Encyklopedia Dinozaury.com - Ostatnie zmiany [pl]

Tyrannosauroidea

2026-09-26T22:31:34Z

‎Strategie polowania

Tyrannosaurus

2026-09-25T22:05:59Z

‎Bibliografia

2026

2026-09-25T15:02:49Z

G ważne

2026-09-25T14:54:20Z

G

2026-09-25T14:53:56Z

L ważne

2026-09-25T14:53:09Z

L

2026-09-25T14:52:52Z

Strona główna

2026-09-25T14:51:57Z

Nasutoceratops

2026-09-24T21:08:52Z

Nasutoceratops

2026-09-24T19:11:27Z

Plik:Kaiparowits fauna.jpg

2026-09-24T19:05:28Z

Paweł przesłał Plik:Kaiparowits fauna.jpg Dinozaury z formacji ''Kaiparowits''. ''Nasutoceratops'' znajduje się w oddali po prawej stronie. Autor: ABelov2014. Źródło: https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Utahceratops%2C-Nasutoceratops%2C-Kosmoceratops-720725612 Licencja: CC...

Nowa strona

== Opis ==
Dinozaury z formacji ''[[Kaiparowits]]''. ''[[Nasutoceratops]]'' znajduje się w oddali po prawej stronie. Autor: ABelov2014.

Źródło: https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Utahceratops%2C-Nasutoceratops%2C-Kosmoceratops-720725612

Licencja: CC BY 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Plik:NasutoceratopsArizona.jpg

2026-09-24T18:57:20Z

Paweł przesłał Plik:NasutoceratopsArizona.jpg Zrekonstruowana czaszka ''Nasutoceratops''. Fot. MWAK Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:NasutoceratopsArizona.jpg Licencja: CC0 1.0 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Zrekonstruowana czaszka ''[[Nasutoceratops]]''. Fot. MWAK

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:NasutoceratopsArizona.jpg

Licencja: CC0 1.0
https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en

Plik:Nasutoceratops skeleton.jpg

2026-09-24T18:53:13Z

Paweł przesłał Plik:Nasutoceratops skeleton.jpg Rekonstrukcja szkieletu ''Nasutoceratops''. Na biało odnalezione kości. Skala 1 m. Źródło. Sampson i in., 2013 Sampson, S.D., Lund, K. E., Loewen, M. A., Farke, A. A. & Clayton, K. E. (2013). "A remarkable short-snouted horned dinosaur f...

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja szkieletu ''[[Nasutoceratops]]''. Na biało odnalezione kości. Skala 1 m. Źródło. [[Sampson]] i in., 2013

Sampson, S.D., Lund, K. E., Loewen, M. A., Farke, A. A. & Clayton, K. E. (2013). "A remarkable short-snouted horned dinosaur from the Late Cretaceous (Late Campanian) of southern Laramidia". Proceedings of the Royal Society of London, series B. [[doi:10.1098/rspb.2013.1186]]

Licencja: CC BY 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Plik:Nasutoceratops during preparation.jpg

2026-09-24T13:03:08Z

Paweł przesłał Plik:Nasutoceratops during preparation.jpg Holotyp ''Nasutoceratops'' podczas preparacji. Fot. Brett Neilson Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nasutoceratops_during_preparation.jpg Licencja: CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
[[Holotyp]] ''[[Nasutoceratops]]'' podczas preparacji. Fot. Brett Neilson

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nasutoceratops_during_preparation.jpg

Licencja: CC BY 2.0
https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en

Plik:Nasutoceratops UDL.png

2026-09-24T13:00:34Z

Paweł przesłał Plik:Nasutoceratops UDL.png Rekonstrukcja ''Nasutoceratops''. Autor: TotalDino. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nasutoceratops_TD.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Nasutoceratops''. Autor: TotalDino.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nasutoceratops_TD.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Igai semkhu.png

2026-09-22T20:16:35Z

Paweł przesłał Plik:Igai semkhu.png Rekonstrukcja ''Igai''. Autor: Connor Ashbridge. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Igai_semkhu.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Igai''. Autor: Connor Ashbridge.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Igai_semkhu.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Wannanosaurus

2026-09-22T20:09:45Z

Plik:Wannanosaurus-Paleozoological Museum of China.jpg

2026-09-22T20:08:49Z

Paweł przesłał Plik:Wannanosaurus-Paleozoological Museum of China.jpg Elementy czaszki holotypu ''Wannanosaurus''. Autor zdjęcia: Jonathan Chen. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wannanosaurus-Paleozoological_Museum_of_China.jpg Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/dee...

Nowa strona

== Opis ==
Elementy czaszki holotypu ''Wannanosaurus''. Autor zdjęcia: Jonathan Chen.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wannanosaurus-Paleozoological_Museum_of_China.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Wannanosaurus yansiensis.png

2026-09-22T20:01:03Z

Paweł przesłał Plik:Wannanosaurus yansiensis.png Rekonstrukcja ''Wannanosaurus''. Autor: Cesar Diaz Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wannanosaurus_yansiensis.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Wannanosaurus''. Autor: Cesar Diaz

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Wannanosaurus_yansiensis.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Wannanosaurus

2026-09-22T19:55:09Z

Albertadromeus

2026-09-22T19:49:03Z

Plik:Albertadromeus LM.png

2026-09-22T19:41:22Z

Paweł przesłał Plik:Albertadromeus LM.png Rekonstrukcja ''Albertadromeus''. Autor: Levi Martinez-Reza Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Albertadromeus_LM.png Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Albertadromeus''. Autor: Levi Martinez-Reza

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Albertadromeus_LM.png

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Gigantoraptor

2026-09-22T19:29:04Z

Plik:Gigantoraptor erlianensis skeletal.png

2026-09-22T19:26:03Z

Paweł przesłał Plik:Gigantoraptor erlianensis skeletal.png Rekonstrukcja szkieletu ''Gigantoraptor''. Na biało zostały zaznaczone odnalezione kości. Autor: Ivan Iofrida Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_erlianensis_skeletal.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons...

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja szkieletu ''Gigantoraptor''. Na biało zostały zaznaczone odnalezione kości. Autor: Ivan Iofrida

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_erlianensis_skeletal.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Gigantoraptor Restoration.png

2026-09-22T19:20:43Z

Paweł przesłał Plik:Gigantoraptor Restoration.png Rekonstrukcja przyżyciowa ''Gigantoraptor''. Autor: PaleoNeolitic Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_Restoration.png Licencja: CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja przyżyciowa ''Gigantoraptor''. Autor: PaleoNeolitic

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_Restoration.png

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Kategoria:Ceratopsoidea

2026-09-22T12:01:49Z

‎Odżywianie

Kategoria:Hadrosauridae

2026-09-21T19:50:27Z

‎Bibliografia

Neuquensaurus

2026-09-20T21:15:16Z

Neuquensaurus

2026-09-20T12:29:50Z

uzupełnienia

Diplodocus

2026-09-20T08:17:27Z

@@ Linia 270: / Linia 270: @@
 ===Strategie polowania===
-Wśród tyranozauroidów widać specjalizację - wczesne ([[guanlong]], [[stokesosaurus|stokesozaur]]) oraz nieduże i lekko zbudowane ([[Alioramus|alioram]], [[Xiongguanlong|ksiongguanlong]]) oraz młode polowały zapewne na mniejsze zwierzęta. Potwierdzają to badania Yuna (2024), które wskazują, że szczęki aliorama  zapewniały znacznie mniejszą siłę ugryznienia i były mniej odporne na działanie sił skręcających niż u innych tyranozaurydów. Sugeruje on, że alioraminy mogły specjalizować się w polowaniu na [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]] za pomocą niezbyt silnych, ale szybkich i precyzyjnych ukąszeń. Oprócz tego polowały zapewne na inne mnniejsze dinozaury, a być może także na ssaki lub ryby. Jeden z najwcześniejszych tyranozauroidów – [[Kileskus|kileskus]] mógł żywić się powszechnymi w jego środowisku żółwiami, salamandrami, jaszczurkami, a nawet rybami (Yun, 2016). Natomiast duże, masywne i dorosłe ([[Tyrannosaurus|tyranozaur]], [[Daspletosaurus|daspletozaur]]) potrafiły upolować dużą zwierzynę, miażdżąc jej kości. Na stosunkowo duże ofiary mogły tez zapewne polować większe proceratozaurydy, jak jutyran. Nie jest do końca jasne, czy koegzystujące ze sobą ''Daspletosaurus'' i ''Gorgosaurus'' żywiły się podobną zdobyczą, czy też jednak zajmowały nieco odrębne nisze ekologiczne (Johnson-Ransom i in., 2023). Tak jak inne drapieżniki, tyranozauroidy zapewne kierowały się łatwością w zdobyciu pożywienia - osobniki młode czy chore są z reguły częstszymi ofiarami niż dorosłe i zdrowe, na co są zresztą dowody kopalne: daspletozaur znaleziony z około trzymetrowym [[hadrozauryd]]em w miejscu brzucha (Varricchio, 2001) oraz [[koprolit]] tyranozaura, zawierający kości młodocianych dinozaurów (ważących prawdopodobnie w granicach 200-750 kg) (Chin i in., 1998). Wspomniany już szkielet edmontozaura ze śladami po zębach tyranozaura lub nanotyrana również należał do stosunkowo niewielkiego, 7-metrowego osobnika (choć Carpenter [2000] uważa go za dorosłego). W każdym razie okaz ten nosi ślady zaleczonego złamania kości biodrowej, i w chwili ataku nie był w pełni sił, co potwierdza założenie, że osobniki ranne i chore były częściej atakowane. Podobne stanowisko zaprezentowali Hone i Rauhut (2010). Ich zdaniem teropody rzadko atakowały wielkie, dorosłe dinozaury roślinożerne, a ulubioną zdobyczą były młode osobniki. Dysponujące potężnymi szczękami tyranozaurydy mogły zjadać mniejsze zwierzęta w całości, razem z kośćmi, co miałoby wyjaśniać niedostatek skamieniałości młodych dinozaurów. Wg Gignaca i Ericksona (2017) niezwykła  zdolność do zjadania kości, możliwa dzięki potężnej sile zgryzu (zob. też [[Tyrannosaurus#Siła szczęk]]) i specyficznej budowie zębów dawała tyranozaurydom możliwość  maksymalnego wykorzystania ciał ofiar lub napotkanej padliny. Badania Petersona i in. (2021) wykazały, że nawet nie w pełni wyrośnięte osobniki tyranozaura, o delikatniejszych niż u dorosłych zębach, były w stanie miażdżyć kości. Z drugiej strony, wielkie tyranozaury, znane z możliwości do przegryzania i zjadania kości, były też zdolne do delikatnego obierania kości z mięsa (tarbozaur - Hone i Watabe, 2010). Pomocny mógł być w tym rozbudowany system kanałów nerwowych w okolicy pyska (Kawabe i Hattori, 2022).
+Wśród tyranozauroidów widać specjalizację - wczesne ([[guanlong]], [[stokesosaurus|stokesozaur]]) oraz nieduże i lekko zbudowane ([[Alioramus|alioram]], [[Xiongguanlong|ksiongguanlong]]) oraz młode polowały zapewne na mniejsze zwierzęta. Potwierdzają to badania Yuna (2024), które wskazują, że szczęki aliorama  zapewniały znacznie mniejszą siłę ugryznienia i były mniej odporne na działanie sił skręcających niż u innych tyranozaurydów. Sugeruje on, że alioraminy mogły specjalizować się w polowaniu na [[Oviraptorosauria|owiraptorozaury]] za pomocą niezbyt silnych, ale szybkich i precyzyjnych ukąszeń. Oprócz tego polowały zapewne na inne mnniejsze dinozaury, a być może także na ssaki lub ryby. Jeden z najwcześniejszych tyranozauroidów – [[Kileskus|kileskus]] mógł żywić się powszechnymi w jego środowisku żółwiami, salamandrami, jaszczurkami, a nawet rybami (Yun, 2016). Natomiast duże, masywne i dorosłe ([[Tyrannosaurus|tyranozaur]], [[Daspletosaurus|daspletozaur]]) potrafiły upolować dużą zwierzynę, miażdżąc jej kości. Na stosunkowo duże ofiary mogły tez zapewne polować większe proceratozaurydy, jak jutyran. Nie jest do końca jasne, czy koegzystujące ze sobą ''Daspletosaurus'' i ''Gorgosaurus'' żywiły się podobną zdobyczą, czy też jednak zajmowały nieco odrębne nisze ekologiczne (Johnson-Ransom i in., 2023). Tak jak inne drapieżniki, tyranozauroidy zapewne kierowały się łatwością w zdobyciu pożywienia - osobniki młode czy chore są z reguły częstszymi ofiarami niż dorosłe i zdrowe, na co są zresztą dowody kopalne: daspletozaur znaleziony z około trzymetrowym [[hadrozauryd]]em w miejscu brzucha (Varricchio, 2001) oraz [[koprolit]] tyranozaura, zawierający kości młodocianych dinozaurów (ważących prawdopodobnie w granicach 200-750 kg) (Chin i in., 1998). Wspomniany już szkielet edmontozaura ze śladami po zębach tyranozaura lub nanotyrana również należał do stosunkowo niewielkiego, 7-metrowego osobnika (choć Carpenter [2000] uważa go za dorosłego). W każdym razie okaz ten nosi ślady zaleczonego złamania kości biodrowej, i w chwili ataku nie był w pełni sił, co potwierdza założenie, że osobniki ranne i chore były częściej atakowane. Podobne stanowisko zaprezentowali Hone i Rauhut (2010). Ich zdaniem teropody rzadko atakowały wielkie, dorosłe dinozaury roślinożerne, a ulubioną zdobyczą były młode osobniki. Dysponujące potężnymi szczękami tyranozaurydy mogły zjadać mniejsze zwierzęta w całości, razem z kośćmi, co miałoby wyjaśniać niedostatek skamieniałości młodych dinozaurów. Wg Gignaca i Ericksona (2017) niezwykła  zdolność do zjadania kości, możliwa dzięki potężnej sile zgryzu (zob. też [[Tyrannosaurus#Siła szczęk]]) i specyficznej budowie zębów dawała tyranozaurydom możliwość  maksymalnego wykorzystania ciał ofiar lub napotkanej padliny. Badania Petersona i in. (2021) wykazały, że nawet nie w pełni wyrośnięte osobniki tyranozaura, o delikatniejszych niż u dorosłych zębach, były w stanie miażdżyć kości. Z drugiej strony, wielkie tyranozaury, znane z możliwości do przegryzania i zjadania kości, były też zdolne do delikatnego obierania kości z mięsa (tarbozaur - Hone i Watabe, 2010; nieokreślony tyranozauryd - McElvogue i Lehman, 2026). Pomocny mógł być w tym rozbudowany system kanałów nerwowych w okolicy pyska (Kawabe i Hattori, 2022). Badania McElvogue i Lehman (2026) wskazują, że takie zachowania były dość powszechne, znane są bowiem liczne kości dystalnych części kończyn hadrozaurydów ze śladami zębów przedszczękowych tyranozaurydów. Nie zawierały one zbyt dużo mięsa, a jednak mięsożercy przy pomocy precyzyjnych ugryzień usuwali z kości tkanki miękkie. Być może wynikało to z okresowych niedoborów pokazrmu.
 [[Plik: Tyrannosaurus Triceratops Los Angeles, Natural History Museum.jpg|300px|thumb|right|Szkielety tyranozaura i triceratopsa zmontowane w pozycjach imitujących walkę. Autor zdjęcia: Aullie Caulfield. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tyrannosaurus_Triceratops_Los_Angeles,_Natural_History_Museum.jpg].]]
@@ Linia 747: / Linia 747: @@
 Makovicky, P.J., Li, D., Gao, K-Q., Lewin, M., Erickson G.M. & Norell, M.A. (2010) "A giant ornithomimosaur from the Early Cretaceous of China" Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 277, 191-198. [[doi:10.1098/rspb.2009.0236]].
 McCre,a R.T., Buckley, L.G., Farlow, J.O., Lockley. M.G., Currie, P.J., Matthews, N.A. (2014) A ‘Terror of Tyrannosaurs’: The First Trackways of Tyrannosaurids and Evidence of Gregariousness and Pathology in Tyrannosauridae. PLoS ONE 9(7): e103613. [[doi:10.1371/journal.pone.0103613]].
 McDonald, A.T., Wolfe, D.G., Dooley Jr, A.C. (2018). "A new tyrannosaurid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous Menefee Formation of New Mexico". PeerJ: 6:e5749. [[doi:10.7717/peerj.5749]].
 Mitchell, J.L., Barbi, M., McKellar, R.C., Vliveti, M. & Coulson, I.M. (2025). "In situ analysis of vascular structures in fractured ''Tyrannosaurus rex'' rib." Scientific Reports 15, 20327 [[doi:10.1038/s41598-025-06981-z]]

@@ Linia 139: / Linia 139: @@
 Meiri (2022) odniósł się w krytyczny sposób do tego badania. Kwestionował on precyzję szacunków Marshalla i in. (2021), podkreślając trudności w szacowaniu gęstości populacji i zasięgów geograficznych dla żyjących gatunków oraz w propagacji błędów. Stawia on tezę, że szacowanie wielkości populacji wymarłych gatunków jest mało wiarygodne. Jednak Marshall i wspólnicy (2022) odnieśli się do krytyki Meiri'a (2022). Zdaniem autorów badania obliczenia nie zależą od krótkoterminowych zmian w gęstości populacji i zasięgu geograficznym, ale od ich długoterminowych średnich oraz twierdzą, że opracowana metoda obliczeń jest słuszna niezależnie od wszelkich braków w implementacji.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 498: / Linia 501: @@
 Erickson, G.M., Makovicky, P.J., Currie, P.J., Norell, M.A., Yerby, S.A. &  Brochu, C.A. (2004) "Gigantism and comparativelife-history parameters of tyrannosaurid dinosaurs" Nature, 430(7001), 772-775. [[doi:10.1038/nature02699]]
 Fricke, H.C. & Pearson, D.A. (2008) "Stable isotope evidence for changes in dietary niche partitioning among hadrosaurian and ceratopsian dinosaurs of the Hell Creek Formation, North Dakota" Paleobiology, 34(4), 534-552. [[doi:10.1666/08020.1]]

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
 ==Dinosauria==
 {{Szablon:Pomoc_spis}}
-W 2026 roku opisano '''32''' nowych [[nazwa|nazw]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''28''' nowych [[rodzaj|rodzajów]] i '''26''' nowych gatunków i 1 nową [[kombinacja|kombinację]]).
+W 2026 roku opisano '''34''' nowe [[nazwa|nazwy]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''30''' nowych [[rodzaj|rodzajów]], '''27''' nowych gatunków i 1 nową [[kombinacja|kombinację]]).
-Obecnie za [[Takson ważny|ważne]] [[takson]]y nieptasich dinozaurów uznawanych jest '''31''' z nich.
+Obecnie za [[Takson ważny|ważne]] [[takson]]y nieptasich dinozaurów uznawanych są '''33''' z nich.
 {| class="sortable"
@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 |- style="background-color:Khaki"
 |'''''[[Ferenceratops|{{U|Ferenceratops}} shqiperorum]]'''''
-|({{Kpt|[[Weishampel]], Jianu, Csiki & Norman, 2003}}) {{Kpt|[[Maidment]], Butler, [[Brusatte]], Meade, Augustin, Csiki-Sava & Ősi}}, 2026
+|({{Kpt|[[Weishampel]], Jianu, Csiki & Norman, [[2003]]}}) {{Kpt|[[Maidment]], Butler, [[Brusatte]], Meade, Augustin, Csiki-Sava & Ősi}}, 2026
 |?[[Ceratopsia]]: ?[[Ceratopsoidea]]
 |[[Rumunia]]
@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 |[[Hiszpania]]
 |{{wKreda}}
 |- style="background-color:Khaki"
 |'''''[[Gongshuilong|{{U|Gongshuilong fanwei}}]]'''''
@@ Linia 128: / Linia 135: @@
 |[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauroidea]]
 |[[Rumunia]]
 |{{pKreda}}
 |- style="background-color:Khaki"

@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 #''[[Gigantoraptor]]''
 #''[[Gilmoreosaurus]]''
 #''[[Giraffatitan]]''
 #''[[Glacialisaurus]]''

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 #"<small>[[Gigantspinosaurus]]" (''[[nomen nudum]]'')</small>
 #'''''[[Gilmoreosaurus]]'''''
 #<small>"[[Ginnareemimus]]" (''[[nomen nudum]]'')</small>
 #'''''[[Giraffatitan]]'''''

@@ Linia 14: / Linia 14: @@
 #''[[Lapparentosaurus]]''
 #''[[Laquintasaura]]''
 #''[[Latenivenatrix]]''
 #''[[Latirhinus]]''

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 #'''''[[Lapparentosaurus]]'''''
 #'''''[[Laquintasaura]]'''''
 #'''''[[Latenivenatrix]]'''''
 #'''''[[Latirhinus]]'''''

@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 [[Plik:Dinevenator robustus.png|link=Dinevenator|thumb|150px|''[[Dinevenator|Dinevenator robustus]]'']]
 [[Plik:Musango matusadonaensis.png|link=Musango|thumb|150px|''[[Musango|Musango matusadonaensis]]'']]
 #'''''[[Kayrasaurus|Kayrasaurus changliensis]]''''' <small>Liao i in., 2026</small>
 #'''''[[Nipponopelta|Nipponopelta yezoensis]]''''' <small>Oyabu i in., 2026</small>
@@ Linia 98: / Linia 100: @@
 #'''''[[Bicharracosaurus|Bicharracosaurus dionidei]]''''' <small>Reutter i in., 2026</small>
 #'''''[[Ptychotherates|Ptychotherates bucculentus]]''''' <small>Srivastava i Nesbitt, 2026</small>
 {|  class= "wikitable" rules="all" cellpadding=1 style="border: 1px solid #000000; margin-left:40px; font-size:90%;"
@@ Linia 134: / Linia 134: @@
 == Jak zacząć? ==
-Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1958''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2222''' [[gatunek|gatunkowych]] [[dinozaur]]ów.
+Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1960''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2223''' [[gatunek|gatunkowe]] [[dinozaur]]ów.
-Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1331''' [[gatunek|gatunków]] w '''1216''' [[rodzaj]]ach.
+Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1332''' [[gatunek|gatunki]] w '''1218''' [[rodzaj]]ach.
 W ''Encyklopedii Dinozaury.com'' na chwilę obecną znajdziesz opisy '''{{PAGESINCAT:Dinosauria}}''' rodzajów dinozaurów.

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Historia taksonu==
 [[Plik:Nasutoceratops during preparation.jpg|thumb|[[Holotyp]] ''Nasutoceratops'' podczas preparacji. Fot. Brett Neilson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nasutoceratops_during_preparation.jpg].]]
-W 2000 r. zainicjowano projekt Kaiparowits Basin Project (KBP), którego celem było zebranie i zbadanie późnokredowych skamieniałości kręgowców z Zagłębienia Kaiparowits w znajdującego się w narodowym parku Grand Staircase–Escalante National Monument na południu stanu Utah. Rok później Muzeum Historii Naturalnej w Utah (UMNH) i Biuro Zarządzania Ziemią (Bureau of Land Management) zawarły ze sobą umowę o współpracy, które zarząda terenem GSENM. W ciągu pierwszych 5 lat (2001-2006) zespoły badawcze zarejestrowały łącznie 392 dni prac terenowych w ramach tego projektu, co stanowi 2635 dni roboczych (czas pracy dla 1 osoby wynosił 8 godzin), co daje łącznie około 21 080 godzin roboczych. Łącznie przeszukany obszar formacji [[Wahweap]] i [[Kaiparowits]] wyniósł 37 tys. akrów. Łącznie odkryto i zmapowano ponad 1000 stanowisk, w których odnajdywano wymarłe kręgowce, a wiele stanowisk z makroskamieniałościami zostało wydobytych. W 2006 roku Eric Lund w stanowisku UMNH VP 940 wykopał niekompletny szkielet wówczas nieznanego [[Ceratopsidae|ceratopsyda]] (UMNH VP 16800). Po wstępnych oględzinach okazało się, że jest to nowy przedstawiciel [[Centrosaurinae]], który otrzymał roboczą nazwę "Kaiparowits new taxon C" (Getty i in., 2010). Cztery lata później [[Lund]] w swojej pracy magisterskiej nieformalnie nadał nazwę nowemu centrozaurynowi "Nasutuceratops titusi". Kolejny krótki opis omawianego rodzaju pojawił się w publikacji Loewena i współaurotów (2013), którzy oznaczyli go jako "Kaiparowits centrosaurinae A". W tym samym roku [[Scott Sampson]] i współpracownicy formalnie nazwali tego dinozaura ''Nasutoceratops titusi''.
+W 2000 r. zainicjowano projekt Kaiparowits Basin Project (KBP), którego celem było zebranie i zbadanie późnokredowych skamieniałości kręgowców z Zagłębienia Kaiparowits w znajdującego się w narodowym parku Grand Staircase–Escalante National Monument na południu stanu Utah. Rok później Muzeum Historii Naturalnej w Utah (UMNH) i Biuro Zarządzania Ziemią (Bureau of Land Management) zawarły ze sobą umowę o współpracy, które zarząda terenem GSENM. W ciągu pierwszych 5 lat (2001-2006) zespoły badawcze zarejestrowały łącznie 392 dni prac terenowych w ramach tego projektu, co stanowi 2635 dni roboczych (czas pracy dla 1 osoby wynosił 8 godzin), co daje łącznie około 21 080 godzin roboczych. Łącznie przeszukany obszar formacji [[Wahweap]] i [[Kaiparowits]] wyniósł 37 tys. akrów. Łącznie odkryto i zmapowano ponad 1000 stanowisk, w których odnajdywano wymarłe kręgowce, a wiele stanowisk z makroskamieniałościami zostało wydobytych. W 2006 roku Eric Lund w stanowisku UMNH VP 940 wykopał niekompletny szkielet wówczas nieznanego [[Ceratopsidae|ceratopsyda]] (UMNH VP 16800). Po wstępnych oględzinach okazało się, że jest to nowy przedstawiciel [[Centrosaurinae]], który otrzymał roboczą nazwę "Kaiparowits new taxon C" (Getty i in., 2010). Cztery lata później [[Lund]] w swojej pracy magisterskiej nieformalnie nadał nazwę nowemu centrozaurynowi "Nasutuceratops titusi". Kolejny krótki opis omawianego rodzaju pojawił się w publikacji Loewena i współautorów (2013), którzy oznaczyli go jako "Kaiparowits centrosaurinae A". W tym samym roku [[Scott Sampson]] i współpracownicy formalnie nazwali tego dinozaura ''Nasutoceratops titusi''.
 ==Materiał kopalny i lokalizacja==

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Historia taksonu==
 [[Plik:Nasutoceratops during preparation.jpg|thumb|[[Holotyp]] ''Nasutoceratops'' podczas preparacji. Fot. Brett Neilson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nasutoceratops_during_preparation.jpg].]]
-W 2000 r. zainicjowano projekt Kaiparowits Basin Project (KBP), którego celem było zebranie i zbadanie późnokredowych skamieniałości kręgowców z Zagłębienia Kaiparowits w znajdującego się w narodowym parku Grand Staircase–Escalante National Monument na południu stanu Utah. Rok później Muzeum Historii Naturalnej w Utah (UMNH) i Biuro Zarządzania Ziemią  (Bureau of Land Management) zawarły ze sobą umowę o współpracy, które zarząda terenem GSENM. W ciągu pierwszych 5 lat (2001-2006) zespoły badawcze zarejestrowały łącznie 392 dni prac terenowych w ramach tego projektu, co stanowi 2635 dni roboczych (czas pracy dla 1 osoby wynosił 8 godzin), co daje łącznie około 21 080 godzin roboczych. Łącznie przeszukany obszar formacji [[Wahweap]] i [[Kaiparowits]] wyniósł 37 tys. akrów. Łącznie odkryto i zmapowano ponad 1000 stanowisk, w których odnajdywano wymarłe kręgowce, a wiele stanowisk z makroskamieniałościami zostało wydobytych. W 2006 roku Eric Lund w stanowisku UMNH VP 940 wykopał niekompletny szkielet wówczas nieznanego [[Ceratopsidae|ceratopsyda]] (UMNH VP 16800). Po wstępnych oględzinach okazało się, że jest to nowy przedstawiciel [[Centrosaurinae]], który otrzymał roboczą nazwę "Kaiparowits new taxon C" (Getty i in., 2010). Cztery lata później [[Lund]] w swojej pracy magisterskiej nieformalnie nadał nazwę nowemu centrozaurynowi "Nasutuceratops titusi". Kolejny krótki opis omawianego rodzaju pojawił się w publikacji Loewena i wspólników (2013), którzy oznaczyli go jako "Kaiparowits centrosaurinae A". W tym samym roku [[Scott Sampson]] i współpracownicy formalnie nazwali tego dinozaura ''Nasutoceratops titusi''.
+W 2000 r. zainicjowano projekt Kaiparowits Basin Project (KBP), którego celem było zebranie i zbadanie późnokredowych skamieniałości kręgowców z Zagłębienia Kaiparowits w znajdującego się w narodowym parku Grand Staircase–Escalante National Monument na południu stanu Utah. Rok później Muzeum Historii Naturalnej w Utah (UMNH) i Biuro Zarządzania Ziemią (Bureau of Land Management) zawarły ze sobą umowę o współpracy, które zarząda terenem GSENM. W ciągu pierwszych 5 lat (2001-2006) zespoły badawcze zarejestrowały łącznie 392 dni prac terenowych w ramach tego projektu, co stanowi 2635 dni roboczych (czas pracy dla 1 osoby wynosił 8 godzin), co daje łącznie około 21 080 godzin roboczych. Łącznie przeszukany obszar formacji [[Wahweap]] i [[Kaiparowits]] wyniósł 37 tys. akrów. Łącznie odkryto i zmapowano ponad 1000 stanowisk, w których odnajdywano wymarłe kręgowce, a wiele stanowisk z makroskamieniałościami zostało wydobytych. W 2006 roku Eric Lund w stanowisku UMNH VP 940 wykopał niekompletny szkielet wówczas nieznanego [[Ceratopsidae|ceratopsyda]] (UMNH VP 16800). Po wstępnych oględzinach okazało się, że jest to nowy przedstawiciel [[Centrosaurinae]], który otrzymał roboczą nazwę "Kaiparowits new taxon C" (Getty i in., 2010). Cztery lata później [[Lund]] w swojej pracy magisterskiej nieformalnie nadał nazwę nowemu centrozaurynowi "Nasutuceratops titusi". Kolejny krótki opis omawianego rodzaju pojawił się w publikacji Loewena i współaurotów (2013), którzy oznaczyli go jako "Kaiparowits centrosaurinae A". W tym samym roku [[Scott Sampson]] i współpracownicy formalnie nazwali tego dinozaura ''Nasutoceratops titusi''.
 ==Materiał kopalny i lokalizacja==
@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:NasutoceratopsArizona.jpg|thumb|Zrekonstruowana czaszka ''Nasutoceratops''. Fot. MWAK [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:NasutoceratopsArizona.jpg]]]
-''Nasutoceratops'' był średniej wielkości czworonożnym [[centrozauryn]]em o długości 4,5 m i masie 1,5 t (Paul, 2016). Charakteryzował się czaszką o niezwykłej i urodziwej budowie. Kryza miała duże otwory zmniejszające jej masę i była kształtu półokrągłego z prostymi, półksiężycowatymi różkami na kości ciemieniowej (''[[epiparietales]]'') i łuskowej (''[[episquamosales]]''). Ich pozycja (''[[epiparietales]]'' p0-p7) oraz umieszczenie środkowego różka (p0) wyróżniała go spośród jego kuzynów. Jego kość nosowa zawierała [[pneumatyzacja|pneumatyczne]] otwory i była bardzo zaokrąglona, czym przypomina nieco twór u [[hadrozauryd]]a ''[[Gryposaurus]]''. Długość rogów nadoczonych (około 457 mm, Lund, 2010) była jedną z najdłuższych spośród wszystkich centrozaurynów a ich rozstawienie przypominało bardziej u tura czy – jak określa [[Eric Lund|Lund]] – "byka długorogiej odmiany teksańskiej", aniżeli pozostałych ceratopsydów. Budowa kręgów ''Nasutoceratops'' oraz kończyn przednich niewiele różniła się od innych [[Ceratopsidae|ceratopsydów]]. Trzy pierwsze kręgi szyjne są zrośnięte ze sobą tworząc strukturę zwaną [[syncervical]], która była bardzo podobna jak u ''[[Styracosaurus]]''. Kręgi grzbietowe również były typowe dla przedstawicieli [[Ceratopsidae]]. Ich trzony były skrócone przednio-tylnie, a łuki nerwowe - bardzo wysokie. Zachowana łopatka mierząca ok. 28 cm była długa i stosunkowo smukła, a jej tylna część była spłaszczona i rozszerzona. Kość krucza była zrośnięta z bliższym końcem łopatki, a z jej przodu znajduje się duży otwór. Kość ramienna o długości 47,5 cm była długa i smukła, zaś łokciowa miała duży wyrostek, w którym znajdował się przyczep mięśnia trójgłowego (triceps). Kość promieniowa mająca 33,5 cm długości z rozszerzonymi końcówkami była cienka (Lund i in., 2016).
+''Nasutoceratops'' był średniej wielkości czworonożnym [[centrozauryn]]em o długości 4,5 m i masie 1,5 t (Paul, 2016). Charakteryzował się czaszką o niezwykłej i urodziwej budowie. Kryza miała duże otwory zmniejszające jej masę i była kształtu półokrągłego z prostymi, półksiężycowatymi różkami na kości ciemieniowej (''[[epiparietales]]'') i łuskowej (''[[episquamosales]]''). Ich pozycja (''[[epiparietales]]'' p0-p7) oraz umieszczenie środkowego różka (p0) wyróżniała go spośród jego kuzynów. Jego kość nosowa zawierała [[pneumatyzacja|pneumatyczne]] otwory i była bardzo zaokrąglona, czym przypomina nieco twór u [[hadrozauryd]]a ''[[Gryposaurus]]''. Długość rogów nadoczonych (około 457 mm, Lund, 2010) była jedną z najdłuższych spośród wszystkich centrozaurynów a ich rozstawienie przypominało bardziej u tura czy – jak określa [[Eric Lund|Lund]] – "byka długorogiej odmiany teksańskiej", aniżeli pozostałych ceratopsydów. Budowa kręgów ''Nasutoceratops'' oraz kończyn przednich niewiele różniła się od innych [[Ceratopsidae|ceratopsydów]]. Trzy pierwsze kręgi szyjne są zrośnięte ze sobą tworząc strukturę zwaną ''[[syncervical]]'', która była bardzo podobna jak u ''[[Styracosaurus]]''. Kręgi grzbietowe również były typowe dla przedstawicieli [[Ceratopsidae]]. Ich trzony były skrócone przednio-tylnie, a łuki nerwowe - bardzo wysokie. Zachowana łopatka mierząca ok. 28 cm była długa i stosunkowo smukła, a jej tylna część była spłaszczona i rozszerzona. Kość krucza była zrośnięta z bliższym końcem łopatki, a z jej przodu znajduje się duży otwór. Kość ramienna o długości 47,5 cm była długa i smukła, zaś łokciowa miała duży wyrostek, w którym znajdował się przyczep mięśnia trójgłowego (triceps). Kość promieniowa mierzyła 33,5 cm długości. Była ona cienka oraz miała rozszerzone końcówki (Lund i in., 2016).
 ==Odciski skóry==
@@ Linia 86: / Linia 86: @@
 |-
 |{{V| ''N. titusi''}}
-| {{Kpt|Sampson, Lund, Loewen}}, Farke i {{Kpt|Clayton}}, 2013
+| {{Kpt|[[Sampson]], Lund, [[Loewen]]}}, Farke i {{Kpt|Clayton}}, [[2013]]
 |-
 | = "Nasutuceratops titusi"
-| {{Kpt|Lund}}, [[2010]] ''vide'' {{Kpt|Longrich}}, 2013
+| {{Kpt|Lund}}, [[2010]] ''vide'' {{Kpt|[[Longrich]]}}, [[2013]]
 | ''nomen nudum'' (''nomen ex dissertatione'')
 |}
@@ Linia 107: / Linia 107: @@
 Ryan, M. J., Holmes, R., Mallon, J., Loewen, M., & Evans, D. C. (2017). "A basal ceratopsid (Centrosaurinae: Nasutoceratopsini) from the Oldman Formation (Campanian) of Alberta, Canada". Canadian Journal of Earth Sciences, 54(1), 1-14. [[doi:10.1139/cjes-2016-0110]]
-Sampson, S.D., Lund, K.E., Loewen, M.A., Farke, A.A. & Clayton, K.E. (2013) "A remarkable short-snouted horned dinosaur from the Late Cretaceous (Late Campanian) of southern Laramidia". Proceedings of the Royal Society of London, series B. [[doi:10.1098/rspb.2013.1186]]
+Sampson, S. D., Lund, K. E., Loewen, M. A., Farke, A. A., & Clayton, K. E. (2013). "A remarkable short-snouted horned dinosaur from the Late Cretaceous (Late Campanian) of southern Laramidia". Proceedings of the Royal Society of London, series B. [[doi:10.1098/rspb.2013.1186]]
 <references/></small>

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (IVPP 4447) to fragmentaryczny szkielet, obejmujący niekompletną czaszkę (część dachu czaszki, lewą kość jarzmową i lewą połowę żuchwy), lewą kość ramienną, obie kości udowe, prawą k. piszczelową, fragment k. biodrowej i pojedynczy kręg szyjny.
 [[Paratyp]] (IVPP 4447.1) to kolejny niekompletny szkielet, na który składają się kości udowe, lewe k. piszczelowa i strzałkowa, częściowa miednica, część prawej stopy i sześć kręgów ogonowych.
 ==Budowa i filogeneza==

← poprzednia wersja		Wersja z 19:55, 22 wrz 2026
Linia 17:		Linia 17:

	[[Ornithischia]]		[[Ornithischia]]
−
−	~~[[Cerapoda]]~~
−
−	~~[[Marginocephalia]]~~

	[[Pachycephalosauria]]		[[Pachycephalosauria]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Albertadromeus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Dawid Mika]]
-| Autor:
+ |Korekta                = [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Albertadromeus'' (albertadrom)
-|-
+ |długość                = 1,6 m
-| [[Dawid Mika]]
+ |wysokość               =
-| [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
+ |masa                   =
-|}
+ |dieta                  = roślinożerny
-</small>
+ |miejsce                = [[Kanada]] - Alberta
+<small>(górne osady [[formacja|formacji]] [[Oldman]])</small>
-----
+ |czas                   = {{Występowanie|77|76.5}}
+ok. 77-76,5 [[Ma]] <br>
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+<small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
-! colspan=2 | ''Albertadromeus'' (albertadrom)
+ |systematyka            =
-|-
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
@@ Linia 48: / Linia 25: @@
 [[Orodrominae]]
-|-
+ |grafika                = Albertadromeus LM.png
-| colspan=2 |[[Plik:Orodromeus_(pencil_2013).png|400px|]]
+ |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Albertadromeus.''. Autor: Levi Martinez-Reza  [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Albertadromeus_LM.png]
-<small>Rekonstrukcja ''[[Orodromeus]]''. ''Albertadromeus'' był zapewne podobny. Autor: Tom Parker. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Orodromeus_(pencil_2013).png]
+ |PorównanieGrupa        =
-</small>
+ |PorównanieDługość      =
-|}
+ |mapa                   =
+}}
 ==Wstęp==
 Albertadrom (''Albertadromeus'') to niewielki dinozaur ptasiomiedniczny, żyjący w późnej kredzie na obszarach dzisiejszej [[Kanada|Kanady]].
@@ Linia 72: / Linia 49: @@
 |-
 ! ''A. syntarsus''
-| {{Kpt|Brown}}, {{Kpt|Evans}}, {{Kpt|Ryan}} i {{Kpt|Russell}}, 2013
+| {{Kpt|Brown}}, {{Kpt|[[Evans]]}}, {{Kpt|[[Ryan]]}} i {{Kpt|Russell}}, [[2013]]
 |}

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 |masa = 2 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |dieta = roślinożerny
-|miejsce = [[Chiny]] - Region Autonomiczny Mongolii Wewnętrznej
+|miejsce = [[Chiny]] - Mongolia Wewnętrzna
 <small>([[formacja]] [[Iren Dabasu]])</small>
 |czas = {{Występowanie|96.5|95.5}}
@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 ==Budowa i znaczenie odkrycia==
-Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzyła 46 cm i była bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe były głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty były ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa była połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadawała kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa miała kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty był niski i okrągły. Różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety (Ma i in., 2017).
+Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzyła 46 cm i była bezzębna, a jej budowa była unikatowa. Kości zębowe były głębokie, a na swoich górnych krawędziach miały parę mocno wykształconych półek, które był dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty były ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa była połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadawała kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa miała kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty był niski i okrągły. Różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety (Ma i in., 2017).
 ''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' wykazywał wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżniał się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Miał dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej (Xu i in., 2007). Innymi niespotykanymi cechami ''Gigantoraptor'' były skierowana przyśrodkowo II kość śródstopia oraz proporcjonalnie długi czwarty palec stopy (Hao i in., 2026).

@@ Linia 100: / Linia 100: @@
 ===Szkielet pozaczaszkowy===
 [[Plik:Anchiceratops_ornatus_skeleton.jpg|thumb|left|Okaz CMN 8547, jeden z najbardziej kompletnych szkieletów pozaczaszkowych wśród przedstawicieli Ceratopsidae. Fot.: D. Gordon E. Robertson [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anchiceratops_ornatus_skeleton.jpg ].]]
-Ceratopsydy miały zazwyczaj 10 kręgów szyjnych, 12 grzbietowych oraz 10 krzyżowych. W zależności od gatunku liczba kręgów ogonowych wahała się od 38 do 50. Cechą charakterystyczną u omawianej grupy dinozaurów były zrośnięte pierwsze kręgi szyjne (''[[syncervical]]''). Przyjmuje się, iż połączeniu uległy 3 kręgi, jednak chasmozauryn (okaz CMN 8547) miał ich 4. Kręgi szyjne (5-10) były krótkie i szerokie. Wyrostki kolczyste kręgów szyjnych u ''[[Triceratops]]'' miały jednakową wysokość, jednak u innych ceratopsydów ich wysokość rosła w stronę grzbietu. W kości krzyżowej trzony kręgów były w pełni zrośnięte, szczególnie u dorosłych osobników. Kończyny przednie stanowiły średnio ok. 70% całkowitej długości tylnych. Były one ułożone bezpośrednio pod ciałem. Kość ramienna swoją długością przewyższała promieniową. Wyrostek znajdujący się na kości łokciowej (ang. ''olecranon process'') był dłuższy u chasmozaurynów niż centrozaurynów. Dłoń miała 5 palców, z czego czwarty ledwie co dotykał podłoża, zaś piąty już nie miał styczności. Kość biodrowa zazwyczaj była długa i niska, zaś kulszowa - masywna oraz zagięta ku dołowi. Najdłuższą kością w nodze była udowa. Stopa miała 4 palce i była większa od dłoni. Pewne cechy budowy szkieletu pozaczaszkowego, głównie dotyczące kończyny przedniej pozwalają odróżnić chasmozauryny od centrozaurynów (Dodson i in., 2004; Mallon i Holmes, 2010; Fujiwara, 2009; Holmes, 2014).
+Ceratopsydy miały zazwyczaj 10 kręgów szyjnych, 12 grzbietowych oraz 10 krzyżowych. W zależności od gatunku liczba kręgów ogonowych wahała się od 38 do 50. Cechą charakterystyczną u omawianej grupy dinozaurów były zrośnięte pierwsze kręgi szyjne (''[[syncervical]]''). Przyjmuje się, iż połączeniu uległy 3 kręgi, jednak chasmozauryn (okaz CMN 8547) miał ich 4. Kręgi szyjne (5-10) były krótkie i szerokie. Wyrostki kolczyste kręgów szyjnych u ''[[Triceratops]]'' miały jednakową wysokość, jednak u innych ceratopsydów ich wysokość rosła w stronę grzbietu. W kości krzyżowej trzony kręgów były w pełni zrośnięte, szczególnie u dorosłych osobników. Kończyny przednie stanowiły średnio ok. 70% całkowitej długości tylnych. Były one ułożone bezpośrednio pod ciałem. Kość ramienna swoją długością przewyższała promieniową. Wyrostek znajdujący się na kości łokciowej (ang. ''olecranon process'') był dłuższy u chasmozaurynów niż centrozaurynów. Dłoń miała 5 palców, z czego czwarty ledwie co dotykał podłoża, zaś piąty już nie miał styczności. Kość biodrowa zazwyczaj była długa i niska, zaś kulszowa - masywna oraz zagięta ku dołowi. Najdłuższą kością w nodze była udowa. Stopa miała 4 palce i była większa od dłoni. Pewne cechy budowy szkieletu pozaczaszkowego, głównie dotyczące kończyny przedniej oraz liczby kręgów  ogonowych pozwalają odróżnić chasmozauryny od centrozaurynów (Dodson i in., 2004; Mallon i Holmes, 2010; Fujiwara, 2009; Holmes, 2014; Holmes i [[Ryan]], 2013).
 Dzięki niemal kompletnej, tylnej kończynie ceratopsyda z formacji [[Dinosaur Park]] (UALVP 42) można poznać nowe aspekty jej budowy, szczególnie podudzia i stopy. Kość strzałkowa łączyła się w proksymalnej (bliższej) części pomiędzy bocznie skierowanym grzebieniem piszczelowym a kłykciem bocznym. Następnie przebiegała ona przed kością piszczelową i w części dalszej łączyła się z jej przednią powierzchnią. Stopa w swojej dalszej części miała jedynie dwie kości stępu: III i IV. Każda z nich łączyła się z bliższym końcem odpowiadającej jej kości śródstopia. Bliższe powierzchnie stawowe kości stępu mogły mieć różne kształty: wypukła (III) i wklęsła (IV). Kompleks tworzony przez dwie kości stępu oraz śródstopia miał kształt zbliżony do trójkąta. Zespolone kości miały przedni wierzchołek, który podczas zgięcia grzbietowego prawdopodobnie wpasowywał się do wklęsłego fragmentu powierzchni piszczeli i stępu. Kształt paliczków stopy różnił się od siebie i zależał od palca, do którego należały. U części ceratopsydów pazury na spodniej stronie miały półkę pomiędzy trzonem a ostrzem. U okazu UALVP 42 ta struktura nie występowała. Zatem morfologia pazurów może być jedną z [[diagnoza|cech diagnostycznych]] u ceratopsydów, która pozwoli odróżniać od siebie poszczególne gatunki (Theurer i in., 2026).
@@ Linia 206: / Linia 206: @@
 Ceratopsoidy miały pyski zakończone bezzębnym dziobem, dzięki którym chwytać i skubać rośliny. Przyjmuje się, że dinozaury te żerowały głównie na wysokości powyżej ok. 1 m. Największe osobniki [[Triceratops|triceratopsów]] nie sięgały wyżej jak 1,2 m od poziomu gruntu. Jak wcześniej wspominano ich zęby cechowały się podwójnymi korzeniami (pojedyncze miały prymitywne formy jak ''[[Zuniceratops]]''). Szczęki ceratopsydów podobnie jak [[Hadrosauridae|hadrozaurydy]] zawierały baterie zębowe. Zęby ceratopsydów były przystosowane do gryzienia twardego materiału roślinnego. Jednakże w przeciwieństwie do hadrozaurydów, które mogły mielić i kruszyć pokarm roślinny, ruchy szczęk przedstawicieli Ceratopsidae ograniczone były do ścierania pionowego lub prawie pionowego. Dzięki dużym rozmiarom omawiana grupa dinozaurów mogła spożywać rośliny gorszej jakości niż ich mniejsi kuzyni. Podobnie jak dzisiejsze duże ssaki roślinożerne, ceratopsydy i inne roślinożerne dinozaury prawdopodobnie miały niskie tempo metabolizmu specyficzne dla masy. Zapewne mogły mieć również specyficzny mikrobiom jelitowy, który pomagał w fermentacji i trawieniu pożywienia niskiej jakości (Dodson i in., 2004; Mallon i Anderson, 2014; Mallon i in., 2013).
-Maiorino i współautorzy (2015) zbadali żuchwy przedstawicieli Cerstopsoidea pod kątem różnic w ich budowie. Jak się okazało członkowie [[Chasmosaurinae]], [[Pachyrhinosaurini]] oraz [[Centrosaurini]] mieli bardzo zbliżoną do siebie morfologię. Różnice wystąpiły u ''[[Zuniceratops]]'' i ''[[Avaceratops]]'', natomiast przedstawiciele [[Triceratopsini]] mieli zupełnie inną budowę, co potwierdza ich odrębność od pozostałych [[Chasmosaurinae|chasmozaurynów]]. Żuchwy [[Triceratopsini|triceratopsynów]] były dłuższe oraz masywniejsze niż u innych ceratopsydów. Cecha ta zapewne świadczy to odmiennym stylu odżywiania się oraz o przystosowaniu do wytrzymywania mocniejszych obciążeń. [[Nasutoceratops]] oraz jego kuzyni mogli mieć inne nawyki żywieniowe niż pozostałe centrozauryny. Zobacz więcej w opisie [[klad]]u [[Nasutoceratopsini]]. Mallon i Anderson (2014) sugerują, że centrozauryny żywiły się twardszymi roślinami niż chasmozauryny. Z taką  oceną zgadzają się Maiorino i współautorzy (2018). Zdaniem badaczy żuchwy centrozaurynów były mniej obciążane niż chasmozaurynów podczas gryzienia. Taka interpretacja potwierdza hipotezę o podziale nisz pokarmowych w obrębie Ceratopsidae z formacji [[Dinosaur Park]].
+Maiorino i współautorzy (2015) zbadali żuchwy przedstawicieli Cerstopsoidea pod kątem różnic w ich budowie. Jak się okazało członkowie [[Chasmosaurinae]], [[Pachyrhinosaurini]] oraz [[Centrosaurini]] mieli bardzo zbliżoną do siebie morfologię. Różnice wystąpiły u ''[[Zuniceratops]]'' i ''[[Avaceratops]]'', natomiast przedstawiciele [[Triceratopsini]] mieli zupełnie inną budowę, co potwierdza ich odrębność od pozostałych [[Chasmosaurinae|chasmozaurynów]]. Żuchwy [[Triceratopsini|triceratopsynów]] były dłuższe oraz masywniejsze niż u innych ceratopsydów. Cecha ta zapewne świadczy to odmiennym stylu odżywiania się oraz o przystosowaniu do wytrzymywania mocniejszych obciążeń. [[Nasutoceratops]] oraz jego kuzyni mogli mieć inne nawyki żywieniowe niż pozostałe centrozauryny. Zobacz więcej w opisie [[klad]]u [[Nasutoceratopsini]]. Mallon i Anderson (2014) sugerują, że centrozauryny żywiły się twardszymi roślinami niż chasmozauryny. Z taką  oceną zgadzają się Maiorino i współautorzy (2018). Zdaniem badaczy żuchwy centrozaurynów były mniej obciążane niż chasmozaurynów podczas gryzienia. Według Hendersona (2010) centrozauryny miały również mocniejsze czaszki podczas gryzienia. Taka interpretacja potwierdza hipotezę o podziale nisz pokarmowych w obrębie Ceratopsidae z formacji [[Dinosaur Park]].
 ===Paleopatologie===
@@ Linia 617: / Linia 617: @@
 Happ, J. (2008) "An analysis of predator-prey behavior in a head-to-head encounter between ''Tyrannosaurus rex'' and ''Triceratops''" [w:] Larson, P. & Carpenter, K. (red.) "Tyrannosaurus rex: the tyrant king" Indiana University Press, 354-368.
-Hatcher, J. B., Marsh, O. C., & Lull, R .S. (1907). "The Ceratopsia". US Geological Survey Monograph, 49, 1-300.
+Hatcher, J. B., Marsh, O. C., & Lull, R. S. (1907). "The Ceratopsia". US Geological Survey Monograph, 49, 1-300.
 Hendrickx, C. & Bell, P. R. (2021) "The scaly skin of the abelisaurid ''Carnotaurus sastrei'' (Theropoda: Ceratosauria) from the Upper Cretaceous of Patagonia" Cretaceous Research, 128, 104994. [[doi:10.1016/j.cretres.2021.104994]]
@@ Linia 628: / Linia 630: @@
 Holmes, R. B., Persons, W. S., Singh Rupal, B., Jawad Qureshi, A., & Currie, P. J. (2020). "Morphological variation and asymmetrical development in the skull of ''Styracosaurus albertensis''". Cretaceous Research. 107: 104308. doi:10.1016/j.cretres.2019.104308.
 Hone, D. W., Tanke, D. H., & Brown, C. M. (2018). "Bite marks on the frill of a juvenile ''Centrosaurus'' from the Late Cretaceous Dinosaur Provincial Park Formation, Alberta, Canada". PeerJ, 6, e5748. [[doi:10.7717/peerj.5748]]

@@ Linia 150: / Linia 150: @@
 Znane są odciski skóry hadrozaurydów. Wskazują one, że skóra pokryta była mozaiką niewielkich guzków, które nie zachodziły na siebie łuskowato. Czasem tworzyły one wzór, w którym większe guzki otoczone były przez mniejsze. Kształt i wielkość łusek, a także ich ułożenie często różniło się w zależności od regionu ciała danego osobnika. Ponadto istniały wyraźne różnice w tym zakresie między różnymi gatunkami hadrozaurydów (Bell, 2012). U świetnie zachowanych okazów ''[[Edmontosaurus]]'' skóra wydaje się bardzo cienka na tułowiu i nieco grubsza na bokach ogona. Na samej górze ogona wielokątne łuski miały średnicę zaledwie ok. 3 mm, na wysokości górnej jednej trzeciej ogona mierzyły 5-8 mm, największe były natomiast na jego brzusznej stronie, mierząc 6-9 mm (Sereno i in., 2025). Enriquez i in. (2025) zauważyli występowanie bardzo nietypowych łusek u ''[[Prosaurolophus]]'' i obu gatunków zaurolofa. Mają one nieregularny, zmiennie zwężony kształt z ostrymi lub tępymi wypustkami. Taki typ łusek nie ma odpowiednika u współczesnych gadów, jest też nieznany u innych dinozaurów, w tym innych hadrozaurydów, jak ''[[Edmontosaurus]]''. Mozliwe więc, że taki nietypowy wzór stanowi [[synapomorfia|synapomorfię]] Saurolophini.
-"Mumie" edmontozaurów z zachowanymi odciskami skóry wskazują, że wzdłuż grzbietu, od szyi poprzez tułów, biegł mięsisty, pokryty drobnymi łuskami grzebień, przechodzący stopniowo w przeplatający się rząd kolców, sięgających aż do końca ogona. W najwyższym miejscu (nad środkowymi kręgami grzbietowymi) mógł on osiągać nawet 28 cm wysokości u młodego dorosłego osobnika. Porastające ogon kolce osiągały maksymalnie 5 cm wysokości w okolicach 20. kręgu, dalej w kierunku końca ogona ich rozmiary zmniejszały się. Tylny koniec każdego kolca rozwidlał się, mieszcząc przedni koniec następnego (Sereno i in., 2025). Nie wiadomo, czy podobne struktury istniały też u innych hadrozaurydów.
+"Mumie" edmontozaurów z zachowanymi odciskami skóry wskazują, że wzdłuż grzbietu, od szyi poprzez tułów, biegł mięsisty, pokryty drobnymi łuskami grzebień, przechodzący stopniowo w przeplatający się rząd kolców, sięgających aż do końca ogona. W najwyższym miejscu (nad środkowymi kręgami grzbietowymi) mógł on osiągać nawet 28 cm wysokości u młodego dorosłego osobnika. Porastające ogon kolce osiągały maksymalnie 5 cm wysokości w okolicach 20. kręgu, dalej w kierunku końca ogona ich rozmiary zmniejszały się. Tylny koniec każdego kolca rozwidlał się, mieszcząc przedni koniec następnego (Sereno i in., 2025). Nie wiadomo, czy podobne struktury istniały też u innych hadrozaurydów. Saitta i in. (2026) badając mechanizm powstawania "mumii", nie znaleźli zbyt wielu przesłanek świadczących o zachowaniu pierwotnych struktur tkankowych i biomolekuł. "Mumie" najprawdopodobniej uległy najpierw wysuszeniu na powietrzu, po czym zostały szybko pogrzebane osadami rzecznymi. Następnie poprzez procesy rozkładu zewnętrzne powłoki ciała utrwaliły się w formie odlewów ilastych. Jest to rzadki przykład odwzorowania tkanek miękkich w procesie mineralizacji.
 ==Paleobiologia==
@@ Linia 723: / Linia 723: @@
 Rozadilla, S., Brissón-Egli, F., Agnolín, L.F., Aranciaga-Rolando, A.M., Novas, F.E. (2022). "A new hadrosaurid (Dinosauria: Ornithischia) from the Late Cretaceous of northern Patagonia and the radiation of South American hadrosaurids". Journal of Systematic Palaeontology. [[doi:10.1080/14772019.2021.2020917]]
 Saveliev, S. V., Alifanov, V. R., & Bolotsky, Y. L. (2012). "Brain anatomy of ''Amurosaurus riabinini'' and some neurobiological peculiarities of duck-billed dinosaurs". Paleontological journal, 46(1), 79-91. [[doi:10.1134/S003103011201011X]]

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Neuquensaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiej wielkości [[Sauropoda|zauropoda]] z [[klad]]u [[Titanosauria]] żyjącego w późnej kredzie na obszarach dzisiejszej Argentyny. Został on pierwotnie opisany przez Lydekkera jako kolejny gatunek wątpliwego rodzaju ''[[Titanosaurus]]'' (1893). Następnie dinozaur ten był łączony z rodzajem ''[[Saltasaurus]]''. W 1986 r. argentyński paleontolog [[Jaime Powell]] przeniósł go do nowego rodzaju ''Neuquensaurus'', jednak z naukowego punktu widzenia stał się on ważną nazwą dopiero w 1992 r.
+''Neuquensaurus'' to [[rodzaj]] niewielkiego [[Sauropoda|zauropoda]] z [[klad]]u [[Titanosauria]] żyjącego w późnej kredzie na obszarach dzisiejszej Argentyny. Został on pierwotnie opisany przez Lydekkera jako kolejny gatunek wątpliwego rodzaju ''[[Titanosaurus]]'' (1893). Następnie dinozaur ten był łączony z rodzajem ''[[Saltasaurus]]''. W 1986 r. argentyński paleontolog [[Jaime Powell]] przeniósł go do nowego rodzaju ''Neuquensaurus'', jednak z naukowego punktu widzenia stał się on ważną nazwą dopiero w 1992 r.
 ==Etymologia==
@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 Zurriaguz (2016) przeprowadziła analizę morfometryczną kręgów ''Neuquensaurus''. Badaczka zauważyła, że wśród nich można wyróżnić dwa odmienne typy budowy (morfotypy). Pierwszy z nich obejmuje kręgi pokrywające się z [[holotyp|okazem typowym]]. Drugi zawiera zarówno szczątki przypisywane do ''N. australis'' jak i ''N. robustus''. Wśród nich znajduje się również jeden kręg szyjny mogący należeć do nieznanego nauce tytanozaura.
-Zurriaguz i in. (2026) opisali młodociany okaz ''Neuquensaurus'' (MCS-Pv 174). Obejmuje trzon kręgu grzbietowego, trzon kręgu krzyżowego, dwa trzony kręgów ogonowych, prawą łopatkę, lewy kość kruczą prawą płytkę mostkową, lewą kość łonową oraz lewą kość strzałkową.
+Zurriaguz i in. (2026) opisali młodociany okaz ''Neuquensaurus'' (MCS-Pv 174). Obejmuje trzon kręgu grzbietowego, trzon kręgu krzyżowego, dwa trzony kręgów ogonowych, prawą łopatkę, lewą kość kruczą, prawą płytkę mostkową, lewą kość łonową oraz lewą kość strzałkową.
 Citton i in. (2026) przeanalizowali nagromadzenie szczątków ''Neuquensaurus'', w którym występowało co najmniej 6 osobników. Zdaniem naukowców szczątki zauropodów zostały szybko pogrzebane, prawdopodobnie w wyniku epizodycznej powodzi.

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquen i Salta
-<hr>
 <small>([[formacja|formacje]] [[Anacleto]] i [[Lecho]])</small>
@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 <small>([[formacja]] [[Asencio]])</small
-  |czas                   = {{Występowanie|83|70}}
+  |czas                   = {{Występowanie|83|73}}
 ok. 83-73 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 Materiał przypisany obejmuje m.in. kości obręczy barkowej, płyty mostkowe, kości przednich i tylnych kończyn oraz miednicy, a także kość krzyżową. Niestety, wiele spośród szczątków nekenzaura jest obecnie uważanych za zaginione (Otero, 2010). W 2005 r. [[Leonardo Salgado|Salgado]] i in. opisali nowy okaz MCS-5, obejmujący kompletne kręgi szyjne, większość grzbietowych, kilkanaście ogonowych, kość krzyżową, kości miednicy oraz kończyn tylnych, a także dwie osteodermy.
-Zurriaguz (2016) przeprowadził analizę morfometryczną kręgów ''Neuquensaurus''. Badacz zauważył, że wśród nich można wyróżnić dwa odmienne typy budowy (morfotypy). Pierwszy z nich obejmuje kręgi pokrywające się z [[holotyp|okazem typowym]]. Drugi zawiera zarówno szczątki przypisywane do ''N. australis'' jak i ''N. robustus''. Wśród nich znajduje się również jeden kręg szyjny mogący należeć do nieznanego nauce tytanozaura.
+Zurriaguz (2016) przeprowadziła analizę morfometryczną kręgów ''Neuquensaurus''. Badaczka zauważyła, że wśród nich można wyróżnić dwa odmienne typy budowy (morfotypy). Pierwszy z nich obejmuje kręgi pokrywające się z [[holotyp|okazem typowym]]. Drugi zawiera zarówno szczątki przypisywane do ''N. australis'' jak i ''N. robustus''. Wśród nich znajduje się również jeden kręg szyjny mogący należeć do nieznanego nauce tytanozaura.
-==Budowa==
+Citton i in. (2026) przeanalizowali nagromadzenie szczątków ''Neuquensaurus'', w którym występowało co najmniej 6 osobników. Zdaniem naukowców szczątki zauropodów zostały szybko pogrzebane, prawdopodobnie w wyniku epizodycznej powodzi.
 ''Neuquensaurus'' był raczej niewielkim lub średniej wielkości tytanozaurem (Salgado i in., 2005). Oszacowania jego rozmiarów różnią się znacząco i wahają się od 7,5 m ([[Gregory Paul|Paul]], 2010) do 15 m długości ([[Thomas Holtz|Holtz]], 2011). Otero (2010) określa go jako jednego z najmniejszych zauropodów w ogóle, a zaprezentowana przez niego rekonstrukcja szkieletu wskazuje na ok. 8 m długości. Bardzo zbliżoną długość ''Neuquensaurus'' (8,2 m) podają również Molina Perez i Larramendi (2020). Od swoich krewniaków ''Neuquensaurus'' różnił się cechami budowy kręgów i kości strzałkowej. Kość krzyżowa składała się z siedmiu kręgów, z których kręgi od 3. do 5. miały zwężone trzony (Salgado i in., 2005). ''Neuquensaurus'' wykazywał wiele [[synapomorfia|synapomorfii]] saltazaurynów, ale miał też kilka cech prymitywnych w budowie kończyn przednich czy miednicy (Otero, 2010). Omawiany zauropod miał odmienną muskulaturę kończyn niż zauropody i współczesne archozaury wynikającą z wyjątkowej budowy miednicy oraz kości udowej (Otero i Vizcaino, 2008). Odkrycie osteoderm stowarzyszonych ze szczątkami neukenzaura wskazuje, że był on chroniony przez rodzaj pancerza, tworzonego przez niewielkie, kostne guzy (Salgado i in., 2005). Jak w przypadku wielu zauropodów, nie znamy żadnych kości czaszki omawianego tytanozaura.
 Pierwszy kręg szyjny (dźwigacz) ''Neuquensaurus'' był pozbawiony otworów pneumatycznych. Na końcu dźwigacza znajdowała się wstawka zwana [[intercentrum]]. Przybierała ona kształt litery U, podobnie jak ''[[Rapetosaurus]]'' i ''[[Quetecsaurus]]'', lecz była cieńsza. Na proksymalnym (bliższym) końcu [[intercentrum]] był wyrostek o kształcie zbliżonym do prostokąta. Cecha ta była mogła być [[autapomorfia|autapomorfią]] ''Neuquensaurus''. Neurapofoza (struktura tworząca łuk nerwowy kręgu) miała kształt litery D oraz stanowiła jedną z [[autapomorfia|cech diagnostycznych]] omawianego tytanozaura. Drugi kręg szyjny (obrotnik) był silnie spneumatyzowany i charakteryzował się krótkim trzonem oraz kulistymi łukami nerwowymi (Zurriaguz i in., 2025).
 ==?''Neuquensaurus robustus''==
@@ Linia 79: / Linia 85: @@
 | ({{Kpt|[[Richard Lydekker|Lydekker]]}}, [[1893]]) {{Kpt|[[John Mcintosh|Mcintosh]]}}, [[1990]]
 |-
-| {{V|?''N. robustus''}}
+| ?''N. robustus''
 | ({{Kpt|[[Friedrich von Huene|von Huene]]}}, [[1929]]) {{Kpt|[[Jaime Powell|Powell]]}}, [[1992]]
 | ''[[nomen dubium]]''
@@ Linia 92: / Linia 98: @@
 ==Bibliografia==
 <small>Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) "Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage". PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]].
 Holtz, T. (2012) ''"Dinosaurs"'' (suplement) [[https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]].
@@ Linia 106: / Linia 114: @@
 Zurriaguz, V. (2016). "Morphological diversity of ''Neuquensaurus'' Powell, 1992 (Sauropoda; Titanosauria): insights from geometric morphometrics applied to the vertebral centrum shape". Historical Biology, 28(7), 972-977. [[doi:10.1080/08912963.2015.1079630]]
 Zurriaguz, V., Martinelli, A., Citton, P., Kaluza, J., & Cerda, I. (2025). "The atlas-axis complex in the titanosaur ''Neuquensaurus australis'' (Dinosauria: Sauropoda)". Historical Biology, 1-10. [[doi:10.1080/08912963.2025.2486387]]

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Maciej Ziegler]], [[Marcin Szermański]]
-  |Korekta                = [[Krzysztof Przymus]], [[Łukasz Czepiński]], [[Dawid Mazurek]]
+  |Korekta                = [[Krzysztof Przymus]], [[Łukasz Czepiński]], [[Dawid Mazurek]], [[Kamil Kamiński]]
 [[Tomasz Skawiński]], [[Kamil Kamiński]]
@@ Linia 13: / Linia 13: @@
 <small>Dakota Południowa, Kolorado, Nowy Meksyk, Oklahoma, Utah, Wyoming, ?Montana<br>
 ([[formacja Morrison]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|155|148}}
 -148 [[Ma]]
@@ Linia 40: / Linia 44: @@
 }}
 ==Wstęp==
-Nazwą ''Diplodocus'' ochrzczono szczątki wielu [[Diplodocidae|diplodokidów]] z późnej jury Ameryki Północnej. Obecnie za ważne uznaje się dwa gatunki diplodoka. Jest on jednym z najbardziej znanych i rozpoznawalnych dinozaurów.
+Nazwą ''Diplodocus'' ochrzczono szczątki wielu [[Diplodocidae|diplodokidów]] z późnej jury Ameryki Północnej, a być może również Europy. Obecnie za ważne uznaje się dwa gatunki diplodoka. Jest on jednym z najbardziej znanych i rozpoznawalnych dinozaurów.
 ==Odkrycia i lokalizacje==
@@ Linia 108: / Linia 112: @@
 === ''D. hayi'' ===
 Tschopp i in. (2015) przenieśli go do nowego rodzaju - ''[[Galeamopus]]''.
 ==Paleoekologia==