Tietasaura - Historia wersji

Paweł o 21:19, 9 lip 2024

2024-07-09T21:19:15Z

Taurovenator o 09:26, 9 lip 2024

2024-07-09T09:26:23Z

Taurovenator o 15:59, 30 cze 2024

2024-06-30T15:59:24Z

Paweł: /* Etymologia */

2024-04-18T06:49:12Z

‎Etymologia

Kamil Kamiński o 06:14, 18 kwi 2024

2024-04-18T06:14:16Z

Taurovenator: /* Środowisko */

2024-04-17T13:18:05Z

‎Środowisko

Taurovenator: /* Środowisko */

2024-04-17T13:17:46Z

‎Środowisko

Taurovenator: /* Środowisko */

2024-04-17T05:06:08Z

‎Środowisko

Taurovenator: /* Materiał kopalny i historia odkryć */

2024-04-17T05:05:06Z

‎Materiał kopalny i historia odkryć

Taurovenator: /* Środowisko */

2024-04-16T17:16:47Z

‎Środowisko

@@ Linia 28: / Linia 28: @@
   |PorównanieDługość      =
   |mapa                   =
 }}
 ==Wstęp==
@@ Linia 37: / Linia 36: @@
 ==Materiał kopalny i historia odkryć==
-[[Plik:Tietasaura Skeletal.svg |400px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu tietazaury. Na biało zostały oznaczone znane elementy szkieletu. Autor: SlvrHwk. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tietasaura_Skeletal.svg].]]
+[[Plik:Tietasaura Skeletal.svg|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu tietazaury. Na biało zostały oznaczone znane elementy szkieletu. Autor: SlvrHwk. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tietasaura_Skeletal.svg].]]
 [[Holotyp]] (NHM-PV R.3424) to tylna część lewej kości udowej. Została znaleziona w 1906 roku przez badaczy z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie podczas jednej z wypraw paleontologicznych tej instytucji do Brazylii. Początkowo została oznaczona jako część szkieletu krokodylomorfa z grupy Dyrosauridae ''Hyposaurus'' [[Sp.|sp.]]., później zaś uznano ją za szczątki innego krokodylomorfa, słynnego sarkozucha, a konkretniej jego brazylijskiego gatunku ''S. hartti''. W 2024 roku zespół paleontologów pod kierownictwem Bandeiry przeanalizował zebrane przez brytyjskich paleontologów skamieniałości brazylijskich zwierząt zebranych ze stanu Bahia i uznał ów okaz za pozostałość ornitopoda, który jest na tyle diagnostyczny, iż na jego podstawie opisał nowy rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego.

@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 [[Elasmaria]]
-|grafika                = Tietasaura Skeletal.svg
+|grafika                = Tietasaura UDL.png
-|podpis                 = Rekonstrukcja szkieletu tietazaury. Na biało zostały oznaczone znane elementy szkieletu Autor: SlvrHwk [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tietasaura_Skeletal.svg]
+|podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: UnexpectedDinoLesson. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tietasaura_UDL.png]
 |PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =
@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 ==Materiał kopalny i historia odkryć==
 [[Holotyp]] (NHM-PV R.3424) to tylna część lewej kości udowej. Została znaleziona w 1906 roku przez badaczy z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie podczas jednej z wypraw paleontologicznych tej instytucji do Brazylii. Początkowo została oznaczona jako część szkieletu krokodylomorfa z grupy Dyrosauridae ''Hyposaurus'' [[Sp.|sp.]]., później zaś uznano ją za szczątki innego krokodylomorfa, słynnego sarkozucha, a konkretniej jego brazylijskiego gatunku ''S. hartti''. W 2024 roku zespół paleontologów pod kierownictwem Bandeiry przeanalizował zebrane przez brytyjskich paleontologów skamieniałości brazylijskich zwierząt zebranych ze stanu Bahia i uznał ów okaz za pozostałość ornitopoda, który jest na tyle diagnostyczny, iż na jego podstawie opisał nowy rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego.

@@ Linia 20: / Linia 20: @@
 [[Ornithopoda]]
-?[[Iguanodontia]]
+[[Iguanodontia]]
 [[Elasmaria]]
@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 <small>
 Bandeira, K.L.N.; Navarro, B.A.; Pêgas, R.V.; Brilhante, N.S.; Brum, A.S.; de Souza, L.G.; de Silva, R.C.; Gallo, V. (2024). "A reassessment of the historical fossil findings from Bahia State (Northeast Brazil) reveals a diversified dinosaur fauna in the Lower Cretaceous of South America". Historical Biology: 1–42. [https://doi.org/10.1080%2F08912963.2024.2318406]
 </small>
@@ Linia 63: / Linia 62: @@
 [[Kategoria:Ornithischia]]
 [[Kategoria:Ornithopoda]]
-[[Kategoria:Ornithopoda bazalne]]
+[[Kategoria:Iguanodontia]]
 [[Kategoria:Ameryka Południowa]]
 [[Kategoria:Brazylia]]

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa oznacza "jaszczura Tiety" (Tieta to skrócone portugalskie imię Antonieta), co odnosi się do tytułowego bohatera powieści "Tieta do Agreste" napisanej przez słynnego pisarza Jorge Amado urodzonego w stanie Bahia gdzie znaleziono szczątki tietazaury. Z drugiej strony Antonieta w przenośni oznacza "bezcenny", co stanowi nawiązanie do dużej wartości tietazaury jako pierwszego nazwanego ornitopoda z Brazylii. Epitet gatunkowy upamiętnia Orville'a A. Derby'ego, założyciela i pierwszego dyrektora Brazylijskiej Służby Mineralogicznej i Geologicznej oraz byłego dyrektora Muzeum Narodowego Rio de Janeiro i jednego z pionierów badań paleontologicznych w basenie sedymentacyjnym Recôncavo.
+Nazwa rodzajowa oznacza "jaszczur Tiety" (Tieta to skrócone portugalskie imię Antonieta), co odnosi się do tytułowego bohatera powieści "Tieta do Agreste" napisanej przez słynnego pisarza Jorge Amado urodzonego w stanie Bahia gdzie znaleziono szczątki tietazaury. Z drugiej strony Antonieta w przenośni oznacza "bezcenny", co stanowi nawiązanie do dużej wartości tietazaury jako pierwszego nazwanego ornitopoda z Brazylii. Epitet gatunkowy upamiętnia Orville'a A. Derby'ego, założyciela i pierwszego dyrektora Brazylijskiej Służby Mineralogicznej i Geologicznej oraz byłego dyrektora Muzeum Narodowego Rio de Janeiro i jednego z pionierów badań paleontologicznych w basenie sedymentacyjnym Recôncavo.
 ==Materiał kopalny i historia odkryć==

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa oznacza "jaszczura Tiety" (Tieta to skrócone portugalskie imię Antonieta), co odnosi się do tytułowego bohatera powieści "Tieta do Agreste" napisanej przez słynnego pisarza Jorge Amado urodzonego w stanie Bahia gdzie znaleziono szczątki tietazaury. Z drugiej strony Antonieta w przenośni oznacza "bezcenny", co odnosi się do dużej wartości tietazaury jako pierwszego nazwanego ornitopoda z Brazylii. Epitet gatunkowy upamiętnia Orville'a A. Derby'ego, założyciela i pierwszego dyrektora Brazylijskiej Służby Mineralogicznej i Geologicznej oraz byłego dyrektora Muzeum Narodowego Rio de Janeiro i jednego z pionierów badań paleontologicznych w basenie sedymentacyjnym Recôncavo.
+Nazwa rodzajowa oznacza "jaszczura Tiety" (Tieta to skrócone portugalskie imię Antonieta), co odnosi się do tytułowego bohatera powieści "Tieta do Agreste" napisanej przez słynnego pisarza Jorge Amado urodzonego w stanie Bahia gdzie znaleziono szczątki tietazaury. Z drugiej strony Antonieta w przenośni oznacza "bezcenny", co stanowi nawiązanie do dużej wartości tietazaury jako pierwszego nazwanego ornitopoda z Brazylii. Epitet gatunkowy upamiętnia Orville'a A. Derby'ego, założyciela i pierwszego dyrektora Brazylijskiej Służby Mineralogicznej i Geologicznej oraz byłego dyrektora Muzeum Narodowego Rio de Janeiro i jednego z pionierów badań paleontologicznych w basenie sedymentacyjnym Recôncavo.
 ==Materiał kopalny i historia odkryć==
-[[Holotyp]] (NHM-PV R.3424) to tylna część lewej kości udowej. Została znaleziona w 1906 roku przez badaczy z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie podczas jednej z wypraw paleontologicznych tej instytucji do Brazylii. Początkowo został oznaczony jako część szkieletu krokodylomorfa z grupy Dyrosauridae ''Hyposaurus'' [[Sp.|sp.]]., później zaś pod nazwą innego krokodylomorfa, słynnego sarkozucha, a konkretniej jego brazylijskiego gatunku ''S. hartti''. W 2024 roku zespół paleontologów pod kierownictwem Bandeiry przeanalizował zebrane przez brytyjskich paleontologów skamieniałości brazylijskich zwierząt zebranych ze stanu Bahia i uznał ów okaz za pozostałość ornitopoda, która jest na tyle diagnostyczna, iż na jej podstawie opisał nowy rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego.
+[[Holotyp]] (NHM-PV R.3424) to tylna część lewej kości udowej. Została znaleziona w 1906 roku przez badaczy z Muzeum Historii Naturalnej w Londynie podczas jednej z wypraw paleontologicznych tej instytucji do Brazylii. Początkowo została oznaczona jako część szkieletu krokodylomorfa z grupy Dyrosauridae ''Hyposaurus'' [[Sp.|sp.]]., później zaś uznano ją za szczątki innego krokodylomorfa, słynnego sarkozucha, a konkretniej jego brazylijskiego gatunku ''S. hartti''. W 2024 roku zespół paleontologów pod kierownictwem Bandeiry przeanalizował zebrane przez brytyjskich paleontologów skamieniałości brazylijskich zwierząt zebranych ze stanu Bahia i uznał ów okaz za pozostałość ornitopoda, który jest na tyle diagnostyczny, iż na jego podstawie opisał nowy rodzaj dinozaura ptasiomiednicznego.
 ==Budowa i systematyka==

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Środowisko==
-Tietazaura żyła na terenie obecnie znanym jako formacja [[Marfim]]. Jej pokłady datuje się na okres od środkowego [[walanżyn|walanżynu]]  do środkowego [[hoteryw|hoterywu]]. W tym czasie teren ten był prawdopodobnie równiną, przez którą przepływała rzeka. Pływały w niej liczne ryby: słodkowodne rekiny z grupy hybodontów (''Acrodus nitidus''), krewniacy dzisiejszych niszczuk (''"Lepidotes"'' sp.) oraz olbrzymie ryby trzonopłetwe z gatunku ''Mawsonia gigas'' (ryby z tego rodzaju znane są również z innych kredowych brazylijskich formacji, ale również z [[kimeryd|kimerydu]] Urugwaju, jury i kredy Egiptu, Kamerunu, Tunezji i Maroka oraz z [[cenoman|cenomanu]] Teksasu). Polowały na nie krokodylomorfy (wspomniany ''Sarcosuchus hartti'' oraz prawdopodobnie spokrewniony z gawialami ''"Thoracosaurus" bahiaensis'' - zapewne [[nomen dubium|taksonem wątpliwym]]), nieokreślone żółwie, nieokreślone pterozaury z grupy Anhangueridae oraz nienazwany [[Spinosauridae|spinozauryd]] znany z przedniego trzonu kręgu ogonowego i paliczka. Innymi dinozaurami koegzystującymi z tietazaurą były [[Iguanodontia|iguanodonty]] z grupy [[Styracosterna|styrakosternów]] znane z trzonu kręgu grzbietowego i trzonu kręgu ogonowego, [[Diplodocidae|diplodocyd]] znany też z trzonu kręgu ogonowego, nieokreślony [[Theropoda|teropod]] z grupy [[Averostra|awerostrów]] znany z pojedynczego paliczka prawej stopy IV-1 oraz [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaurydy]] z czego jeden znany jest z tylnej połowy trzonu kręgu grzbietowego i paliczka, natomiast drugi z trzonu środkowego kręgu ogonowego, który jest bardzo dużych rozmiarów i może należeć do bardzo dużego karcharodontozauryda, jednak istnieją wątpliwości co do przynależności systematycznej tego okazu, gdyż mógł należeć do [[Megaraptora|megaraptora]] lub  do zauropoda , być może przedstawiciela [[Titanosauria|tytanozaurów)) lub [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydów]] (dotyczy się to również wcześniej wspomnianego [[Allosauroidea|allozauroida]], po więcej informacji zobacz [https://www.forum.dinozaury.com/viewtopic.php?f=6&t=8535|temat Gigantyczny karcharodontozauryd? na forum Dinozaury.com]).
+Tietazaura żyła na terenie obecnie znanym jako formacja [[Marfim]]. Jej pokłady datuje się na okres od środkowego [[walanżyn|walanżynu]]  do środkowego [[hoteryw|hoterywu]]. W tym czasie teren ten był prawdopodobnie równiną, przez którą przepływała rzeka. Pływały w niej liczne ryby: słodkowodne rekiny z grupy hybodontów (''Acrodus nitidus''), krewniacy dzisiejszych niszczuk (''"Lepidotes"'' sp.) oraz olbrzymie ryby trzonopłetwe z gatunku ''Mawsonia gigas'' (ryby z tego rodzaju znane są również z innych kredowych brazylijskich formacji, ale również z [[kimeryd|kimerydu]] Urugwaju, jury i kredy Egiptu, Kamerunu, Tunezji i Maroka oraz z [[cenoman|cenomanu]] Teksasu). Polowały na nie krokodylomorfy (wspomniany ''Sarcosuchus hartti'' oraz prawdopodobnie spokrewniony z gawialami ''"Thoracosaurus" bahiaensis'' - zapewne [[nomen dubium|taksonem wątpliwym]]), nieokreślone żółwie, nieokreślone pterozaury z grupy Anhangueridae oraz nienazwany [[Spinosauridae|spinozauryd]] znany z przedniego trzonu kręgu ogonowego i paliczka. Innymi dinozaurami koegzystującymi z tietazaurą były [[Iguanodontia|iguanodonty]] z grupy [[Styracosterna|styrakosternów]] znane z trzonu kręgu grzbietowego i trzonu kręgu ogonowego, [[Diplodocidae|diplodocyd]] znany też z trzonu kręgu ogonowego, nieokreślony [[Theropoda|teropod]] z grupy [[Averostra|awerostrów]] znany z pojedynczego paliczka prawej stopy IV-1 oraz [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaurydy]] z czego jeden znany jest z tylnej połowy trzonu kręgu grzbietowego i paliczka, natomiast drugi z trzonu środkowego kręgu ogonowego, który jest bardzo dużych rozmiarów i może należeć do bardzo dużego karcharodontozauryda, jednak istnieją wątpliwości co do przynależności systematycznej tego okazu, gdyż mógł należeć do [[Megaraptora|megaraptora]] lub  do zauropoda , być może przedstawiciela [[Titanosauria|tytanozaurów]] lub [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydów]] (dotyczy się to również wcześniej wspomnianego [[Allosauroidea|allozauroida]], po więcej informacji zobacz [https://www.forum.dinozaury.com/viewtopic.php?f=6&t=8535|temat Gigantyczny karcharodontozauryd? na forum Dinozaury.com]).
 ==Spis gatunków==