Zephyrosaurus - Historia wersji

Taurovenator o 15:40, 30 cze 2024

2024-06-30T15:40:54Z

Taurovenator o 15:40, 30 cze 2024

2024-06-30T15:40:05Z

Taurovenator: /* Spis gatunków */

2024-06-30T15:38:30Z

‎Spis gatunków

Taurovenator o 15:37, 30 cze 2024

2024-06-30T15:37:52Z

Taurovenator o 16:17, 23 mar 2024

2024-03-23T16:17:19Z

Dino o 21:46, 11 lis 2018

2018-11-11T21:46:32Z

Mateusz: mapka

2016-11-22T14:00:21Z

mapka

Nazuul: +ryc.

2016-11-19T13:21:28Z

+ryc.

Nazuul: -ryc.

2016-11-19T09:56:45Z

-ryc.

Mateusz: /* Wstęp */

2012-05-26T09:58:59Z

‎Wstęp

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Zephyrosaurus''}}
 <small>
@@ Linia 115: / Linia 116: @@
 [[Kategoria:Apt]]
 [[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 [[Orodrominae]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Perot_Museum_Tenontosaurus_and_hypsilophodont.jpg|400px]]
+| colspan=2 |[[Plik:Zephyrosaurus in Copenhagen.jpg|400px]]
-<small>Rekonstrukcja szkieletu ?''Zephyrosaurus''. Fot.: Rodney [http://www.flickr.com/photos/rjhuttondfw/10877608104/g]</small>
+<small>Rekonstrukcja szkieletu ''Zephyrosaurus''. W tle rekonstrukcja szkieletu ''[[Deinonychus]]'' Fot.: FunkMonk [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Zephyrosaurus_in_Copenhagen.jpg]</small>
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk:
@@ Linia 89: / Linia 89: @@
 | {{Kpt|[[Hans-Dieter Sues|Sues]]}}, [[1980]]
 |-
-| {{V|''Zephyrosaurus schaffi''}}
+| {{V|''Z. schaffi''}}
 | {{Kpt|Sues}}, 1980
 |}

@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 |-
 | {{V|''Zephyrosaurus schaffi''}}
-| {{Kpt|[[Hans-Dieter Sues|Sues]]}}, [[1980]]
+| {{Kpt|Sues}}, 1980
 |}

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 [[Neornithischia]]
-[[Parksosauridae]]
+[[Pyrodontia]]
 [[Orodrominae]]

@@ Linia 106: / Linia 106: @@
 [[Kategoria:Dinosauria]]
 [[Kategoria:Ornithischia]]
-[[Kategoria:Ornithopoda bazalne]]
+[[Kategoria:Ornithischia bazalne]]
 [[Kategoria:Ameryka Północna]]
 [[Kategoria:USA]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 29: / Linia 31: @@
 | [[USA]] – Montana
-<small>([[formacja Cloverly]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Cloverly]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 115-108,8 Ma
+| 115-108,8 [[Ma]]
 <small>wczesna [[kreda]] (późny [[apt]] – wczesny [[alb]])</small>
@@ Linia 52: / Linia 54: @@
 <small>Rekonstrukcja szkieletu ?''Zephyrosaurus''. Fot.: Rodney [http://www.flickr.com/photos/rjhuttondfw/10877608104/g]</small>
 |-
 |}
@@ Linia 58: / Linia 69: @@
 ==Odkrycia i materiał kopalny==
-W roku [[1980]] Hans-Dieter [[Sues]] opisał szczątki niewielkiego ornitopoda odkrytego przez C.R. Schaffa w roku [[1975]] jako ''Zephyrosaurus schaffi''. [[Holotyp]] (MCZ 4392) zawiera niekompletną czaszkę ze świetnie zachowaną puszką mózgową oraz fragmentami żuchwy, pięć elementów kręgów, niekompletne łuki neuralne oraz fragmentaryczne żebra. Został on odnaleziony w czerwonobrunatnych piaskowcach Wolf Creek ([[formacja Cloverly]], hrabstwo Carbon, Montana). W [[2003]] roku na konferencji stowarzyszenia Society of Vertebrate Paleontology przedstawiono nowy materiał zefirozaura. Składają się na niego czaszki oraz kości szkieletu pozaczaszkowego: dwie kości przedszczękowe, jedna szczękowa, dwie kości czołowe, trzy kości zębowe, dwie łopatki, jedna kość krucza, dwie kości ramienne, jedna kość kulszowa, jedna kość strzałkowa, jedna kość udowa i inne. Są to skamieliny co najmniej siedmiu osobników. Zostały one odkryte w poziomach V-VIII formacji Cloverly w południowo-środkowej Montanie. Obecnie znamy wszystkie kości kończyn i miednicy z wyjątkiem kości łonowej i kilkunastu kości "dłoni" i stopy.
+W roku [[1980]] [[Hans-Dieter Sues]] opisał szczątki niewielkiego ornitopoda odkrytego przez C.R. Schaffa w roku 1975 jako ''Zephyrosaurus schaffi''. [[Holotyp]] (MCZ 4392) zawiera niekompletną czaszkę ze świetnie zachowaną puszką mózgową oraz fragmentami żuchwy, pięć elementów kręgów, niekompletne łuki neuralne oraz fragmentaryczne żebra. Został on odnaleziony w czerwonobrunatnych piaskowcach Wolf Creek ([[formacja]] [[Cloverly]], hrabstwo Carbon, Montana). W 2003 roku na konferencji stowarzyszenia Society of Vertebrate Paleontology przedstawiono nowy materiał zefirozaura. Składają się na niego czaszki oraz kości szkieletu pozaczaszkowego: dwie kości przedszczękowe, jedna szczękowa, dwie kości czołowe, trzy kości zębowe, dwie łopatki, jedna kość krucza, dwie kości ramienne, jedna kość kulszowa, jedna kość strzałkowa, jedna kość udowa i inne. Są to skamieliny co najmniej siedmiu osobników. Zostały one odkryte w poziomach V-VIII formacji Cloverly w południowo-środkowej Montanie. Obecnie znamy wszystkie kości kończyn i miednicy z wyjątkiem kości łonowej i kilkunastu kości "dłoni" i stopy.
 ==Etymologia==
@@ Linia 64: / Linia 75: @@
 ==Morfologia==
-Zefirozaur posiadał kilka cech wspólnych z hypsilofodontem i innymi bazalnymi ornitopodami, przez co niegdyś uważano je za bliskich krewnych. Podobnie jak ''[[Agillisaurus]]'', ''[[Hypsilophodon]]'', ''[[Thescelosaurus]]'' i ''[[Orodromeus]]'' nasz dinozaur posiadał pięć zębów w kości przedszczękowej. Cechy różniące zefirozaura od hypsilofodonta to między innymi: stroma pochyłość przedniej krawędzi kości przedszczękowej, nieobecność ostrych brzegów zębów tej kości, część nadoczodołową czaszki pozornie położoną dalej, nadętą środkową częścią kości zaoczodołowej z przednią krawędzią wystającą zza oczodołu, maksymalna szerokość kości czołowych równą połowie ich długości (u hypsilofodonta i [[Parksosaurus|parksozaura]] ich szerokość jest równa 2/3 długości), kością jarzmową z guzkiem, kością kwadratową wyrównaną z skrzydełkową i koroną zębów kości zębowej bardziej symetryczną niż korzeniem. [[Sues]], który odnotował wszystkie wymienione wyżej różnice porównywał ze sobą najczęściej te dwa dinozaury ze względu na zwyczaj wrzucania wszystkich bazalnych ornitopodów do [[Hypsilophodontidae]], o których mniemano, że są blisko spokrewnione. Kilka cech czaszki zefirozaura wskazuje, że była ona kinetyczna. Wspomniany wyżej badacz zauważył adaptacje do przekazywania energii kinetycznej z puszki mózgowej do dachu czaszki, poprzez połączenie kości czołowych i ciemieniowych oraz w czasie rotacji żuchwy. Zwrócił on uwagę na niewielkie, położone z boku ''kołki'' pasujące do dołka w stawowej powierzchni kości zaoczodołowej. Mogły one umożliwić rotację połączenia kości ciemieniowych i czołowych, jeśli kość ciemieniowa stanowiła podczas niej oś obrotową. Szwy łączące wymieniono wyżej kości są nieco proste i gładkie. Przednioboczna cześć kości ciemieniowej pasuje do wklęsłego tylnego regionu kości zaoczodołowej i kości czołowych. Może być to adaptacja do kinetyczności, umożliwiający utrzymywanie wszystkich tych trzech kości razem podczas przekazywania energii kinetycznej. Niewielki, zaokrąglony wyrostek na kości szczękowej pasujący do otworu w kości przedszczękowej może świadczyć o niewielkich rotacjach, jakich za życia zwierzęcia doświadczała oś podłużna. '"Główki" na zębach kości szczękowej, lekko poprzecznie wklęsłe świadczą, że rotacji podlegały obie szczęki. [[Galton]] w [[1983]] uznał, że podczas otwierania i zamykania szczek do niewielkich, środkowotylnych rotacji dochodziło u zefirozaura, hypsilofodonta i [[Dryosaurus|dryozaura]]. Zefirozaur miał zrośniętą kość przedszczękową. Niektóre współczesne kręgowce używają pyska aby obruszać bądź przenieść glebę. Najprawdopodobniej zrośnięcie kości przedszczękowej jest adaptacją do rycia w ziemi. Cecha ta występuje także u oryktodroma, u którego znaleziono bezdyskusyjne dowody na kopanie jam. Z powodu niekompletności materiału kopalnego nie można stwierdzić u zefirozaura obecności nerwu czaszkowego ciągnącego się przez całą ''prootic'' i przypominającego kształtem literę "V" ani siedmiu kręgów krzyżowych, znanych u jego prawdopodobnych krewnych - orodroma i oryktodroma. Oprócz pięciu zębów kości przedszczękowej występuje 14-15 w kości szczękowej, a zęby przednie od tylnych oddziela charakterystyczny odstęp. Korony zębów kości szczękowej i zębowej posiadają liczne pionowe pręgi. Te drugie nie są wyposażone w ostre brzegi, a na szczęce górnej występuje pojedynczy niewielki guz. Zęby kości szczękowej zefirozaura podobnie jak [[Agilisaurus|agilizaura]], hypsilofodonta, orodorma oraz teskelozaura są małe, guzkopodobne i nieznacznie zakrzywione. Zefirozaur, podobnie jak inne "hypsilofodonty", był roślinożernym, zapewne szybko biegającym zwierzęciem.
+Zefirozaur posiadał kilka cech wspólnych z hypsilofodontem i innymi bazalnymi ornitopodami, przez co niegdyś uważano je za bliskich krewnych. Podobnie jak ''[[Agilisaurus]]'', ''[[Hypsilophodon]]'', ''[[Thescelosaurus]]'' i ''[[Orodromeus]]'' nasz dinozaur posiadał pięć zębów w kości przedszczękowej. Cechy różniące zefirozaura od hypsilofodonta to między innymi: stroma pochyłość przedniej krawędzi kości przedszczękowej, nieobecność ostrych brzegów zębów tej kości, część nadoczodołową czaszki pozornie położoną dalej, nadętą środkową częścią kości zaoczodołowej z przednią krawędzią wystającą zza oczodołu, maksymalna szerokość kości czołowych równą połowie ich długości (u hypsilofodonta i [[Parksosaurus|parksozaura]] ich szerokość jest równa 2/3 długości), kością jarzmową z guzkiem, kością kwadratową wyrównaną z skrzydełkową i koroną zębów kości zębowej bardziej symetryczną niż korzeniem. [[Hans-Dieter Sues|Sues]], który odnotował wszystkie wymienione wyżej różnice porównywał ze sobą najczęściej te dwa dinozaury ze względu na zwyczaj wrzucania wszystkich bazalnych ornitopodów do [[Hypsilophodontidae]], o których mniemano, że są blisko spokrewnione. Kilka cech czaszki zefirozaura wskazuje, że była ona kinetyczna. Wspomniany wyżej badacz zauważył adaptacje do przekazywania energii kinetycznej z puszki mózgowej do dachu czaszki, poprzez połączenie kości czołowych i ciemieniowych oraz w czasie rotacji żuchwy. Zwrócił on uwagę na niewielkie, położone z boku ''kołki'' pasujące do dołka w stawowej powierzchni kości zaoczodołowej. Mogły one umożliwić rotację połączenia kości ciemieniowych i czołowych, jeśli kość ciemieniowa stanowiła podczas niej oś obrotową. Szwy łączące wymieniono wyżej kości są nieco proste i gładkie. Przednioboczna cześć kości ciemieniowej pasuje do wklęsłego tylnego regionu kości zaoczodołowej i kości czołowych. Może być to adaptacja do kinetyczności, umożliwiający utrzymywanie wszystkich tych trzech kości razem podczas przekazywania energii kinetycznej. Niewielki, zaokrąglony wyrostek na kości szczękowej pasujący do otworu w kości przedszczękowej może świadczyć o niewielkich rotacjach, jakich za życia zwierzęcia doświadczała oś podłużna. '"Główki" na zębach kości szczękowej, lekko poprzecznie wklęsłe świadczą, że rotacji podlegały obie szczęki. [[Peter Galton|Galton]] w 1983 uznał, że podczas otwierania i zamykania szczęk do niewielkich, środkowotylnych rotacji dochodziło u zefirozaura, hypsilofodonta i [[Dryosaurus|dryozaura]]. Zefirozaur miał zrośniętą kość przedszczękową. Niektóre współczesne kręgowce używają pyska aby obruszać bądź przenieść glebę. Najprawdopodobniej zrośnięcie kości przedszczękowej jest adaptacją do rycia w ziemi. Cecha ta występuje także u oryktodroma, u którego znaleziono bezdyskusyjne dowody na kopanie jam. Z powodu niekompletności materiału kopalnego nie można stwierdzić u zefirozaura obecności nerwu czaszkowego ciągnącego się przez całą ''prootic'' i przypominającego kształtem literę "V" ani siedmiu kręgów krzyżowych, znanych u jego prawdopodobnych krewnych - orodroma i oryktodroma. Oprócz pięciu zębów kości przedszczękowej występuje 14-15 w kości szczękowej, a zęby przednie od tylnych oddziela charakterystyczny odstęp. Korony zębów kości szczękowej i zębowej posiadają liczne pionowe pręgi. Te drugie nie są wyposażone w ostre brzegi, a na szczęce górnej występuje pojedynczy niewielki guz. Zęby kości szczękowej zefirozaura podobnie jak [[Agilisaurus|agilizaura]], hypsilofodonta, orodorma oraz teskelozaura są małe, guzkopodobne i nieznacznie zakrzywione. Zefirozaur, podobnie jak inne "hypsilofodonty", był roślinożernym, zapewne szybko biegającym zwierzęciem.
 ==Klasyfikacja==
@@ Linia 70: / Linia 81: @@
 ==Środowisko==
-Zefirozaur żył na przełomie aptu i albu na terenach dzisiejszej Montany. Znalezione skamieniałości znajdowano w osadach formacji Cloverly obejmującą oprócz Montany także stan Wyoming. Zefirozaur mógł żyć na równinach zalewowych usytuowanych w pobliżu rzeki nanoszącej zerodowany materiał z okolicznych gór i uchodzącej do płytkiego śródlądowego morza leżącego na północy i wschodzie. Okresowe powodzie powodowane przez rzeki pokryły okoliczne równiny błotnistymi osadami, tworząc późniejsze osady formacji Cloverly i ukrywając pozostałości wielu zwierząt, z których część miała ulec fosylizacji. W późniejszych czasach płytkie morze zwiększyło swój zasięg, pokrywając cały ten region i podzieliło Amerykę Północną całkowicie, tworząc Morze Środkowego Zachodu. Zefirozaur żył w pobliżu [[Oviraptorosauria|owiraptorozaura]] ''[[Microvenator]]'', [[Dromaeosauridae|dromeozauryda]] ''[[Deinonychus]]'', nieopisanych bazalnych [[Tetanurae|tetanurów]] oraz [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]]. Czołowymi roślinożercami w tym ekosystemie były prawdopodobnie nieopisane [[Titanosauria|tytanozaury]]. Można było natknąć się też na [[Ornithopoda|ornitopoda]] ''[[Tenontosaurus]]'' oraz [[Nodosauridae|nodozauryda]] ''[[Saurolepta]]''. Pod stopami tych gigantów żyły maleńkie ssaki jak ''[[Gobicodon]]'', ''Corviconodon'' czy ''Montanalestes''. Z terenów formacji Cloverly znane są także żółwie np. ''Glyptops'' oraz jaszczurki. W wodach pływały ryby jak nieopisany przedstawiciel amiokształtnych i mięśniopłetwa ''Ceratodus''.
+Zefirozaur żył na przełomie aptu i albu na terenach dzisiejszej Montany. Znalezione skamieniałości znajdowano w osadach formacji Cloverly obejmującą oprócz Montany także stan Wyoming. Zefirozaur mógł żyć na równinach zalewowych usytuowanych w pobliżu rzeki nanoszącej zerodowany materiał z okolicznych gór i uchodzącej do płytkiego śródlądowego morza leżącego na północy i wschodzie. Okresowe powodzie powodowane przez rzeki pokryły okoliczne równiny błotnistymi osadami, tworząc późniejsze osady formacji Cloverly i ukrywając pozostałości wielu zwierząt, z których część miała ulec fosylizacji. W późniejszych czasach płytkie morze zwiększyło swój zasięg, pokrywając cały ten region i podzieliło Amerykę Północną całkowicie, tworząc Morze Środkowego Zachodu. Zefirozaur żył w pobliżu [[Oviraptorosauria|owiraptorozaura]] ''[[Microvenator]]'', [[Dromaeosauridae|dromeozauryda]] ''[[Deinonychus]]'', nieopisanych bazalnych [[Tetanurae|tetanurów]] oraz [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]]. Czołowymi roślinożercami w tym ekosystemie były prawdopodobnie nieopisane [[Titanosauria|tytanozaury]]. Można było natknąć się też na [[Ornithopoda|ornitopoda]] ''[[Tenontosaurus]]'' oraz [[Nodosauridae|nodozauryda]] ''[[Sauropelta]]''. Pod stopami tych gigantów żyły maleńkie ssaki jak ''Gobicodon'', ''Corviconodon'' czy ''Montanalestes''. Z terenów formacji Cloverly znane są także żółwie np. ''Glyptops'' oraz jaszczurki. W wodach pływały ryby jak nieopisany przedstawiciel amiokształtnych i mięśniopłetwa ''Ceratodus''.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Zephyrosaurus ''
+| {{V|''Zephyrosaurus''}}
-| [[Sues]], [[1980]]
+| {{Kpt|[[Hans-Dieter Sues|Sues]]}}, [[1980]]
 |-
-! ''Z. schaffi''
+| {{V|''Zephyrosaurus schaffi''}}
-| [[Sues]], [[1980]]
+| {{Kpt|[[Hans-Dieter Sues|Sues]]}}, [[1980]]
 |}
 ==Bibliografia==
-<small>Butler, R.J., Liyong, J., Jun, C. & Godefroit, P. (2011) "The postcranial osteology and phylogenetic position of the small ornithischian dinosaur Changchunsaurus parvus from the Quantou Formation (Cretaceous: Aptian-Cenomanian) of Jilin Province, north-eastern China" Palaeontology, 54(3), 667-683. doi: 10.1111/j.1475-4983.2011.01046.x
+<small>Butler, R.J., Liyong, J., Jun, C. & Godefroit, P. (2011) "The postcranial osteology and phylogenetic position of the small ornithischian dinosaur ''Changchunsaurus parvus'' from the Quantou Formation (Cretaceous: Aptian-Cenomanian) of Jilin Province, north-eastern China" Palaeontology, 54(3), 667-683. doi: 10.1111/j.1475-4983.2011.01046.x
 Norman, D. B. (2004). Basal Iguanodontia. [w] D. B. Weishampel, P. Dodson, & H. Osmólska (eds) The Dinosauria. University of California Press, Berkeley and Los Angeles

← poprzednia wersja		Wersja z 13:21, 19 lis 2016
Linia 48:		Linia 48:

	[[Ornithopoda]]		[[Ornithopoda]]
		+	\|-
		+	\| colspan=2 \|[[Plik:Perot_Museum_Tenontosaurus_and_hypsilophodont.jpg\|400px]]
		+	<small>Rekonstrukcja szkieletu ?''Zephyrosaurus''. Fot.: Rodney [http://www.flickr.com/photos/rjhuttondfw/10877608104/g]</small>
		+	\|-
	\|}		\|}

← poprzednia wersja		Wersja z 09:56, 19 lis 2016
Linia 48:		Linia 48:

	[[Ornithopoda]]		[[Ornithopoda]]
−	\|-
−	~~\| colspan=2 \|[[Plik:Zephyrosaurus.jpg\|400px\|]]~~
−	~~<small> Źródło: Yahoo Kids</small>~~
	\|}		\|}

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 ==Wstęp==
-''Zephyrosaurus'' to niewielki rodzaj [[bazalny|bazalnego]] ornitopoda (''hypsilofodonta''), który żył 115-108,8 milionów lat temu - w okresie wczesnej kredy (późny [[apt]] - wczesny [[alb]]) na terenach dzisiejszej [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]]. Jak większość dinozaurów jest to takson monotypowy tj. obejmujący jedynie jeden gatunek, w tym przypadku ''Zephyrosaurus schaffi''. Jego skamieniałości znajdowano w stanie [[Montana]]. ''Zephyrosaurus'' był roślinożernym zwierzęciem, które żerując na niskiej roślinności mogło się paść na czterech kończynach, lecz poruszało się zazwyczaj na tylnych. Długość 1,8 metra, wysokość 0,7 metra i waga w okolicach 25 kg czyni zeń ofiarę dla dinozaurów drapieżnych takich jak ''[[Deinonychus]]''. Zefirozaur nie jest zbyt popularny w porównaniu z większością bazalnych ornitopodów jak ''[[Hypsilophodon]]'' czy ''[[Thescelosaurus]]'', ale w niektórych, głównie bardziej profesjonalnych książkach popularnonaukowych pojawiają się wzmianki o nim.
+''Zephyrosaurus'' to niewielki rodzaj [[bazalny|bazalnego]] ornitopoda (''hypsilofodonta''), który żył 115-108,8 milionów lat temu - w okresie wczesnej kredy (późny [[apt]] - wczesny [[alb]]) na terenach dzisiejszej [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]]. Jak większość dinozaurów jest to takson monotypowy tj. obejmujący jedynie jeden gatunek, w tym przypadku ''Zephyrosaurus schaffi''. Jego skamieniałości znajdowano w stanie Montana. ''Zephyrosaurus'' był roślinożernym zwierzęciem, które żerując na niskiej roślinności mogło się paść na czterech kończynach, lecz poruszało się zazwyczaj na tylnych. Długość 1,8 metra, wysokość 0,7 metra i waga w okolicach 25 kg czyni zeń ofiarę dla dinozaurów drapieżnych takich jak ''[[Deinonychus]]''. Zefirozaur nie jest zbyt popularny w porównaniu z większością bazalnych ornitopodów jak ''[[Hypsilophodon]]'' czy ''[[Thescelosaurus]]'', ale w niektórych, głównie bardziej profesjonalnych książkach popularnonaukowych pojawiają się wzmianki o nim.
 ==Odkrycia i materiał kopalny==