Tyrannotitan - Historia wersji

Paweł o 06:50, 29 kwi 2023

2023-04-29T06:50:54Z

Paweł o 18:16, 9 wrz 2022

2022-09-09T18:16:03Z

Paweł o 16:31, 20 sie 2022

2022-08-20T16:31:15Z

Mateusz: /* Spis gatunków */

2016-03-15T10:14:44Z

‎Spis gatunków

Nazuul: wiek

2014-01-08T23:09:25Z

wiek

Nazuul: poprawki

2014-01-08T23:06:41Z

poprawki

Szerman o 17:35, 8 sty 2014

2014-01-08T17:35:29Z

Mateusz: /* Materiał kopalny */

2012-03-22T12:20:59Z

‎Materiał kopalny

Szerman o 08:56, 12 lis 2011

2011-11-12T08:56:26Z

Szerman o 08:56, 12 lis 2011

2011-11-12T08:56:08Z

@@ Linia 12: / Linia 12: @@
   |czas                   = {{Występowanie|113|100.5}}
 -100,5 [[Ma]] <br>
-<small>[[wczesna kreda]] ([[alb]]<ref>Canale i in. 2014</ref><ref>Canale i in. 2022</ref>)</small>
+<small>[[wczesna kreda]] ([[alb]]<ref>Canale i in., 2014</ref><ref>Canale i in., 2022</ref>)</small>
   |systematyka            =
   [[Dinosauria]]
@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 [[Giganotosaurinae]] = [[Giganotosaurini]]
-  |grafika                = Dinosaurios_los_gigantes_argentinos_.jpg
+  |grafika                = Tyrannotitan skull reconstruction.png
-  |podpis                 = Zrekonstruowany szkielet tyranotytana. Źródło: [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Dinosaurios_los_gigantes_argentinos_.jpg]
+  |podpis                 = Rekonstrukcja czaszki ''Tyrannotitan''. Na biało zostały zaznaczone odnalezione kości. Autor: Eotyrannu5 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_skull_reconstruction.png]
 [[Plik:Tyrannotitan Scale.svg|350px]]
 Porównanie rozmiarów człowieka i ''Tyrannotitan''. Autor: Slate Weasel. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannotitan_Scale.svg]
@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] oznaczony numerem MPEF-PV 1156 obejmuje niekompletne kości zębowe, 2 zęby, liczne kręgi grzbietowe (2-7 i ?8-?11, ?14), ?pierwszy kręg krzyżowy, kręg ogonowy, żebra, łuki hemalne, fragmenty [[gastralia|gastaliów]], niekompletną kość łopatkowo-kruczą, ramienną, promieniowe, niekompletne kości: biodrowa, łonowe i kulszowe, kości udowe, kość strzałkową oraz II kość śródstopia (Canale i in., 2014).
+[[Holotyp]] oznaczony numerem katalogowym MPEF-PV 1156 obejmuje niekompletne kości zębowe, 2 zęby, liczne kręgi grzbietowe (2-7 i ?8-?11, ?14), ?pierwszy kręg krzyżowy, kręg ogonowy, żebra, łuki hemalne, fragmenty [[gastralia|gastaliów]], niekompletną kość łopatkowo-kruczą, ramienną, promieniowe, niekompletne kości: biodrowa, łonowe i kulszowe, kości udowe, kość strzałkową oraz II kość śródstopia (Canale i in., 2014).
 [[Paratyp]] (o oznaczeniu MPEF-PV 1157) obejmuje kość jarzmową, kwadratowo-jarzmową, kość zębową, zęby, pierwszy kręg szczytowy ([[atlas|dźwigacz]]), kręg szyjny, 7 kręgów grzbietowych (1, 4, 6-8, 12-14), 2 kręgi krzyżowe, dwa żebra, kręg ogonowy, łuk hemalny, prawą kość udową, niekompletną II kość śródstopia oraz kilka paliczków (II-2, II-3, IV-2, IV-3) w tym pazur ze stopy (Canale i in., 2014). [[Paratyp]] jest większy o ok. 7% od [[holotyp]]u.
-Materiał przypisany to zęby (Canale i in., 2014).
+Materiał przypisany (MPEF-PV 10821) to 19 zębów (Canale i in., 2014).
 ==Budowa==
-''Tyrannotitan'' był dużym przedstawicielem swojej rodziny. Zęby teropoda miały pomarszczoną strukturę szkliwa . Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte i znacznie lepiej rozwinięte niż u ''[[Giganotosaurus]]''. Posiadał on brzuszne worki powietrzne. Kość udowa u okazu paratypowego mierzyła 1,4 m długości (Canale i in., 2014).
+''Tyrannotitan'' był dużym przedstawicielem [[klad]]u [[Carcharodontosauridae]]. Miał on dość wydłużoną czaszkę z licznymi, dłutowatymi zębami. Na kości zębowej zachowało się ich 15 p pomarszczonej strukturze szkliwa. W okolicach kości jarzmowej znajdował się duży otwór pneumatyczny. Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte i znacznie lepiej rozwinięte niż u ''[[Giganotosaurus]]''. Wyjątkową cechą ''Tyrannotitan'' był brak otworów pneumatycznych występujący w trzonach ostatnich kręgów grzbietowych oraz czwartym i piątym krzyżowym. U żadnego znanego teropoda nie opisano przerwy pneumatycznej w trzonach kręgów. Kość udowa u okazu paratypowego mierzyła 1,4 m długości (Canale i in., 2014).
 ==Pozycja systematyczna==
@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Tyrannotitan''
+|{{V| ''Tyrannotitan''}}
 | {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, {{Kpt|[[Silvina de Valais|de Valais]]}}, {{Kpt|[[Patricia Vickers-Rich|Vickers-Rich]]}} i {{Kpt|[[Tom Rich|Rich]]}}, [[2005]]
 |-
-! ''T. chubutensis''
+|{{V| ''T. chubutensis''}}
 | {{Kpt|Novas, de Valais, Vickers-Rich}} i {{Kpt|Rich}}, 2005
 |}
@@ Linia 71: / Linia 71: @@
 Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]]
-Canale, J.I., Novas, F.E. & Pol, D. (2014) "Osteology and phylogenetic relationships of Tyrannotitan chubutensis Novas, de Valais, Vickers-Rich and Rich, 2005 (Theropoda: Carcharodontosauridae) from the Lower Cretaceous of Patagonia, Argentina" Historical Biology [[doi:10.1080/08912963.2013.861830]]
+Canale, J.I., Novas, F.E. & Pol, D. (2014) "Osteology and phylogenetic relationships of ''Tyrannotitan chubutensis'' Novas, de Valais, Vickers-Rich and Rich, 2005 (Theropoda: Carcharodontosauridae) from the Lower Cretaceous of Patagonia, Argentina" Historical Biology [[doi:10.1080/08912963.2013.861830]]
 Carrano, M.T., Benson, R.B.J. & Sampson, S.D. (2012) "The phylogeny of Tetanurae (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 10(2), 211-300. [[doi:10.1080/14772019.2011.630927]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Tyrannotitan''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Sebastian Oziemski]], [[Maciej Ziegler]]
-| Autor:
+ |Korekta                = [[Marcin Szermański]], [[Dawid Mazurek]], [[Karol Sabath]], [[Tomasz Sokołowski]], [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Tyrannotitan'' (tyranotytan)
-|-
+ |długość                = 12 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes. wyd. Princeton University Press. </ref>
-| [[Sebastian Oziemski]]
+ |wysokość               =
-[[Maciej Ziegler]]
+ |masa                   = 7 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
+ |dieta                  = mięsożerny
-|[[Marcin Szermański]]
+ |miejsce                = [[Argentyna]] - Chubut
+<small>([[formacja]] Cerro Barcino - ogniwo Cerro Castaño)</small>
-[[Dawid Mazurek]]
+ |czas                   = {{Występowanie|113|100.5}}
+-100,5 [[Ma]] <br>
-[[Karol Sabath]]
+<small>[[wczesna kreda]] ([[alb]]<ref>Canale i in. 2014</ref><ref>Canale i in. 2022</ref>)</small>
+ |systematyka            =
-[[Tomasz Sokołowski]]
+ [[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
 [[Theropoda]]
 [[Tetanurae]]
 [[Carnosauria]]
-[[Carcharodontosauridae]]
+[[Allosauroidea]]
-? [[Carcharodontosaurinae]]
+[[Carcharodontosauridae]]
-?? [[Giganotosaurinae]] (= Giganotosaurini)
+[[Carcharodontosaurinae]]
 ==Wstęp==
-''Tyrannotitan'' to [[rodzaj]] bardzo dużego i dość wczesnego karcharodontozauryda. ''Tyrannotitan chubutensis'' został opisany w [[2005]] roku przez [[Fernando Novas|Fernando E. Novas]]a i jego współpracowników. Skamieniałości tego [[teropod]]a odkryto 28 km na północny-wschód od Paso de Indios w prowincji Chubut, w Argentynie.
+''Tyrannotitan'' to [[rodzaj]] wczesnego przedstawiciela [[Carcharodontosauridae]] żyjącego na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej (Argentyna). ''Tyrannotitan chubutensis'' został opisany w [[2005]] roku przez [[Fernando Novas|Fernando E. Novas]]a i jego współpracowników. Skamieniałości tego [[teropod]]a odkryto 28 km na północny-wschód od Paso de Indios w prowincji Chubut, w Argentynie.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 73: / Linia 49: @@
 Materiał przypisany to zęby (Canale i in., 2014).
-==Pozycja systematyczna i budowa==
+==Budowa==
-Mimo, iż odkryto sporo skamieniałości tego [[teropod]]a, to wiemy o nim bardzo mało - brakuje np. większości czaszki. Niepewna pozostaje pozycja wewnątrz [[Carcharodontosauridae]] (zob. artykuły o [[Tetanurae]] i [[Carnosauria]]), ale np. Canale i in. ([[2014]]) w redeskrypcji [[takson]]u uważają go za [[takson siostrzany]] względem ''[[Mapusaurus]]'' i ''[[Giganotosaurus]]'' w obrębie Giganotosaurini.
+''Tyrannotitan'' był dużym przedstawicielem swojej rodziny. Zęby teropoda miały pomarszczoną strukturę szkliwa . Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte i znacznie lepiej rozwinięte niż u ''[[Giganotosaurus]]''. Posiadał on brzuszne worki powietrzne. Kość udowa u okazu paratypowego mierzyła 1,4 m długości (Canale i in., 2014).
-Od innych karcharodontozaurydów różni się budową zębów, żuchwy, kręgów grzbietowych i strzałki.
+==Pozycja systematyczna==
 ==Etymologia==
-Nazwa tego mięsożernego dinozaura ''Tyrannotitan chubutensis'' oznacza "olbrzymi tyran z Chubut" (''tyrannus'' - tyran; ''titan''), prowincji Argentyny, gdzie odnaleziono jego skamieniałe szczątki.
+Nazwa [[rodzaj]]owa ''Tyrannotitan'' nawiązuje do dużych rozmiarów teropoda i oznacza "olbrzymi tyran". Epitet gatunkowy ''chubutensis'' odnosi prowincji Chubut w Argentynie, gdzie odnaleziono jego skamieniałe szczątki.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 92: / Linia 69: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
 Canale, J.I., Novas, F.E. & Pol, D. (2014) "Osteology and phylogenetic relationships of Tyrannotitan chubutensis Novas, de Valais, Vickers-Rich and Rich, 2005 (Theropoda: Carcharodontosauridae) from the Lower Cretaceous of Patagonia, Argentina" Historical Biology [[doi:10.1080/08912963.2013.861830]]
 Carrano, M.T., Benson, R.B.J. & Sampson, S.D. (2012) "The phylogeny of Tetanurae (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 10(2), 211-300. [[doi:10.1080/14772019.2011.630927]]
-Novas, F.E., de Valais, S., Vickers-Rich, P. & Rich, T. (2005) "A large Cretaceous theropod from Patagonia, Argentina, and the evolution of carcharodontosaurids" Naturwissenschaften, 92(5), 226-230
+Mortimer, online [https://theropoddatabase.com/Carnosauria.htm#Tyrannotitanchubutensis]
-<references/>
+<references/></small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 110: / Linia 90: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-{{DISPLAYTITLE:''Tytannotitan''}}
+{{Korekta|}}
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"

@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Tyrannotitan''
-| {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, {{Kpt|[[Silvina de Valais|de Valais]]}}, {{Kpt|[[Pat Vickers-Rich|Vickers-Rich]]}} i {{Kpt|[[Tom Rich|Rich]]}}, [[2005]]
+| {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, {{Kpt|[[Silvina de Valais|de Valais]]}}, {{Kpt|[[Patricia Vickers-Rich|Vickers-Rich]]}} i {{Kpt|[[Tom Rich|Rich]]}}, [[2005]]
 |-
 ! ''T. chubutensis''

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| <small>[[wczesna kreda]] ([[apt]]-[[alb]]<ref>Za Rauhut w Carrano i in., 2012. Novas i in. (2005) podali [[apt]].</ref>)
+| <small>[[wczesna kreda]] ([[apt]]-[[alb]]<ref>Za Rauhut w Carrano i in., 2012. Novas i in. (2005) podali [[apt]] a Canale i in. (2014) [[alb]].</ref>)
 ok. 125-100 [[Ma]]</small>
@@ Linia 110: / Linia 110: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Apt]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 31: / Linia 34: @@
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
-| [[Argentyna]]
+| [[Argentyna]] - Chubut
-<small>([[formacja Cerro Barcino]], ogniwo ?[[Cerro Castano]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Cerro Barcino]], ogniwo Cerro Castaño)</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 121-112 Ma
+| 121-112 [[Ma]]
-<small>wczesna [[kreda]] ([[apt]])</small>
+<small>[[wczesna kreda]] ([[apt]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 55: / Linia 58: @@
 [[Carcharodontosauridae]]
-?? [[Carcharodontosaurinae]]
+?[[Carcharodontosaurinae]]
-??? [[Giganotosaurinae]]
+?? [[Giganotosaurinae]] (= Giganotosaurini)
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Tyrannotitan.jpg|400px|]]
+| colspan=2 |[[Plik:Dinosaurios_los_gigantes_argentinos_.jpg|400px|]]
-<small> [http://www.futura-sciences.com/galerie_photos/showphoto.php/photo/2201]</small>
+<small>Zrekonstruowany szkielet tyranotytana. Źródło: [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/d/d4/Dinosaurios_los_gigantes_argentinos_.jpg]</small>
 |}
 ==Wstęp==
-''Tyrannotitan'' to rodzaj bardzo dużego i dość wczesnego karcharodontozauryda. ''Tyrannotitan chubutensis'' został opisany w 2005 roku przez Fernando E. Novasa, Silvinę [[de Valais]], Pat [[Vickers-Rich]] i Toma Richa. Skamieniałości tego teropoda odkryto 28 km na północny-wschód od Paso de Indios w Prowincji [[Chubut]], w Argentynie. Datuje je się na czas od 125 do 112 mln lat temu.
+''Tyrannotitan'' to [[rodzaj]] bardzo dużego i prawdopodobnie najstarszego (Canale i in., [[2014]]) karcharodontozauryda. ''Tyrannotitan chubutensis'' został opisany w [[2005]] roku przez [[Fernando Novas|Fernando E. Novas]]a i jego współpracowników. Skamieniałości tego [[teropod]]a odkryto 28 km na północny-wschód od Paso de Indios w prowincji Chubut, w Argentynie. Datuje je się na czas od 125 do 112 mln lat temu.
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] oznaczony numerem MPEF-PV 1156 obejmuje niekompletne kości zębowe, zęby, liczne kręgi grzbietowe (3-8 i 11-14), kręg ogonowy, żebra, łuki hemalne, niekompletną kość łopatkowo-kruczą, ramienną, łokciową, fragmenty kości biodrowych i łonowych, kości kulszowe, kość udową, kości strzałkowe oraz II kość śródstopia.
-[[Paratyp]] (o oznaczeniu MPEF-PV 1157) obejmuje kości jarzmowe, kość zębową, zęby, pierwszy kręg szczytowy ([[atlas|dźwigacz]]), kręg szyjny, 3 kręgi grzbietowe, 5 trzonów kręgów krzyżowych, żebra, kręgi ogonowe, prawą kość udową, niekompletną II kość śródstopia oraz kilka paliczków w tym pazur ze stopy. [[Paratyp]] jest większy o ok. 7% od holotypu.
+[[Paratyp]] (o oznaczeniu MPEF-PV 1157) obejmuje kości jarzmowe, kość zębową, zęby, pierwszy kręg szczytowy ([[atlas|dźwigacz]]), kręg szyjny, 3 kręgi grzbietowe, 5 trzonów kręgów krzyżowych, żebra, kręgi ogonowe, prawą kość udową, niekompletną II kość śródstopia oraz kilka paliczków w tym pazur ze stopy. [[Paratyp]] jest większy o ok. 7% od [[holotyp]]u.
 ==Pozycja systematyczna i budowa==
-Mimo, iż odkryto sporo skamieniałości tego teropoda, to wiemy o nim bardzo mało - brakuje np. czaszki. Niepewna pozostaje pozycja wewnątrz [[Carcharodontosauridae]] - zob. artykuły o [[Tetanurae]] i [[Carnosauria]]. Od innych karcharodontozaurydów różni się budową zębów, żuchwy i kręgów grzbietowych.
+Mimo, iż odkryto sporo skamieniałości tego [[teropod]]a, to wiemy o nim bardzo mało - brakuje np. czaszki. Niepewna pozostaje pozycja wewnątrz [[Carcharodontosauridae]] (zob. artykuły o [[Tetanurae]] i [[Carnosauria]]), ale np. Canale i in. ([[2014]]) uważają go za [[takson siostrzany]] względem ''[[Mapusaurus]]'' i ''[[Giganotosaurus]]'' w obrębie Giganotosaurini.
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Tyrannotitan chubutensis'' oznacza "olbrzymi tyran z [[Chubut]]" (''tyrannus'' - tyran; ''titan'' - ogromny; miejsce znalezienia to prowincja [[Chubut]]).
+Nazwa tego mięsożernego dinozaura ''Tyrannotitan chubutensis'' oznacza "olbrzymi tyran z Chubut" (''tyrannus'' - tyran; ''titan''), prowincji Argentyny, gdzie odnaleziono jego skamieniałe szczątki.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
 ! ''Tyrannotitan''
-| [[Novas]], [[de Valais]], [[Vickers-Rich]] i [[Rich]], [[2005]]
+| {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, {{Kpt|[[Silvina de Valais|de Valais]]}}, {{Kpt|[[Pat Vickers-Rich|Vickers-Rich]]}} i {{Kpt|[[Tom Rich|Rich]]}}, [[2005]]
 |-
 ! ''T. chubutensis''
-| [[Novas]], [[de Valais]], [[Vickers-Rich]] i [[Rich]], [[2005]]
+| {{Kpt|Novas, de Valais, Vickers-Rich}} i {{Kpt|Rich}}, 2005
 |}
 ==Bibliografia==
 <small>
-Novas, F.E., de Valais, S., Vickers-Rich, P. & Rich, T. (2005) "A large Cretaceous theropod from Patagonia, Argentina, and the evolution of carcharodontosaurids" Naturwissenschaften, 92(5), 226-230.
+Canale, J.I., Novas, F.E. & Pol, D. (2014) Osteology and phylogenetic relationships of Tyrannotitan chubutensis Novas, de Valais, Vickers-Rich and Rich, 2005 (Theropoda: Carcharodontosauridae) from the Lower Cretaceous of Patagonia, Argentina.Historical Biology (advance online publication) [[doi:10.1080/08912963.2013.861830]]
 Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University