Thescelosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2026-03-05T08:26:51Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Filogeneza */

2026-03-05T08:18:22Z

‎Filogeneza

Paweł: /* Bibliografia */

2024-03-17T08:40:38Z

‎Bibliografia

Taurovenator o 11:38, 11 lis 2023

2023-11-11T11:38:59Z

Kamil Kamiński o 21:24, 14 paź 2023

2023-10-14T21:24:32Z

Paweł: /* Paleobiologia i paleoekologia */

2023-10-14T13:53:59Z

‎Paleobiologia i paleoekologia

Taurovenator o 12:00, 14 paź 2023

2023-10-14T12:00:27Z

Taurovenator o 14:58, 15 lip 2023

2023-07-15T14:58:38Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2019-06-12T18:48:43Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Filogeneza */

2019-06-12T18:47:18Z

‎Filogeneza

← poprzednia wersja		Wersja z 08:26, 5 mar 2026
Linia 160:		Linia 160:

	Cleland, T.P., Stoskopf, M.K., Schweitzer, M.H. (2011). "Histological, chemical, and morphological reexamination of the "heart" of a small Late Cretaceous ''Thescelosaurus''". Naturwissenschaften. 98 (3): 203–211. [[doi:10.1007/s00114-010-0760-1]].		Cleland, T.P., Stoskopf, M.K., Schweitzer, M.H. (2011). "Histological, chemical, and morphological reexamination of the "heart" of a small Late Cretaceous ''Thescelosaurus''". Naturwissenschaften. 98 (3): 203–211. [[doi:10.1007/s00114-010-0760-1]].
		+
		+	Dieudonne, P.-M., Becerra, M.G., Zanesco, T., Tortosa, T., Cruzado-Caballero, P., Stein, K. & Fernandez-Baldor, F.T. (2026). „''Foskeia pelendonum'', a new rhabdodontomorph from the Lower Cretaceous of Salas de los Infantes (Burgos Province, Spain), and a new phylogeny of ornithischian dinosaurs.” Papers in Palaeontology, Vol. 12, Part 1, e70057.

	Fisher, P.E., Russell, D.A., Stoskopf, M.K., Barrick, R.E., Hammer, M., Kuzmitz, A.A. (2000). "Cardiovascular evidence for an intermediate or higher metabolic rate in an ornithischian dinosaur" Science. 288 (5465): 503–505. [[doi:10.1126/science.288.5465.503]].		Fisher, P.E., Russell, D.A., Stoskopf, M.K., Barrick, R.E., Hammer, M., Kuzmitz, A.A. (2000). "Cardiovascular evidence for an intermediate or higher metabolic rate in an ornithischian dinosaur" Science. 288 (5465): 503–505. [[doi:10.1126/science.288.5465.503]].

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 [[Plik: Willo.jpg|300px|thumb|right|Okaz NCSM 15728 (''T. neglectus''). Okrągły obiekt ponad łopatką uważano początkowo za skamieniałe serce. Autor zdjęcia: Ryan Somma. [https://en.wikipedia.org/wiki/Thescelosaurus#/media/File:Willo.jpg].]]
-Nowe badania, poczynając od lat końca lat 90. XX w. ujawniły, że Hypsilophodontidae to [[parafiletyczna]] (sztuczna) grupa, często  bliżej niespokrewnionych ze sobą dinozaurów. Zaczęto również kwestionować przynależność niektórych spośród tych zwierząt do ornitopodów. Boyd i in. (2009) oraz Boyd (2014) ograniczyli się do przypisania tescelozaura do [[Neornithischia]], jednak Brown i in. (2011) tymczasowo zaliczyli go do [[Ornithopoda]]. Wg analizy filogenetycznej Boyda (2015) ''Thescelosaurus'' należał do kladu [[Thescelosaurinae]], który razem z [[Orodrominae]] tworzył rodzinę [[ Parksosauridae]] (obejmuje ona te same rodzaje co [[Thescelosauridae]], zdefiniowana w pracy Browna i in. [2013], uznano jednak że starsza nazwa powinna mieć pierwszeństwo). Parksosauridae w analizie Boyda okazało się [[klad]]em siostrzanym do [[Cerapoda]], obejmującego z kolei [[Ornithopoda]] i [[Marginocephalia]]. Tym samym wydaje się, że ''Thescelosaurus'', tradycyjnie uważany za ornitopoda, w rzeczywistości mógł być znacznie prymitywniejszy. Należy jednak zaznaczyć, ze wiele innych badań nadal wskazuje na przynależność tescelozaura do ornitopodów, np. Godefroit i in. (2014), Han i in. (2012) czy Andrzejewski i in. (2019) (zob. też [[Ornithischia#Kladogramy]]). Niektóre badania przeczą również bliskiemu pokrewieństwu z parksozaurem. Np. wg analizy Herne'a i in. (2019) omawiany tu dinozaur był bazalnym członkiem Neornithischia, podczas gdy parksozaur był znacznie bardziej zaawansowany i należał do ornitopodów.
+Nowe badania, poczynając od lat końca lat 90. XX w. ujawniły, że Hypsilophodontidae to [[parafiletyczna]] (sztuczna) grupa, często  bliżej niespokrewnionych ze sobą dinozaurów. Zaczęto również kwestionować przynależność niektórych spośród tych zwierząt do ornitopodów. Boyd i in. (2009) oraz Boyd (2014) ograniczyli się do przypisania tescelozaura do [[Neornithischia]], jednak Brown i in. (2011) tymczasowo zaliczyli go do [[Ornithopoda]]. Wg analizy filogenetycznej Boyda (2015) ''Thescelosaurus'' należał do kladu [[Thescelosaurinae]], który razem z [[Orodrominae]] tworzył rodzinę [[ Parksosauridae]] (obejmuje ona te same rodzaje co [[Thescelosauridae]], zdefiniowana w pracy Browna i in. [2013], uznano jednak że starsza nazwa powinna mieć pierwszeństwo). Parksosauridae w analizie Boyda okazało się [[klad]]em siostrzanym do [[Cerapoda]], obejmującego z kolei [[Ornithopoda]] i [[Marginocephalia]]. Tym samym wydaje się, że ''Thescelosaurus'', tradycyjnie uważany za ornitopoda, w rzeczywistości mógł być znacznie prymitywniejszy. Należy jednak zaznaczyć, ze wiele innych badań nadal wskazuje na przynależność tescelozaura do ornitopodów, np. Godefroit i in. (2014), Han i in. (2012), Andrzejewski i in. (2019), Dieudonne i in. (2026) (zob. też [[Ornithischia#Kladogramy]]). Niektóre badania przeczą również bliskiemu pokrewieństwu z parksozaurem. Np. wg analizy Herne'a i in. (2019) omawiany tu dinozaur był bazalnym członkiem Neornithischia, podczas gdy parksozaur był znacznie bardziej zaawansowany i należał do ornitopodów.
 ==Gatunki==

@@ Linia 192: / Linia 192: @@
 [[Kategoria:Dinosauria]]
 [[Kategoria:Ornithischia]]
 [[Kategoria:Ameryka Północna]]
 [[Kategoria:USA]]

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-  |Korekta                = [[Łukasz Czepiński]]
+  |Korekta                = [[Łukasz Czepiński]], [[Michał Siedlecki]]
   |nazwa                  = ''Thescelosaurus'' (tescelozaur)
   |długość                = 2,5-4 ?(>4) m
@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 Analiza zakresu ruchu kończyn przednich u okazu NCSM 15728 (przez autorów badania określony jako ''T.'' sp.) wykazała, że zwierzę to zazwyczaj poruszało się na dwóch kończynach, lecz mogło podpierać się kończynami przednimi (nie były używane przy poruszaniu się). Ramię mogło być wyciągnięte do momentu, aż było ustawione prostopadle do poziomej osi ciała ornitopoda (o ok. 50-60° względem osi ciała), a nawet mogło być nieco podniesione na przekątnej płaszczyźnie ciała, lecz nie mogło uzyskać pozycji całkowicie poziomej (Senter i Mackey, 2023).
 ===Skamieniałe serce?===
@@ Linia 154: / Linia 156: @@
 Butler, R.J., Galton, P.M. (2008). "The 'dermal armour' of the ornithopod dinosaur ''Hypsilophodon'' from the Wealden (Early Cretaceous: Barremian) of the Isle of Wight: a reappraisal". Cretaceous Research. 29 (4): 636–642. [[doi:10.1016/j.cretres.2008.02.002]].
 Cleland, T.P., Stoskopf, M.K., Schweitzer, M.H. (2011). "Histological, chemical, and morphological reexamination of the "heart" of a small Late Cretaceous ''Thescelosaurus''". Naturwissenschaften. 98 (3): 203–211. [[doi:10.1007/s00114-010-0760-1]].

@@ Linia 100: / Linia 100: @@
 ''Thescelosaurus'' był  stosunkowo niewielkim roślinożercą, żyjącym w cieniu znacznie większych [[Hadrosauria|hadrozaurów]] i [[Ceratopsia|ceratopsów]]. Żywił się zapewne niską roślinnością. Wąski pysk pozwala przypuszczać, że odżywiał się w sposób selektywny, wyszukując najsmakowitsze pędy. Niewielkie rozmiary, brak ostrych zębów czy pazurów, a nawet przystosowań do szybkiego biegu czynił go prawdopodobnie łakomym kąskiem dla drapieżników, których w jego środowisku nie brakowało. Największym zagrożeniem był z pewnością potężny [[Tyrannosauridae|tyranozauryd]] ''[[Tyrannosaurus]]'' i duży [[Dromaeosauridae|dromeozauryd]] ''[[Dakotaraptor]]''. Na młode osobniki mógł polować mniejszy krewniak tego drugiego - ''[[Acheroraptor]]'' (o ile nie są one synonimami). Niektórzy autorzy sugerują, że ''Thescelosaurus'' preferował obszary położone blisko rzek (Pearson i in., 2002; Lyson i Longrich, 2011). Wydaje się, że był dosyć rzadkim zwierzęciem w formacji [[Hell Creek]], stanowiąc wg różnych szacunków, od niespełna 2 do 8% znajdowanych dinozaurów, podczas gdy w formacji [[Frenchman]] mógł być najpospolitszym dinozaurem. Znaczenie tych różnic jest jednak niejasne i wymaga dalszych badań (Brown i in., 2011).
-Analiza zakresu ruchu kończyn przednich u okazu NCSM 15728 (przez autorów badania określony jako ''T.'' sp.) wykazała, że zwierzę to zazwyczaj poruszało się na dwóch kończynach, lecz mogło podpierać się kończynami przednimi (nie były używane przy poruszaniu się). Ramię mogło być wyciągnięte do momentu, aż była ustawiona prostopadle do poziomej osi ciała ornitopoda (o ok. 50-60° względem osi ciała), a nawet mogło być nieco podniesione na przekątnej płaszczyźnie ciała, lecz nie mogło uzyskać pozycji całkowicie poziomej (Senter i Mackey, 2023).
+Analiza zakresu ruchu kończyn przednich u okazu NCSM 15728 (przez autorów badania określony jako ''T.'' sp.) wykazała, że zwierzę to zazwyczaj poruszało się na dwóch kończynach, lecz mogło podpierać się kończynami przednimi (nie były używane przy poruszaniu się). Ramię mogło być wyciągnięte do momentu, aż było ustawione prostopadle do poziomej osi ciała ornitopoda (o ok. 50-60° względem osi ciała), a nawet mogło być nieco podniesione na przekątnej płaszczyźnie ciała, lecz nie mogło uzyskać pozycji całkowicie poziomej (Senter i Mackey, 2023).
 ===Skamieniałe serce?===

@@ Linia 99: / Linia 99: @@
 ==Paleobiologia i paleoekologia==
 ''Thescelosaurus'' był  stosunkowo niewielkim roślinożercą, żyjącym w cieniu znacznie większych [[Hadrosauria|hadrozaurów]] i [[Ceratopsia|ceratopsów]]. Żywił się zapewne niską roślinnością. Wąski pysk pozwala przypuszczać, że odżywiał się w sposób selektywny, wyszukując najsmakowitsze pędy. Niewielkie rozmiary, brak ostrych zębów czy pazurów, a nawet przystosowań do szybkiego biegu czynił go prawdopodobnie łakomym kąskiem dla drapieżników, których w jego środowisku nie brakowało. Największym zagrożeniem był z pewnością potężny [[Tyrannosauridae|tyranozauryd]] ''[[Tyrannosaurus]]'' i duży [[Dromaeosauridae|dromeozauryd]] ''[[Dakotaraptor]]''. Na młode osobniki mógł polować mniejszy krewniak tego drugiego - ''[[Acheroraptor]]'' (o ile nie są one synonimami). Niektórzy autorzy sugerują, że ''Thescelosaurus'' preferował obszary położone blisko rzek (Pearson i in., 2002; Lyson i Longrich, 2011). Wydaje się, że był dosyć rzadkim zwierzęciem w formacji [[Hell Creek]], stanowiąc wg różnych szacunków, od niespełna 2 do 8% znajdowanych dinozaurów, podczas gdy w formacji [[Frenchman]] mógł być najpospolitszym dinozaurem. Znaczenie tych różnic jest jednak niejasne i wymaga dalszych badań (Brown i in., 2011).
 ===Skamieniałe serce?===
@@ Linia 178: / Linia 180: @@
 Rowe, T., McBride, E.F., Sereno, P.C. (2001). "Technical comment: dinosaur with a heart of stone". Science. 291 (5505): 783a. [[doi:10.1126/science.291.5505.783a]].
 Sternberg, C.M. (1940). ""Thescelosaurus edmontonensis", n. sp., and classification of the Hypsilophodontidae". Journal of Paleontology. 14 (5): 481–494.

← poprzednia wersja		Wersja z 14:58, 15 lip 2023
Linia 190:		Linia 190:
	[[Kategoria:Kreda]]		[[Kategoria:Kreda]]
	[[Kategoria:Mastrycht]]		[[Kategoria:Mastrycht]]
		+	[[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

← poprzednia wersja		Wersja z 18:48, 12 cze 2019
Linia 162:		Linia 162:

	Gilmore, C.W. (1915). "Osteology of ''Thescelosaurus'', an orthopodus dinosaur from the Lance Formation of Wyoming". Proceedings of the U.S. National Museum. 49 (2127): 591–616. [[doi:10.5479/si.00963801.49-2127.591]].		Gilmore, C.W. (1915). "Osteology of ''Thescelosaurus'', an orthopodus dinosaur from the Lance Formation of Wyoming". Proceedings of the U.S. National Museum. 49 (2127): 591–616. [[doi:10.5479/si.00963801.49-2127.591]].
		+
		+	Herne, M.C., Nair J.P., Evans A.R. & Tait A.M. (2019) "New small-bodied ornithopods (Dinosauria, Neornithischia) from the Early Cretaceous Wonthaggi Formation (Strzelecki Group) of the Australian-Antarctic rift system, with revision of Qantassaurus intrepidus Rich and Vickers-Rich, 1999". Journal of Paleontology 93 (3); 543-584 [[doi:10.1017/jpa.2018.95]].

	Holtz, T. (2012) ''Dinosaurs'' (suplement) [https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]		Holtz, T. (2012) ''Dinosaurs'' (suplement) [https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]