Tianzhenosaurus - Historia wersji

Paweł: /* Historia taksonu */

2025-01-15T16:28:41Z

‎Historia taksonu

Paweł: /* Historia taksonu */

2025-01-11T22:09:27Z

‎Historia taksonu

Paweł o 09:51, 5 sty 2025

2025-01-05T09:51:24Z

Paweł o 09:09, 5 sty 2025

2025-01-05T09:09:51Z

Paweł o 21:19, 4 sty 2025

2025-01-04T21:19:43Z

Paweł: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Tianzhenosaurus''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Tianzhenosaurus''..."

2025-01-04T20:19:23Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Tianzhenosaurus''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Tianzhenosaurus''..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Tianzhenosaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = ''Tianzhenosaurus'' (tianzhenozaur)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Chiny]] - Shanxi
([[formacja]] [[Huiquanpu]])
|czas = {{Występowanie|100.5|72.2}}
[[późna kreda]] ([[cenoman]]-?[[kampan]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Thyreophora]]

[[Ankylosauria]]

[[Ankylosauridae]]

[[Ankylosaurini]]

|grafika = Tianzhenosaurus.jpg
|podpis = Zrekonstruowany szkielet ''Tianzhenosaurus youngi''. Fot. Kabacchi [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tianzhenosaurus.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Tianzhenosaurus'' to [[ankylozauryd]] żyjący w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszych Chin. Szczątki tego dinozaura pancernego odnaleziono w skałach [[formacja|formacji]] [[Huiquanpu]]. Nazwa [[rodzaj]]owa ''Tianzhenosaurus'' nawiązuje do powiatu Tianzhen, w którym odnaleziono skamieniałości.

==Historia taksonu==
[[Plik:Tianzhenosaurus skull in Japan.jpg|thumb|Czaszka [[holotyp]]owa ''T. youngi''. Fot. ★Kumiko★ [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tianzhenosaurus_skull_in_Japan.jpg].]]
W 1983 roku roku Pang Qiqing i Cheng Zhengwu odkryli 12 [[artykułowany|artykułowanych]] kręgów ogonowych wówczas nieznanego dinozaura w wiosce Zhaojiagou znajdującej się w prowincji Shanxi. Podczas kolejnych wykopalisk odnaleziono ponad 2,3 tys. okazów należnych do [[Sauropoda|zauropodów]], [[Theropoda|teropodów]], [[Ornithischia|ornitopodów]] oraz [[Ankylosauria|ankylozaurów]]. Na postawie trzech okazów HBV-10001, HBV-10002 i HBV-10003, Pang i Cheng w 1998 roku nazwali nowego [[Ankylosauridae|ankylozauryda]], który otrzymał nazwę ''Tianzhenosaurus''. W tym samym roku [[Barrett]] i współpracownicy opisali kolejnego dinozaura pancernego pochodzącego ze skał [[formacja|formacji]] [[Huiquanpu]] - ''[[Shanxia|Shanxia tianzhenensis]]''. [[Robert Sullivan]] (1999) uznał, iż ''Tianzhenosaurus'' to młodszy synonim ''[[Saichania]]'' ze względu na podobieństwa w budowie czaszki. Według tego naukowca ''[[Shanxia]]'' może być tym samym dinozaurem co omawiamy rodzaj. Z kolei [[Arbour]] i [[Currie]] (2016) uważają, że zarówno ''[[Shanxia]]'' i ''Tianzhenosaurus'' to synonimy ''[[Saichania]]''. Badacze zastrzegają jednak, że różnice w budowie kości ramiennej [[Saichania|sajchanii]] i tianzhenozaura mogą wskazywać na to, że są to odrębne dinozaury. Niektóre analizy filogenetyczna (np. Vickaryous i in., 2004; Thompson i in., 2012; Wiersma i Irmis, 2018) potwierdzają ważność ''Tianzhenosaurus''. W 2024 roku Pang i współpracownicy opisali drugi gatunek - ''T. chengi''. Zdaniem chińskich naukowców kilka cech budowy czaszki ''Tianzhenosaurus'' pozwala odróżnić od innych azjatyckich [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] jak ''[[Saichania]]'', ''[[Talarurus]]'' i ''[[Shanxia]]''.

==Budowa==
''Tianzhenosaurus'' miał niską i płaską czaszkę, a jej kształt przypominał wydłużony trójkąt równoramienny. Jej ogólna morfologia była bardzo podobna jak u ''[[Saichania]]''. Na górze czaszki znajdowały się liczne guzy, które różnymi się wielkością oraz kształtem. Oczodoły były małe. Dinozaur ten miał krótkie kręgi szyjne. Z kolei grzbietowe były długie. W kości krzyżowej znajdowało się 8 kręgów. Koniec ogona był wyposażony w wydłużoną i podobną do brzoskwini kostną buławę. Kość udowa ''Tianzhenosaurus'' cechowała się masywną budową. Kości stopy miały typową morfologię dla [[Ankylosauria|ankylozaurów]] (Pang i Cheng, 1998; Pang i in., 2024).

==Gatunki==
===''T. youngi''===
[[Plik:Tianzhenosaurus skull.jpg|thumb|Zrekonstruowana czaszka ''T. youngi''. Fot. Kabacchi [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tianzhenosaurus_skull.jpg]]]
Gatunek typowy rodzaju ''Tianzhenosaurus''. [[Holotyp]] (HBV-10001) to niemalże kompletna czaszka. [[Paratyp]]y to niekompletna żuchwa (HBV-10002) oraz niemalże kompletny szkielet pozaczaszkowy (HBV-10003). Według Panga i Chenga (1998) od pozostałych [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] różnił się ornamentacją oraz budową czaszki, kręgów, kości ramiennej, udowej oraz stóp. Epitet gatunkowy ''yougi'' honoruje słynnego chińskiego badacza [[Yang Zhongjian|C. C. Younga]], twórcę Chińskiego Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii (Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology).

===''T. chengi''===
[[Plik:Tianzhenosaurus chengi.png|thumb|Rekonstrukcja przyżyciowa ''T. chengi''. Autor: Ddinodan [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tianzhenosaurus_chengi.png]]]
Gatunek ten został został odnaleziony w tych samych warstwach skalnych co ''T. youngi''. [[Holotyp]]em jest prawie kompletna czaszka (HBV-10004). [[Paratyp]] to niemalże kompletny szkielet pozaczaszkowy (HBV-10005). ''T. chengi'' różnił się od ''T. youngi'' szczegółami budowy czaszki oraz szkieletu pozaczaszkowego. Gatunek ten cechował się również masywniejszymi kręgami ogonowymi w stosunku do typowego. Epitet gatunkowy ''chengi'' został nadany na cześć chińskiego paleontologa i stratygrafa Chenga Zhengwu (Pang i in., 2024).

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Tianzhenosaurus''}}
| {{Kpt|Pang}} i {{Kpt|Cheng}}, [[1998]]
|?= ''[[Saichania]]''
|-
|?=''[[Shanxia]]''
| {{Kpt|[[Barrett]], You, [[Upchurch]]}} i {{Kpt|Burton}}, [[1998]]
|-
|{{V|''T. youngi''}}
|{{Kpt|Pang}} i {{Kpt|Cheng}}, [[1998]]
|?= ''[[Saichania|Saichania chulsanensis]]''
|-
| ?= ''[[Shanxia|Shanxia tianzhenensis]]''
| {{Kpt|Barrett, You, Upchurch}} i {{Kpt|Burton}}, [[1998]]
|-
| {{V|''T. chengi''}}
| {{Kpt|Pang, Li}} i {{Kpt|Guo}}, [[2024]]
|}

==Bibliografia==

Arbour, V. M., & Currie, P. J. (2016). "Systematics, phylogeny and palaeobiogeography of the ankylosaurid dinosaurs". Journal of Systematic Palaeontology, 14(5), 385-444. [[doi:10.1080/14772019.2015.1059985]]

Barrett, P. M., Hailu, Y., Upchurch, P., & Burton, A. C. (1998). "A new ankylosaurian dinosaur (Ornithischia: Ankylosauria) from the Upper Cretaceous of Shanxi Province, People's Republic of China". Journal of Vertebrate Paleontology, 18(2), 376-384. [[doi:10.1080/02724634.1998.10011065]]

Pang, Q., & Cheng, Z. (1998). "A new ankylosaur of the late Cretaceous from Tianzhen, Shanxi". Progress in Natural Science. 8(3), 326-334.

Pang, Q., Li, Z., & Guo, Z. (2024). "A new species of ankylosaurian dinosaur — ''Tianzhenosaurus chengi'' sp. nov., from the Late Cretaceous of Tianzhen County, Shanxi Province, China". Journal of Hebei GEO University. 6: 41–73. [[doi:10.13937/j.cnki.hbdzdxxb.2024.06.006]]

Sullivan, R.M. (1999). "''Nodocephalosaurus kirtlandensis'', gen. et sp. nov., a new ankylosaurid dinosaur (Ornithischia: Ankylosauria) from the Upper Cretaceous Kirtland Formation (Upper Campanian), San Juan Basin, New Mexico" Journal of Vertebrate Paleontology, 19, 126–139. [[doi:10.1080/02724634.1999.10011128]]<

Thompson, R. S., Parish, J. C., Maidment, S. C. R. & Barrett, P. M. (2012). "Phylogeny of the ankylosaurian dinosaurs (Ornithischia: Thyreophora)". Journal of Systematic Palaeontology, 10, 301-312. [[doi:10.1080/14772019.2011.569091]]

Vickaryous, M. K., Maryańska, T. & Weishampel, D. B. (2004) "Ankylosauria" [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P., & Osmólska, H. (red.) "The Dinosauria" Berkeley: University of California Press, 363-392.

Wiersma, J. P., & Irmis, R. B. (2018). "A new southern Laramidian ankylosaurid, ''Akainacephalus johnsoni'' gen. et sp. nov., from the upper Campanian Kaiparowits Formation of southern Utah, USA". PeerJ 6:e5016. [[doi:10.7717/peerj.5016]]
<references/>

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Thyreophora]]
[[Kategoria:Ankylosauria]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 ==Historia taksonu==
 [[Plik:Tianzhenosaurus skull in Japan.jpg|thumb|Czaszka [[holotyp]]owa ''T. youngi''. Fot. ★Kumiko★ [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tianzhenosaurus_skull_in_Japan.jpg].]]
-W 1983 roku roku Pang Qiqing i Cheng Zhengwu odkryli 12 [[artykułowany|artykułowanych]] kręgów ogonowych wówczas nieznanego dinozaura w wiosce Zhaojiagou znajdującej się w prowincji Shanxi. Podczas kolejnych wykopalisk odnaleziono ponad 2,3 tys. okazów należnych do [[Sauropoda|zauropodów]], [[Theropoda|teropodów]], [[Ornithischia|ornitopodów]] oraz [[Ankylosauria|ankylozaurów]]. Na postawie trzech okazów HBV-10001, HBV-10002 i HBV-10003, Pang i Cheng w 1998 roku nazwali nowego [[Ankylosauridae|ankylozauryda]], który otrzymał nazwę ''Tianzhenosaurus''. W tym samym roku [[Barrett]] i współpracownicy opisali kolejnego dinozaura pancernego pochodzącego ze skał [[formacja|formacji]] [[Huiquanpu]] - ''[[Shanxia|Shanxia tianzhenensis]]''. [[Robert Sullivan]] (1999) uznał, iż ''Tianzhenosaurus'' to młodszy synonim ''[[Saichania]]'' ze względu na podobieństwa w budowie czaszki. Według tego naukowca ''[[Shanxia]]'' może być tym samym dinozaurem co omawiamy rodzaj. Z kolei [[Arbour]] i [[Currie]] (2016) uważają, że zarówno ''[[Shanxia]]'' i ''Tianzhenosaurus'' to synonimy ''[[Saichania]]''. Badacze zastrzegają jednak, że różnice w budowie kości ramiennej [[Saichania|sajchanii]] i tianzenozaura mogą wskazywać na to, że są to odrębne dinozaury. Niektóre analizy filogenetyczne (np. Vickaryous i in., 2004; Thompson i in., 2012; Wiersma i Irmis, 2018) potwierdzają ważność ''Tianzhenosaurus''. W 2024 roku Pang i współpracownicy opisali drugi gatunek - ''T. chengi''. Zdaniem chińskich naukowców kilka cech budowy czaszki ''Tianzhenosaurus'' pozwala odróżnić od innych azjatyckich [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] jak ''[[Saichania]]'', ''[[Talarurus]]'' i ''[[Shanxia]]''.
+W 1983 roku roku Pang Qiqing i Cheng Zhengwu odkryli 12 [[artykułowany|artykułowanych]] kręgów ogonowych wówczas nieznanego dinozaura w wiosce Zhaojiagou znajdującej się w prowincji Shanxi. Podczas kolejnych wykopalisk odnaleziono ponad 2,3 tys. okazów należnych do [[Sauropoda|zauropodów]], [[Theropoda|teropodów]], [[Ornithischia|ornitopodów]] oraz [[Ankylosauria|ankylozaurów]]. Na postawie trzech okazów HBV-10001, HBV-10002 i HBV-10003, Pang i Cheng w 1998 roku nazwali nowego [[Ankylosauridae|ankylozauryda]], który otrzymał nazwę ''Tianzhenosaurus''. W tym samym roku [[Barrett]] i współpracownicy opisali kolejnego dinozaura pancernego pochodzącego ze skał [[formacja|formacji]] [[Huiquanpu]] - ''[[Shanxia|Shanxia tianzhenensis]]''. [[Robert Sullivan]] (1999) uznał, iż ''Tianzhenosaurus'' to młodszy synonim ''[[Saichania]]'' ze względu na podobieństwa w budowie czaszki. Według tego naukowca ''[[Shanxia]]'' może być tym samym dinozaurem co omawiamy rodzaj. Z kolei [[Arbour]] i [[Currie]] (2016) uważają, że zarówno ''[[Shanxia]]'' i ''Tianzhenosaurus'' to synonimy ''[[Saichania]]''. Badacze zastrzegają jednak, że różnice w budowie kości ramiennej [[Saichania|sajchanii]] i tianzenozaura mogą wskazywać na odrębność obydwu dinozaurów. Niektóre analizy filogenetyczne (np. Vickaryous i in., 2004; Thompson i in., 2012; Wiersma i Irmis, 2018) potwierdzają ważność ''Tianzhenosaurus''. W 2024 roku Pang i współpracownicy opisali drugi gatunek - ''T. chengi''. Zdaniem chińskich naukowców kilka cech budowy czaszki ''Tianzhenosaurus'' pozwala odróżnić od innych azjatyckich [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] jak ''[[Saichania]]'', ''[[Talarurus]]'' i ''[[Shanxia]]''.
 ==Budowa==

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 ==Budowa==
 ''Tianzhenosaurus'' miał niską i płaską czaszkę, a jej kształt przypominał wydłużony trójkąt równoramienny. Jej ogólna morfologia była bardzo podobna jak u ''[[Saichania]]''. Na górze czaszki znajdowały się liczne guzy, które różnymi się wielkością oraz kształtem. Oczodoły były małe. Dinozaur ten miał krótkie kręgi szyjne. Z kolei grzbietowe były długie. W kości krzyżowej znajdowało się 8 kręgów. Koniec ogona był wyposażony w wydłużoną i podobną do brzoskwini kostną buławę. Kość udowa ''Tianzhenosaurus'' cechowała się masywną budową. Kości stopy miały typową morfologię dla [[Ankylosauria|ankylozaurów]] (Pang i Cheng, 1998; Pang i in., 2024).
 ==Gatunki==
 ===''T. youngi''===
 Gatunek typowy rodzaju ''Tianzhenosaurus''. [[Holotyp]] (HBV-10001) to niemalże kompletna czaszka. [[Paratyp]]y to niekompletna żuchwa (HBV-10002) oraz niemalże kompletny szkielet pozaczaszkowy (HBV-10003). Według Panga i Chenga (1998) od pozostałych [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] różnił się ornamentacją oraz budową czaszki, kręgów, kości ramiennej, udowej oraz stóp. Epitet gatunkowy ''yougi'' honoruje słynnego chińskiego badacza [[Yang Zhongjian|C. C. Younga]], twórcę Chińskiego Instytutu Paleontologii Kręgowców i Paleoantropologii (Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology).
@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 |?= ''[[Saichania]]''
 |-
-|?=''[[Shanxia]]''
+|?= ''[[Shanxia]]''
 | {{Kpt|[[Barrett]], You, [[Upchurch]]}} i {{Kpt|Burton}}, [[1998]]
 |-
@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 |-
 | ?= ''[[Shanxia|Shanxia tianzhenensis]]''
-| {{Kpt|Barrett, You, Upchurch}} i {{Kpt|Burton}}, [[1998]]
+| {{Kpt|[[Barrett]], You, [[Upchurch]]}} i {{Kpt|Burton}}, [[1998]]
 |-
 | {{V|''T. chengi''}}

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 [[Ankylosauridae]]
-[[Ankylosaurini]]
+[[Ankylosaurinae]]
   |grafika                = Tianzhenosaurus.jpg

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
   |Autor                  = [[Paweł Konarzewski]]
   |Korekta                =
-  |nazwa                  = ''Tianzhenosaurus'' (tianzhenozaur)
+  |nazwa                  = ''Tianzhenosaurus'' (tianzenozaur)
   |długość                =
   |wysokość               =
@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 ==Historia taksonu==
 [[Plik:Tianzhenosaurus skull in Japan.jpg|thumb|Czaszka [[holotyp]]owa ''T. youngi''. Fot. ★Kumiko★ [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tianzhenosaurus_skull_in_Japan.jpg].]]
-W 1983 roku roku Pang Qiqing i Cheng Zhengwu odkryli 12 [[artykułowany|artykułowanych]] kręgów ogonowych wówczas nieznanego dinozaura w wiosce Zhaojiagou znajdującej się w prowincji Shanxi. Podczas kolejnych wykopalisk odnaleziono ponad 2,3 tys. okazów należnych do [[Sauropoda|zauropodów]], [[Theropoda|teropodów]], [[Ornithischia|ornitopodów]] oraz [[Ankylosauria|ankylozaurów]]. Na postawie trzech okazów HBV-10001, HBV-10002 i HBV-10003, Pang i Cheng w 1998 roku nazwali nowego [[Ankylosauridae|ankylozauryda]], który otrzymał nazwę ''Tianzhenosaurus''. W tym samym roku [[Barrett]] i współpracownicy opisali kolejnego dinozaura pancernego pochodzącego ze skał [[formacja|formacji]] [[Huiquanpu]] - ''[[Shanxia|Shanxia tianzhenensis]]''. [[Robert Sullivan]] (1999) uznał, iż ''Tianzhenosaurus'' to młodszy synonim ''[[Saichania]]'' ze względu na podobieństwa w budowie czaszki. Według tego naukowca ''[[Shanxia]]'' może być tym samym dinozaurem co omawiamy rodzaj. Z kolei [[Arbour]] i [[Currie]] (2016) uważają, że zarówno ''[[Shanxia]]'' i ''Tianzhenosaurus'' to synonimy ''[[Saichania]]''. Badacze zastrzegają jednak, że różnice w budowie kości ramiennej [[Saichania|sajchanii]] i tianzhenozaura mogą wskazywać na to, że są to odrębne dinozaury. Niektóre analizy filogenetyczna (np. Vickaryous i in., 2004; Thompson i in., 2012; Wiersma i Irmis, 2018) potwierdzają ważność ''Tianzhenosaurus''. W 2024 roku Pang i współpracownicy opisali drugi gatunek - ''T. chengi''. Zdaniem chińskich naukowców kilka cech budowy czaszki ''Tianzhenosaurus'' pozwala odróżnić od innych azjatyckich [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] jak ''[[Saichania]]'', ''[[Talarurus]]'' i ''[[Shanxia]]''.
+W 1983 roku roku Pang Qiqing i Cheng Zhengwu odkryli 12 [[artykułowany|artykułowanych]] kręgów ogonowych wówczas nieznanego dinozaura w wiosce Zhaojiagou znajdującej się w prowincji Shanxi. Podczas kolejnych wykopalisk odnaleziono ponad 2,3 tys. okazów należnych do [[Sauropoda|zauropodów]], [[Theropoda|teropodów]], [[Ornithischia|ornitopodów]] oraz [[Ankylosauria|ankylozaurów]]. Na postawie trzech okazów HBV-10001, HBV-10002 i HBV-10003, Pang i Cheng w 1998 roku nazwali nowego [[Ankylosauridae|ankylozauryda]], który otrzymał nazwę ''Tianzhenosaurus''. W tym samym roku [[Barrett]] i współpracownicy opisali kolejnego dinozaura pancernego pochodzącego ze skał [[formacja|formacji]] [[Huiquanpu]] - ''[[Shanxia|Shanxia tianzhenensis]]''. [[Robert Sullivan]] (1999) uznał, iż ''Tianzhenosaurus'' to młodszy synonim ''[[Saichania]]'' ze względu na podobieństwa w budowie czaszki. Według tego naukowca ''[[Shanxia]]'' może być tym samym dinozaurem co omawiamy rodzaj. Z kolei [[Arbour]] i [[Currie]] (2016) uważają, że zarówno ''[[Shanxia]]'' i ''Tianzhenosaurus'' to synonimy ''[[Saichania]]''. Badacze zastrzegają jednak, że różnice w budowie kości ramiennej [[Saichania|sajchanii]] i tianzenozaura mogą wskazywać na to, że są to odrębne dinozaury. Niektóre analizy filogenetyczna (np. Vickaryous i in., 2004; Thompson i in., 2012; Wiersma i Irmis, 2018) potwierdzają ważność ''Tianzhenosaurus''. W 2024 roku Pang i współpracownicy opisali drugi gatunek - ''T. chengi''. Zdaniem chińskich naukowców kilka cech budowy czaszki ''Tianzhenosaurus'' pozwala odróżnić od innych azjatyckich [[Ankylosauridae|ankylozaurydów]] jak ''[[Saichania]]'', ''[[Talarurus]]'' i ''[[Shanxia]]''.
 ==Budowa==