Udelartitan - Historia wersji

Paweł o 13:37, 22 gru 2024

2024-12-22T13:37:11Z

Taurovenator o 13:56, 4 wrz 2024

2024-09-04T13:56:45Z

Taurovenator: /* Bibliografia */

2024-07-08T11:15:34Z

‎Bibliografia

Taurovenator o 12:14, 29 mar 2024

2024-03-29T12:14:00Z

Taurovenator: /* Budowa i systematyka */

2024-03-26T20:38:51Z

‎Budowa i systematyka

Taurovenator: /* Bibliografia */

2024-03-26T20:03:47Z

‎Bibliografia

Taurovenator: /* Budowa i systematyka */

2024-03-26T18:17:41Z

‎Budowa i systematyka

Taurovenator: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Udelartitan''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Udelartitan'' (udelarty..."

2024-03-26T18:17:12Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Udelartitan''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Udelartitan'' (udelarty..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Udelartitan''}}
{{Opis
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta =
|nazwa = ''Udelartitan'' (udelartytan)
|długość = ok. 15-16 m
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Urugwaj]] - Paysandú
([[formacja]] [[Guichón]])
|czas = {{Występowanie|100|85}}
ok. 100-85 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (wczesny [[cenoman]] – środkowy [[santon]])
|systematyka
= [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Sauropoda]]

[[Macronaria]]

[[Somphospondyli]]

[[Titanosauria]]

[[Lithostrotia]]

[[Saltasauroidea]]

?[[Saltasauridae]]

?[[Saltasaurinae]]
|grafika = Neuquensaurus restoration.jpg
|podpis = Rekonstrukcja ''[[Neuquensaurus]]''. Być może udelartytan wyglądał podobnie. Autor: Michael B.H. (Funkmonk). [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Neuquensaurus_restoration.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Udelartitan'' to rodzaj niewielkiego [[Sauropoda|zauropoda]] z grupy [[Titanosauria|tytanozaurów]] żyjącego na terenie dzisiejszego Urugwaju w epoce późnej kredy. Jest pierwszym nazwanym dinozaurem pochodzącym wyłącznie z terytorium tego państwa.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza "olbrzym UdelaR (Universidad de la República)", co odnosi się do uczelni, której badacze odnaleźli i opisali szczątki tego dinozaura. Przyrostek ''titan'' jest bardzo często dodawany do nazw rodzajowych tytanozaurów, nawet jeśli nie odzwierciedla on ich rozmiarów. Epitet gatunkowy odnosi się do przydomka reprezentacji piłki nożnej Urugwaju, którzy jako gospodarze grają w niebieskich koszulkach.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (FC-DPV 3595) to jedyny częściowo [[artykułowany]] element szkieletu obejmujący trzy kręgi ogonowe (od pierwszego do trzeciego). Materiał przypisany (FC-DPV 1900) to 60 silnie [[kręg|procelicznych]] kręgów ogonowych, częściowa kość krucza, fragmenty k. długich (przednie i tylne fragmenty k. piszczelowych, przednia część k. strzałkowej), 6 k. śródstopia oraz 2 k. skokowe.

==Budowa i systematyka==
Udelartytan był stosunkowo niewielkim tytanozaurem, prawdopodobnie wyglądającym podobnie do [[Saltasaurus|saltazaura]], czy [[Neuquensaurus|nekenzaura]]. Odróżniał się od nich detalami w budowie środkowych kręgów ogonowych (m.in. kłykcie ich trzonów miały sześciokątny kontur) oraz wyraźnie zaznaczonymi grzbietami na przednich powierzchniach k, śródstopia I i II. Wszystkie kręgi ogonowe były proceliczne, a trzon pierwszego kręgu ogonowego był wypukły z obu stron. Nie znaleziono osteodermów tego tytanozaura, ale ze względu na jego pokrewieństwa możemy przypuszczać, że mogły pokrywać część jego ciała.

W przeprowadzonej analizie filogenetycznej, udelartytan wypada albo jako [[bazalny takson|bazalny]] [[Saltasauroidea|saltazauroid]] lub bazalny przedstawiciel [[Saltasaurinae|saltazaurynów]]. W kilku jej wersjach wydaje się blisko spokrewniony z [[Alamosaurus|alamozaurem]], [[Baurutitan|baurutytanem]] i [[Pellegrinisaurus|pellegrinizaurem]], a w innych z nekenzaurem i rapetozaurem.

==Paleośrodowisko==
Pokłady formacji Guichón są słabo wydatowane, ale obecność udelartytana wskazuje, że prawdopodobnie jej osady pochodzą z późnej kredy (przed [[kampan|kampanem]]). Oprócz wspomnianego zauropoda, w jej skałach odnaleziono również zęby nieokreślonych [[Iguanodontia|iguanodontów]], ząb nieokreślonego [[Theropoda|teropoda]] i szczątki niewielkiego krokodylomorfa z grupy notozuchów ''Uruguaysuchus''. Ponadto z tej formacji znane są również skorupy jaj tytanozaurów (''Sphaerovum'').

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Udelartitan''}}
| {{Kpt|Soto, Carballido, Langer, Silva Junior, Montenegro}} i {{Kpt|Perea}}, [[2024]]
|-
| {{V|''U. celestae''}}
| {{Kpt|Soto, Carballido, Langer, Silva Junior, Montenegro}} i {{Kpt|Perea}}, 2024
|}

==Bibliografia==

Soto, M.; Carballido, J. I.; Langer, M. C.; Silva Junior, J. C. G.; Montenegro, F.; Perea, D. (2024). "Phylogenetic relationships of a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Uruguay". Cretaceous Research. 105894. [[https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2024.105894]].


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropoda]]
[[Kategoria:Macronaria]]
[[Kategoria:Somphospondyli]]
[[Kategoria:Ameryka Południowa]]
[[Kategoria:Urugwaj]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Cenoman]]
[[Kategoria:Turon]]
[[Kategoria:Koniak]]
[[Kategoria:Santon]]

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 ?[[Saltasaurinae]]
-|grafika                = Udelartitan.png
+|grafika                = Udelartitan celeste.png
-  |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Udelartitan.png]
+  |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: Ddinodan [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Udelartitan_celeste.png]
 |PorównanieGrupa        =
 |PorównanieDługość      =
@@ Linia 69: / Linia 69: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Soto, M., Carballido, J.L., Langer, M.C., Silva Junior, J.C.G., Montenegro, F., Perea, D. (2024). "Phylogenetic relationships of a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Uruguay". Cretaceous Research. 105894. [[https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2024.105894]].
+Soto, M., Carballido, J.L., Langer, M.C., Silva Junior, J.C.G., Montenegro, F., Perea, D. (2024). "Phylogenetic relationships of a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Uruguay". Cretaceous Research. 105894. [[doi:10.1016%2Fj.cretres.2024.105894]].
 </small>

@@ Linia 69: / Linia 69: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Soto, M.; Carballido, J. L.; Langer, M. C.; Silva Junior, J. C. G.; Montenegro, F.; Perea, D. (2024). "Phylogenetic relationships of a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Uruguay". Cretaceous Research. 105894. [[https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2024.105894]].
+Soto, M., Carballido, J.L., Langer, M.C., Silva Junior, J.C.G., Montenegro, F., Perea, D. (2024). "Phylogenetic relationships of a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Uruguay". Cretaceous Research. 105894. [[https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2024.105894]].
 </small>

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 Udelartytan był stosunkowo niewielkim tytanozaurem, prawdopodobnie wyglądającym podobnie do [[Saltasaurus|saltazaura]], czy [[Neuquensaurus|nekenzaura]]. Odróżniał się od nich detalami w budowie środkowych kręgów ogonowych (m.in. kłykcie ich trzonów miały sześciokątny kontur) oraz wyraźnie zaznaczonymi grzbietami na przednich powierzchniach k, śródstopia I i II. Wszystkie kręgi ogonowe były proceliczne, a trzon pierwszego kręgu ogonowego był wypukły z obu stron. Nie znaleziono osteodermów tego tytanozaura, ale ze względu na jego pokrewieństwa możemy przypuszczać, że mogły pokrywać część jego ciała.
-W przeprowadzonej analizie filogenetycznej, udelartytan wypada albo jako [[bazalny takson|bazalny]] [[Saltasauroidea|saltazauroid]] lub bazalny przedstawiciel [[Saltasaurinae|saltazaurynów]]. W kilku jej wersjach wydaje się blisko spokrewniony z [[Alamosaurus|alamozaurem]], [[Baurutitan|baurutytanem]] i [[Pellegrinisaurus|pellegrinizaurem]], a w innych z nekenzaurem i [[Rapetosaurus|rapetozaurem]].
+W przeprowadzonej analizie filogenetycznej, udelartytan zostaje umieszczony albo jako [[bazalny takson|bazalny]] [[Saltasauroidea|saltazauroid]] lub bazalny przedstawiciel [[Saltasaurinae|saltazaurynów]]. W kilku jej wersjach wydaje się blisko spokrewniony z [[Alamosaurus|alamozaurem]], [[Baurutitan|baurutytanem]] i [[Pellegrinisaurus|pellegrinizaurem]], a w innych z nekenzaurem i [[Rapetosaurus|rapetozaurem]].
 ==Paleośrodowisko==

@@ Linia 69: / Linia 69: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Soto, M.; Carballido, J. I.; Langer, M. C.; Silva Junior, J. C. G.; Montenegro, F.; Perea, D. (2024). "Phylogenetic relationships of a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Uruguay". Cretaceous Research. 105894. [[https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2024.105894]].
+Soto, M.; Carballido, J. L.; Langer, M. C.; Silva Junior, J. C. G.; Montenegro, F.; Perea, D. (2024). "Phylogenetic relationships of a new titanosaur (Dinosauria, Sauropoda) from the Upper Cretaceous of Uruguay". Cretaceous Research. 105894. [[https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2024.105894]].
 </small>

@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 [[Kategoria:Ameryka Południowa]]
 [[Kategoria:Urugwaj]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Cenoman]]