaurus]]'', długo uważany za tetanura, może być bardziej bazalnym [[Theropoda|teropodem]] (Smith i in., 2007; Xu i in., 2009; Nesbitt i in., 2009), lecz wiele z nowszych [[Analiza filogenetyczna|analiz]] - wykonana przez Choiniere i in. (2010) i na niej oparte (np. [[#Rauhut_i_in..2C_2012_.28II.29|Rauhut i in., 2012 (II)]]; [[Theropoda#Lee_i_in..2C_2014A.28II.29|Lee i in., 2014]]), druga z analiz Xu i in. (2009) a przede wszystkim Carrano i in. (2012) - wykazała znów tetanurową naturę kriolofozaura. Podobnie sprawa się ma z ''[[Dilophosaurus#.22D..22_sinensis_-_chi.C5.84ski_dilofozaur.3F|"Dilophosaurus" sinensis]]'' z [[hettang]]u-[[pliensbach]]u (200-183 Ma) Chin. Tetanurem może być także "[[Merosaurus]]" z hettangu-synemuru (200-190 Ma, prawdopodobnie późny synemur) Anglii (Carrano i in., 2012; Cau, online 2010A). Wczesnojurajskie (najwcześniejszy hettang, ok. 200 Ma) tropy z Polski należą do dużych (8-10 m) teropodów, prawdopodobnie tetanurów (Niedźwiedzki, 2011).
+Najstarszymi niewątpliwymi tetanurami są środkowojurajskie ''[[Magnosaurus]]'' (wczesny [[bajos]] - 170-169 Ma; Benson, 2010B), ''[[Shidaisaurus]]'' ([[aalen]]-[[bajos]] - 174-168 Ma, Wu i in., 2009; datowanie wysoce niepewne), ''[[Condorraptor]]'' i ''[[Piatnitzkysaurus]]'' ([[aalen]]-?[[bajos]] - 174-?168 Ma; dolna część formacji [[Cañadón Asfalto]] została wydatowana na 179-176 Ma a pochodzą one ze środkowej-górnej część formacji - Cúneo i in., 2013). Te teropody są już znacznie oddalone filogenetycznie od podstawy Tetanurae, zatem grupa ta musiała zróżnicować się już znacznie wcześniej. Obecność [[celurozaur]]ów ([[Tyrannosauroidea|tyranozauroidów]]) w niewiele później, w [[baton]]ie potwierdza ten wniosek. Najstarszy przedstawiciel [[takson siostrzany|siostrzanego kladu]] ([[ceratozaur]] ''[[Eoabelisaurus]]'') to także zaawansowany przedstawiciel swojego rodu; mogą też istnieć starsze ceratozaury – zob. [[Ceratosauria#Kiedy]]. ''[[Cryolophosaurus]]'', długo uważany za tetanura, może być bardziej bazalnym [[Theropoda|teropodem]] (Smith i in., 2007; Xu i in., 2009; Nesbitt i in., 2009; [[#Rauhut_i_in..2C_2016|Rauhut i in., 2016]]), lecz wiele z nowszych [[Analiza filogenetyczna|analiz]] - wykonana przez Choiniere i in. (2010) i na niej oparte (np. [[#Rauhut_i_in..2C_2012_.28II.29|Rauhut i in., 2012 (II)]]; [[Theropoda#Lee_i_in..2C_2014A.28II.29|Lee i in., 2014]]), druga z analiz Xu i in. (2009) a przede wszystkim Carrano i in. (2012) - wykazała znów tetanurową naturę kriolofozaura. Podobnie sprawa się ma z ''[[Dilophosaurus#.22D..22_sinensis_-_chi.C5.84ski_dilofozaur.3F|"Dilophosaurus" sinensis]]'' z [[hettang]]u-[[pliensbach]]u (200-183 Ma) Chin. Tetanurem może być także "[[Merosaurus]]" z hettangu-synemuru (200-190 Ma, prawdopodobnie późny synemur) Anglii (Carrano i in., 2012; Cau, online 2010A). Wczesnojurajskie (najwcześniejszy hettang, ok. 200 Ma) tropy z Polski należą do dużych (8-10 m) teropodów, prawdopodobnie tetanurów (Niedźwiedzki, 2011).
 Wcześniej za tetanury uważano m.in. ''[[Zupaysaurus]]'' z noryku-?retyku (228-204, -?201 Ma) Argentyny, ''[[Zanclodon#"Z". cambrensis|"Zanclodon" cambrensis]]'' z retyku (204-199 Ma) Anglii, teropoda z toarku (183-175 Ma) Maroko (który według nieopublikowanych analiz - Allain i Bailleul, 2009 - jest najbardziej bazalnym tetanurem), kręgu ''[[Streptospondylus#"S". cuvieri|"Streptospondylus" cuvieri]]'' z toarku (183-175 Ma) Anglii (może być tetanurem albo [[Sauropoda|zauropodem]]) i "[[Saltriosaurus]]" z synemuru (196-190 Ma) Włoch. Wczesnojurajski ''[[Kayentavenator]]'' (późny synemur-wczesny pliensbach, USA) miałby być najwcześniejszym z nich, lecz w środowisku naukowym trwają spory o ważność tego taksonu i przynależność do omawianego kladu (zob. Cau, online 2010). Nieoficjalnie podawano, że ''[[Smok]]'' (205-200 Ma) także jest tetanurem (Dzik i in., 2008), lecz obecnie uważa się, że chodzi na pewno o archozaura, lecz nie jest pewne, czy o rauizucha (z "krokodylej" linii archozaurów), czy teropoda (Niedźwiedzki i in., 2012), choć to drugie wydaje się mało prawdopodobne - zob. [[Smok|opis]].
@@ Linia 365: / Linia 367: @@
 Kladogram z Apesteguía i in., 2016 (na podstawie Carrano i in., 2012, z dodanymi ''[[Gualicho]]'' i ''[[Deltadromeus]]'' oraz 9 cechami i zmianą 2 kodowań). Nieuwzględnienie w analizie ''Gualicho'' powoduje, że ''Deltadromeus'' jest [[ceratozaur]]em (Apesteguía i in., 2016) – konkretnie [[elafrozauryn]]em, natomiast nieuwzględnienie ''Deltadromeus'' skutkuje politomią ''Gualicho'' i pozostałych [[neowenatoryd]]ów.
 ===Rauhut i in., 2012 (II)===
@@ Linia 472: / Linia 479: @@
 Csiki-Sava, Z., Brusatte, S.L. & Vasile, Ş. (2016) "“Megalosaurus cf. superbus” from southeastern Romania: The oldest known Cretaceous carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) and its implications for earliest Cretaceous Europe-Gondwana connections" Cretaceous Research, 60, 221-238. [[doi:10.1016/j.cretres.2015.12.004]]
 Currie, P.J., & Azuma, Y. (2006) "New specimens, including a growth series, of Fukuiraptor (Dinosauria, Theropoda) from the Lower Cretaceous Kitadani Quarry of Japan" Journal Paleontological Society of Korea, 22(1), 173-193.
@@ Linia 554: / Linia 563: @@
 Rauhut, O.W.M., Foth, C., Tischlinger, H. & Norell, M.A. (2012) "Exceptionally preserved juvenile megalosauroid theropod dinosaur with filamentous integument from the Late Jurassic of Germany" Proceedings of the National Academy of Sciences. [[doi:10.1073/pnas.1203238109]]
 Sadleir, R., Barrett, P.M. & Powell, H.P. (2008) "The anatomy and systematics of Eustreptospondylus oxoniensis, a theropod dinosaur from the Middle Jurassic of Oxfordshire, England" Monograph of the Palaeontographical Society, 627, 160, 1-82.
@@ Linia 572: / Linia 583: @@
 White, M.A., Bell, P.R., Cook, A.G., Barnes, D.G., Tischler, T.R., Bassam, B.J. & Elliott, D.A. (2015) "Forearm Range of Motion in Australovenator wintonensis (Theropoda, Megaraptoridae)" PLoS ONE, 10(9), e0137709. [[doi:10.1371/journal.pone.0137709]]
 Xu, X., Clark, J.M., Forster, C.A., Norell, M.A., Erickson, G.M., Eberth, D.A., Jia, C. & Zhao, Q. (2006) "A basal tyrannosauroid dinosaur from the Late Jurassic of China" Nature, 439, 715-718.

@@ Linia 113: / Linia 113: @@
 Początki grupy Megaraptora sięgają jury, jeśli należą one do [[Carcharodontosauria]] (zob. [[Carnosauria#Kiedy]]) albo są bazalnymi [[celurozaur]]ami. Najwcześniejszym megaraptorem jest pochodzący z wczesnej kredy - prawdopodobnie [[barrem]]u (130-125) Azji ''[[Fukuiraptor]]''; z tego samego okresu znany jest także prawdopodobnie nienależący do tej grupy ''[[Eotyrannus]]'' (zob. [[#Megaraptoridae|niżej]]. Megaraptory dotrwały prawdopodobnie do [[mastrycht]]u (72-66 Ma). Najmłodszy nazwany megaraptor to prawdopodobnie ''[[Aerosteon]]'', pochodzący z formacji [[Anacleto]], datowanej na [[santon]], ok. 84 Ma (Sereno i in., 2009) lub wczesny [[kampan]] (ok. 83-76 Ma) (Leanza i in., 2004) albo z wcześniejszej formacji [[Plottier]] (González-Riga w Novas i in., 2013, suplement, s. 74), datowanej na późny [[koniak]] (ok. 87-85 Ma) (Leanza i in., 2004). Z tych samej lokalizacji pochodzą szczątki drugiego megaraptodyda, podobnego do ''[[Megaraptor]]'' (Novas i in., 2013). ''[[Orkoraptor]]'' został opisany jako pochodzący z wczesnego mastrychtu, lecz później stwierdzono, że jest prawdopodobnie starszy - ?[[cenoman]]-?santon (100-83 Ma) (Novas i in., 2013; O’Gorman i Varela, 2010). Zęby podobne do ''[[Orkoraptor]]'' znane są z najwyższych warstw datowanej na [[santon]] (Leanza i in., 2004) formacji [[Bajo de La Carpa]] (Gianechini i in., 2011).  Z [[mastrycht]]u (72-66 Ma) Brazylii znany jest kręg ogonowy, zidentyfikowany jako pochodzący od przedstawiciela Megaraptora (Méndez i in., [[2012]]; kolejny taki kręg znany jest z ?[[kampan]]u Brazylii - Martinelli i in., 2013). Identyfikacja opiera się na obserwacji, że z południowoamerykańskich teropodów jedynie megaraptory miały otwory pneumatyczne w tylnych kręgach ogonowych (pneumatyzacja środkowych i tylnych kręgów ogonowych występuje także u [[Oviraptorosauria]] [Benson i in, 2012], ale ich kręgi mają inne proporcje [są krótsze i szersze - Osmólska i in., 2004; Persons i in., 2013] i nie są one znane z kontynentów południowych); w przypadku drugiego kręgu autorzy wskazali także inne cechy różniące go od owiraptorozaurów.
-Wiele megaraptorów znaleziono w Ameryce Południowej - zwłaszcza w południowej Argentynie (Patagonia) i w Australii (Novas i in., 2013). Zdaniem tych autorów to jeden z elementów fauny łączących te obszary z wyłączeniem północnej Ameryki Południowej i Afryki, jednak z Brazylii znane są megaraptory (Méndez i in., 2012) a dwa ostatnie obszary są słabo poznane. Megaraptory znane są także z Azji (wczesny ''[[Fukiraptor]]'') i być może także z Ameryki Północnej (''[[Siats]]'' - Zanno i Makovicky, 2013; Porfiri i in. [2014] uważają, że nie ma on cech Megaraptora ani Coelurosauria, za których przedstawicieli uznają oni megaraptory), Europy (''[[Eotyrannus]]'' - zob. [[#Megaraptoridae|niżej]]). Pazury "''Spinosaurus'' B" z północnej Afryki wykazują podobieństwo do ''[[Australovenator]]'' (Novas i in., 2013), lecz zapewne należą do ''[[Spinosaurus]]'' (Ibrahim i in., 2014).
+Wiele megaraptorów znaleziono w Ameryce Południowej - zwłaszcza w południowej Argentynie (Patagonia) i w Australii (Novas i in., 2013). Zdaniem tych autorów to jeden z elementów fauny łączących te obszary z wyłączeniem północnej Ameryki Południowej i Afryki, jednak z Brazylii znane są megaraptory (Méndez i in., 2012) a dwa ostatnie obszary są słabo poznane. Megaraptory znane są także z Azji (wczesny ''[[Fukuiraptor]]'') i być może także z Ameryki Północnej (''[[Siats]]'' - Zanno i Makovicky, 2013; Porfiri i in. [2014] uważają, że nie ma on cech Megaraptora ani Coelurosauria, za których przedstawicieli uznają oni megaraptory), Europy (''[[Eotyrannus]]'' - zob. [[#Megaraptoridae|niżej]]). Pazury "''Spinosaurus'' B" z północnej Afryki wykazują podobieństwo do ''[[Australovenator]]'' (Novas i in., 2013), lecz zapewne należą do ''[[Spinosaurus]]'' (Ibrahim i in., 2014).
 ======Megaraptoridae======