Timurlengia - Historia wersji

Paweł o 09:25, 27 gru 2023

2023-12-27T09:25:32Z

Kamil Kamiński: Anulowanie wersji 24713 autora Kamil Kamiński (dyskusja)

2019-12-21T22:36:46Z

Anulowanie wersji 24713 autora Kamil Kamiński (dyskusja)

Kamil Kamiński o 22:35, 21 gru 2019

2019-12-21T22:35:54Z

Adrian Sztuba: Tabelka

2019-07-09T18:13:15Z

Tabelka

Kamil Kamiński o 18:10, 7 lis 2016

2016-11-07T18:10:37Z

Kamil Kamiński o 18:10, 7 lis 2016

2016-11-07T18:10:10Z

Kamil Kamiński o 14:46, 25 wrz 2016

2016-09-25T14:46:41Z

Kamil Kamiński o 18:21, 5 sie 2016

2016-08-05T18:21:38Z

Kamil Kamiński: /* Etymologia */

2016-05-14T19:13:26Z

‎Etymologia

Mateusz: /* Bibliografia */

2016-05-14T14:13:48Z

‎Bibliografia

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 </small>
   |czas                   = {{Występowanie|92|90}}
--90 [[Ma]]
+-90 [[Ma]] <br>
 <small>[[późna kreda]] ([[turon]])
   |systematyka            = [[Dinosauria]]
@@ Linia 25: / Linia 24: @@
 [[Tyrannosauroidea]]
   |grafika                = Timurlengia.jpg
   |podpis                 = Rekonstrukcja ''Timurlengia''. Autor: Todd Marshall

← poprzednia wersja		Wersja z 22:36, 21 gru 2019
Linia 53:		Linia 53:

	Zdaniem autorów opisu ''Timurlengia'', tyranozauroidy najpierw wykształciły dobrze rozwinięte zmysły wzroku, węchu i słuchu, pozostając jeszcze na początku późnej kredy stosunkowo niewielkimi teropodami. Dopiero w ciągu ostatnich dwudziestu milionów mezozoiku gwałtownie rozwinęły ogromne rozmiary i stały się dominującymi drapieżnikami w Ameryce Północnej i Azji. To właśnie doskonałe zmysły i stosunkowo dobrze rozwinięte mózgi były jedną z przyczyn sukcesu ewolucyjnego tej grupy zwierząt. Było to także możliwe dzięki wymarciu innych wielkich teropodów, dzięki czemu tyranozauroidy mogły stopniowo zajmować podobne nisze ekologiczne.		Zdaniem autorów opisu ''Timurlengia'', tyranozauroidy najpierw wykształciły dobrze rozwinięte zmysły wzroku, węchu i słuchu, pozostając jeszcze na początku późnej kredy stosunkowo niewielkimi teropodami. Dopiero w ciągu ostatnich dwudziestu milionów mezozoiku gwałtownie rozwinęły ogromne rozmiary i stały się dominującymi drapieżnikami w Ameryce Północnej i Azji. To właśnie doskonałe zmysły i stosunkowo dobrze rozwinięte mózgi były jedną z przyczyn sukcesu ewolucyjnego tej grupy zwierząt. Było to także możliwe dzięki wymarciu innych wielkich teropodów, dzięki czemu tyranozauroidy mogły stopniowo zajmować podobne nisze ekologiczne.
−	~~[[Plik:Timurlengia.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rekonstrukcja timurlengii. Autor: FunkMonk (Michael B.H.).[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Timurlengia.jpg].]]~~

	==Środowisko==		==Środowisko==

← poprzednia wersja		Wersja z 22:35, 21 gru 2019
Linia 53:		Linia 53:

	Zdaniem autorów opisu ''Timurlengia'', tyranozauroidy najpierw wykształciły dobrze rozwinięte zmysły wzroku, węchu i słuchu, pozostając jeszcze na początku późnej kredy stosunkowo niewielkimi teropodami. Dopiero w ciągu ostatnich dwudziestu milionów mezozoiku gwałtownie rozwinęły ogromne rozmiary i stały się dominującymi drapieżnikami w Ameryce Północnej i Azji. To właśnie doskonałe zmysły i stosunkowo dobrze rozwinięte mózgi były jedną z przyczyn sukcesu ewolucyjnego tej grupy zwierząt. Było to także możliwe dzięki wymarciu innych wielkich teropodów, dzięki czemu tyranozauroidy mogły stopniowo zajmować podobne nisze ekologiczne.		Zdaniem autorów opisu ''Timurlengia'', tyranozauroidy najpierw wykształciły dobrze rozwinięte zmysły wzroku, węchu i słuchu, pozostając jeszcze na początku późnej kredy stosunkowo niewielkimi teropodami. Dopiero w ciągu ostatnich dwudziestu milionów mezozoiku gwałtownie rozwinęły ogromne rozmiary i stały się dominującymi drapieżnikami w Ameryce Północnej i Azji. To właśnie doskonałe zmysły i stosunkowo dobrze rozwinięte mózgi były jedną z przyczyn sukcesu ewolucyjnego tej grupy zwierząt. Było to także możliwe dzięki wymarciu innych wielkich teropodów, dzięki czemu tyranozauroidy mogły stopniowo zajmować podobne nisze ekologiczne.
		+	[[Plik:Timurlengia.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rekonstrukcja timurlengii. Autor: FunkMonk (Michael B.H.).[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Timurlengia.jpg].]]

	==Środowisko==		==Środowisko==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Timurlengia''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+ |Korekta                =
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Timurlengia'' (timurlengia)
-|-
+ |długość                = ok. 3-4 m
-| [[Kamil Kamiński]]
+ |wysokość               =
+ |masa                   = 170-270 kg
-|}
+ |dieta                  = mięsożerny
 </small>
-----
+ |czas                   = {{Występowanie|92|90}}
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+-90 [[Ma]]
-<small>([[formacja]] [[Bissekty]])</small>
+<small>[[późna kreda]] ([[turon]])
-|-
+ |systematyka            = [[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 41: / Linia 25: @@
 [[Tyrannosauroidea]]
-|-
+ |grafika                = Timurlengia.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Timurlengia.jpg|400px|]]
+ |podpis                 = Rekonstrukcja ''Timurlengia''. Autor: Todd Marshall
-<small>Rekonstrukcja ''Timurlengia''. Autor: Todd Marshall.</small>
+ |PorównanieGrupa        =
-|-
+ |PorównanieDługość      =
-! colspan=2 | Mapa znalezisk:
+ |mapa                   =
 <display_points type="terrain" zoom=3>
-.1° N, 62.7° E|Dzharakuduk, wnętrze pustyni Kyzył-Kum, Navoi Viloyat, Uzbekistan
+.1° N, 62.7° E~Dzharakuduk, wnętrze pustyni Kyzył-Kum, Navoi Viloyat, Uzbekistan
 </display_points>
-|}
+}}
 ==Wstęp==
 ''Timurlengia'' była stosunkowo niewielkim tyranozauroidem, żyjącym na początku późnej kredy na terenie dzisiejszego Uzbekistanu. Stanowi [[takson]] pośredni między starszymi, bazalnymi tyranozauroidami a zaawansowanymi przedstawicielami tej grupy, znanymi z [[późna kreda|późnej kredy]]. Odkrycie tego zwierzęcia stanowi ważną wskazówkę dla zrozumienia [[ewolucja|ewolucji]] i sukcesu jego późniejszych wielkich krewniaków, których ostatnim i największym przedstawicielem był słynny ''[[Tyrannosaurus]]''.

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Timurlengia.jpg|400px|]]
-<small>Rekonstrukcja ''Timurlengia'' Autor: Todd Marshall.</small>
+<small>Rekonstrukcja ''Timurlengia''. Autor: Todd Marshall.</small>
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk:

← poprzednia wersja		Wersja z 18:10, 7 lis 2016
Linia 69:		Linia 69:

	Odkrycie ''Timurlengia'' stanowi ważny krok do zrozumienia ewolucji tyranozauroidów. Do tej pory znane były jedynie ich wcześniejsze, bazalne formy z późnej jury i wczesnej kresy (jak ''[[Stokesosaurus]]'', ''[[Dilong]]'' czy ''[[Guanlong]]''), oraz zaawansowane, późnokredowe tyranozaurydy, takie jak ''[[Tyrannosaurus]]'' czy ''[[Tarbosaurus]]''. Brakowało natomiast form pośrednich między nimi z powodu luki w zapisie kopalnym w połowie okresu kredowego. Trudno było więc zrozumieć, w jaki sposób stosunkowo niewielkie, lekko zbudowane teropody przemieniły się w gigantyczne drapieżniki, które zdominowały ekosystemy późnej kredy w Ameryce Północnej i Azji. ''Timurlengia'' pomaga wypełnić tę lukę. Jest to bowiem takson filogenetycznie i stratygraficznie pośredni między bazalnymi tyranozauroidami oraz ich zaawansowanymi potomkami z końca kredy.		Odkrycie ''Timurlengia'' stanowi ważny krok do zrozumienia ewolucji tyranozauroidów. Do tej pory znane były jedynie ich wcześniejsze, bazalne formy z późnej jury i wczesnej kresy (jak ''[[Stokesosaurus]]'', ''[[Dilong]]'' czy ''[[Guanlong]]''), oraz zaawansowane, późnokredowe tyranozaurydy, takie jak ''[[Tyrannosaurus]]'' czy ''[[Tarbosaurus]]''. Brakowało natomiast form pośrednich między nimi z powodu luki w zapisie kopalnym w połowie okresu kredowego. Trudno było więc zrozumieć, w jaki sposób stosunkowo niewielkie, lekko zbudowane teropody przemieniły się w gigantyczne drapieżniki, które zdominowały ekosystemy późnej kredy w Ameryce Północnej i Azji. ''Timurlengia'' pomaga wypełnić tę lukę. Jest to bowiem takson filogenetycznie i stratygraficznie pośredni między bazalnymi tyranozauroidami oraz ich zaawansowanymi potomkami z końca kredy.
		+	[[Plik:Timurlengia euotica by saberrex-da09td5.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rekonstrukcja timurlengii. Autor: Jeremy Herz.[http://saberrex.deviantart.com/art/Timurlengia-euotica-605119721l].]]

	Zdaniem autorów opisu ''Timurlengia'', tyranozauroidy najpierw wykształciły dobrze rozwinięte zmysły wzroku, węchu i słuchu, pozostając jeszcze na początku późnej kredy stosunkowo niewielkimi teropodami. Dopiero w ciągu ostatnich dwudziestu milionów mezozoiku gwałtownie rozwinęły ogromne rozmiary i stały się dominującymi drapieżnikami w Ameryce Północnej i Azji. To właśnie doskonałe zmysły i stosunkowo dobrze rozwinięte mózgi były jedną z przyczyn sukcesu ewolucyjnego tej grupy zwierząt. Było to także możliwe dzięki wymarciu innych wielkich teropodów, dzięki czemu tyranozauroidy mogły stopniowo zajmować podobne nisze ekologiczne.		Zdaniem autorów opisu ''Timurlengia'', tyranozauroidy najpierw wykształciły dobrze rozwinięte zmysły wzroku, węchu i słuchu, pozostając jeszcze na początku późnej kredy stosunkowo niewielkimi teropodami. Dopiero w ciągu ostatnich dwudziestu milionów mezozoiku gwałtownie rozwinęły ogromne rozmiary i stały się dominującymi drapieżnikami w Ameryce Północnej i Azji. To właśnie doskonałe zmysły i stosunkowo dobrze rozwinięte mózgi były jedną z przyczyn sukcesu ewolucyjnego tej grupy zwierząt. Było to także możliwe dzięki wymarciu innych wielkich teropodów, dzięki czemu tyranozauroidy mogły stopniowo zajmować podobne nisze ekologiczne.

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Timurlengia'' pochodzi od Timura, azjatyckiego zdobywcy i założyciela dynastii Timurydów. Epitet gatunkowy ''euotica'' pochodzi pochodzi z Greki i oznacza „dobrze słyszący”, odnosząc się do wyników badań puszki mózgowej tego tyranozauroida. Wskazują one, że ''Timurlengia'' miała dobrze rozwinięty słuch, zwłaszcza jeśli chodzi o niskie częstotliwości..
+Nazwa ''Timurlengia'' pochodzi od Timura, azjatyckiego zdobywcy i założyciela dynastii Timurydów. Epitet gatunkowy ''euotica'' pochodzi z Greki i oznacza „dobrze słyszący”, odnosząc się do wyników badań puszki mózgowej tego tyranozauroida. Wskazują one, że ''Timurlengia'' miała dobrze rozwinięty słuch, zwłaszcza jeśli chodzi o niskie częstotliwości..
 ==Budowa i filogeneza==

@@ Linia 86: / Linia 86: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Stephen L. Brusatte, Alexander Averianov, Hans-Dieter Sues, Amy Muir and Ian B. Butler (2016). "New tyrannosaur from the mid-Cretaceous of Uzbekistan clarifies evolution of giant body sizes and advanced senses in tyrant dinosaurs".Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, t. 113, nr 13, str. 3447–3452. [[doi: 10.1073/pnas.1600140113]]
+Stephen L. Brusatte, Alexander Averianov, Hans-Dieter Sues, Amy Muir and Ian B. Butler (2016). "New tyrannosaur from the mid-Cretaceous of Uzbekistan clarifies evolution of giant body sizes and advanced senses in tyrant dinosaurs". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, t. 113, nr 13, str. 3447–3452. [[doi: 10.1073/pnas.1600140113]]
 Stephen Brusatte. "New Tyrannosaur Species Reveals How the King of the Dinosaurs Won Its Crown." Scientific American, The Conversation. [http://www.scientificamerican.com/article/new-tyrannosaur-species-reveals-how-the-king-of-the-dinosaurs-won-its-crown/]